suprabhedāgamaḥ · Chapter 1

oṃ
śivamayam
suprabhedam
atha kriyāpāde praśnavidhipaṭalaḥ /
kailāśaśikharāsīnaṃ munisaṅghaiḥ samāvṛtam /
devairyakṣaiḥ sagandharvaiḥ siddhavidyādharairapi // १-

brahmāmṛgāṅkasūryaiśca lokeśairihasaṃvṛtam /
dṛṣṭvā praṇamya deveśaṃ vighneśovākyamabravit // १-

bhagavan devadeveśa lokanāthajagatpate /
ananyamānaso bhūtvā śivajñānaṃ paraṃ vada // १-

yadavāpyanarāḥ sarve muktimāyānti kevalām /
jñānayogakriyācaryāḥ purāproktāḥ savistarāḥ // १-

puṃsāmanugrahārthāya saṃkṣepād vakumarhasi /
tantrāṇāmudbhavaṃ kiñcit mantrāṇāmudbhavaṃ katham // १-

kiṃ śaucā camanaṃ deva snānaṃ bhasmavidhiḥ katham /
arcanāṅgañca pūjā ca mudrāṇāṃ lakṣaṇaṃ katham // १-

naivedyaṃ cāgnikāryaśca agnikuṇḍabaliḥ katham /
utsavasyavidhiḥ kovā snapanasya vidhiḥ katham // १-

śītakumbhaṃ kathaṃ deva navanaivedya lakṣaṇam /
kārtikyāṅkṛttikādīpamāṣāḍhe pūrakarmakam // १-

phalapāka vidhānañca ācāryasya ca lakṣaṇam /
lakṣaṇaṃ karaṇānāñca grāmādīnāṃ kathaṃ prabho // १-

vibhava niścayaṃ kiṃ vā karṣaṇasya vidhiḥ katham /
bālālayavidhiḥ kovā dhāmavāstu vidhi katham // १-

ādyeṣṭakāvidhānaṃ kiṃ garbhanyāsavidhiḥ katham /
aṅgulīnāṃ vidhānaṃ kiṃ kathaṃ prāsādalakṣaṇam // १-

mūrdhne'ṣṭakāvidhānaṃ kiṃ kathaṃ vā liṅgalakṣaṇam /
pratimālakṣaṇaṃ kiṃ vā aṅkurārpaṇalakṣaṇam // १-

liṅgasaṃsthāpanaṃ kiñca sakalasthāpanaṃ katham /
śaktināṃ sthāpanaṃ kiṃ vā parivārasya lakṣaṇam // १-

p. २) athāṣṭa parivārāṇāṃ sthāpanañca pṛthak pṛthak /
indrādīnāṃ pratiṣṭhā ca ādityasthāpanaṃ katham // १-

kṣetrapālapratiṣṭhā ca śūlasya sthāpanaṃ katham /
astrarājapratiṣṭhā ca śāstuśca sthāpanaṃ katham // १-

jīrṇoddhāravidhiḥ kiṃ vā prāyaścittavidhiḥ katham /
tantrāṇāṃ saṅkaropetaṃ kriyāpāde kathaṃ prabho // १-

caryā pāde ca śaivānāmudbhavañca kathaṃ prabho /
jātibhedavidhānaṃ kiṃ maṇḍalasya kathaṃ prabho // १-

dīkṣāmārgaṃ kathanteṣāṃ caryāpāde vyavasthitam /
ādiśaivānuśaivānāṃ kathaṃ vā śoḍaśa kriyāḥ // १-

vratācārāḥ kathanteṣāṃ pavitrārohaṇaṃ katham /
dīkṣitānāṃ nṛpāṇāñca svarṇagarbha tulākatham // १-

hiraṇyagarbha tulābhāraṃ dahanasya vidhiḥ katham /
pitṛyajñavidhānaṃ kiṃ sa piṇḍīkaraṇañca kim // १-

aṣṭakāyāvidhānañca prāyaścittavidhiḥ katham /
nāḍīcakraṃ kathaṃ yoge kālacakraṃ tu kīdṛśam // १-

ādhārādheyakaṃ sarvaṃ yogapāde tu kīrtitam /
jñānapāde mahādeva śivasṛṣṭikramaṃ katham // १-

paśusṛṣṭiścakā deva ṣaḍadhvālakṣaṇaṃ katham /
mayā tu tānipraśnāni praśnānyanyānyaśeṣataḥ // १-

vaktumarhasi me deva anugrahyohyahaṃ prabho /
śrībhagavānuvāca
sādhu sādhu mahāprājña yat tvayāparicoditam // १-

śuddhaśaivamidaṃ tantraṃ na deyaṃ na prakāśitam /
dīkṣitasya sudhīrasya śivabhaktiparasya ca // १-

śravaṇīyaṃ na cānyatra kathanaṃ hi praśasyate /
catuṣpādayutaṃ tantraṃ bhuktimuktyarthakāraṇam // १-

sārāt sāramidaṃ tantraṃ suprabhedaṃ vināyaka /
tavaste? hādahaṃ vakṣye tatsarvaṃ śrūyatāṃ kramāt // १-

p. ३) śaivaṃ pāśupataṃ somaṃ lākulañca caturvidham /
teṣu śaivaṃ paraṃ saumyaṃ raudraṃ pāśupatādikam // १-

śaivaṃ punaścaturbhedaṃ vāmadakṣiṇameva ca /
miśrañcaiva tu siddhāntaṃ teṣu siddhāntamuttamam // १-

aṣṭāviṃśati bhedena siddhāntaṃ śṛṇu tatvatam /
iti praśnavidhipaṭalaḥ prathamaḥ

atha tantrāvatāravidhipaṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi tantrāṇāmudbhavaṃ param /
tanoti vipulānanarthān tantramantrasamāśritān // २-

trāṇañca kurute puṃsāṃ tena tantramiti smṛtam /
kāmikaṃ yogajaṃ cintyaṃ kāraṇamajitaṃ tathā // २-

dīptaṃ sūkṣmaṃ sahasrañca aṃśumān suprabhedakam /
vijayañcaiva niśvāsaṃ svayambhuvamathānalam // २-

vīraṃ ca rauravañcaiva makuṭaṃ vimalaṃ tathā /
candrajñānañca biṃbañca protgītaṃ lalitaṃ tathā // २-

siddhaṃ santāna sarvoktaṃ pārameśvarameva ca /
kiraṇaṃ vātulañcaiva aṣṭāviṃśati saṃhitām // २-

vakṣyāmi sarvatantrāṇāṃ vaktāraṃ prativācakaḥ /
jñānamekaṃ vibhajyāśu daśāṣṭādaśasaṃhitāḥ // २-

sṛṣṭeranantaraṃ vighna mayāproktābhimuktaye /
kāmikaṃ praṇavākhyasya parārtha grandhasaṅkhyayā // २-

praṇavārti kalaḥ prokta strikalācca tato haraḥ /
trayaścaivopa bhedāḥ syurvaktāraṃ bhairavottaram // २-

nārasimhañca vaivatsa ucyate kāmikatrayam /
yogajaṃ tu sudhākhyasya proktaṃ tallakṣasaṅkhyayā // २-

sudhākhyādbhasma saṃprāptastataḥ prāpto vibhuḥ kramāt /
vīṇāśikhottarantāraṃ sudhāsantantimeva ca // २-

p. ४) ātmayogañca pañcaite yogatantrasya bhedakāḥ /
cintyaṃ sūdīpta saṃjñasya proktaṃ śatasahasrakaiḥ // २-

dīptāccagopati prāptastataḥ prāptā tu cālikā /
sucintyaṃ subhagaṃ vāmaṃ pāpanāśaṃ surodbhavam // २-

amṛtyavidratantrañca ṣaḍvidhaṃ tat prakīrtitam /
kāraṇaṃ kāraṇākhyasya koṭigrandhena coditam // २-

kāraṇāccharvarudrastu śarvān prāptaḥ prajāpatiḥ /
kāraṇaṃ pāvanaṃ daurgaṃ māhendraṃ bhimasaṃhitā // २-

tatastu māraṇatveṣāṃ saptadhākāraṇaṃ tathā /
ajitaṃ tu śivākhyasya niyutagrandhasaṅkhyayā // २-

suśivākhyācchiva prāptaḥ tacchivādacyutaḥ tataḥ /
prabhūtañca parodbhūtaṃ pārvatī padmasaṃhitā // २-

caturbhedamidaṃ tantre cāsmintantre prakīrtitam /
dīptamīśasya vikhyātaṃ niyutagrandhasaṅkhyayā // २-

īśāt trimūrtiḥ saṃprāptāḥ tataḥ prāpto hutāśanaḥ /
ameyamabdamacchādyamasaṅkhyamamitaujasam // २-

ānandaṃ mādhavodbhūtaṃ atbhutañcamṛtaṃ tathā /
dīptantu navadhā proktaṃ sūkṣma tantranibodhanāt // २-

sūkṣmaṃ sūkṣmasya saṃproktaṃ tat grandhaṃ
padmasaṅkhyayā /
kālabhīmastata prāpto bhīmādharmo yathā tathā // २-

atītamamalaṃ śuddhamaprameyaṃ tu jātubhāk /
vu?budhaṃ vibudhaṃ hastamalaṅkāraṃ subodhakam // २-

ete sahasra tantrasya daśasaṅkhyā prakīrtitāḥ /
amśumānambu saṃjñasya pañcalakṣeṇa kīrtitam // २-

agraścaivāṃbusaṃjñācca agrān prāptastato raviḥ /
vidyāpurāṇaṃ tantrañca vāsavaṃ nilalohitam // २-

prakaraṇaṃ bhūtatantramātmālaṅkārameva ca /
kāśyapaṅtau tamañcaindraṃ brāhmaṃ vāsiṣṭhameva ca // २-

p. ५) īśānottaratantrañca aṃśumānvādaśa smṛtam /
suprabhedamidaṃ tantraṃ daśeśasya prakīrtitam // २-

vighneśvarodaśeśācca daśaprāpto bṛhodarāt /
trikoṭisaṅkhyayā proktaṃ bhedamatra na vidyate // २-

kriyādi jñānaparyantamatraiveha pradṛśyate /
idaṃ śāstramanenaiva suprabhedamiti smṛtam // २-

śivabhedamiti proktaṃ rudrabhedamathocyate /
rudrasyānādisaṃjñasya vijayaṃ tantramuttamam // २-

parameśastataḥ prāpta trikoṭigranthasaṅkhyayā /
vijayaṃ codbhavaṃ saumyaṃ aghoraṃ mṛtyunāśanam // २-

kubereśaṃ mahāghoraṃ vimalaṃ vijayāṣṭakam /
niśvāsaṃ yaddaśārṇasya proktaṃ tat koṭisaṅkhyayā // २-

daśārṇācchailajā vāptā aṣṭabhedena coditāḥ /
niśvāsottara niśvāsau niśvāsasyamukhodayam // २-

niśvāsanayanañcaiva tathā niśvāsakārikā /
ghorasaṃjñā samākhyātā guhyañcāpyevamaṣṭadhā // २-

nidhanasya svayaṃbhūtaṃ trikoṭyarddhena kīrtitam /
nidhane śāt svayaṃbhutaṃ śrutavānnapi codbhavaḥ // २-

prajāpatimataṃ padmaṃ svāyaṃbhuvamiti tridhā /
āgneyañca tato menāgrandhasaṅkhyā yutatrayam // २-

āgneyaṃ tantramevantu tataḥ prāpto hutāśanaḥ /
āgneyamekamevantu āgneyāṃ nādameva ca // २-

tejaso vīrasaṃproktaṃ niyutagrandhasaṅkhyayā /
prajāpatistataḥ propta trayodaśavibhedataḥ // २-

prastaraṃ phullamamalaṃ prabodhaṃ bodhabodhakam /
amohaṃ mohasamayaṃ śakaṭaṃśākaṭāyikam // २-

halaṃ vilokharaṃ bhadraṃ vīraṃ vīre trayodaśa /
rauravaṃ brahmaṇeśasya aṃbujāṣṭakasaṅkhyayā // २-

p. ६) nandikeśastataḥ prāpto bhedāḥ ṣaṭpravidhīyate /
kāladāhaṃ kalātītaṃ rauravaṃ rauravottaram // २-

mahākālamatañcaindraṃ rauravaṃ ṣaṭprakīrtitam /
makuṭantu śivākhyasya śatasāhasrasaṅkhyayā // २-

mahādevaḥstataḥ prāptā bhedañca dvividhaṃ bhavet /
makuṭottarantu makuṭaṃ dvividhañca vidhīyate // २-

sarvātmakasya vimalaṃ trilakṣagrandhasaṅkhyayā /
vīrabhadraḥ stataḥ prāpto bhedāḥ ṣoḍaśa eva ca // २-

anantaṃ bhogamākrāntaṃ vṛṣaṃliṅgaṃ praṣodaram /
praṣodbhūtau sudantañca raudraṃ bhadravidhiṃ tathā // २-

ārevatamatikrāntamaṭṭahāsamalaṅkṛtam /
ajitaṃ māraṇaṃ tantraṃ vimalaṃ ṣoḍaśaiva tu // २-

candrajñānamanantasya trikoṭigrandhasaṅkhyayā /
bṛhaspatistataḥ prāpto bhedāścāpi caturdaśa // २-

sthiraṃ sthāṇamahāntañca nandīśaṃ nandikeśvaram /
ekapādapurāṇañca śaṅkarantūlarudrakam // २-

śrībhadraṃ kalpabhedañca śrīmukhaṃ śivaśāsanam /
śivaśekharamākhyātaṃ devyāmatantathaiva ca // २-

candrajñānasya tantrasya caturdaśavidhaṃ bhavet /
mukhabiṃbaṃ praśāntasya śatasāhasra saṅkhyayā // २-

dadhīcirmuni saṃprāpto bhedaḥ pañcadaśaiva tu /
caturmukhamahāyogaṃ saṃstobhaṃ pratibiṃbakam // २-

arthālaṅkāravāyavyaṃ toṭakantuṭinikaram /
pratyayaṃ catulāyogaṃ kuṭṭimaṃ paṭṭiśekharam // २-

mahāvidyā mahāsauraṃ biṃbaṃ pañcadaśaiva tu /
protgītaṃ śūlinaḥ proktaṃ lakṣatritayasaṅkhyayā // २-

kavacākhyastataḥ prāptā bhedāḥ ṣoḍaśa eva hi /
kavacañcaiva vārāhaṃ piṅgalāmatameva ca // २-

p. ७) pāśabandhaṃ daṇḍadharaṃ kuśañca dhanudhāriṇam /
śivajñānañca vijñānaṃ śrīkālaṃ jñānameva ca // २-

āyurvedaṃ dhanurvedaṃ sarvadaṃṣṭravibhedanam /
gītaṃ bharatamātodyaṃ protgītaṃ ṣoḍaśena vai // २-

lalitañcalayasyaiva proktamaṣṭasahasrakam /
ālayāllalitaṃ prāpto lalitaṃ lalitodaram // २-

kaumārañcaiva vighneśaṃ trividhaṃ parikīrtitam /
bindoḥ siddhamidaṃ tantraṃ koṭikoṭyarddhasaṅkhyayā // २-

bindusaṃjñācca saṃbandhaḥ prāptaścaṇḍeśvaroparaḥ /
sārottaramathādyastu aiśānottarameva ca // २-

śālābhedaṃ śaśīmaṇḍaṃ siddhatantraṃ caturvidham /
santānaṃ śivaniṣṭhasya ṣaṭsahasrantu saṃṅkhyayā // २-

śaive vāyustataḥ prāpto bhedaṃ saptavidhaṃ bhavet /
liṅgāddhyakṣaṃ surāddhyakṣaṃ śaṅkaraṃ tvamaleśvaram // २-

asaṅkhyamanilaṃ dvaṃdvaṃ santānaṃ saptadhoditam /
somadevasya sarvoktaṃ dvilakṣeṇaiva saṅkhyayā // २-

nṛsimhaḥ prāptavān somāt bhedaṃ pañcavidhaṃ bhavet /
śivadharmantu dharmontaṃ vāyuprotaṃ tathaiva ca // २-

divyaprotamathaiśānaṃ śarvotgītaṃ vidhīyate /
śrīdevyāstu samākhyātaṃ pārameśvaramuttamam // २-

grandhadvādaśalakṣantu saptadhā prasṛtantu tat /
uśanāmuni saṃprāpta śrīdevyāśca yathā kramam // २-

mātaṅgaṃ yakṣiṇī padmaṃ pārameśvarameva ca /
puṣkalaṃ suprayogañca haṃsaṃ sāmānyameva hi // २-

kiraṇaṅgaruḍasyoktaṃ koṭipañcakasaṅkhyayā /
saṃvartakastata praptāḥ bhedantannava eva tu // २-

gāruḍannai-ṛtannilaṃ rutviṃbhānuka dhenukam /
prabuddhaṃ buddhakālākhyaṃ navamaṅkiraṇaṃ tathā // २-

p. ८) śivasya vātulaṃ proktaṃ grandhaṃ śatasahasrakam /
mahākālaḥ stataḥ prāpto bhedaṃ vai dvādaśoditam // २-

vātulañcottarañcaiva kālajñānaṃ prarohitam /
sarvaṃ sarvātmakaṃ śreṣṭhaṃ nityaṃśuddhaṃ mahānanam //
२-

viśvaṃ viśvākarañcaivaṃ vātulīdvādaśaṃ smṛtam /
aṣṭāviṃśati tantrāṇāṃ tantrasaṅkhyā prakīrtitāḥ // २-

kāmikaṃ pādayugmaṃ syād yogajaṅgulbhameva ca /
cintya pādāṅguliḥ proktaṃ kāraṇaṃ jaṅghameva ca // २-

ajitaṃ jānudeśañca dīptaṃ mūlapradeśakam /
sūkṣmantu guhyabījaṃ syāt sahasrantu kaṭītaṭam // २-

aṃśumān praṣṭhabhāgañca suprabhedantu nābhikam /
vijayaṅkukṣideśaṃ syānniśvāsaṃ hṛdayaṃ bhavet // २-

svāyaṃbhuvaṃ stanau dvau tu analaṃ netrameva ca /
vīraṃ kaṇṭhapradeśantu rauravaṃ śrotrameva ca // २-

makuṭe makuṭaṃ tantramaṅgapratyaṅgameva ca /
bāhū tu vimalaṃ proktaṃ candrajñānamurasthalam // २-

biṃba tantraṃ suvadanaṃ protgītaṃ jihvasaṃjñitam /
lalitaṃ kapolatalaṃ siddhañcaiva lalāṭakam // २-

santānaṃ kuṇḍala jyotiḥ śarvoktamupavītakam /
pārameśvarahārañca kiraṇaṃ ratnabhūṣitam // २-

vātulaṃ parameśasya vāyustadviśaṅkena tu /
kalpañca sūtrasaṃyogaṃ śivadharmenulepanam // २-

lalitaḥ puṣpamālyañca siddhāntañca nivedanam /
tantrakāyaśarīreṇa mantraprāṇamayaṃ tathā // २-

ebhirbhedopabhedaiśca sādākhye mūrtimā sthitāḥ /
śaivabhedamidaṃ tantraṃ daśāṣṭādaśasaṃhitāḥ // २-

cintāmaṇirivābhāti eka yā bahudhādiśet /
yaṭrya?vyekobhavedvaktā śrotārobahavo yathā // २-

p. ९) yena tantreṇa cārabdhaṃ karṣaṇādyarcanāntakam /
tasmin tantre prakartavyaṃ anya tantraṃ na kārayet // २-

kārayedanya tantreṇa noktantasmin viśeṣataḥ /
tantrāvatāraṇaṃ proktamantroddhāramatha śṛṇu // २-

tantrāvatāra dvitīya paṭalaḥ

mantroddhāra paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi mantroddhāravidhiṃ param /
sarvasiddhikaraṃ śreṣṭhaṃ sarvakāmapradāyikam // ३-

mananaṃ sarvaveditvaṃ trāṇaṃ saṃsārasāgarāt /
mananatrāṇadharmitvāṃ mantra ityabhidhīyate // ३-

śivaṃ brahmāṅgavidyeśān gaṇeśān lokapālakān /
astrānvidyāṅgamevantu bījārṇakṣurikāṃ tathā // ३-

pṛthivyādīni bījāni bījabrahmaṃ puroktakam /
piṇḍamantraṃ kalāmantraṃ pañcabrahmañca rudrakam // ३-

vakṣyate saviśeṣeṇa tacchṛṇuṣva gajānana /
yosau parāparo devaḥ sarvajñaḥ sarvadāvibhuḥ // ३-

niṣkalantu parabrahmaṃ tasmācchakti dvayaṃ bhavet /
taddvayaṃ niṣkalaṃ proktaṃ tasmān nādasamudbhavaḥ // ३-

tasmāt bindu samutpannaṃ tasmād yonisabījakam /
akārādivisargāntaṃ bījaṃ tat ṣoḍaśākṣaram // ३-

trayastriṃśākṣarāḥ śeṣā yonayaścāvyayātmikāḥ /
teṣu tantrāḥ samutpannāsteṣu mantrāḥ samudbhavāḥ // ३-

tasya vācakamantrāṇāṃstairevābhi na vidyate /
daśabījamidaṃ mantraṃ sarvamantreṣu kathyate // ३-

oṃkāraṃ prathamaṃbījamākārantu dvitīyakam /
tritīyaṃ bījamīkāraṃ sarvakāraka kāraṇam // ३-

p. १०) caturthaṃ bījamūkāraṃ vyokāraṃ pañcamaṃ bhavet /
makāraṃ ṣaṣṭhamevaṃ syād vyākāraṃ saptamaṃ tathā // ३-

pikāramaṣṭamaṃ bījannekāraṃ navamaṃ smṛtam /
oṃkāraṃ daśamaṃ bījaṃ sarvātmā caiva viśrutam // ३-

eta deva praboddhavyaṃ śivena paribhāṣitam /
śivamantramidaṃ proktaṃ tasya lakṣaṇamucyate // ३-

sadāśivaṃ tatva saṃsthaṃ pratyakṣaṃ sarvatomukham /
icchāśaktyudbhavaṃ padmaṃ sahasradalabhūṣitam // ३-

karṇikā kesarairyuktaṃ tatrasthantu sadāśivam /
pañcamūrddhaṃ caturvaktraṃ netrairdvādaśabhiryutam // ३-

caturāsyañcaturnāsaṃ vasuśrotrañcaturgalam /
daśabhujantanūrekā dvipādaṃ padmasaṃsthitam // ३-

śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ sūryakoṭisamaprabham /
candrāṃśu himaśītañca sarvābharaṇabhūṣitam // ३-

śuklāṃbaradharandevaṃ śuklayajñopavītinam /
abhayaṃ śūlaparaśuṃ vajrakhaṭgañca dakṣiṇe // ३-

kheṭakaṃ cāṃkuśaṃ pāśaṃ ghaṇṭāvahniñca vāmake /
manonmanīṃ tasya vāme pañcāvaraṇamadhyagām // ३-

evaṃ sadāśivaṃ dhyāyet sarvapāpa nikṛntanam /
idaṃ rūpaṃ sadādhyeyaṃ sarvakarmaphalapradam // ३-

etat sadāśivaṃ rūpamumeśasya śṛṇuṣva hi /
mama rūpaprabhedosti caika vaktrañcaturbhujam // ३-

śivamantramitikhyātaṃ brahmāṅgañca tataḥ śuṇu /
prathamāt pañcabījādi brahmāṅgaṃ pradhitāni vai // ३-

śuklaṃ raktaṃ tathāśyāmaṃ kuṅkumaṃ kṣīrasannibham /
pañcānāṃ pañcavarṇāni pañcabrahmamihocyate // ३-

raśāmiṣarpaparyantaṃ śivāṅgañceti kīrtitam /
indu dhūmrau tathā kiñcid dhūmra kṛṣṇaṃ ravernibham // ३-

p. ११) tamorūpaṃ suvijñeyaṃ sūryakoṭi śivāstrakam /
śivāṅgāstrasya paryāyamaghorāstraṃ prakīrtitam // ३-

ekākṣarasamāyuktamoṅkārādinamontakam /
astraṃ visargasaṃyuktamanye bindusamāyutāḥ // ३-

śeṣā plutasamāyuktāḥ śivāṅgāśca prakīrtitāḥ /
brahmāṅgāśca yathā proktāsteṣāṃ rūpamihocyate // ३-

triṇetrañcaturbhujaṃ saumyaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam /
hārakeyūra saṃyuktaṃ sarvābharaṇabhūṣitam // ३-

teṣāṃ rūpaṃ mayāproktaṃ vidyeśaṃlakṣaṇaṃ śṛṇu /
dvitīyādi namontāśca vidyeśānāṃ prakīrtitam // ३-

japā puṣpa prabhonanto nīlavarṇantu sūkṣmakam /
śivottamothakundābho bandhūkaṃ caikanetrakaḥ // ३-

padmābhamekarudrasya raktāśoka strimūrtibhiḥ /
nīlotpalābha śrīkaṇṭhaḥ śikhaṇḍī cāñjanaḥ prabhaḥ // ३-

anantādiśikhaṇḍyāntāścāṣṭa vidyeśvarā smṛtāḥ /
teṣāṃ hṛdopacārantu oṃkāradvayameva hi // ३-

pūrvoktalakṣaṇopetaṃ teṣāṃ rūpaṃ tatomataḥ /
gaṇeśalakṣaṇaṃ vakṣye śṛṇu tatvaṅgajānana // ३-

ekārādi dvitīyāntaṃ gaṇeśānāntu bījakam /
jāmbūnadamayidehī caṇḍo vai sūryasannibhaḥ // ३-

nandīśaḥ padmarāgastu kālomaratakaprabhaḥ /
vṛṣabhaḥ śāradābhrābho gaṇeśaḥ padmasannibhaḥ // ३-

bhṛṅgīśa śvetavarṇastu raktavarṇastu ṣaṇmukhaḥ /
devyādi ṣaṇmukhāntāśca vijñeyāste gaṇeśvarāḥ // ३-

teṣāṃ hṛdupacārantu jñeyaṃ vidyeśavatpurā /
indrādilokapālānāṃ śṛṇumantraṅgajānana // ३-

daśabījaṃ tataḥ proktaṃ pūrvādikramayogataḥ /
indrastu pītavarṇaḥ syāt piṅgavarṇastu pāvakaḥ // ३-

p. १२) kṛṣṇavarṇoyamaḥ prokto ni-ṛtirdhūmravarṇakaḥ /
varuṇaḥ śuklavarṇastu vāyurvai pītavarṇakaḥ // ३-

somastu himasaṅkāśastvīśa sphaṭikasannibhaḥ /
jvālāvidyudanaṃ tasya brahmaṇaścendrakopakaḥ // ३-

teṣāṃ rūpaṃ pṛthak proktaṃ mantrāṇāṃ lakṣaṇa śṛṇu /
daśābhi prathamāntañca mantramuccāryate kramāt // ३-

nānāvarṇamayaṃ vajraṃ śaktirvidyut prabhāsikāḥ /
daṇḍaśca nīlajimūtaḥ khaḍgonīlotpala prabhaḥ // ३-

pāśaḥ pāvaka saṅkāśaścāṃkuśaṃ padmarāgabhāk /
gadā tu ṣāravarṇā tu indranīla striśūlakaḥ // ३-

atasī kusumaścakraḥ padmastat bhāskaraprabhaḥ /
bhūtānāṃ śirasaścorddhve āyudhāni prakalpayet // ३-

śivabījamidaṃ madhye śivabrahmāṅgameva ca /
vidyeśāśca gaṇeśāśca lokapālāstrasaṃyutam // ३-

mantraṃ rūpaṃ tathā varṇaṃ proktādaśa viśeṣataḥ /
daśabījācca ye cānye kramānnāgānana śṛṇu // ३-

vidyāṅgalakṣaṇaṃ brūmo netreṇa tu samāyutam /
saptāṣṭa pañcamātrantu guṇavarṇā yathā kramāt // ३-

oṅkārādi praśāntāya namohṛdyukta varṇakam /
oṃ praṇavātmaṃ namonamaḥ śirasphaṭikasannibham // ३-

śikhāyahuṃ praṇavādi śikhācaivāñjana prabhā /
huṅkārastu tathā varma padmapatreṇasannibham // ३-

phaṭkāramihaśastraṃ syāt sūryakoṭisamaprabham /
etat pāśupatāstrañca īṣaṭkarāladaṃṣṭrakam // ३-

oṃ jihvāsaṃ smṛtā netramaruṇābhaṃ tato viduḥ /
pūrvavad rūpameteṣāṃ śaktibījaṃ tata śṛṇu // ३-

oṃ bhṝṃ jṝṃ kṣmṝṃ śaktimantraṃ syāt bījamukhyantu
devatā /
taptakāñcana varṇābhā rūpalakṣaṇamucyate // ३-

p. १३) caturbhujā triṇetrā ca sarvālaṅkārasaṃyutā /
nitambataṭavistīrṇā madhyakṣāmā stanonnatā // ३-

evaṃ lakṣaṇasaṃyuktā ādiśaktirmanonmanī /
śaktestu lakṣaṇaṃ proktaṃ kṣurikāstraṃ tataḥ śṛṇu // ३-

ościpikhīcidakṣi utkṣurikāmantramuttamam /
viśuddhasphaṭikākāraṃ kṣurikāstrañcaturbhujam // ३-

vidyāṅgāstraṃ śivāṅgāstraṃ aghorāstraṃ tritīyakam /
śivāṅgāstra dvidhā caiva śivaśastraṃ tathaiva ca // ३-

sarvātmā jñānahṛdayaṃ vidyāṅgād yogajaṃ smṛtam /
bhūtajaṃ hṛdayaṃ ghoraṃ hṛdayantu tridhā bhavet // ३-

sṛjeta bhūtajenaiva yogajena tu samharet /
jñānena mokṣadaṃ proktamityevantu manīṣiṇām // ३-

pṛthivyādīni bījāni lavarayyahakārakāḥ /
brahmākhyāṃ pūrvavat brahmamevañcaiva tata śṛṇu // ३-

prathamaṃ brahmabījaṃ sāt dvitiyyaṃ piṇḍamantrakam /
kalāmantraṃ tṛtīyantu brahmametat tridhā matam // ३-

brahmabījeṣvayat brahma bījabrahmamihocyate /
sadyādīśānaparyantaṃ vakṣyamāṇaṃ vidhānataḥ // ३-

piṇḍamantramiti jñeyaṃ kalāmantraṃ tataḥ śṛṇu /
sadyaḥ kalābhiraṣṭābhirvāmadevastrayodaśa // ३-

aghorāṣṭakalāṣṭābhiścaturbhiścaiva vaktrakam /
īśānaṃ pañcadhā bhitvā kalpayet tu vicakṣaṇaḥ // ३-

aṣṭatriṃśatkalā hyevaṃ kalā brahmantu kathyate /
brahmarudrau pravakṣyāmi cakraṃ nyasākṣarakramāt // ३-

maṇḍapaṃ kārayet tatra navahastapramāṇataḥ /
prapāṃ vā kalpayed vidvān dvādaśastambhasaṃyutam // ३-

vitānaṃ dhvajasaṃyuktaṃ bhūṣitaṃ dhūpadīpakaiḥ /
maṇḍapasya tu tanmadhye cakraṃ kuryād viśeṣataḥ // ३-

p. १४) pūrvāpareṇa mārgeṇa yugmasūtraṃ prapātayet /
dakṣiṇottaramārgeṇa tadvat sūtraṃ prapātayet // ३-

saptāṅgulāntaraṃ jñeyaṃ mānāṅgulena kārayet /
ṣoḍaśāṅgulamānena madhye vṛttaṃ prakalpayet // ३-

tanmaddhye'ṣṭadalaṃ padmaṃ tat bāhye ṣoḍaśaṃ dalam /
tat bāhye bhrāmayed vidvān saṃvīkṣya varaṇaṅkramāt // ३-

pañcāṅgulāntaraṃ teṣāṃ dvārāgre śūlamullikhet /
bāhyavidhau nyased dhīmān trayastriṃśacca devatāḥ // ३-

bāhyavāstupade yuktā devān saṅkalpya tatra vai /
khaṭgakheṭakasaṃyuktān vāstudevān nyaset kramāt // ३-

raktavarṇanibhān devān hṛdaye'ñjalisaṃyutān /
paritaḥ kalpayet tatra ekaikāntaritaḥ kramāt // ३-

brahmākṣarān mahāśāsu rudrārṇāni diśāsu vai /
prāgādyuttaraparyantaṃ dikṣu brahmaṃ samuddharet // ३-

āgneyyāṃ diśikoṇāntaṃ rudramantraṃ samuddharet /
brahmarudrakrameṇaivaṃ vinyāsañca tataḥ śṛṇu // ३-

brahmasūtraṃ nyaset tatra sitena rajasā punaḥ /
nānāvarṇavimiśreṇa bhrāmayet brahmasūtrakāt // ३-

raktena dhātunā varga prastaredakṣarāṇi vai /
yavargādaṣṭamaṃ bījaṃ tejobījasamāyutam // ३-

caturdaśa svaropetaṃ bindunādasamanvitam /
brahmahatyādikaṃ pāpañjaptamātreṇa naśyati // ३-

idaṃ prāṇadamuddhṛtya karṇikāyāṃ viśeṣataḥ /
prāk dale praṇavaṃ nyastvā dyākāraṃ tasya dakṣiṇe // ३-

papragacchośca sadyosau nyased aṣṭadalābjake /
sadyojāśca tathā taśca pṛcchipaśca tataḥ punaḥ // ३-

jākārāśca imesarve pūjādyabdadale nyaset /
makārañca sakārañca gokārañca tathā punaḥ // ३-

p. १५) jātāyaśca tathā vai naṃ sthavasargoyameva ca /
bhāśca ve ca tathā bhaśca cetanā ca tathātibham // ३-

mikāramindradik pātre bhatīnāve bhavegamaḥ /
na vai vatājānyosāśca nyāset ṣoḍaśadik dale // ३-

pradakṣiṇakramādevamanveṣvā varaṇeṣu ca /
jaśca bhaśca tathā pecamaścapyo ca tamokṣaraḥ // ३-

khakāraśca vikāraśca khakāromā tathaiva ca /
kāca paśca tathā poca hyocare kārayeva ca // ३-

muścayaśca tathā drāca rudraḥ śannota eva ca /
paśca dhiśca tathā gāśca pūrvādīni pradakṣiṇam // ३-

caturviṃśati me proktā prathamāvaraṇe kramāt /
naśca māśca tathā svaśca vyaśca diśca tataḥ punaḥ // ३-

ne ca paśca tathāvyā ca paścanā cara eva ca /
bālabādhaparāścaiva raścaghocara eva ca // ३-

sraśca viścakakāraśca ṣaśca piśca tathaiva ca /
cośca praśca tathā draśca muśca praśca śa eva ca // ३-

eta caśca dvitīye tu dvātriṃśadvarṇamucyate /
sa visargomakārastu ravatāvākṣarānya huḥ // ३-

tat bāhye ṣoḍaśadale bhaśca mocaya eva ca /
pāca rūca kvakāraśca rikāraśca ca eva ca // ३-

baśca moca tathā naśca maśca pāmastathaiva ca /
mokāraśca malo caiva savisargohya eva ca // ३-

retau niśca tathādyāśca niścayaśca ta āyataḥ /
śikāraḥ praṇavaścaiva yāccadaśca tathaiva ca // ३-

savisarge kakārastu tedhamāśca prapañca ca /
ṣaṭtriṃśadakṣarā proktā stritīyā varaṇe tataḥ // ३-

naśca vāca tato dīpa nādhā praśca jane'pi vā /
vyāścarvaśca samau praśca lakārobhuktireva ca // ३-

niścayaśca tathā drāśca oṣṭha jyekāra eva ca /
savisarganta korastu maścasaścama āyate // ३-

p. १६) ṇyaścaraśca tathā hiśca mocanaścadha eva ca /
tyākāraśca na kāraśca īkāraśca ta eva ca // ३-

taśca bhūśca navaubhānau vaścabhaśca tathaiva ca /
caturthā varaṇehyatra catuścatvāriṃśadakṣaram // ३-

yaśca vā ca tathā deśca mādyovāśca tathaiva ca /
pādohāmāścayaścaiva vā kāraśca śi eva ca // ३-

sa visargomakāraśca na kāraḥ praṇavastataḥ /
yadhau nādhābda śāścaiva śabdāsāḥ sa visargamaḥ // ३-

taścaṇe ca virūkārau hukāro baścayaḥ tataḥ /
hyākārau sarvakārau ca śaścaraśca ta āyataḥ // ३-

tu he secca ca kāraśca lakāraśca na eva ca /
lakāraśca nikāraśca svarādyohhevistathā // ३-

repha pūrvopakārastu saścadyaścapi eva ca /
nyākaropittiśāścaiva tyāca śaśca va eva ca // ३-

vakārovyo ca bhavyau ca bhakāraśca tatontataḥ /
aṣṭaṣaṣṭya kṣarāḥ proktāḥ pañcamāvaraṇe tathā // ३-

jyekāraśca tathā mośca naścadāpadapāstathā /
yacca pākṛti paccaiva kānecādyasvarastathā // ३-

yaśca āyasakāraśca hārgasā sa visargamam /
na ca jośca tathā tejasau jāte kāra eva ca // ३-

aikāraśca vikāraśca ūkāraśca tathā punaḥ /
repha pūrvaśakāraśca saccayaśca tataḥ punaḥ // ३-

repha pūrve tu dīrghastu spaścaṇe ca virū tataḥ /
na hyorve ghotatīṃ tāśā tāścaśā ca tataḥ punaḥ // ३-

dīrgharephau pakāraśca raśca paścatithau tataḥ /
ṇāminābhyāśca śliṃścaiva śīṃ ślīṃ kārastathaiva ca // ३-

praṇavaśca śakāraśca deśādettāśca jā tataḥ /
aśca ṣaśca rukāraśca pūṣau rūpa tathaiva ca // ३-

ṣaṭ ca saptatayaḥ proktāḥ ṣaṣṭhamāvaraṇe kramāt /
tadhaṣṭhā ṣāśca śeviśca pācayaśca tataḥ punaḥ // ३-

p. १७) rūcadraśca tathā raucayaśca nāśāvireva ca /
ghnaśca viścarvasau caiva yākāraśca taruśca vai // ३-

rephapūrvau cakāraśca ruścaṇḍaśca gadhau tathā /
ḍā gaṇepi carūḍāśca rāvasāścaraṇe'pi ca // ३-

rūstustaimāśca provaiva svarādyomavisargayuk /
taścavaśca śimastā ca vaścaśiśca bha eva ca // ३-

taraghomogarāścaiva saścaraścaśca eva ca /
hrī kāraśca trayaṃ dīpa hrikārasya tathā trayam // ३-

akṣara trīṇī huṃkārāḥ praṇavaṃ phaṭ tathāstrayaḥ /
dīpakaśca tathāṃśāśca aśītiḥ saptamāvṛtau // ३-

drauścaruśca tathā mocanaścaraścarupī tathā /
yaścaṣṭā ca tathā daṃśca tūścavaśca lipī tathā // ३-

liśca kiśca lipī caiva liśca hiścatantī punaḥ /
nāmādāśca tathā dvaṃścaṇepi rūlāścadrū tathā // ३-

yaścalā ca tathā mūcaṇepi rūjāśca eva ca /
bījāyāścaiva bīcaivaṇepi berudra eva ca // ३-

akṣaraḥ savisargeṇa makāro na yadā tathā /
namo na denādya svarāḥ savisargaumatau tataḥ // ३-

vīhya pomona hyatāmrarvanāścantā canastataḥ /
aphaṭkārau ca huṃścaiva praṇavaśca tathā punaḥ // ३-

ṣaṭ ca vau caiva ṣaṭcaiva yathā svācaiva hā punaḥ /
svāścastiśca sakāraśca savisargau manaustathā // ३-

aṣṭamāvaraṇe proktā aṣṭāśītyakṣarāḥ punaḥ /
savisargomakāraśca nakāraśca yayau punaḥ // ३-

yānnirve ca dhamāḥ sāśca juścagyaśca ṛ eva ca /
śvaśca hvā ca tathā jīṃśca graścanoca ha āyataḥ // ३-

līpe pāśca tathā paśca lāpā nānāstathaiva ca /
monayāścaiva piścaiva rudrapāścai ya āyataḥ // ३-

drāpaṇe pitatārū ca laśca nāyau calā tataḥ /
nākāreṇāpi rūrāṃśca rudrāścaiva ya eva ca // ३-

p. १८) rācarūśca tathā tacca praṇavaśca hya eva ca /
paścasiśca tathādyaśca cāpiścarva sa eva ca // ३-

savisargomakāraśca taścabhyaścanuyo punaḥ /
tava gopte ca gauyau ca hyā ca guśca tathā punaḥ // ३-

monahu prāśca haścaiva smaśca vraṃścaiva nāṃstataḥ /
taśca hā ca tathā svā ca yakāraśca ra āyataḥ // ३-

yaśca bhīśca tathā bhūśca maśca preca ha āyataḥ /
sā ca yaśca tathā rā ca yaśca jaśca va eva ca // ३-

hāca svāca talī caiva jvaśca suśca da eva ca /
navamāvaraṇe proktāḥ śatāṣṭādhikamakṣaram // ३-

yaśca lāca tathā kāca vyālikailiśca kiṃstataḥ /
yaśca tā ca tathā śvaśca śāścayaśca va āyataḥ // ३-

dhrāścayaśca tathā tā ca tā śrīścānā cayau punaḥ /
tā ca nā casvarācchādyo yaścantāśca na eva ca // ३-

akāraśca makāraśca nomaṇaśca pitā tathā /
laścapaśca yakāraśca lācabhaśca tathā punaḥ // ३-

ṇecapiśca tathā rūca pañcapuśca ya eva ca /
ṣvāca puśca tathā ṇaśca viśvarūparbhagau tathā // ३-

yaśca bhāca tathā gaścaṇe ca ṣvāścaru eva ca /
puśca dyo ca tathātmaśca vyocanaśca ta eva ca // ३-

cecanā ca tathā taśca cecevādya svarāstathā /
yaścarā ca tathā paśca raścayaśca tathaiva ca // ३-

mecaraśca pakāraśca yaśca pāca tathā parū /
niścadyo ca tathā ye ca taśca paścatiṇāccivāḥ // ३-

nakāraśca svaraścodyo raścapaścandra eva ca /
ruścaṣṇuśca tathā piśca hyāca puścarakau tataḥ // ३-

syaśca naiśca tathā sā carvaśca saśca da eva ca /
praśca khaścasutau caiva hūkāraścarva eva ca // ३-

daśamāvaraṇe proktāḥ śatāśca dvādaśādhikāḥ /
kaścamaḥ savisargastu nayāyeścaru āyataḥ // ३-

p. १९) yākāraśca tathā kārayaśca rāca ha āyataḥ /
naścaddhyā ca tathāne ca gityayotyaṃ niyāstathā // ३-

tāca sthiśca tathā saśca maśca pīca ga eva ca /
yo balaṃśca nayau nā ca ṇeca viśca tathā punaḥ // ३-

rukāraśca tathā no ca maśca secanamau tataḥ /
ṇekāraśca virūtau ca rekāraśca tathā punaḥ // ३-

setareṇe viruntāśca naścayāśca ya eva ca /
taśca naśca akāraścatmaśca viśca vadhū punaḥ // ३-

agniśca svarāścādyopa śvarūpaśca eva ca /
nityojaḥ savisargaśca te mathāśca tathā punaḥ // ३-

praśca viśca tathā rūnau viśvarūca apiṃstataḥ /
vyā viścaiva tathā vyomin smāca praścati eva ca // ३-

śikṣa kṣmā ca tathā sūcabdaśca śaścana eva ca /
jñāśca gaśca tathā piṃśca gaśca taśca parū tathā // ३-

tuśca ṣiśca tathā sā ca taśca sthiścarva eva ca /
pūtaustuśca anau caiva vinyaset tu viśeṣataḥ // ३-

daśaikāvaraṇe proktāḥ śatavarṇāśca ṣoḍaśa /
kakāraśca vilau caiva akāroyaśca vā śirāḥ // ३-

ghomānāśca yakāraśca jñācavaśca ṣa eva ca /
ruśca puśca tayau caiva vā śiye tat pagāstathā // ३-

jakāroyaśca nāśāśca īkāraścādyamakṣaram /
praṇavaḥ savisargeṇa makārapraścayastataḥ // ३-

pārutiśca kṛkāraśca praścaṇe ca virūrakāḥ /
haṃsaścābhya svaraścaiva yaścarā ca ka āyataḥ // ३-

aṃ caivādya svārāścaiva ṇecaviśca tathā punaḥ /
rurthau cādya svarāścaiva yartha caivādyamakṣaram // ३-

mahāmahe bahuścaiva tathā praṇava eva ca /
savisargeṇa rūkāraḥ praṇavaśca tathā punaḥ // ३-

catvāraścaiva sūkārā nākāraśca tathā catu /
denādeśca tathā nā ca akārontaśca nastataḥ // ३-

p. २०) akāraśca smakāraśca aścantaścarbha eva ca /
āhya svaromakāraśca mevośiśca ca eva ca // ३-

ṣāṃśca śāṃśca tathā vāṃśca lāṃśca yāṃścastathāpi ca
/
okāreśca tathā neca viścavyāma ca eva ca // ३-

vyokāraśca tathā ūcaṃ raca ākāra eva ca /
praṇavaśca vayaścaiva maścanaccama eva ca // ३-

śiśca daścarvasau caivarvaśca śaścava eva ca /
dvādaśāvaraṇe prokto viṃśatiścaśataṃ kramāt // ३-

yaścaṇā ca tathā raśca vācapācapa eva ca /
yakāro hyāguvāścaiva devamāyāśca eva ca // ३-

nośca paścāt prayadyuśca vidhaṃ drācaivakāstathā /
vaśca siśca yathā daśca bhūyabhyaśca ca eva ca // ३-

reca ghoṇe virudrāśca viścayadyaśca āyataḥ /
viścaṇe ca tathā piśca rūpaddhaśca śuyau tataḥ // ३-

yāśca guśca tathā ṇecaru māyā ca yathau tataḥ /
mācaṇe'pi tathā rūti kakārāyaśca vā punaḥ // ३-

deya vyāśca svarāścādyo vecabhaśca vimau tataḥ /
vācamāvākane caiva kānecādya svarastataḥ // ३-

tryaṃśca saśca tato dīpaḥ savisarga va eva ca /
takāraḥ praṇavaścaivaḥ savisargo na eva ca // ३-

jakārādīpakaścaivaḥ savisargo ha kārakaḥ /
makāraḥ praṇavaścaiva savisargaspa eva ca // ३-

praṇavaśca tathā dāca saścastuśca tapo tataḥ /
taśca bhāvai ca svākāraḥ savisargo ma eva ca // ३-

naśca peca tathā bhaśca praścagaccha ca eva ca /
savisargomakārastu naye tāśca pa eva ca // ३-

na kāraścaiva śādrau ca kṣaṃkāraḥ kṣavisargayuk /
tvaiṃścakṣūṃśca tathā kṣaṃśca tvāṃ kṣāṃ hāṃ hāśca
eva ca // ३-

trayodaśāvaraṇe proktā viṃśadaṣṭottaraṃ śatam /
yaścamośca tathā ruśca vaścakāyau ca eva ca // ३-

p. २१) rācayāktyā ca śaścaiva diścamākāra eva ca /
layektā ca tathā mūca taśca jādyo sa eva ca // ३-

candraśca naścadhārā ca viścasuścāṣṭha eva ca /
riścavaśca tathāṇyaśca reca vaścaravau tathā // ३-

yaśca ghe ca yakāraśca akāraśca tataḥ punaḥ /
raścaścāgni tathā lāca kāścamaḥ savisargayuk // ३-

niyavāśiśca haukāraḥ praṇavaśca tathā caṇe /
piśca rūca tathā vīca śidāsāścaiva yastataḥ // ३-

pāśidā sāścaṇekāraḥ piścaruya na eva ca /
yānāśca mahimau dhīye vāśca śiśca tathaiva ca // ३-

dāsaḥ sarvaśca caucaiva śiścavaṃśca ha eva ca /
noyaniśca tathā naśca dhaniścādya svarastathā // ३-

maṃpadhā ca takāraśca tīraśca svarābhyataḥ /
naścamaśca sanausaśca śānteśāyāśca dīpakaḥ // ३-

sa visargovakārastu śikāraṃ vinyaset tataḥ /
sa visargomakārastu nayenāṃśca paṇāṃstataḥ // ३-

drācaruśca visargeṇa makāronaścanetmakāḥ /
mṛśca aśca visargeṇa makāronaścane tathā // ३-

mavau caiva sakāraśca sa visargo ma eva ca /
naśca naśca tathā ne ca tathātmaśca tathā punaḥ // ३-

sa visargomakāraśca nakāraścaiva e tataḥ /
caturdaśāvaraṇe proktaṃ ṣaṭtriṃśaśca śatakṣaram // ३-

evaṃ akṣaravinyāsaṃ kṛtvoddharaṇamārabhet /
saudhamūrtiṃ pravakṣyāmi pañcavaktrasamanvitam // ३-

pañcādaśākṣasaṃyuktaṃ bhūjaiśca daśaśobhitam /
varadābhaya hastaṃ syād aṣṭāyudhasamanvitam // ३-

dukūlapaṭṭavasanaṃ sarvābharaṇabhūṣitam /
padmāsanasamārūḍhaṃ prāsāadamiti cocyate // ३-

ekavaktraṃ triṇetraṃ syāt caturbhujaṃ surūpakam /
divyāṃbaradharaṃ devaṃ divyābharaṇabhūṣitam // ३-

p. २२) evaṃ brahmasamākhyātaṃ rudralakṣaṇamucyate /
caturvaktraṃ carbāhu dvādaśākṣisamanvitam // ३-

varadābhayahastaṃ syāt chulaścāṃkuśameva ca /
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ śuklayajñopavītakam // ३-

kṣaumavastradharaṃ raktaṃ dhyāyed rūpaṃ viśeṣataḥ /
saṃkrānte viṣuve caiva ayane janma-ṛkṣake // ३-

dīkṣāyāsthāpanānte ca durbhikṣe durnimittake /
bhūmikaṃ pediśāṃ dāhe jvaramāryādi pīḍane // ३-

gokṣīraṃ gandhatoyaṃ vā ghṛtaṃ vā madhuvā punaḥ /
nālikerajalaṃ vāpi rudreṇa snāpayecchivam // ३-

saptajanma kṛtaṃ pāpaṃ yajamānasya naśyati /
sarveṣāmeva devānāṃ mantramevaṃ dvidhāmatam // ३-

svanāmni cādivarṇe tu ṛcāmanyat sa vahnikam /
bindunādasamāyuktaṃ sarveṣāṃ mūlamantrakam // ३-

dīrghāṇi hyaṃgamevaṃ syāt ṣaḍaṃgāścaiva kīrtitāḥ /
astraṃ visargasaṃyuktaṃ hrasvā vai brahmapañcakam // ३-

yathā varṇastathā rūpaṃ asmin mantre pracoditam /
teṣāṃ mantraṃ tu sarveṣāṃ śivasya paramātmanaḥ // ३-

sarvakārye prayoktavyaṃ sarvasiddhipradāyakam /
mantroddhāramidaṃ proktaṃ śaucācamanakaṃ śṛṇu // ३-

iti mantroddhārastṛtīya paṭalaḥ

p. २३) atha śaucācamana paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi saucācamanalakṣaṇam /
sādhakānāṃ hitārthantu caturāśramadharmiṇām // ४-

brāhme muhūrte vidvān vai manasācintayecchivam /
tripādo na trighaṭikā rājante tu dine dine // ४-

brāhmyaṃ muhūrttamākhyātaṃ mama saṃkhyāsu kathyate /
utthāya ca bahirgrāmāt gatvāśaucaṃ samācaret // ४-

raviṃ dakṣiṇataḥ kṛtvā viṇmūtrantu visarjayet /
dakṣiṇābhimukhorātrau tṛṇamādhāyabhūtale // ४-

kare vā karṇamūle vā upavītaṃ nyaset budhaḥ /
veṣṭayitvā śirastatra ṛjukā yo na pācayan // ४-

pratyāditya jalāgnināṃ candragobrāhmaṇān prati /
devālayasamīpe tu kūpe goṣṭhena bhasmani // ४-

kṣetre ca vṛkṣacchāyāyāṃ nadyāmantaḥ sarasvapi /
caitya vṛkṣasamīpe tu velāyāṃ vāma hodadheḥ // ४-

catvare grahamadhye ca na kuryādubhayaṃ naraḥ /
vāmena śiśnaṃ saṃgrāhya mṛtpiṇḍaṃ dakṣiṇe kare // ४-

jaleśuddhe samāgamya paścāt chaucaṃ samācaret /
sakṛnmṛttikayā śiśnamakṣamātrapramāṇataḥ // ४-

tathā sarvatra saṃyojya paścāt pāde tu mṛttikām /
daśa kṛtvā karaṃ vāmaṃ saptakuryāt karadvayam // ४-

śodhayedaṃbhasā nityaṃ grahasthānāṃ vidhīyate /
etad uktaṃ grahasthānāṃ dviguṇaṃbrahmacāriṇām // ४-

triguṇaṃ vā na prasthānāṃ yatīnāntu caturguṇam /
yāvanmātrāmanaḥ śuddhistāvat śaucaṃ samācaret // ४-

utthāyatīrot tasmād vai anyatrā camanañcaret /
prakṣālya pāṇipādau ca dakṣiṇādi krameṇa tu // ४-

sa pavitrakareṇaiva sarvakarmasamācaret /
sthale tu dakṣiṇaṃ pādaṃ vāmapādaṃ jalesthitam // ४-

p. २४) nābho na dikṣusaṃvīkṣya haste gokarṇavat kṛte /
māṣamagnantu yadvāri niḥśabdantatra pīyate // ४-

yathā vai tritayaṃ pītvā āsyeṃguṣṭhena nispṛśet /
mukhaṃ hastena saṃspṛśya padbhyāmabhyukṣaṇaṃ bhavet // ४-

aṅguṣṭhānāmikābhyāntu cakṣuṣī saṃspṛśet budhaḥ /
aṅguṣṭha tarjanībhyāntu nāsikāṃ saṃspṛśet punaḥ // ४-

aṅguṣṭha kaniṣṭhābhyāṃ tu śrotre caiva tu saṃspṛśet /
yadā tat tritayaṃ pīta mṛgyajuḥ sāmatṛptaye // ४-

atharvasyeti hāsārthaṃ tanmukhantu dvidhā spṛśet /
pādāvubhau tadābhyukṣya ṛṣīṇāṃ saptatṛptaye // ४-

mūrddhāsye cakṣuṣī śrotre sarvādhikyendu cakṣuṣā /
bhujau tu nābhi hṛdayamindramiṣṇvanalāṃstathā // ४-

kṣudhekaphetvadhāsanne sadya ācamanaṃ kuru /
aṅguṣṭhe nāsya saṃspṛśya paścādācamanaṃ budhaḥ // ४-

evamācanaṃ proktaṃ tata snānavidhiṃ śṛṇu //
iti śaucācamanaścaturtha paṭalaḥ

atha snāna paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi snānaṃ pāpaharaṃ param /
pañca snānāni viprāṇāṃ hīnānāṃ śuddhaye tataḥ // ५-

snānaṃ vāruṇamāgneyaṃ divyaṃ vāyavyamānasau /
varuṇaṃ vāriṇā snānaṃ āgneṃ bhasmanābhavet // ५-

dṛṣṭvā sātapayādivyaṃ vāyavyaṃ rajasāgavām /
mantrairmāna samityuktaṃ pañcasnānāḥ prakīrtitāḥ // ५-

vakṣye vāruṇamāgneyaṃ śṛṇu tatvaṃ gajānana /
nadyāṃ vāpyāntaṭāke vā kūpe vāpi caturvidham // ५-

p. २५) kūpasnānaṃ na kartavyaṃ vāpyādiṣu ca saṃbhave /
taṭākeṣvapina snānaṃ saritsatyāṃgajānana // ५-

kūpād daśaguṇaṃ vāpyāṃ vāpyādaśaguṇaṃ sarit /
tasmād daśaguṇaṃ nadyaḥ samudragāmikāḥ parāḥ // ५-

prāṅmukhodaṅmukho vāpi snānārthaṃ saṃvrajet guruḥ /
tataḥ śataguṇaṃ puṇyaṃ snānaṃ prāṅmukhamucyate // ५-

tatrāpi dakṣiṇantīramanantaṃ phalamāvahet /
toyaṃśuddhamaśuddhaṃ vā śivālayasamīpataḥ // ५-

śivagaṅgeti tāṃ vidyācchivadhāmāṃbu sevanāt /
teṣāntīrthaṃ samāgamya snānaṃ kuryād viśeṣataḥ // ५-

śucau deśesukhāsīnaḥ prāṅmukhovāpyudaṅmukhaḥ /
plakṣoduṃbaranimbaiśca kuryādvaidantadhāvanam // ५-

malasnānaṃ purākṛtvā vidhisnānaṃ tataḥ param /
rajanīkaraṇaviṣṭhaistu aṅgapratyaṃgagharṣaṇam // ५-

malasnānamidaṃ proktaṃ mantrasnānamataḥ śṛṇu /
matsyamaṇḍūkasarpādyairanyaiśca jalajādibhiḥ // ५-

sevitantu jalaṃ nityaṃ tasmādduṣṭaṃ viśeṣataḥ /
taddoṣaśamanārthantu śivatīrthaṃ prakalpayet // ५-

hastamātrapramāṇena paritaścaturaśrakam /
huṃphaṭkāreṇe śuddhāñca mṛdaṃ gṛhṇītasādhakaḥ // ५-

sadyena sthāpayenmantrī vāmadevena secayet /
aghoreṇa tu saṃppṛśya puruṣeṇa tribhāgikam // ५-

pūrveṇa dakṣiṇe naiva tathā caivottareṇa tu /
īśānena tu mantreṇa ekaikamabhimantrayet // ५-

astraṃbrahmaśivaṃ japtvā pūrvādikramaśo nyaset /
astrajaptantu yadbhāgaṃ daśadikṣuvinikṣipet // ५-

śivajaptantu yadbhāgaṃ tīrthamaddhye vinikṣipet /
phaṭkāreṇābhimantreṇa nārācāstraprayogataḥ // ५-

p. २६) jale sūkṣmāśca ye doṣāsteṣāmuccāṭanaṃ bhavet /
brahmajaptasya cārddhena ātmanoṅgāni karṣayet // ५-

śirovaktrañca hṛdayaṃ pādauguhyañca bhāgaśaḥ /
śeṣārddhenopa saṃspṛśya snātvā bhitvā punaḥ punaḥ // ५-

upaspṛśya tatasnāyācchiva tīrthasyamadhyataḥ /
tīrthānipañca vai santi dvijānāmubhayekare // ५-

brahmāgni pitradevāśca ṛṣitīrthāni pañcadhā (-thā) /
aṅguṣṭhamūlake brāhmaṃ agnimaṅgulamadhyame // ५-

tarjanyaṅguṣṭhayormadhye paitrakaṃ tīrthamucyate /
aṅgulīnāntu mūletu daivikaṃ tīrthamucyate // ५-

aṅgulyagre ṛṣītīrthaṃ pañcadevāṃśca vinyaset /
agnirvāyuḥ prajāddhyakṣaḥ tīkṣṇaraśmiḥ purandaraḥ // ५-

aṅguṣṭhādau nyased vidvān krameṇaiva vyavasthitān /
pibed vai brahmatīrthena cāgnitīrthena prokṣaṇam // ५-

cakravatyupacāreṇa sugandhāmalakādibhiḥ /
jalakrīḍāvasāne tu vaktramudrābhiṣecayet // ५-

śivabrahmāṅga vidyāṅgai snānaṃ kṛtvā vicakṣaṇaḥ /
pañcabrahmaśivāṅgaiśca tripadairaghamarṣaṇam // ५-

antarjale pidhāyākṣaṃ sarvāṅgaṃ naiva darśayet /
darśayecca tataḥ tīrthaṃ mukhamagnodha vā punaḥ // ५-

mukhamagnantu yat proktaṃ śatāddhyardhaṃ bhavet kramāt /
ardhāṅgedhyardha sāhasraṃ nimnagekoṭirucyate // ५-

dhyānayukto vinikramya krameṇācamya tatvataḥ /
tataḥ sūrya iti prātarmadhyāhnetvāpa uccaret // ५-

sāye'gniśceti japtvā tu krameṇācamanañcaret /
āpohiṣṭheti saṃprokṣya sāvitryā codakaṃkṣipet // ५-

sthitvā sandhyāmupāsīta prātaḥ śuddhakṛtāñjaliḥ /
sthito vāsīnamadhyāhne upāsīnasturātrike // ५-

p. २७) ekavāraṃ yathā śakyaṃ prāṇāyāmantato japet /
aṣṭavārantu sāvitrīṃ sandhyākāleṣu nityaśaḥ // ५-

mitrā satyenemammeti satataṃ sa mamaṃtritaḥ /
ebhirmantraistribhirvidvān prātarādāvupāsayet // ५-

devāṃ nṛṣīn pitṝṃścaiva vāmāghoreṇa sadyakaiḥ /
tarpayet tu yathā vidvān pūrve cottaradakṣiṇe // ५-

apraśastaṃ niśi snānaṃ raveranyatradarśanāt /
vṛttrasya rudhiraṃ nityaṃ sravantiniśinimnagām // ५-

tasmāt snānañca pānañca na kurvīta kadācana /
rātrau vā parigṛhṇīyād devārthañcātmanaśca vai // ५-

suvarṇāni samakṣaṃ vā prāṇāyāmena vā jalam /
prāṇāyāmatrayaṃ vāpi kārayed deśikottamaḥ // ५-

jalaśuddhirbhave devaṃ niśi snānāyagamyate /
tasmād dīpantu gṛhṇīyād devārthañcātmanaśca vai // ५-

evaṃ samācarennityaṃ śivamantraṃ tato japet /
ṛgbhirjaptairjalaṃ spṛṣṭvā mūrdhnipādāntakaṃ kramāt // ५-

śivamantraṃ yathā śakti japet brahmāṅgakairbudhaḥ /
phaṭkāreṇa tu mantreṇa śivatīrthantu saṃharet // ५-

dhautavastrantu saṃgrāhya cārdravastraṃ visarjayet /
śivadhāmana yet paścāt pradakṣiṇamathācaret // ५-

praṇamyadaṇḍavat bhūmau śivaṃ paramakāraṇam /
yatra yatra mukhadvāre kavāṭadvayamiṣyate // ५-

tatra tatra kavāṭe tu navadevān samarcayet /
bhūjaṅgañca pataṅgañca ūrdhvādhaḥ kalpayet kramāt // ५-

tat skandapaṭṭikā madhye tvā saṃsthāpya viśeṣataḥ /
svanāmādyena cārṇena gandhapuṣpādinārcayet // ५-

p. २८) astramantreṇamatimāntaṃ mudrāntu pradarśayet /
kavāṭodghāṭanaṃ kṛtvā praviśenmaṇḍapaṃ prati // ५-

tatastu śodhanīṃ baddhvā huṃkāreṇaviśodhayet /
jalasnānamidaṃ proktaṃ bhasmasnānamatho śṛṇu // ५-

iti snāna paṭalaḥ pañcamaḥ

atha bhasmasnāna paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi bhasmasnānavidhiṃ param /
śrīkarañca pavitrañca hāramābharaṇaṃ tathā // ६-

lokavaśyakaraṃ puṇyaṃ pāpanāśaṃ dine dine /
gāvacchivapurāt pañcakṣitiṃ prāptāḥ śivecchayā // ६-

surāsurairmadhyamānāt kṣīrodāt sāgarottamāt /
pañcagāvaḥ samutpannāḥ sarvalokasyamātaraḥ // ६-

nandāsubhadrāsurabhiḥ suśīlāḥ sumanāstathā /
kapilākṛṣṇaśvetā ca dhūmrāraktā tathaiva ca // ६-

nandādi sumanāntānāṃ varṇametat prakīrtitam /
sarvalokopakārārthaṃ devānāṃ tarpaṇāya ca // ६-

gomātara sthitā bhumau snānārthaṃ hi śivasya tu /
gomayaṃ rocanāmūtraṃ kṣīraṃ dadhi ghṛtaṅgavām // ६-

ṣaḍaṅgāni pavitrāṇi sarvasiddhikarāṇi hi /
gobhiryajñā pravartante goṣudevāṃ pratiṣṭhitāḥ // ६-

gobhirvedāḥ samudgīrṇāḥ saṣaḍaṅgapadakramāḥ /
śṛṅgamūle gavāṃ nityaṃ brahmāviṣṇuśca saṃsthitau // ६-

śṛṅgāgre sarvatīrthāni sthāvarāṇi carāṇi ca /
śiromadhye tvahaṃ tatsabhūtaiḥ parivṛtaḥ saha // ६-

p. २९) lalāṭe saṃsthitovatsa tattvaṃ bhrātā viśeṣataḥ /
kambalāśvatarau nāgau nāsāpuṭasamāśritau // ६-

karṇayoraśvinīdevau cakṣuṣīśaśibhāskarau /
danteṣu maruto devā jihvāyāṃ varuṇo sthitaḥ // ६-

sarasvatī tu huṅkāre yamayakṣau ca gaṇḍayoḥ /
sandhyādvayaṃ tatoṣṭhābhyāṃ grīve candre samāśritaḥ // ६-

puramadhyeṣu gandharvā purāgreṣu ca pañcagāḥ /
purāṇāṃ paścimāgreṣu gaṇāhyaḥ sarastathā // ६-

rudrāścaiva tu nāḍisthā vāyavaḥ sarvasandhiṣu /
śroṇītaṭasthāḥ pītaro hyurasistha umārame // ६-

śrīrapāne gavānnityaṃ dharmolāṃgūlamāśritaḥ /
ādityaraśmayo vālāgomūtre jānhavīsvayam // ६-

ṛṣayaśca tathā sarve romāgreṣu ca saṃsthitāḥ /
udare pṛthivī jātājantavaśca gajānana // ६-

catvāraḥ sāgarāḥ purṇāgavāṃ ye ca payodharāḥ /
āsitaṃ viśvavighneśa yathā goṣu pratiṣṭhitam // ६-

dattaścaiva hutaṃ bhuktaṃ goṣu sarvañcarācaram /
kapilāyāntu gomūtraṃ kṛṣṇāyāṃ grāhya gomayam // ६-

kṣīraṃ śveta nibhāyāntu dhūmrāyāśca dadhismṛtam /
sarpiḥ saṃgrāhya raktāyāṃ sarvavarṇeṣu rocanā // ६-

gomūtrād gulguluṃ jātaḥ sugandhiḥ priyadarśanaḥ /
āhāraḥ sarvadevānāṃ śivasya ca viśeṣataḥ // ६-

gomayādutthita śrīmān bilvavṛkṣaḥ śivapriyaḥ /
tatrāste padmahastā śrīḥśrīvṛkṣastena cocyate // ६-

bījānyutpala padmānāṃ punarjātāni gomayāt /
yat bījañjagataḥ kiñcit jñeyaṃ tat kṣīrasaṃbhavam // ६-

dadhnaḥ sarvāṇi jātāni māṅgalyānvartha siddhaye /
ghṛtād amṛtamudbhūtamamarāṇāmati priyam // ६-

tasmāt tāsāṃ ṣaḍaṅgaiśca snāpayecchivamādarāt /
gorocanā ca māṅgalyā pavitrā sarvakāmadā // ६-

p. ३०) itthaṃ gāvassamālocya bhasmāpigomayaṃ gṛhet /
bhūmā vā ptatitaṃ grahyaṃ sadyamantreṇagomayam // ६-

piṇḍāni vāmamantreṇa hyaghoreṇa tu śoṣayet /
puruṣeṇa tu taddagdhvā īśānenābhimantrayet // ६-

ketakī puṣpasaṃyuktaṃ navabhāṇḍeṣu nikṣīpet /
athavā cāgnihotreṣu bhasmagrāhyaṃ vicakṣaṇaiḥ // ६-

jalasnānaṃ purākṛtvā bhasmasnānamataḥ param /
jalasnānaṃ vinācorddhve bhasmasnānaṃ vidhīyate // ६-

śivabrahmāṅgajaptena bhasmasnānaṃ samācaret /
īśānena kamuddhūlya vaktraṃ tat puruṣeṇa tu // ६-

bahurūpeṇa hṛdayaṃ nābhiṃ vāmena kīrtitam /
sarvāṅgaṃ sadyamantreṇa samuddhūlya vicakṣaṇaḥ // ६-

uṣitaṃ vā sasantyadya śuddhavastraṃ parigrahet /
pādau pāṇī ca saṃśoddhya paścādācamanaṃ kuru // ६-

bhasmanoddhūlanābhāve tripuṇḍrantu vidhīyate /
ādhvaraṃ karma tat sarvaṃ na tripuṇḍraṃ na cācaret // ६-

tarjanya nāmikā madhyai stripuṇḍrantu samācaret /
brahmāviṣṇuśca rudraśca tripuṇḍrasyādhi daivatam // ६-

śirasthāne svayaṃ brahma lalāṭe skandha (-ntha) eva ca /
kaṇṭhe vināyakaścaiva bāhau ca keśavastathā // ६-

hṛdayet vīśvaraḥ prokto nābhau caiva prajāpatiḥ /
jānvostu cāśvinī caiva pādayoḥ pañcagāstathā // ६-

sarvatīrtheṣu yat snānaṃ sarvayajñeṣu yat phalam /
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ bhasmasnānena siddhyati // ६-

bhasmasnānamidaṃ proktaṃ arcanāṅgamataḥ śṛṇu /
iti bhasmasnāna paṭalaḥ ṣaṣṭhaḥ

p. ३१) atha arcanāṅga paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi arcanāṅgasamuccayam /
pādyamācamanañcārghyaṃ gandhapuṣpañcadhūpakam // ७-

dīpañcaiva nivedyañca liṅganṛttaṃ daśaiva tu /
daśāṅgaistu samāyuktā pūjāśreṣṭhā śivasya tu // ७-

dīpāntamarcanaṃ proktaṃ naivedyāntantu pūjanam /
śāntikaṃ balinṛttāntaṃ pūjātrividhamucyate // ७-

uśirañcandanaṃ dūrvā siddhārthakasamanvitam /
caturaṅgasamāyuktaṃ pādya dravyamudāhṛdam // ७-

elālavaṅgakarpūratra pūjāti phalairyutam /
ācamanantu pañcāṅgaṃ dravyairetaiḥ prasiddhyati // ७-

āpaḥ kṣīrakuśāgrāṇi yavasiddhārthataṇḍulaiḥ /
tilairvīhī samāyuktamarghyamaṣṭāṅgamucyate // ७-

yavataṇḍulasiddhārtharvrīhibhiścākṣataṃ viduḥ /
vrīhitaṇḍulasaṃyuktamakṣatantu prakīrtitam // ७-

agaruñcandanañcaiva koṣṭhaṃ kuṃkumameva ca /
samamardhaṃ pādamevā karpūreṇasamāyutam // ७-

gandhadravyamidaṃ proktaṃ puṣpān samyagataḥ śṛṇu /
śveta kṛṣṇaṃ tathā raktaṃ sātvikādiguṇatrayam // ७-

puṣpāṇi pītavarṇāni satvarājasamiśritān /
kṛṣṇāṃ nilotpalādanyāntāmasān parivarjayet // ७-

nandyāvartantu pūrvāhṇe madhāhṇe karavīrakam /
sāye tu mallikā proktā hyardharātrau dvikarṇikā // ७-

droṇañca śvetapadmañca jātī ca bahukarṇikā /
nandyāvartaṃ śriyāvartaṃ mandāraṃ śatapatrikam // ७-

śvetārkamālatī caiva punnāgaṃ kuravantathā /
evamādīni puṣpāṇi sātvikāni samādiśet // ७-

raktotpalaṃ tathā padmaṃ brahatīdhurdhūrakaṃ tathā /
pāṭalīraktapuṣpāṇi rājasāni vinirdiśet // ७-

p. ३२) karṇikārañca dhurtūrasaralāragvadhau tathā /
evamādīni pītānimiśrakāṇi vinirdeśet // ७-

karañjavakulañcaiva śirīṣaṃ ketakī tathā /
lāṅgalī ca vihītañca bandhūkañcaiva ḍāḍimī // ७-

kiṃśukañca madantī ca kumudāni ca varjayet /
atipakvamapakvañca mukulairnārcayed dharam // ७-

keśakīṭāpaviddhāni lūtasūtrāvratāni ca /
svayaṃ patitapuṣpāṇi paryuṣitāni varjayet // ७-

śamibilvamapāmārgaṃ kuśadūrvā sahā tathā /
nāganandī rudraparṇīdhātakī patrameva ca // ७-

bhadrī caiva mahābhadrī droṇapatraṃ tathaiva ca /
ugragandhaistu nirgandhainnārcayet tu viśeṣataḥ // ७-

patra jātiṣu sarveṣu bilvapatraṃ praśasyate /
tathaiva puṣpajātīnāṃ padmapuṣpamudāhṛtam // ७-

utsavādiṣu yātrāyāṃ pariveṣa kriyāsu ca /
sakalānāmalaṅkāre varjyā grāhyāprakīrtitāḥ // ७-

evaṃ puṣpāṇi coktāni dhūpantu saṃpravakṣyate /
kṛṣṇāgarurbhavedeva kāryaḥ sadviguṇaṃ bhavet // ७-

triguṇañcandanaṃ proktamīṣat karpūramiśritam /
śītārināmadhūpoyaṃ madhunāṃ pāvitaṃ bhavet // ७-

evaṃ dhūpaṃ paraṃ śreṣṭhaṃ uttamantadviśiṣyate /
gulguluṃ vā ghṛtaṃ vāpi gulaṃ vā bilvadhūpakam // ७-

kuṣṭhaṃ vā candanaṃ vāpi ghṛtamaśraṃ sudhūpayet /
goghṛtaṃ vāthatailaṃ vā karpūraṃ vartisaṃyutam // ७-

catustrayaṃgulāyāma dīpajvālāviśiṣyate /
dīpa priyo hi bhagavān devadevaḥ sadāśivaḥ // ७-

arcanāṅgavidhi proktā tvarcanāyāvidhiṃ śṛṇu /
iti arcanāṅgaḥ saptamaḥ paṭalaḥ

p. ३३) atha śivārcanavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi śivārcanavidhikramam /
sarvapāpaharaṃ divyaṃ sarvalokasukhāvaham // ८-

śrīpradaṃ sarvavighnaghnaṃ rājño rāṣṭravivardhanam /
tadapi dvividhaṃ proktamātmārthañca parārthakam // ८-

kṣaṇike calaliṅge ca sthaṇḍile maṇḍale'pi ca /
kautuke bhakticitre vā ātmārthe'rcanamārabhet // ८-

grāme dṛṣṭvādhavānyeṣu śivadhāmaninirmite /
teṣu sthāvaraliṅgeṣu parārthaṃ yajanaṃ smṛtam // ८-

sikataṃ taṇḍulañcānnaṃ nadīmṛdgomayaṃ tathā /
navanītañca rudrākṣaṃ piṣṭaṃ candanakūrcakam // ८-

puṣpamālāṃgulañceṣṭaṃ kṣaṇikā dvādaśa smṛtāḥ /
pūjānte kṣaṇikā tyājyāḥ tattvaṃ hṛdi samānayet // ८-

sphaṭikaṃ ratnajaṃ śailaṃ bāṇaliṅgañca lohajam /
calaliṅgaṃ samākhyātaṃ sthaṇḍilaṃ śālitaṇḍulaiḥ // ८-

sikatairvā samākhyātaṃ maṇḍalaṃ karamānataḥ /
gomayālepite tatra saṃlikhkhyābjadalāṣṭayuk // ८-

maṇḍalaṃ tviti vikhyātaṃ dvādaśapratimārcanam /
kautukaṃ tviti khyātaṃ bhitticitraṃ tathaiva ca // ८-

ātmārtha yajanekhyātā yathā yuktyāsamarcayet /
dīpāntaṃ vāhaviṣyantamātmarthe tu parārthake // ८-

sāmānyamidamākhyātaṃ parārthastu viśeṣataḥ /
nityotsavantu nityāgniyajanaṃ pādukārcanam // ८-

nīrājanaṃ rajanyāñca gītaṃ nṛttañca vādyakam /
teṣu kuryād yathā śakyaṃ liṅgesthāvara saṃjñake // ८-

ukteṣu teṣu sarveṣu vinā nityotsavaṃ tataḥ /
pādukābhyarcanaṃ tyaktvā śeṣāṇyātmārthamācaret // ८-

dīkṣitānāṃ dvijātīnāmātmārthamanulominām /
parārthamādiśaivānāmātmārthaṃ vā samarcayet // ८-

(p. ३४, ३५) missing
p. ३६) vahnimaṇḍalamadhyastha jvālābhirvahnibījataḥ /
pādāṅguṣṭhācchikhāyāvan nirdahecchuṣkakāṣṭhavat // ८-

vicintya bhasmībhūtaṃ tu piṇḍīkṛtvā nilena tu /
tasmin prāguktamamṛtaṃ sravantaṃ bhasmani smaret // ८-

ātmānamānayet tatra sarvātmahṛdayena tu /
divyadeho bhave devamaṅganyāsaṃ atha śṛṇu // ८-

mūrdhādisṛṣṭirevaṃ syāt pādādiḥ saṃhṛtirbhavet /
nāsādi hṛdayāntantu sthiti nyāsaṃ prakīrtitam // ८-

pañcamena śiraḥ pañcapañcabhiḥ kalpayet tataḥ /
catvārivadanāṃ yatra vaktramantreṇa bhāvayet // ८-

pañcamaṃ vadanaṃ tatra sarvātma hṛdayena tu /
anyathā (-dhā) kalpayet ghoraṃ hṛtgrīvāṃseṣvadhorasi // ८-

tannābhyudarapṛṣṭheṣu nyased vā mantrayed daśa /
guhyaṃ pāyustathā coru jānunī jaṃghakādvayam // ८-

sphicau dvau tu kaṭiḥ pārśvau nyaset sadyaṃ tato'ṣṭadhā /
pāṇipādau tathā nāsāśirobāhye nyaset budhaḥ // ८-

dakṣiṇe kaṭipārśve tu kṣurikāstraṃ prakalpayet /
mūrdhānane ca hṛdaye guhyo vai pādayoḥ kramāt // ८-

brahmāṇi sṛṣṭimārgeṇa īśānādīni vinyaset /
pādādārabhya sadyādi saṃharaṃ nyāsakarmaṇi // ८-

nābhyādi hṛdayāntantu sthitinnyāsaṃ prakīrtitam /
sarvātmānantu hṛdaye saśivaṃ śirasi nyaset // ८-

śikhāyāṃ jvālinīṃ nyastvā varmaṇādehamadhyataḥ /
astraṃ hastapradeśeṣu pañcāṅgānyomācaret // ८-

vidyāṅgaṃ pūrvavannyastvā netraṃ netreṣu yojayet /
dvātriṃśat sandhideśeṣu bījamukhyantu vinnyaset // ८-

hṛtpadme tu nyase devamaṣṭa triṃśat kalānvitam /
aṅguṣṭhamātramacalaṃ dhyāyet praṇavamīśvaram // ८-

mānasaiḥ kusumairgandhairdhūpadīpopacārakaiḥ (-rganthair-)/
pūjayed dhṛdaye naiva ātmaśuddhistu kīrtitāḥ // ८-

p. ३७) dvāradevān samabhyarcya gandhapuṣpādibhiḥ kramāt /
vāgdevīṃ dvāraśākhordhve savye vāme śriyaṃ yajet // ८-

vighneśaṃ madhyame pūjyanandivargāṃśca dakṣiṇe /
yamunāñca mahākālaṃ vāme bhyarcyasvanāmabhiḥ // ८-

sthānaṃ saṃmṛjyasaṃprokṣya digbandhañcāstramantrataḥ /
bhaumadivyantarikṣasthān vighnān protsārayeddhṛdā // ८-

bhūmīṣṭhān prāṇadṛṣṭyā tu tatvadṛṣṭyāntarikṣagān /
jñānadṛṣṭyā tu dik sthāṃstāṃ stannāmākhyāyamudrayā //
८-

brahmasthāne tu brahmāṇaṃ puṣpagandhādibhirhṛdā /
sthānaśuddhirbhave devaṃ dravyaśucintataḥ śṛṇu // ८-

gomayenopalipyātha dravyapātrāṇi vinyaset /
arghyapātraṃ śarāvañca pādyācamanapātrakau // ८-

vardhanījalabhāṇḍañca astramantreṇa kṣālayet /
hṛdayena nirīkṣyātha kavacenāvakuṇṭhayet // ८-

arghyapātraṃ samādāya sandāhyabhyantaraṃ hṛdā /
saṃspṛśya tasmiṃ śvetābjaṃ dhyātvā vai maṇḍalatrayam // ८-

teṣu tatvatrayaṃ smṛtvā ātmavidyā śivātmakam /
śivāṃbunā śive naiva apūrvabrahmapañcakaiḥ // ८-

kalāvarṇātmakaiḥ piṇḍairabhimantrya yathā kramam /
sugandhikusumān gandhān prakṣipyābunimantravit // ८-

tattoyaṃ sarvapātreṣu dravyapātreṣu sarvataḥ /
vindau binduṃ vinikṣipya kuśenaiva hṛdāṇunā // ८-

dravyaśuddhirbhavedeṣāṃ mantraśuddhirataḥ param /
oṃkārādi yutāmantrā namaskārāntayojitāḥ // ८-

pūrvaṃ śivaṃ samuccārya tato brahmāṅgakādyubhau /
vidyāṅgaṃ bījamukhyañca kṣurikāñca samuccaran // ८-

tat tadrūpānvitāndhyātvā pūrvavanmantraśuddhaye /
kriyākāle prayoktavyā svāhāntaṃ havane smṛtāḥ // ८-

mālādyaiśvaryajātāni mantrāṇi hyānitāni ca /
mantraśuddhiriyaṃ proktā liṅgaśuddhirataḥ param // ८-

p. ३८) huṃphaṭkāreṇa mantreṇa mahāghaṇṭāṃ pradāpayet /
pracchādanapaṭantyaktvā liṅgaśuddhiṃ samārabhet // ८-

nirmālyodvāsanāraṃbhe snānāraṃbhe tadantake /
dhūpakāle haviṣyādau haviṣyante tathaiva ca // ८-

nityotsavānte nṛttānte mahāghaṇṭāṃ pradāpayet /
nirmālyodvāsane kāle snānānte tu viśeṣataḥ // ८-

haviṣyādau ca nṛttānte kuryādyavanivāntataḥ /
snānāraṃbhe tathā dhūpe haviṣyānte tathaiva ca // ८-

nityotsavādikāle ca paṭaṃ pracchādanantyajet /
śive samarcitaṃ pūrvaṃ hṛdayārghyaṃ visarjayet // ८-

aṅguṣṭhatarjanībhyāntu puṣpaṃ grāhyavicakṣaṇaḥ /
kaniṣṭhānāmikāmadhye tyajet paryūṣitaṅguruḥ // ८-

visarjane ca kāle tu puṣpaṃ mūrdhnidāpayet /
na puṣparahitaṃ turyācchivamauliṃ gurūttama // ८-

piṇḍikeśastha nirmālyañcaṇḍeśāya nivedayet /
liṅgaśuddhiḥ sapiṇḍāntā krameṇaiva samāpayet // ८-

liṅgaṃ prakṣālya cāstreṇa pīṭhaṃ pāśupatena tu /
tyajeduṣitagandhādi jalairdakṣiṇahastataḥ // ८-

saṅkhyāya śuddhayaḥ pañca tatastvāsanakalpanam /
āsane mūrtimāvāhya tvetadvitayamadhvani // ८-

vyāpyavyāpakabhāvena jñātvāyajanamārabhet /
icchāśaktyutthitaṃ padmaṃ pṛthivyādiśivāntakam // ८-

pārthivāṇḍamayaṃ skandamāpyāntaṃ nālameva ca /
pradhāna tatva paryantaṃ tannālaṃ kaṇṭakairyutam // ८-

akārādikṣakārāntaṃ śaṃbaraṃ kaṇṭakaṃ smṛtam /
śyāmābhannālamityuktaṃ nālasūtraṃ tvidaṃ smṛtam // ८-

puṃstatvādi kalāntañca pīṭhandalāṣṭakānvitam /
dharmaṃ jñānañca vairāgyamaiśvaryaṃ pādameva hi // ८-

p. ३९) āgneyādikrameṇaiva siṃharūpogradaṃṣṭrakāḥ /
sitaraktapītakṛṣṇā striṇetrā vajrapīṭhakāḥ // ८-

anyonyābhimukhāḥ sarve siṃhakoṭisamāyutāḥ /
nyastavyā bhārdramantreṇa bhīmābhīma parākramāḥ // ८-

adharmajñānavairāgyā naiśvaryānvai krameṇa tu /
prāgādyuttaraparyantānniyatāṃśca sitaprabhān // ८-

nyastvāguṇatraye naiva ūrdhvacchadamathacchadam /
pīṭhasyordhve mahāmāyā granthistatvaṅgajānana // ८-

vidyātatvamayintasya karṇikāṃ paricintayet /
icchāśaktyādibījāni vidyeśāṃśca dalāni vai // ८-

mantrāstat kesareproktāste vidyāyāṃ pratiṣṭhitāḥ /
kesare bījamukhyena śaktintatra prakalpayet // ८-

sitaraktāsitāṃścaiva mūlamadhyāgrakān kramāt /
dalaṃśvetaṃ vijānīyāt karṇikākanakaprabhā // ८-

pañcaviṃśatikānīha bījāniharitāni vai /
taptacāmīkaraprakhyaṃ śaktivyūhaṃ nyaset tataḥ // ८-

kesareṣu ca madhye tu vāmādīn pūrvataḥ kramāt /
vāmājyeṣṭhā ca raudrī ca kālīkalavikaraṇī tathā // ८-

balavikaraṇī balapramadhanī sarvabhūtadamanātmikā /
madhyemanonmanīṃ devīṃ karṇikāyāṃ niveśayet // ८-

sūryākhyamaṇḍalaṃ pātre kesare somamaṇḍalam /
karṇikoparicāgneyaṃ maṇḍalasthāṃ manonmanīm // ८-

icchāśaktyādinālānta (iścā-) manantāsanamīritam /
guṇāntaṃ dharmajñānādi siṃhākhyamāsanaṃ viduḥ // ८-

yogāsanantu tat khyātaṃ parameśasya suvrata /
padmagrandhiṃ samārabhya kesarāntābjamāsanam // ८-

śaktyantaṃ kesarādūrdhvaṃ karṇikā vimalāsanam /
eva mabjāsanaṃ kalpyapūjayet svasvanāmabhiḥ // ८-

mukulīṃ prathamaṃ badhvā padmamudrāmataḥ param /
śaśakarṇiṃ śivaṃ vipraḥ karṇikāntaṃ nidarśayet // ८-

p. ४०) āsanoparimūrtintu sadāśivamanuttamam /
pañcavaktraśiropetaṃ pañcādhikadaśekṣaṇam // ८-

daśadordaṇḍasaṃyuktaṃ aṣṭāyudhasamajvalam /
abhayaṃ śūlaparaśuṃ vajraṃ khaṭgañca dakṣiṇe // ८-

varadañcāṅkuśaṃ pāśaṃ ghaṇṭāṃ vahniñca vāmataḥ /
accha sphaṭikasaṃkāśamaṣṭatriṃśat kalātmakaḥ // ८-

pañcabrahmāṅga vidyāṅga daśabījātmakaṃ param /
divyāṃbaradharañcārtha vajrāṅkitajaṭādharam // ८-

baddhapadmāsanāsīnaṃ kaṃbugrīvaṃ suyauvanam /
icchājñānakriyāceti netratrayasamanvitam // ८-

śuklayajñopavītañca devaṃ jñātvā parāparam /
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ dhyātvā hyāvāhayet tataḥ // ८-

liṅgaṃmūlaparīṇāhe kalpayet tu manonmanīm /
tade?syā paristhite liṅge calecaiva sadāśivam // ८-

evaṃ saṅkalpyamūrtintu tatovāhyamanuṃ smaran /
puṣpairañjalimāpūrya tadā vāhanamudrayā // ८-

praviṣṭe hṛdayāgre tu śivarūpaṃ vicintayet /
praṇavaṃ manasoccārya sarvajñādirguṇairyutam // ८-

sarvopādhivinirmuktaṃ kāraṇānāntu kāraṇam /
atarkyamaprameyañca dhṛtamavyayamīśvaram // ८-

bindāvabhyuditaṃ dhyāyet sthiradhīḥ purataḥ sthire /
sadāśivātmamadhyasthaṃ vinyased deśikottamaḥ // ८-

āvāhanādibhirbhaktyā parameśaṃ supūjayet /
āvāhya sadyamantreṇa sthāpayet guhyamantrataḥ // ८-

bahurūpeṇa sānnidhyaṃ puruṣeṇanirodhanam /
sarvāvayavasaṃpūrṇamiśānena tu bhāvayet // ८-

āvāhanākhyayā vāhya sthāpayecchāntamudrayā /
dhvajākhyayā tu sānnidhyaṃ rodhanaṃ niṣṭhurākhyayā // ८-

pādyaṃ hṛdāṇunādatvā vaktreṇācamanaṃ tataḥ /
arghyantu śirasādatvā pañcamūrdhasu buddhimān // ८-

p. ४१) karanyāsaṃ vinā tatra dahanaplāvanaṃ vinā /
sarvamātmaviśudhyarthamācaret tu gajānana // ८-

āvāhane tu pūjānte visarjanavidhau tathā /
arghyaṃ dadyāt tu mantrajñastriṣu kāleṣu buddhimān // ८-

arghye vilepane snānetriṣugandhaṃ preyojayet /
āvāhanārghya pādyeṣu snāne dhūpe vilepane // ८-

naivedye ca visarge ca puṣpamaṣṭasuyojayet /
āvāhanaṃvinā saptakāle vārisuyojayet // ८-

gandhaṃ puṣpeṇa saṃyojya puṣpaṃ gandhenayojayet /
dhūpaṃ dīpenasaṃyojya dīpandīpena yojayet // ८-

tilodbhavenatailena hastayantrodbhavena vā /
goghṛte naiva vā liṅgamabhyajya hṛdayāṇunā // ८-

mardayecchālipiṣṭena haridrā cūrṇakena vā /
śivena piṇḍamantraiśca kalābhirmānamantrakaiḥ // ८-

sahasrākṣaramantreṇa vyomavyāpidaśākṣaraiḥ /
pañcāṅgaiścaiva vidyāṅgaiḥ kṣūrikābījamukhyakaiḥ // ८-

sugandhikusumopetaṃ jalaughairabhiṣecayet /
sadyojātena gomūtraṃ gomayaṅguhyakena tu // ८-

kṣīrantu bahurūpeṇa dadhitat puruṣeṇa tu /
īśānena ghṛtaṃ snāpya pañcagavyamathaikataḥ // ८-

samādāyoktasaṃkhyābhiḥ snāpayet tu daśākṣaraiḥ /
madhune kṣurase naiva nālīkerajalena ca // ८-

acchagorocanāmiśra jalaiḥ saṃsnāpayeddhṛdā /
dravyeṣūkteṣvathā lābhe yathālābhaṃ parigrahet // ८-

ghṛṣṭvā haridrācūrṇaiśca snāpayed gandhavāriṇā /
vastramācamanīyañca arghyantu hṛdayāṇunā // ८-

dukūlapaṭṭakārpāsa vāsobhirvividhairapi /
indhyābhiḥ puṣpamālābhiḥ patracchedairathārccayet // ८-

saṃpattau hemapaṭṭādyairvividhairaṅgabhūṣaṇaiḥ /
saṃbhūṣya hemapuṣpaistu kusumeśca sitāsitaiḥ // ८-

p. ४२) vijñāpyalayabhogāṅgaṃ devadevaṃ kṣamāpayet /
japaṃ stutyaṃ namaskāraṃ dhyānaṃ śraddhāvadityapi // ८-

nṛttaṃ gītañca vādyañca mahāghaṇḍā svanādikam /
layāṅgamuktaṃ pūjāyāṃ devadevasya nityaśaḥ // ८-

bhogāṅgāni ca śeṣāṇi layairbhāgaiśca pūjayet /
pañcavaraṇamārgeṇa kramādāvaraṇaṃ nyaset // ८-

sadyaṃ paścimadikpātre vāma devantathottare /
aghoraṃ dakṣiṇe yaṣṭvā puruṣaṃ pūrvapātrataḥ // ८-

īśānamīśadikbhāge nyastvā samyak samarcayet /
snānadīpaṃ pṛthak teṣāmaṅgānāmaṃgabhāvataḥ // ८-

karṇikāyāṃ tato yāmye saṃyajedātma tatvakam /
vidyā tatvantataḥ saumye śivatatvantu maddhyame // ८-

ātmānamantarātmānaṃ paramātmānameva ca /
yajet tatva trayaṃ sthāne hṛdāpuṣpaiḥ sitāsitaiḥ // ८-

garbhāvaraṇamākhyātaṃ vidyeśāvaraṇaṃ tataḥ /
garbhāvaraṇabāhyeṣu padmapatreṣu saṃyajet // ८-

anantaṃ pūrvataḥ pūjya trimūrtiṃ vahnigocare /
sūkṣmantu dakṣiṇebhāge śrīkaṇṭhaṃ ni-ṛtau tathā // ८-

śivottamantu vāruṇyāṃ śikhaṇḍiṃ vāyugocare /
eka netraṃ tathā saumye hyekarudraṃ tathaiśake // ८-

dvitiyāvaraṇaṃ hyevaṃ praṇavena svanāmabhiḥ /
umā vai cottareyaṣṭvā pūrvabhāge vṛṣantataḥ // ८-

dakṣiṇe gajarājānaṃ guhaṃ vai vāruṇe tathā /
mahākālantu ni-ṛtau bhṛṃgīśaṃ vāyudeśataḥ // ८-

caṇḍeśamīśadikbhāge nandīśañcāgnigocare /
umādikṣumukhāntāni tṛtīyāvaraṇedale // ८-

indrādilokapālāṃśca aindryādiṣu prapūjayet /
brahmāṇaṃ dakṣiṇebhāge viṣṇumuttarato yajet // ८-

lokeśa gaṇayormadhye brahmaviṣṇūyamottare /
caturthāvaraṇaṃ hyevamathāstrāvaraṇaṃ śṛṇu // ८-

p. ४३) āśāsvaṣṭa suvajrādīṃścakraṃ saumyebjamantrake /
lokapālān sahastrāṃśca svasvamantreṇa pūjayet // ८-

garbhāvaraṇamantrāṇāṃ bījamudrāntu darśayet /
vidyeśānāṅgaṇeśānāṃ kālakaṇṭhantu darśayet // ८-

lokeśānāmathāstrāṇāṃ śūlamudrāḥ prakīrtitāḥ /
devatārcanakāle tu yathā tvācchādayet budhaḥ // ८-

pāparoganimagnānāṃ mṛṣṭānāñca svakarmabhiḥ /
krūrāṇāṃ kubjakādīnaṃ kṛśikānāṃ tathaiva ca // ८-

tathā kṛtrimabhaktānāṃ nindakānāñca pāpinām /
anyacca doṣadṛṣṭānāma dṛṣṭānāmiti smṛtam // ८-

mahāghaṇṭāninādena rākṣasāścāsurāstathā /
brahmarākṣasapaiśā ca bhūtayakṣorageśvarāḥ // ८-

dūraṃ gacchanti nādena yānti devāḥ susannidhim /
dhūpadīpau pradātavyau ghaṇṭāravasamanvitam // ८-

jvaladaṅgārasaṃpūrṇaṃ dhūpapātraṃ nareṇa tu /
savyahastena saṅgrāhya ghaṇṭāṃ vāmenapāṇinā // ८-

surūpāndhīranirghoṣāṃ vādayan sarvadā guruḥ /
dhvaninādhūpakhaṇḍāyā grāmaśāntikaraṃ bhavet // ८-

dadyādācamanaṃ tatra darpaṇacchakracāmarān /
manasā vā svarūpeṇa darśayet tu vicakṣaṇaḥ // ८-

bījamudrāṃ namaskārāṃ mukuliṃ padmamudrikām /
dhvajākhyāṃ liṅgamudrāñca devadevasya darśayet // ८-

śivecchā pratimāḥ sarvāḥ pūjayet tu yathocitam /
āsanāvaraṇe kṛtvā dvārapālārcanaṃ vinā // ८-

nityasnānaṃ vinālobhe snānaṃ parvaṇi parvaṇi /
caṇḍeśaparivārāṇi vinā biṃbānipūjayet // ८-

śivasya parivārāṇi samabhyarcya yathā vidhi /
mudrādarśanavelāyāṃ śivaṃ snāpyanivedayet // ८-

samārabhyaśiraḥ pūrvaṃ dakṣiṇottara paścime /
ūrdhvabhāge tu mantrajñaḥ pañca svarghyaṃ nivedayet // ८-

p. ४४) sadyoghorena revāmeda tvārghyaṃ pañcamāntakam /
apasavyārghyamityuktaṃ pūjākāleṣu nityaśaḥ // ८-

savyāpasavyamārgābhyāṃ datvārghyantu punaḥ punaḥ /
ūrdhvavaktre tu dātavyaṃ saṃmūkhārghyaṃ parāṅmukham //
८-

saṃmukhaṃ saṃsthi dehasya visargerghyaṃ parāṅmukham /
naivedyaṃ dāpayet paścāt yathā vibhavavistaraiḥ // ८-

bhakṣyabhojyāṃ na pānāni satphalājyagulānvitam /
tena dīpena datvā tu nityāṃ hi kamatho yajet // ८-

śivāgnau rakṣite tasmin paritaḥ śodhya dīpya ca /
pariṣicya hṛdāpūjyalokeśānāṃ tato matam // ८-

saṃpūjya ca tataḥ padme śivaṃ brahmāṅgakairadhaḥ /
ghṛtānnena ghṛtenātha juhuyāt taṇḍulena vā // ८-

pratyekantu trisaṃkhyā vā hyeka saṃkhyamathāpi vā /
pariṣecanamantreṇa punaḥ sicyavisarjayet // ८-

evaṃ nityāgnikāryantu madhyame cāthamepi ca /
uttame cāgnikāryoktaṃ sarvaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ // ८-

parivārabaliṃ datvā nirmālyānnaṃ visarjayet /
mukhavāsañca tāṃbūlaṃ datvā nityapavitrakam // ८-

sarvacchidrāpanodārthaṃ dhūpitaṃ prokṣitaṃ tataḥ /
daśabījamanusmṛtya pavitramadhiropayet // ८-

pūjākāle tu saṃprāpte liṅgamūrdhnipavitrakam /
avatīryārcite liṅge taṃ pavitraṃ punarnayet // ८-

nityotsavantu kartavyaṃ vidhyuktaṃ triṣusandhiṣu /
nīrājanantu kartavyaṃ rātrau rātrau viśeṣataḥ // ८-

prakṣālyapādau hastau ca pra *?myāṣṭāṅgamādarāt /
pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā mantrañjaptvā kṣamāpayet // ८-

kālatrayaṅguṇātītaḥ kālātmā śivaśāśvataḥ? /
udayasthiti saṃhārakaṇva puṇyaikakāraṇā // ८-

anekatapa kṛtyāni nayasarvāṇi sarvadā /
phalapradānyamoghāni saṃpūrṇāni prasīdame // ८-

p. ४५) etanmantraṃ japitveśaṃ kṣamasveti vadet guruḥ /
sa tripāda trighaṭikā rātryante tu dine dine // ८-

brāhmaṃ muhūrtamākhyātaṃ saṃghoṣyastviti kathyate /
tathā pañca mahāśabdaṃ kṛtvā śubhanivṛttaye // ८-

śaucaṃ snānādikaṃ kṛtvā pūjān kṛtvādiśaivakam /
bhāskarasyodayāt pūrvaṃ dṛṣṭvārabhya yathā kramam // ८-

yāmaikā cottamāsandhirmadhyamā pañcanāḍikā /
madhyamāyā kaniṣṭhā syād yathā vibhavamācaret // ८-

sā caikāghaṭikā snāne ghaṭikādvayamarcane /
naivedyaṃ ghaṭikārdhañca ghaṭikārdhaṃ baliṃ tataḥ // ८-

ghaṭikārdhaikasaṃyuktā velā tatra vidhīyate /
nityotsave tathā snāne śuddhe vai suddhanṛttake // ८-

sārddhatrighaṭikā proktā dravyasaṃpannapūjane /
asaṃpadyajanaṃ proktaṃ madhyamādhamakālataḥ // ८-

evaṃ samarcite sarvamarcitañca carācaram /
tasmālliṅgārcanaṃ kāryaṃ prājñaiśca sumahātmabhiḥ // ८-

brahmacaryeṇa vedaiśca yajñaiśca vividhaiḥ śubhaiḥ /
agnihotraiśca sanyāsairāśramaiśca supālitaiḥ // ८-

tridaṇḍaiśca vrataiḥ sarvai ghṛtaiḥ pāśupatādikaiḥ /
etairanyaiśca yatibhiḥ prāpyate yatphalaṃ śubham // ८-

tatphalaṃ labhate sādhu liṅgasyārcana tat paraḥ /
ekohyabhyarcyate liṅgantapastapyati cā paraḥ // ८-

tayormadhye tu sa śreṣṭho yo liṅgaṃ saṃprapūjayet /
anekajanmasāhasre bhramamāṇastu yonibhiḥ // ८-

kaścidāpnoti vai muktiṃ liṅgārcanaratonaraḥ /
śivārcanavidhiḥ prokto mudrāyālakṣaṇa śṛṇu // ८-

iti śivārcanavidhi paṭaloṣṭamaḥ

p. ४६) atha mudrālakṣaṇa paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi mudrāyālakṣaṇaṃ param /
arcanādikriyākāle saṃyojyā sā salakṣaṇā // ९-

astrīvaktrī mahāmudrā śodhanī ca saṃhāriṇī /
pañcamukhī ca surabhi dravyā ca mukulī tathā // ९-

padmā ca śaśakarṇī ca śaktibījā tathā bhavet /
āvāhanī ca śāntā ca manoramadhvajā tathā // ९-

niṣṭhurā liṅgamudrā ca gāyatrī kālakaṇṭhakā /
śūlamudrā namaskārātrayoviṃśati kīrtitāḥ // ९-

dvau muṣṭī saṃhati kṛtvā śīghraṃ hastau prasārayet /
astramudreti vikhyātā sarveṣāñca bhayaṃkarī // ९-

vāmahasto paristhāpya aṅgulyo dakṣiṇasya tu /
ākuñcayet tataḥ sarvā naṅguṣṭhena tu bandhayet // ९-

vāmāṅguṣṭheṣu saṃpīḍya aṅgulyoṅguṣṭhakaṃ dṛḍham /
iyaṃ vaktrākhyamudrā tu snānārthaṃ deśikasya tu // ९-

hastābhyāṃ saṃspṛśet pādau dvauhastau mastake nyaset /
eṣāmudrā mahāmudrā karasaṃskārapaścime // ९-

pāṇimūle tu saṃlagnau hṛddeśe tu parasparam /
kṛtvaivaṃ tāḍayet pāṇimudreyaṃ śodhanī bhavet // ९-

prasārya dakṣiṇāṅgulyastvaṅguṣṭhaṃ mūrdhnisaṃsthitam /
muṣṭivat satataṃ kṛtvā hyeṣā saṃhāriṇī smṛtāḥ // ९-

kṛtvānyonya gatāṅgulyāḥ pṛṣṭhato hastayordvayoḥ /
tiryak tvekaṃ nyaset tatra aṅguṣṭhābhyāṃ samākramet // ९-

tarjinyā madhyamādūrdhve nāmike cocchrite śubhe /
kṛtvā pañcamukhī khyātā mudreyaṃ śaṅkarasya tu // ९-

veṇī bandhaṃ karau kṛtvā hyaṅguṣṭhau yugmasaṃsthitau /
tarjanīmadhyame līnau kaniṣṭhānāmike yute // ९-

evañcatvāri yugmantu divyāmṛtasuvarṣiṇi /
iyaṃ surabhimudrā ca dravyaśuddhyarthamucyate // ९-

p. ४७) kṛtvāñjaliṃ karābhyāntu aṅguṣṭhānāmikānvitam /
prasārayet tataḥ śeṣāṃ mudreyaṃ dravyarūpiṇī // ९-

dvauhastāvekataḥ kṛtvā madhye tu suṣirantayoḥ /
sarojamukulākārāṃ mukulintu pradarśayet // ९-

pūrvoktāmukulī yā tu hṛddeśānniḥ sṛtāṅgulī /
vyāko ca kamalākārāṃ padmamudrāntu darśayet // ९-

tarjanyau kuñcite caiva tayoragre nidhāpayet /
dvayoraṃguṣṭhaśirasi teṣāṃ madhyaghanaḥ samāḥ // ९-

kṛtvā tu maṇibandhe tu vāme savyantathā nyaset /
mudreyaṃ śaśakarṇī tu vijñeyā yogakarmaṇi // ९-

tarjanīṃ kuñcayedekāmaṅguṣṭhe tu tathā punaḥ /
śaktimudreti vikhyātā śaktīnāñca prakalpayet // ९-

uttānau tu karau kṛtvā veṇībandhantu kārayet /
aṅguṣṭhau prakṣipenmadhye hastasaṃpuṭa gopitau // ९-

kaniṣṭhakau tathā caiva muhuḥ kṛtvā prasāritau /
agre gurusamāyuktāṃ bījamudrāṃ pradarśayet // ९-

tarjanyaṅguṣṭhalagnāgrā śānteyaṃ saṃprakīrtitā /
hastā vuttānnakau kṛtvā kannyasauṅguṣṭhakau nyaset // ९-

mūlaparve samau kṛtvā mudreṣāvāridhi smṛtā /
balitaṃ hastayoḥ kāryamuttāne tu kaniṣṭhakau // ९-

tayorvāmāvali jñeyā valīte madhyame'pi ca /
kuñcite nāmikā yā ca svapāṇitala yojite // ९-

deśinyau prasṛtau kṛtvā tayoragre niyojayet /
aṅguṣṭhau mūlaparvasthau tayoreva hi kuñcitau // ९-

manorameti vikhyātā śiva sā yujyadāyikā /
vāme pradeśinyagrantu veṣṭayet savyapāṇinā // ९-

kṛtvordhve tu tato'ṅguṣṭhaṃ hṛdaye sanniyojayet /
vāmāṅguṣṭhañca vāmābhisti sṛbhirveṣṭayet kramāt // ९-

dhvajamudrāsamākhyātā saṃyojyā yogakarmaṇi /
aṅguṣṭhau madhyataḥ kṛtvāmuṣṭibhyāṃ pīḍayedubhau // ९-

p. ४८) hastau vāpyubhayau kṛtvā niṣṭhurāṃ sanniyojayet /
kṛtvāmuṣṭi bhaveddhastau vyuddhamaṅguṣṭhasaṃsthitau // ९-

mudraiṣā liṅgasaṃjñā tu kṛtvā deśikadarśane /
anyonyāntaragāḥ sarvāḥ karapṛṣṭhāgrayojitāḥ // ९-

aṅguṣṭhāṅgulayaḥ kuryādakṣarañca narāntane /
pūjākarmaṇi gāyatrīṃ gāyatryāntu prayojayet // ९-

kṛtvāmuṣṭiṃ tato sthāne tadānaṅguliyojite /
aṅguṣṭhāgrau ca saṃlagnau kālakaṇṭhīntu darśayet // ९-

anyonyāntaritaṃ kṛtvā pāṇi pṛṣṭhena yojayet /
madhyame cocchrite kṛtvā śūlamudre kīrtitāḥ // ९-

satatāṅguli saṃlagnau hastau hṛddeśamāśritau /
sarveṣāṃ bandhanaṃ kāryaṃ vamāṅguṣṭhanipīḍanam // ९-

namaskāreti vijñeyā sarvakarmaṇikārayet /
vidhiprapūraṇārthantu kṛtvā mudrāntu deśikāḥ // ९-

mudrāyālakṣaṇaṃ proktaṃ haviṣyalakṣaṇaṃ śṛṇu /
iti mudrālakṣaṇa paṭalo navamaḥ

atha haviṣyavidhi paṭalaḥ
athataḥ saṃpravakṣyāmi haviṣyavidhimuttamam /
nīvārañcaiva godhūmaṃ yavaṃ veṇusamudbhavam // १०-

pradhānataṇḍulaṃ proktannaivedyasya śivasya tu /
alābhe coktabījānāmathavā śālitaṇḍulaiḥ // १०-

śvetaśālī mahāśālī raktaśālī tathaiva ca /
kṛṣṇaśālī hemaśālī śālāyaśca tathānyakāḥ // १०-

śālayorvrīhahayorvātha taṇḍulārthaṃ pragṛhya ca /
varṇagandharasairuṣṭāstvayogyāstaṇḍulāstathā // १०-

cāturvarṇotbhavānārī patiputravatīmatā /
teṣāmeka tame jātā anyā vā kṛtamaṅgalā // १०-

p. ४९) sā taṇḍulakriyāyāstu yuktābhaktisamanvitā /
ādityaraśmi santaptā dhānyaṃ prakṣipyulūkhale // १०-

prāṅmukhoduṅmukho vāpi kuṭṭane musalena tu /
tuṣān vyapohya śūrpeṇa kaṃbukāñca kaṇāntyajet // १०-

akhaṇḍān taṇḍulān grāhya śvetavarṇāṃstu nirmalān /
dviguñjaṃ māṣakaṃ vidyāddharaṇaṃ māṣaviṃśatiḥ // १०-

dharaṇāṣṭau palañcaiva palaṃmuṣṭirihocyate /
caturmuṣṭistathā pādaṃ prasthaṃ pādacatuṣkakam // १०-

āḍhakantaccatuṣkaṃ syād droṇantasya catuṣkakam /
tavadhāmārgamuddiśya naivedyan tat prakalpayet // १०-

prātaḥ sāye tathā bhyarcya madhyāhne ca nivedanam /
prasthadvayantu tat kāle pācayitvā nivedayet // १०-

ekadīpaṃ dvikāle ca rātrau dīpadvayantviha /
evamuktapramāṇena kṣudramadhyādhamādhamam // १०-

prātaḥ kāle ca madhyāhne dviprasthantaṇḍulaṃ haviḥ /
sāye saṃkhyāntamabhyarcya dīpaṃ prāgdviguṇaṃ bhavet // १०-

prasthadvayaṃ trikāleṣu pratyekañca nivedayet /
dīpañcaiva catuḥproktāsā ye tu dviguṇaṃ tathā // १०-

adhamantrayakañcaiva vādyadhvanisamanvitam /
snāne bhojanake yāne pracchannapaṭamārjane // १०-

balidānepyuṣaḥ kāle vādyaghoṣantu kārayet /
madhyamasyādhame proktaṃ madhyāhne tvāḍhakaṃ haviḥ // १०-

prasthadvayaṃ dvikāle ca dīpaṃ viṃśatikaṃ bhavet /
madhyatraye tu matimān vādyadhvani samāyutam // १०-

trikālaṃ baliliṅge ca balidānannayet tataḥ /
madhyamāmadhyamaṃ vidyāt trikāle ṣvāḍhakaṃ haviḥ // १०-

ardhayāme tadarddhañca caturviṃśati dīpakam /
arddharātre tu yā pūjārdhayāmamihocyate // १०-

snānāni tu nivedyāntaṃ balihomavivarjitam /
vāmāntaṃ vātha kurvīta snātvā varjitapūjitam // १०-

p. ५०) sāyaṅkālasya yāmānte pūjāyāmāntamucyate /
trikālaṃ ca baliḥ proktaṃ puṣpārghyantu krameṇa tu // १०-

vādyadhvanisamāyuktaṃ śaṃkhakāhalasaṃyutam /
madhyāhne nityahomañca śivamantrasamanvitaṃ // १०-

madhyamasyottame caiva trikālesvāḍhakatrayam /
āḍhakaścārdhayāmetu dīpasaptatisaṃyutam // १०-

trikālaṃ balirannaṃ syāt dvikālaṃ homamācaret /
sarvavādyasamāyuktaṃ ṣaṭkāle ca sughoṣayet // १०-

ṣaḍvidhaṃ yatra kurvīta kālasaṅkhyā na vidyate /
uttamasyādhamaṃ jñeyaṃ droṇenaiva trisandhiṣu // १०-

droṇārdhamardhayāme tu dīpamaṣṭaśataṃ bhavet /
trikāle baliruktaṃ syāt trikālaṃ homasaṃyutam // १०-

vādakānāñcaturviṃśat sarvavādyasamanvitam /
gaṇikāśca catustriṃśat caturviṃśati vārdhakam // १०-

rūpayauvanayuktābhi strikālaṃ nṛttamācaret /
pañcācāryasamāyuktaṃ kālaṃ yāmasamanvitam // १०-

uttamaṃ madhyame tasmin caturvarṇaṃ havistriṣu /
pāyasādīnvidhāne tu pratyekaṃ droṇataṇḍulaiḥ // १०-

droṇe tu codanaṃ kuryāt pācayitvā pṛthak pṛthak /
droṇānnyadhārdhayāme tu dīpañcaiva śatadvayam // १०-

trikālaṃ balihomañca śītāridhūpamucyate /
vādyakānāṃ catustriṃśat pañcāśat gaṇikānvitam // १०-

kālaṃ yāmantu tasyoktaṃ nṛttaṃ kuryāt trisandhiṣu /
ghaṭikādvebhavet snānaṃ ghaṭikaikārcanaṃ bhavet // १०-

nivedyārtthaṃ tripādaṃ syādyātrārthantu tripādakam /
ataḥ paraṃ trighaṭikā śaṃkhavādyādiśobhanaiḥ // १०-

śeṣakāle mahāhavyaṃ bhakṣyādīnāṃ nivedanam /
pariveṣaṃ vinodañca geyamuktādibhiścaret // १०-

p. ५१) atrārdhayāmapūjānte kuryāt kavāṭabandhanam /
anyakālena kartavyaṃ kavāṭasya tu bandhanam // १०-

uttamānmadhyamaṃ proktaṃ uttamottamamadhyame /
uttamottamamuddiśya haviṣyakramamucyate // १०-

pāyasādīnipakvāni pañcadroṇena vai pṛthak /
tadarddhamarddhayāme tu dīpaṃ pañcaśataṃ bhavet // १०-

trikālaṃ balihomañca pañcāśadvādyasaṃyutam /
taṇḍulāt triguṇaṃ kṣīraṃ kadalīphalasaṃyutam // १०-

mudgabhinnañcaturthāśaṃ yathā śatyāgulānvitam /
pāyasānnamidaṃ proktaṃ kṛsarānnantataḥ śṛṇu // १०-

taṇḍulasya caturthāṃśaṃ prakṣipyatilacūrṇakam /
taccaturthāṃśa śamājyantu pācayitvā yathā vidhi // १०-

kṛsarānnamidaṃ proktaṃ gulānnamadhunocyate /
taṇḍulāt dviguṇaṃ kṣīraṃ tadardhāṃśaṃgulaṃ kṣipet // १०-

gulārdhaṃ prakṣipedājyaṃ gulānnamidamucyate /
taṇḍulasya caturdhāṃśaṃ mudgajantatra buddhimān // १०-

nālikeraphalaiḥ sūkṣmairmudgasyārdhaṃ sunikṣipet /
mahāhaviratho vakṣye vasudroṇādhamādhamam // १०-

dviguṇaṃ madhyamaṃ proktaṃ triguṇañcottamottamam /
catuḥpañcaṣaṭguṇitaṃ madhyamatritayaṃ tathā // १०-

saptāṣṭa navaguṇitametaduttamakantrayam /
upadaṃśaṃ tato vakṣye śṛṇu tattvaṅgajānana // १०-

dvātriṃśadaṃśameva syāt sarpistatra parigrahet /
ṣoḍaśāṃśantu gulmāṣaṃ daddhyaṣṭāṃśantu saṃgrahet // १०-

kadalīpanasāmrāñca paripakvān samarcayet /
taruṇāścopadaṃ śāsyuḥ śṛṇu vakṣyopadaṃśakān // १०-

kadalī caiva kuśmāṇḍorvārukañca paṭolikā /
kośātakī carūpuṣpaṃ vetrāgraṃlikucaṃ tathā // १०-

prasthasya triphalañcaiva stuṣitvā deśikottamaḥ /
vallīśūlaṃ tathāntrāntaṃ sarvānya nyāsamaṃ tathā // १०-

p. ५२) alābunnālikerañca sūraṇaṃkāravallikā /
anye rasayutāḥ śuddhāḥ kandamūlaphalāstathā // १०-

kaṭukāśca tathā mlāścatiktāśca madhurāstathā /
tathā lābho padaṃśāñca pacellavaṇasaṃyutam // १०-

prakṣālanaṃ tataḥ kṛtvā satkṛtvodbhistu taṇḍulān /
bījamukhyena mantreṇaśodhayitvā viśeṣataḥ // १०-

ardhādhikayutantoyaṃ taṇḍulasya pramāṇataḥ /
cullimadhye nyasedagniṃ svabījena tu cārcayet // १०-

tasyopari tathā pātraṃ kāṣṭhairagniṃ pradīpayet /
krimijuṣṭaistathā kāṣṭhairvisphuliṅgayutena ca // १०-

gandhapuṣpādinābhyarcya vastreṇā veṣṭayet tataḥ /
pipīlikāśritaiścaiva kāṣṭhairagninnadīpayet // १०-

apakvamatipakvañca parimlānañca varjayet /
pātrāṇi ca śarāvāñca bāhyaśuddhiṃ viśeṣataḥ // १०-

sarvapātreṣu tadbhāhye tripuṇḍrantu vicakṣaṇaḥ /
huṅkāreṇa tu mantreṇa sarvamutthāpayet kramāt // १०-

mukhaṃ vastreṇa vācchādya pācakastān samuddharet /
abhyukṣyaparitomārgaṃ chatrapiñchasamāyutam // १०-

śaṅkhadhvanisamāyuktamālayantu praveśayet /
maṇḍapasyottare bhāge dakṣiṇe vā nidhāya ca // १०-

haviṣye copadaṃśe ca ājye naivābhi hārayet /
sauvarṇaṃ rajatantāmramadhavā kadalīdalam // १०-

śuddhakāṃsyena vā kāryaṃ pātraṃ śatapalena tu /
sthalakāpādarahitā tripādīkāryamasthitā // १०-

pīṭhotsaudhā mahābhadrāḥ śuddhakāṃsyamayāḥ samāḥ /
darvīṃ haste samādāya sapramāṇāṃ salakṣaṇām // १०-

tadājye nābhicaryādau pātramannena pūrayet /
haviṣyasya caturbhāgaṃ nivedyaṃ syāt śivasya tu // १०-

pūrṇacandramivākāraṃ gulmāṣena gulena ca /
phalenājyenadadhnā vā upadaṃśaiḥ samāvṛtam // १०-

p. ५३) nivedayecchivāyaivaṃ haviṣyaṃ sarvasiddhidam /
hṛdayena tu mantreṇa nivedya vidhipūrvakam // १०-

caturbhāgaikabhāgena parivāre balindadet /
caturbhāgaikabhāgena homakarmasamācaret // १०-

śeṣāṃstu deśikāyaiva dātavyaṃ bhojanaṃ hitam /
ācamanaṃ hṛdādatvā caṇḍeśāya nivedayet // १०-

tāṃbūlaṃ dāpayet paścāt patrasyaikaphalaṃ tathā /
phalāccaturguṇaṃ pratraṃ tailamiśraṃ sacūrṇakam // १०-

tatvānyānyupacārāṇi hṛdayena tu dāpayet /
sadāśivasya nirmālyaṃ manuṣyāṇāṃ na bhojanam // १०-

paśūnāñca gajādīnāṃ vā jale vātha nikṣipet /
athavā vahninādāhya bhūmau vā khanayet budhaḥ // १०-

sakalānāntu naivedyaṃ paricārakabhojanam /
tadapyaṃ yajanaiścaiva bhojane tvathadoṣakṛt // १०-

haviṣyalakṣaṇaṃ proktamagnikārya vidhiṃ śṛṇu /
iti haviṣyavidhi paṭalodaśamaḥ

atha agnikāryavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi agnikāryavidhikramam /
nityannaimittikañcaiva pratiṣṭhā yā mathotsave // ११-

grahaṇe viṣusaṃkrāntyāṃ śatrūṇāñca pradarśane /
śāntike pauṣṭike caiva dīkṣāyāntu pavitrake // ११-

garbhādhānādiśaivānāṃ teṣāntu dahanādiṣu /
prāyaścittādikāleṣu vahnikarmasamācaret // ११-

kuṇḍe vā sthaṇḍile vāpi dvividhe homakarmaṇi /
vartanāvidhināvatsa kuṇḍañcedvartayet budhaḥ // ११-

p. ५४) vālukai sthaṇḍilañcet tu pratyagre hastavistṛte /
śodhanaṃ kṣālanañcaiva śoṣaṇaṃ pācanaṃ tathā // ११-

rekhātrayaṃ tu pūrvāgraṃ rekhaikācottarāmukhā /
ullekhanantu cāstreṇa abhyukṣyakavacena tu // ११-

pūrvāmukhāstrayorekhā brahmāviṣṇuśca rudrakaḥ /
uttarābhimukhārekhā śivā sā tu na saṃśayaḥ // ११-

puṣpākṣataiḥ samabhyarcya śivāgniṃ tatra sādhayet /
sūryakāntodbhavaṃ śreṣṭhamaraṇyutbhavameva vā // ११-

kṣetre vā śrotriyāgāre jātavedasamānayet /
tāmrapātre śarāve vā sauvarṇerājate'pi vā // ११-

navamṛṇmayapātre vā tada lābhe viśeṣataḥ /
agniṃ tatraiva nikṣipya āgneye tantravittamaḥ // ११-

śodhayedastramantreṇa kavacenāvakuṇṭhayet /
bījamukhyenamantreṇa amṛtīkṛtyabhāvayet // ११-

kṣurikāmarcayenmaṃtrī gandhapuṣpādibhiḥ kramāt /
kuṇḍe vā sthaṇḍile vāpi darbheṇa viṣṭaraṃ nyaset // ११-

tanmadhye tu susaṃsthāpya vāgīśvarīṃ viśeṣataḥ /
ṛtusnātā sa kṛccastāddhyāyayet tu vicakṣaṇaḥ // ११-

tribhirbhajyāgni nākuṇḍaṃ yogamārgeṇa nikṣipet /
bījamantreṇa saṃsthāpya śaucamācamanaṃ dadet // ११-

sadyamantreṇa saṃsnāpya praśānteti tridhāsmaran /
garbhādhānaṃ kṛtaṃ hyevaṃ garbhapuṃsavanantataḥ // ११-

vāmadevena mantreṇa rudrāṇyabhyarcayet tataḥ /
proktaṃ puṃsavanaṃ hyevaṃ sīmantañca tataḥ śṛṇu // ११-

śirasā bahurūpeṇa gandhapuṣpādibhiryutam /
vaktreṇa cāstramantreṇa jātakarmasamācaret // ११-

hṛdayenadvivaktrantu dvināsī ca ṣaḍakṣikam /
trimekhalaṃ tripādañca catuśraṅgaṃ dvayaṃ śiraḥ // ११-

p. ५५) sopavītaṃ jaṭāmaulimukṣārūḍhaṃ sitānanam /
saptahastaṃ sudīptāṅgaṃ saptajihvāsamāvṛtam // ११-

hiraṇyākanakāraktā kṛṣṇā ca suprabhā tathā /
atiriktā bahurūpā jihvā saptaprakīrtitāḥ // ११-

hiraṇyāvāruṇe jihvā kanakāmadhye vyavasthitāḥ /
raktācottarajihvā syāt kṛṣṇāyāmyādiśi sthitā // ११-

suprabhā pūrvajihvā syādatiraktāgnau vyavasthitā /
bahurūpe śadikbhāge jihvāsthānaṃ prakīrtitāḥ // ११-

agnirūpamidaṃ guhyaṃ sarvaśāntyarthamucyate /
evaṃ rūpaṃ smarannityaṃ jātakarmasamācaret // ११-

puruṣṭu tena caiśena gandhādyaiḥ suprapūjayet /
nāmakarmasamākhyātaṃ pañcasaṃskārakaṃ smṛtam // ११-

prāgagraiścodagagraiśca kuśaiḥ kuṇḍe paristaret /
trayaḥ paridhayaḥ proktāḥ paścimedakṣiṇottare // ११-

vahnāvīśe samiccet tu mekhaloparinikṣipet /
dakṣiṇe brahmaṇasthānaṃ padmākāraṃ prakalpayet // ११-

praṇītāmuttare sthāpya viṣṇustasyādhi daivatam /
bījamukhyena mantreṇa brahmaviṣṇū ca pūjayet // ११-

lokapālāstathā pūjyā mekhaloparideśikaḥ /
ājyasthāliṃ carusthālīṃ praṇītāṃ prokṣaṇīṃ tathā // ११-

homadravyāṇi pātrāṇi vāmapārśve vicakṣaṇaḥ /
darbhopari tathā dvaṃdvaṃ daivasyapi turekaśaḥ // ११-

pātrāṇyudvāpayedvidvān sarvadravyāṇiśeṣataḥ /
indhanājyasamit kṣīra dadhīmadhu carūṇi ca // ११-

lājasaktūtilaṃ mudgamāḍhakīmāṣa eva ca /
sarṣapaṃ dhavanivārau phalāpūpau daśāṣṭadhā // ११-

proktānyetāni sarvāṇi nityādau homayet kramāt /
nityendhanādayaḥ sapta hyathavā homakarmaṇi // ११-

praṇītāṃbhasi saumye tu sarvatīrthāni kalpayet /
dakṣiṇe homadravyāṇi prokṣaṇīñca nyaset kramāt // ११-

p. ५६) prāṅmukhodaṅmukhovāpi homaṃ kuryād viśeṣataḥ /
ājyaśuddhintataḥ kuryāt paryagni plavanaṃ kramāt // ११-

saṃplavanaṃ kuśenaiva kuśāgrau tatra nikṣipet /
adite nvādimantreṇa sarvatra pariṣecanaḥ // ११-

jalena sparśanaṃ kṛtvā vahnau santappyataṃ sravam /
pañcaviṃśaddhuneddhimānagnibījantu saṃsmaran // ११-

annaprāśanamevaṃ hi anyakarmaṇikārayet /
hṛdayena tu mantreṇa saptasaptāhutirjapet // ११-

vaktrakriyādikaṃ sarvaṃ hṛdayena tu kārayet /
śivāgnijanitau hyevaṃ paścāt saṃkalpya viṣṭaram // ११-

agnimadhye tatomaṃtrī hyabjaṃ saṃkalpayet prabhoḥ /
pūrvavat kalpayitvā tu tata āvāhayecchivam // ११-

āvāhanādiyat karma pūrvoktavidhinā tataḥ /
homaṃ kuryācchive nāṃgairvidyāṃgairbrahmabhistathā // ११-

vidyeśān lokapālāṃśca astraśaktisamāyutān /
gandhapūṣpādinābhyarcya homayet tu vicakṣaṇaḥ // ११-

śive daśāhutiṃ hutvā hyanyeṣvekāhutirbhavet /
sarvadravyasamāyuktaṃ śivavaktre niyojayet // ११-

śivabrahmāṅga vidyāṅga ghṛtādīnihunet tathā /
sahasraṃ vā tadardhaṃ vā tadardhārdhamathāpi vā // ११-

śatamaṣṭottaraṃ vāpi pañcaviṃśati ṣoḍaśa /
dravyānte vyāhṛtiṃ hutvā tadādaupariṣecanam // ११-

evaṃ vidhi krameṇaiva homayet sādhakottamaḥ /
varṇaṃ gandhaṃ dhvanīdhūmaṃ śikhāmagnau sulakṣayet // ११-

vajrakāñcanaraupyābhaṃ sindūrendu samaprabham /
ādityodayavarṇābhaṃ haritālasamaprabham // ११-

vaiḍūryadyuti saṃkāśaṃ piṅgalañca svabhāvataḥ /
taptāyasasuvarṇābhā daśavarṇāḥ prakīrtitāḥ // ११-

candanāgaru karpūrakaccolajāti gandhavat /
mallikā pāṭalīgandhamandārañca sugandhikam // ११-

p. ५७) uśīranāgapunnāga caṃpakantu suśobhanam /
śakhabheryādinirghoṣaṃ meghadundubhinisvanam // ११-

sarvasaṃpatkaraṃ ghoṣaṃ dhūpañcaiva tataḥ śṛṇu /
kundapuṣpasamākāraṃ śyāmalākṣākṛtiṃ śubham // ११-

śukapiñchanibhākāraṃ dhūmañcāpyuttamaṃ bhavet /
svastyā kṛti samākārācchatrākārordhvagāminī // ११-

śikhāśikhī pratīkāśā kadaṃbamukulā kṛtiḥ /
yasya homeśikhā hyeṣā tasya siddhirnna saṃśayaḥ // ११-

evamādi śubhaṃ jñātvā kārayet tantra vittamaḥ /
pūrṇāhutiṃ tataḥ kṛtvā śivamantreṇa deśikaḥ // ११-

śivaṃ pūrvaṃ visṛjyātra pacchādagniṃ visarjayet /
agnikāryasya cānte tu prāṇāgni homamācaret // ११-

tatpārśve vahniśālāyāṃ bhojanasthānamucyate /
tat sthānaṃ gomayāliptaṃ śuddhiṃ kṛtvā viśeṣataḥ // ११-

piṣṭacūrṇairalaṅkṛtya savitānaṃ sadīpakam /
tāṃmrakāṃsya kaṭalyādi pātreṣveka tameśubhe // ११-

pātraśeṣāṇi saṃyojya ātmasthaṃ śivamarcayet /
ātmā hi yajamānosaubuddhistatpatnikā smṛtā // ११-

hṛt puṇḍarīkavedyāñca antasthāgnau supūjayet /
romadarbhān paristīrya hyoṃkāraṃ śivasaṃyutam // ११-

uccārya pariṣicyātha pādāvabhyukṣyamantravit /
amṛtopeti mantreṇa jalaṃ pītvā viśeṣataḥ // ११-

anāmimadhyamāṅguṣṭha yuktābhyannaṃ śaniḥ śanaiḥ /
pañcaprāṇāhutiṃ hutvā prāṇamantraistu pañcabhiḥ // ११-

tatpātra sparśanaṃ kṛtvā paścāt bhuñjīta buddhimān /
ācamya ca vidhānena ādityābhimukhaṃ sthitaḥ // ११-

udaraṃ śivamantreṇa dakṣiṇābhimṛśet tataḥ /
dakṣiṇāṅguṣṭhake nātha pādāṅguṣṭhe tu dakṣiṇe // ११-

p. ५८) sravantoyaṃ śivaṃ smṛtvā hṛnmantrantu samuccaran /
culukodakamevaṃ syāt svātmānaṃ pādamūlataḥ // ११-

prāṇāgnihotramityetaṃ nityamevamudāhṛtam /
ācāryamūrtimāsthāya pāśaughān kṛntatīśvaraḥ // ११-

pūjāṃ gṛhṇāti liṅgastho vahnistho havirāhutim /
agnikāryamidaṃ proktaṃ śṛṇutvaṃkuṇḍalakṣaṇam // ११-

iti agnikāryavidhi paṭala ekādaśaḥ

atha kuṇḍalakṣaṇa paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi kuṇḍalakṣaṇamuttamam /
pratiṣṭhādyutsave kāle maṇḍapaṅkārayet budhaḥ // १२-

prāsādapuratobhāge pratiṣṭhāyāṃ viśeṣataḥ /
īśāne pārśvake caindre kalpayet tu viśeṣataḥ // १२-

mahānasenyadhāgneyyāṃ nityāgnyāyatanaṃ budhaḥ /
anukteṣu ca yejñeṣu uktadeśe vidhīyate // १२-

uttamandaśahastaṃ syānmadhyamaṃ navahastakam /
adhamaṃ saptahastaṃ syānmaṇḍapaṃ trividhaṃ matam // १२-

ṣoḍaśastaṃbhasaṃyuktaṃ dvādaśastaṃbhameva vā /
diśaśca vidiśaścaiva nacchidraṃ vyomasaṃpadam // १२-

caturdvārasamāyuktañcatustoraṇabhūṣitam /
sthalantālasamutsedhamathavā ca ṣaḍaṅgulam // १२-

darbhamālābhirāveṣṭya puṣpāmālopaśobhitam /
vitānairūrdhvamācchādyamuktādāmairalaṅkṛtam // १२-

tat tribhāgaika bhāgena vediṃ madhye prakalpayet /
hastamātrasamutsedhaṃ darpaṇodarasannibham // १२-

tat pūrve caturaśraṃ syādāgneyyāntu bhagākṛtiḥ /
ardhacandrastu yāmyāyāṃ nai-ṛtyāntu trikoṇakaḥ // १२-

vāruṇyāṃ varttulaṃ kuṇḍaṃ ṣaṭkoṇañcaiva vāyave /
uttare padmakuṇḍantu aiśānnyāmaṣṭakoṇakam // १२-

p. ५९) aindraśāṅkarayormadhye vṛttakuṇḍantu kārayet /
nityahomāgni kuṇḍantu hastamātrapramāṇataḥ // १२-

śatārdhāhuti kuṇḍasyamuṣṭimātrapramāṇataḥ /
ratniḥ syācchatasaṅkhyāyāḥ sahasre karasaṃhitam // १२-

dvikaraṃ daśasāhasre caturhastantu lakṣake /
ṣaṭkaraṃ daśalakṣe tu koṭyāhutyaṣṭahastakam // १२-

kuṇḍavistāramākhyātaṃ kuṭyūrdhve'ṣṭakaraṃ matam /
anuktamānāhutayaścokta kuṇḍeṣu homayet // १२-

caturaśrasyakuṇḍasya lakṣaṇaṃ śṛṇu sāṃpratam /
prāṅmukhāni trisūtrāṇi udaṅmukhāni tathaiva ca // १२-

evaṃ vinyasyamānesyāccaturaśrañcatuṣpadam /
yonyādi sarvakuṇḍāni caturaśrodbhavāni hi // १२-

koṇe grāhyā caturthāṃśaṃ tadbhāgena tu vartayet /
kṣetrasyārdhāvadhiryāvat tathānyaṃ bhramayet kramāt // १२-

karṇāyāmasya saptāṃśaṃ pūrvāyādiśivinyaset /
tasmācca pādayet sūtrau bhavedaśvattha patravat // १२-

daśabhāga kṛtaṃ kṣetraṃ dvibhāgantu vyapohya ca /
madhye'ṣṭāṃśaṃ parigrāhya bhrāmayedardhacandravat // १२-

pañcabhāga kṛtaṃ kṣetraṃ dvibhāgau pārśvayornyaset /
tenamānena sūtreṇa dvisūtrañcāgrasaṃyutam // १२-

tatra sūtratrayaṃ kṛtvā tat trikoṇamihocyate /
aṣṭādaśakṛtaṃ kṣetramekabhāgaṃ bahirnyaset // १२-

tasmānmadhyaṃ gṛhītvaiva bhrāmyatadvartulaṃ smṛtam /
tat kṣetramaṣṭadhā kṛtvā bhāgaikaṃ pārśvayorbahiḥ // १२-

tayormadhyaṃ gṛhītvārdhaṃ sūtreṇaiva purā tathā /
ṣaṭsūtraṃ paritaḥ kṛtvā ṣaṭkoṇantadbhavediha // १२-

vartulaṃ pūrvavat kṛtvā madhyamekarnnikānnyaset /
ṣoḍaśaṃdalasaṃyuktaṃ dalāgraṃ darśayed bahiḥ // १२-

padmakuṇḍamidaṃ proktaṃ sarvakāmārthasādhanam /
caturviṃśati bhāgaikaṃ bāhye dikṣu vyavasthitam // १२-

p. ६०) madhyāt koṇaṃ gṛhītvā tu aṣṭasūtraṃ samarpayet /
aṣṭakoṇamidaṃ proktamitiśāstrasya niścayaḥ // १२-

yāvanmātrantu vistārantāvad ghātapramāṇakam /
kuṇḍasyayādraśaṃ rūpantādṛśi mekhalā bhavet // १२-

trimekhalantu kartavyamekamekhalameva vā /
caturaṅgulamutsedhaṃ vistāraṃ tat pramāṇataḥ // १२-

ekamekhalamevaṃ syāt trimekhalamatha śṛṇu /
caturaṅgulaṃ bhavedūrdhvaṃ madhyamantryaṅgulaṃ bhavet // १२-

adhastāt dvyaṅgulaṃ proktaṃ vistārotsedhameva hi /
aśvattha patravadyoni mekhaloparivinnyaset // १२-

ekāṅgulantadutsedhaṃ vistārañcaturaṅgulam /
saptāṅgulantu dairghyaṃ syādekāṅgulantu nālakam // १२-

kuṇḍānāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ sthaṇḍilañcet tu pūrvavat /
caturaṅgulamutsedhaṃ darpaṇodarasannibham // १२-

ekāṅgulantadutsedhamaṣṭāṅgula suvistṛtam /
praṇitā sthānamevaṃ syāt brahmasthānaṃ tathā bhavet // १२-

caturaśraṃ praṇitāyā brahmaṇe padmameva ca /
vinā vā kevalaṃ sthāpya sthalamātre yajedubhau // १२-

sikataisthaṇḍilañcet tu syāt kuryād dhastamātrakam /
hastamātrasya kuṇḍasya lakṣaṇaṃ kīrtitaṃ kramāt // १२-

dvihastādīnikuṇḍāni kṛtvaivaṃ mekhalādikān /
aṅgulāṅgulavṛddhyā tu vistārotsedhataḥ samān // १२-

samantāt susamān kṛtvā hyoṣṭha kuṇḍasya cāpari /
ekāṅgulena hastasyānmekhalāyāḥ sumadhyame // १२-

aṅgulāṅgula vṛdhyātu mānādhikyeṣu kārayet /
athavāṅgulibhiḥ ṣaṭbhiścaturbhiścāṣṭa hastake // १२-

kuṇḍānāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ nityotsavamatha śṛṇu /
iti kuṇḍalakṣaṇa paṭalodvādaśaḥ

p. ६१) atha nityotsavavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi nityotsava vidhikramam /
trikālamarcanānte tu kratorbalirudāhṛtam // १३-

sarveṣāñca baliṃ kuryāt tato baliriti smṛtam /
yakṣarākṣasa paiśāca bhūtanāgāstathaiva ca // १३-

śrutvaiva tadbaleḥśabdaṃ sadyogacchanti bāhyataḥ /
tasmāt sarvaprayatnena kuryānnityotsavaṃ budhaḥ // १३-

maṇḍapāddakṣiṇe bhāge maṇḍalañcatuśrakam /
sauvarṇaṃ rājatantāmraṃ kāṃsyaṃ vā pātramucyate // १३-

catustridviyavaṃ pātraghanaṃsyāduttamādike /
vistāraṃ hastamānaṃ syādoṣṭhannavamathāṅgulam // १३-

ghanaṃ navacatuṣkaṃ syāt pātramedhye'bjamucyate /
tribhāgaikantu vistāraṃ pātraṃ kāmsye na kārayet // १३-

tasyābjasyoccaṃdvyaṅgulyamekāṅgulamathāpi vā /
kartavyaṃ karṇikā bāhye dalāṣṭakamathārdhataḥ // १३-

utsedhārddhaṃ tadarddhaṃ syāddalāgrantu navonnatam /
pātraṃ vṛttaṃ prakartavyaṃ madhyame viṃśadaṅgulam // १३-

adhame ṣoḍaśāṅgulyaṃ pātra vistāramucyate /
evaṃ kṛtvā baleḥ pātraṃ maṇḍale vinyaset sudhīḥ // १३-

tata strikālamannena balirliṅgasyacottamam /
prātarmadhyāhnamannena madhyantu vidurbudhāḥ // १३-

madhyāhne cānnaliṅgantu adhamantat gajānana /
pūrvāhṇe puṣpaliṅgantu sā ye taṇḍulameva ca // १३-

uttamasyāḍhakañca syānmadhyamasya tadardhakam /
adhamaṃ pañcapādantu taṇḍulaṃ pācayet kramāt // १३-

apakvamati pakvañca atyuṣṇamatiśītalam /
balesturasalavaṇaṃ varjayed deśikottamaḥ // १३-

p. ६२) dadhisarpiphalairmiśraṃ marditaṃ sudṛdhaṃ yathā /
ṣoḍaśāṅgulamutsedhaṃ (-thaṃ) mūlantadviguṇaṃ bhavet // १३-

ūrdhvaṃ trayaṅgulannāhamānupūrvāt kṣayaṃ bhavet /
madhyamaṃ dvādaśāṅgulyamūrdhvaṃ kuryāt dvayāṅgulam //
१३-

aṣṭāṅgulādhamaṃ proktamūrdhvamekāṅgulaṃ bhavet /
astraṃ pāśupatannyastvā rūpantatra vicintayet // १३-

triṇetraṃ caturbhujaṃ raudraṃ śikhākoṭisamujvalam /
varadābhayadaṃ hastaṃ vāmaṃ savyākṣaśūladhṛt // १३-

evaṃ pāśupataṃ dhyātvā baliliṃgesu pūjayet /
darśayedastramudrāntu śāstramudrāntu deśikaḥ // १३-

namaskārābjamudre ca darśayet tu viśeṣataḥ /
gandhapuṣpādinābhyarcya tadrūpaṃ pratimāṃ budhaḥ // १३-

purastāt pratimāṅgacchedannādikamanu vrajet /
daśāyudhāni paritaḥ sarvālaṃkārasaṃyutam // १३-

vidhisnānaṃ purākṛtvā puryaṣṭiparicārakāḥ /
śukloṣṇī ṣottarīyaśca śuklamālyānulepanaḥ // १३-

pavitrapāṇirmaunī ca hastamātreṇa daṇḍadhṛt /
sarvābharaṇasaṃyuktaḥ sarvāvayavasundaraḥ // १३-

śirasādhārayelliṅgaṃ pradakṣiṇa viśeṣataḥ /
pūrvāhṇe brahmaṇaḥ prītirbhavet balividhānataḥ // १३-

raktoṣṇī ṣottarīyaśca śuklamālyānulepanaḥ /
madhyāhne dhārayennityaṃ mama prītikaraṃ bhavet // १३-

pītoṣṇī ṣottarīyaśca viṣṇu prītistu sāyake /
dakṣiṇābhimukhaḥ śiṣyaṃ saṃprokṣya hṛdayena tu // १३-

gandhaṃ puṣpantathā datvā pātraṃ śirasivinyaset /
raṃgevāśibikāyāṃ vā gajārūḍhamathāpi vā // १३-

athavā pādagamanaṃ pradakṣiṇamathācaret /
paṭahairmaddalaiścaiva jhallarī jayaghaṇṭakaiḥ // १३-

p. ६३) kāhalaistālakaiḥ śaṃkhairvīṇāveṇuravaiḥ saha /
chatradhvajasamāyukta piñchacāmarasaṃyutam // १३-

dhūpadīpasamāyuktaṃ vitānopariśobhitam /
nṛttagītasamopetaṃ gaṇikābhiralaṃkṛtam // १३-

anyairbhaktajanaiḥ sārdhaṃ stotradhvanisamanvitam /
pūrve tu samahastaṃ syāt bhṛṃgiṇī patataṃ param // १३-

tṛtīyaṃ kadruvādyañca caturthantu ca ḍhakkakam /
pañcamaṃ kayaṭañcaiva kuñcitālañca ṣaṣṭhakam // १३-

saptamantu prahāraṃ syādviṣamacchinnacāṣṭamam /
bāhya pīṭhaikamāvṛtya prāsādāgrapradakṣiṇam // १३-

indrasya śubhratālantu agnerbāddhāvaṇaṃ bhavet /
yamasyadvyaguṇītālaṃ ni-ṛtaumallatālakam // १३-

vāraṇyānnavatālantu vāyorvaināgatālakam /
somasya kollikā proktā īśānasya tu ḍhakkarī // १३-

ityetaiḥ kalpitāstālaiḥ prāsādaṃ triḥpradakṣiṇam /
kṛtvā pādau susaṃkṣālyapādukārcanamārabhet // १३-

pādyairācamanairarghyairgandhaiḥ puṣpaiḥ sudhūpakaiḥ /
baliñca prathamañcaiva pūjayet tu viśeṣataḥ // १३-

vidolayaṃ tataḥ paścādvinyasya pūrvamaṇḍale /
gandhapuṣpādinābhyarcya hṛdayena tu mantravit // १३-

prāguktenāstamantreṇa śiva saṃyojayet sudhīḥ /
saṃpūjya devadeveśaṃ namaskārākhyamudrayā // १३-

savyāpasavyamārgeṇa triḥkṛtvā tu pradakṣiṇam /
daṇḍavat praṇamedvātha daṇḍākhyamiti ca smṛtam // १३-

daṇḍākhyaḥ śrūyate paścādaṣṭāṅgaṃ sanniyojayet /
śirojānū ca karṇau ca cibukaṃ bāhukadvayam // १३-

aṣṭāṃgena namaskuryāt pañcāṅgopyatra taṃ śṛṇu /
śirohastau dvijānū ca kṛtvā pañcabhuvi sthitam // १३-

p. ६४) idaṃ pañcāṅgamevantu namaskāratrayaṃ smṛtam /
adhamaṃ hyetadākhyātaṃ yathā śaktyenakārayet // १३-

tatopahārapuṣpāṇi caṇḍeśāyani vedayet /
annaliṅgañjale vāpi bāhyapīṭhe vinikṣipet // १३-

tadante kārayennṛntaṃ taduktavidhināsaha /
tadupāṅgamiti proktamarcanānte tu nityaśaḥ // १३-

citrālaṅkārasaṃyukte maṇḍape samalaṃkṛte /
bheryādīṃstu tathā yāntī * * *śivasaṃsthitān // १३-

narttako mardakaścaiva dakṣiṇe tu vyavasthitau /
gāyakovaṃśakaścaiva uttare viniveśitam // १३-

ācāryau dakṣiṇe deśe saumye tasyādhipa smṛtam /
susnātvā samyagācamya gandhadravyādipūrvakam // १३-

śuklavastraparidhānāḥ śuklamālyopaśobhitā /
sarvābharaṇasaṃpūrṇā nṛttageyasupeśalā // १३-

pūrvāsandhyāstu gāndhāraṃ ṣāḍapañca tataḥ param /
madhyāhne naṭṭarāgaṃ syāt kauśikañca tataḥ param // १३-

sāye tu cedakaṃ proktamardharātre tu pañcamam /
bharatoktaṃ yathā nṛttaṃ sandhiṃ pratisukārayet // १३-

evaṃ nṛttaṃ kṛtaṃ yatra subhikṣaṃ lokaśāntikam /
durnimittāni naśyanti kṣetramārodhakaṃ nṛṇām // १३-

kakārādhi patiścāpi bhogamokṣaprādāyakam /
kavāṭabandhanaṃ kṛtvā svagṛhaṃ sanniveśayet // १३-

evaṃ nityotsavaṃ proktamutsavañca tataḥ śṛṇu /
iti nityotsavavidhi paṭalastrayodaśaḥ

p. ६५) atha śivotsavavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi śivotsavavidhiṃ śṛṇu /
navāhamuttamaṃ proktaṃ saptāhaṃ madhyamaṃ smṛtam // १४-

pañcāhamadhamaṃ proktamutsavaṃ trividhaṃ smṛtam /
alābhe tu prakartavyau trayahaikāhakau tathā // १४-

ādyeṣu ca tritīyeṣu dhvajārohaṇamārabhet /
na dhvajārohaṇaṃ proktaṃ dvitaye tu tathotsave // १४-

taddinaṃ triguṇi kṛtya tadādaudhvajamuddharet /
dviguṇe taddinādau vā dhvajamāropya buddhimān // १४-

dhvajārohaṇapūrvaṃ vā bherītāḍanapūrvakam /
triguṇe dviguṇe kāle kārayed deśikottamaḥ // १४-

aṅkurārpaṇa pūrve tu ādirātryaṅkurārpaṇam /
kṛtvā bherīntu santāḍya dhvajamāropayet tataḥ // १४-

utsave ca pratiṣṭhāyaṃ sāyādidinamuttamam /
prātaḥ kāle hyavabhṛthaṃ sāyaṅkāle samārabhet // १४-

rātriḥ sāyāhni vā prātaritiśāstrasya niścayaḥ /
navāhe'ṣṭādaśabaliṃ saptāhe tu caturdaśa // १४-

pañcatrayaika ṛkṣaṣu daśaṣaṭdvitayaṃ balim /
evaṃ kṛte tu matimān lokaśāntikaraṃ bhavet // १४-

kṛttikādiṣu māseṣu kārtike kṛttikāntakam /
mārgaśīrṣakamāseṣu ārdrāntantu śivotsavam // १४-

puṣyāntaṃ pauṣyamāse tu maghāntaṃ māghamāsake /
phālgune cottarāntaṃ syāt citrāntañcaitramāsake // १४-

viśākhāntaṃ hi vaiśākhe jyeṣṭhe mūlāntakaṃ bhavet /
uttarāṣāḍhamāṣāḍhe śrāvaṇe śravaṇāntakam // १४-

pūrvābhādre tathā māse pūrvābhādrāntamucyate /
āśvantamaśvayuṅmāse utsavaṃ kārayet budhaḥ // १४-

ārdrāntaṃ sarvamāseṣu kartavyantu śivotsavam /
ṣaṣṭhyaṣṭamīhyamāvāsyānte vānyat puṇya ṛkṣake // १४-

p. ६६) rājñanmanya vilaye yuddhāraṃbhe samārabhet /
vistāreṇasamaṃ pucchaṃ tripucchaṃ vā dvipūcchakam // १४-

madhye vṛṣabhamālikhya sthitaṃ vā śayanantu vā /
darbhamālāsamāyuktaṃ kiṃkiṇivarakānvitam // १४-

grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā cālayaṃ vā pradakṣiṇam /
veṇuṃ vā kramukaṃ vāpi candanañjātibilvakam // १४-

sālastaṃ bhañcakhadirañcaṃpaṃkaṃ devadārukam /
nālikerataruṃ vāpi nirṇitaṃ sudṛḍhadhvajam // १४-

prāsāda triguṇaṃ dairghyaṃ dviguṇaṃ vā tataḥ samam /
śikharagrīvasīmāntaṃ vṛṣabhasthalasaṃmatam // १४-

tathā dvitritalāntaṃ vā gopurāntamathāpi vā /
ṣaṭtriṃśadaṃgulannāhaṃ dhvajadaṇḍaṃ vidhīyate // १४-

triṃśadaṃgulake nātha caturviṃśantu vāṅgulam /
uttamādadhamannāhaṃ grāhyamevaṃ sudaṇḍake // १४-

ghaṭikātrayasaṃyuktaṃ vistāre'ṣṭāṅgulena tu /
tat ghanañcaturaṅgulyaṃ tribhiraṅgulibhistu vā // १४-

dairghyantu dvādaśāṅgulyaṃ ṣoḍaśāṅgulyakantu vā /
daṇḍe tu suṣiraṃ kṛtvā susnigdhantu yathā tathā // १४-

ghaṭikātrayakaṃ nyasya teṣvantasthaṃ savaiṇavam /
daṇḍāgreṇa samaṃ kuryādagraṃ veṇavakasya tu // १४-

daṇḍañcāpyathavā kuryāt ghaṭyantasthaṃ suniścalam /
vaiṇavasya tu dairghyantu dvādaśantālamucyate // १४-

athavā ṣoḍaśantālaṃ caturdaśantālameva vā /
daśatālantu vā grāhyaṃ dvādaśāṅgula nāhakam // १४-

tasyārdhārdhaśca mātre tu valayantvāyasena tu /
yantrārthaṃ bandhayeddhīmānalābhe dāruṇā bhavet // १४-

tadante rajjusaṃveśya dviguṇaṃ mūlamāśritam /
madhyamāṅgulināhantu tantunā sudṛḍhaṃ kṛtam // १४-

pīṭhagopurayormadhye vṛṣabhasyāgrato'pi vā /
kalayenmadhyahārāyāṃ madhyādermadhyamepi vā // १४-

p. ६७) bhūmiṃ khātvorumātrantu haimantatraiva nikṣipet /
daṇḍaṃ saṃsthāpya pūrvantu darbhamālāsamāvṛtam // १४-

catustālantu vistārādutsedhaṃ dvitalāntakam /
darpaṇodara saṃkāśaṃ dhvajapīṭhaṃ vidhīyate // १४-

pañcatālantu vistāramutsedhantu tritālakam /
uttamottamapīṭhasya madhyamasyordhvamulataḥ // १४-

tayormadhye'ṣṭadhābhajyadhvajapīṭhānava smṛtāḥ /
dhvajamāropayet tatra rajjuyantreṇa buddhimān // १४-

prāsādābhimukhaṃ sthitvāpya ghorāstreṇamantrataḥ /
dhvajadaṇḍena saṃbadhvā ropayedvidhipūrvakam // १४-

prāsādasyāgrataḥ kuryāt maṇḍapaṃ caturaśrakam /
sthaṇḍilantatra kurvīta śālibhirvimalaistathā // १४-

sarvadevamayaṃ śūlaṃ sthaṇḍiloparivinyaset /
madhyapatre bhaved rudro brahmādakṣiṇa patrake // १४-

vāmapatre tato viṣṇu stripatrasyādhidaivatam /
vāme jyeṣṭhāntu raudrīntu śūlamūle prakalpayet // १४-

phalakāskandadaivatyā kuṃbhantatraiva vāruṇam /
sthalī caivāgnidaivatyaṃ daṇḍasya tu sarasvatī // १४-

pīṭhasya pārvatī proktā bhūmibhāge vasundharā /
gandhādibhiḥ samabhyarcya tadagre kalaśānnyaset // १४-

vidyeśvarasamāyuktāṃ madhye vṛṣabhadaivatam /
sakūrcān sā pidhānāṃśca sahāstrān sa hiraṇyakān // १४-

gandhādinārcayitvā tu svaisvairnāmabhireva tu /
tadagre sthaṇḍile sthāpya bherīṃ vastreṇa veṣṭitām // १४-

paṭahaṃ viṣṇudaivatyaṃ suṣiraṃ vāyudaivatam /
śabdantat brahmarūpaṃ syād rūpābhāvastathaiśvaram // १४-

vāsukī carmasūtrantu valayauravicandrakau /
mātaraḥ saptakīlāstu prahārāskandadaivatam // १४-

p. ६८) arcayitvā sugandhādyairhṛdayena vicakṣaṇam /
ācāryaṃ pūjayet pūrvaṃ vādakaṃ tadanantaram // १४-

ācāryo vāmamantreṇa santāḍya striprakārataḥ /
vādakastāḍayet paścāt balitālaṃ viśeṣataḥ // १४-

geyanṛttādisaṃyuktaṃ diśitālantu vādayet /
tīkṣṇa śṛṅgāyavidmahe vedapādāyadhīmahi // १४-

tanno vṛṣabhaḥ pracodayāt * * * * * * * /
imaṃ mantramanusmṛtya ravandatvā viśeṣataḥ // १४-

tanmūlekalaśaiḥ snāpyamudgānnantu nivedayet /
puṇyāhantatra kartavyaṃ bheryāravamathācaret // १४-

śaṅkhadundubhinirghoṣairgītanṛttasamākulam /
sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ triśūlenasamanvitam // १४-

grāmapradakṣiṇe kāle sandhidevān samarcayet /
āvāhya lokapālāṃśca balindatvā viśeṣataḥ // १४-

śrāvayet tīrthadivasānācarya prītamānasaḥ /
triśūlañca dhvajannityaṃ saṃpūjya haviṣānvitam // १४-

utsavāraṃbha pūrve tu rathādīn kārayet kramāt /
yantra ḍolāṃdṛḍhāñcitra yantra raṃgāṃstathaiva ca // १४-

yantra devālayāṃścaiva mantramaṇḍapikāṃ tathā /
bhramat gajāṃścayantrāṃśca siṃhayantrāntathaiva ca // १४-

vṛṣabhaṃ yaṃtrikāṃścaiva kārayet suviśeṣataḥ /
nānāpicchānvitāñchatrāṃ nānāvyajanameva ca // १४-

nānācchatradhvajāṃścaiva cāmarāṇyapi kārayet /
devālayamalaṅkṛtya bāhyamabhyantaraṃ tataḥ // १४-

dvāratoraṇavinyāsaṃ kadalī kramukānvitam /
devālayasya purataḥ prapāṅkṛtvāti sundarām // १४-

vitāno parisañchannāṃ muktādāmairalaṅkṛtām /
puṣpamālāsamāyuktāmalaṅkṛtya prapāṃ kramāt // १४-

staṃbhānāveṣṭya vastraiśca phalapuṣpa dhvajānvitān /
yāgaśālāṃ tataḥ kuryāt pūrvotkhātasya pārśvayoḥ // १४-

p. ६९) uttare vātha kartavyamaiśānnyāṃ pāvake tathā /
maṇḍape vā dṛḍhaṃ kāryaṃ ṣoḍaśastaṃbhasaṃyutam // १४-

navabhāgaikabhāge tu madhye vedīṃ prakalpayet /
hastamātrasamutsedhāṃ darpaṇodarasannibhām // १४-

kuṇḍāniparitaḥ kuryādekakuṇḍamathāpi vā /
gomayenopalipyātra nānāpuṣpaiḥ prakīrya ca // १४-

sūkṣmaistaṇḍula cūrṇaistu nānāvarṇasucūrṇakaiḥ /
vajrāṅkuśaṃ triśūlañca cakraṃ tatra tathaiva ca // १४-

padmañcaivotpalāṅkañca nandyāvartakameva ca /
kumbhābhaṃ madhyacandrābhaṃ vṛkṣākārāṃśca lāñchayet
// १४-

vāmāṃ vā nagarādīṃ vā hyalaṅkṛtya viśeṣataḥ /
vīdhayaścopavīdhyaśca nimnonnatavivarjitāḥ // १४-

śodhayitvā samāṃbhūmiñjalasekopalepanaiḥ /
patākābhirdhvajaiścāpi tathā kāśaddhvajairapi // १४-

kadalībhirdhūpadīpairdvārakuṃbhairathānyakaiḥ /
sāṅkuraicchidra kumbhaiśca pālikābhiḥ samantataḥ // १४-

vastraiśca gandhamālyaiśca bhavanaṃ pratibhūṣayet /
tatoṅkurārpaṇaṅkuryādutsavasya dināditaḥ // १४-

yathāṅkurārpaṇe proktā tathā kuryād viśeṣataḥ /
vedimadhye tataḥ kṛtvā sthaṇḍilaṃ śālikāmayam // १४-

ṣaṭdroṇaiḥ pañcadroṇairvā catudroṇaistu vā punaḥ /
taṇḍulaiḥ samalaṃkṛtya tilairdarbhaistatopari // १४-

sasūtraṃ kurcavastrāḍhyaṃ pañcaratnasamanvitam /
śivakumbhaṃ nyasenmadhye vardhanaṃ tasya vāmataḥ // १४-

vastrakūrcca samāyuktaṃ hemayuktaṃ prakalpayet /
dhyātvā sadāśivaṃ devaṃ śivakumbhe niveśayet // १४-

manonmanīṃstu sañcintya vardhanyāṃ vinyaset sudhīḥ /
parito'ṣṭau ghaṭāṃ nyasya vidyeśvarasamanvitān // १४-

p. ७०) sakūrcānvastrasaṃyuktān sahemānvāripūritān /
kalaśādhipatīṃstatra svaisvairmantraiḥ supūjayet // १४-

lohādidāruvarṇahani āyudhānidaśakramāt /
vakṣyamāṇoktavidhinā kārayet pratimākṛti // १४-

vedikāyāstu paritastvāyudhāni prapūjayet /
vajrādīn sthāpayed vidvān pūrvādiṣu pradakṣiṇam // १४-

vāme saṃsthāpya cakrantu dakṣiṇe padmameva ca /
aṣṭamaṅgalarūpāṇi vedibāhye prapūjayet // १४-

śūlāstraṃ vinyaset tatra utsave yogadhāmani /
agnikāryantataḥ kṛtvā navapañcaika vā punaḥ // १४-

ekāgnervedikā pūrve hyuttare paścime'thavā /
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā sarvakuṇḍāni kārayet // १४-

paryagnikaraṇaṃ kṛtvā yāgaśālāṃ viśeṣataḥ /
yavaṃ hṛdayamantreṇa siddhārthaṃ sadyamantrataḥ // १४-

tilamīśānamantreṇa hutvāmudgantu netrataḥ /
dravyānte vyāhṛtiṃ hutvā pūrṇāhutiṃ tu mūlataḥ // १४-

pūjāvasāne vidvānvai vahnikāryoktamācaret /
arcanaṃ vidhināvatsa sāyaṃ prātardine dine // १४-

homānte tu baliṃ dadyāt balyante cotsavaṃ budhaḥ /
prathamaṃ viśvarātrantu dvitīyaṃ bhūtarātrakam // १४-

tṛtīyamṛṣirātraṃ syāccaturthañcendrarātrakam /
pañcamaṃ brahmarātrantu ṣaṣṭhaṃ vai viṣṇurātrakam // १४-

saptamaṃ rudrarātraṃ syādaṣṭamañcaiśvarasya tu /
sadāśivasya navamannavāheṣvadhi devatāḥ // १४-

ṛṣirātraṃ samārabhya sadāśivadināntakam /
saptāhetu prayoktavyaṃ brāhmyāt sadāśivāntakam // १४-

pañcāhetu prayoktavyaṃ rudrātsadāśivāntakam /
trayahetviti caikā he sadāśiva padāntikam // १४-

p. ७१) trayahetviticaikāhe sadāśivadinaṃ bhavet /
havirbhirdīpakaiścaiva dineṣveteṣu nityaśaḥ // १४-

viśeṣāt pūjanaṃ kuryāt vibhavasyānurūpataḥ /
grāmādhidaivatāṃścaiva pūjayet tu viśeṣataḥ // १४-

śuddhānnandadhisaṃmiśraṃ laḍḍukāpūpasaṃyutam /
phalañca gulasammiśraṃ gaṇeśasya priyantvidam // १४-

balayorajanī pūrṇaṃ ghṛtānnandadhisaktukam /
bhūta krūrabaliḥ proktastena bhūtabaliṃ haret // १४-

pañcamūlaṅkuśāgrañca śālyanañcājyamiśrakam /
kadalīphalasaṃyukta mṛṣīṇāṃ balirucyate // १४-

indravallī haridrā ca priyaṅgu ghṛtasaṃyutam /
caturthe hanidātavyamindrasya baliruttamam // १४-

padmapuṣpaṃ sa rajanī pāyasaṃlājasaṃyutam /
pañcame hanidātavyaṃ brahmaṇobalirucyate // १४-

gulodanaṃ ghṛtopetaṃ bṛhatīphalasaṃyutam /
ṣaṣṭhe hani ca dātavyaṃ viṣṇu prītikaraṃ param // १४-

sājyantu kṛsarānnaṃ vai nālīkeraphalairyutam /
saptame hanidātavyaṃ rudraprītikaraṃ bhavet // १४-

veṇukandadhisaṃyuktaṃ kadalīphalasaṃyutam /
aṣṭame hanidātavyamīśvarasya balistathā // १४-

śuddhānnaṃ dadhisaṃyuktaṃ lājāpūpasamāyutam /
kadalīpanasopetaṃ gulakhaṇḍasamiśritam // १४-

navame hanidātavyaṃ sādākhyasya śivasya tu /
sarveṣāmapi śuddhānnamājyayuktaṃ dadhiplutam // १४-

dāpayed vā viśeṣeṇa tattanmantreṇa deśikaḥ /
droṇaṃ vāpi tadardhaṃ vā tadardhaṃ vāpi pācayet // १४-

kapitthaphalamātreṇa baliṃ datvā pṛthak pṛthak /
utsavasya purastāttu dadyāt grāmabaliṃ tathā // १४-

p. ७२) vādyadhvanisamāyuktaṃ dhūpadīpasamāyutam /
dhvajaiḥ piñchaiḥ samāyuktaṃ stotramaṅgalavācakaiḥ // १४-

yajñapiṭhoparisthāpya triśūlañcānnaliṅgakam /
daśāyudhāni paritaḥ sthāpayed deśikottamaḥ // १४-

yajñābhāve tu tat sarvaṃ vrajeyuḥ śirasādhṛtāḥ /
ācāryaḥ śiṣya saṃyuktaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ // १४-

sarvālaṅkārasaṃyuktaḥ soṣṇīṣaḥ sottarīyakaḥ /
ādiśaivaḥ prasannātmā śraddhābhaktisamanvitaḥ // १४-

brahmādīśānaparyantamiṃdrādīśāntameva vā /
baliṃ datvā tu tat grāme devaiścaivaṃ viśeṣataḥ // १४-

sāyaṃ prātarbaliṃ dadyāt homānte tu viśeṣataḥ /
utsavaṃ prārabhedante sarvālaṅkārasaṃyutam // १४-

nānāpraharaṇopetāḥ sagajāścāgratastataḥ /
tadante turagārūḍhāstadante gajavāhanāḥ // १४-

yantraraṅgāstadante tu divyastrī paribhūṣitāḥ /
tadante śāścayantrāśca ḍolāyantrāśca maṇḍapāḥ // १४-

yantra devālayaṃ paścānnṛttageyasamanvitāḥ /
ādyaṃ sukhāsanaṃ proktaṃ dvitīyamumayāsaha // १४-

vṛṣārūḍhaṃ tritīyantu tripuraghnañcaturthakam /
nṛttākhyaṃ pañcamaṃ proktaṃ ṣaṣṭha vai candraśekharam // १४-

saptamaṃ tvardhanārīśaṃ harirardhantu cāṣṭamam /
bhikṣāṭanaṃ ca navamaṃ daśamaṅkālanāśanam // १४-

daśaikaṃ kāmadahanaṃ tato liṅgaṃ purāṇakam /
dvādaśa pratimāstvete sarvālaṅkārasaṃyutāḥ // १४-

raṅge vā śibikāyāṃ vā rathevāropya bhaktitaḥ /
ādiśaivānuśaivāśca devānāmanugā smṛtāḥ // १४-

paśupatāstadante tu mahāvṛtadharāstvanu /
kālāmukhāstadante tu tadante brāhmaṇāḥ kramāt // १४-

tadagre rudra gaṇikāḥ sarvālaṅkārasaṃyutāḥ /
tadante gāyakāḥ proktāstadante nartakā vrajet // १४-

p. ७३) īśvaraḥ śaktisahitastato gaccheścanaiḥ kramāt /
yoṣidbhiḥ satriśūlādi yantradīpairviśeṣataḥ // १४-

astradīpairyaṣṭidīpaiḥ sarvatra pariśobhitaḥ /
vitānaicchidra dīpaiśca patākābhiśca śobhitaḥ // १४-

sarveṣāṃ pṛṣṭhato gaccheccaṇḍeśaḥ samalaṅkṛtaḥ /
tadagre ghoṣayet samyak sarvātodyān krameṇa tu // १४-

paṭahairmaddalaistālairbherīpaṇavaḍuṇḍubhaiḥ /
jarjharī jhallarī montairvīṇāveṇuravaistathā // १४-

agrataḥ pṛṭhataścaiva ghoṣayet saviśeṣataḥ /
tadante vaiśya śūdrādyāgaccheyurbhaktisaṃyutāḥ // १४-

sarve varṇāstadante tu vrajeyuḥ kramaśastataḥ /
ye devamanugacchanti tatgatenāntarātmanā // १४-

pade padeśvamethasya prāpnuvanti phalaṃ narāḥ /
vṛddhabālayuvānaśca striyaśca puruṣāstathā // १४-

sarvapāpādvimucyante sarvatraiva samanvitāḥ /
evaṃ pradakṣiṇaṃ kuryāt grāmaṃ vā nagarantu vā // १४-

śanairdevālayaṅgacchet balipīṭhe baliṃ kṣipet /
pādaprakṣālanaṅkṛtvā praviśedālayaṃ prati // १४-

prapāṅkṛtvā sthitaṃ devaṃ sarvadevagaṇaiḥ saha /
mṛdaṅgādimahāśabdaṃ śivasya puratasthitam // १४-

namakaścamakaścaiva dakṣiṇe tu vyavasthitau /
gāndharvakovaṃ śakaśca uttare tu vyavasthitau // १४-

ācāryo dakṣiṇebhāge nṛpastasyaiva cottare /
ubhayorapi pārśvābhyāṃ devasya gaṇikā smṛtāḥ // १४-

devasyāgre viśeṣeṇa nṛttaṃ kuryātsageyakam /
nīrāñjanaṃ kartavyaṃ devadevasya cotsave // १४-

bhasmapuṣpañca dīpañca pātreṣu ca vinikṣipet /
purādatvā tvācamanaṃ puṣpaṃ śirasi vinyaset // १४-

acyutaṃ mūrdhni vinnyasya gandhaṃ dadyād viśeṣataḥ /
punarācamanaṃ dadyād dhūpadīpaṃ pradāpayet // १४-

p. ७४) piṣṭe vinyasta dīpena bhrāmayecchivamūrdhani /
tadante dāpayet bhasmadarpaṇaṃ darśayet punaḥ // १४-

gaṇikābhirvahitvā tu vādyadhvani samāyutam /
pīṭhāgre vā vinikṣipya prākārāṇāṃ bahiḥ kṣipet // १४-

kārayet sādhakendreṇa etat sāye tu rakṣayet /
vastrādini pradātavyaṃ bhaktānāñca viśeṣataḥ // १४-

pariveṣa kramaṃ hyevaṃ darśanādaghanāśanam /
yāvad devotsavaṃ kuryāt tāvadevadine dine // १४-

anādyaṃ sarvavarṇānāṃ dadyād devasya tuṣṭaye /
tata strīrthadināt pūrve mṛgayātrāṃ samārabhet // १४-

yuddhāraṃbha prabhāvena grāmaṅgatvā pradakṣiṇam /
kautukaṃ bandhayed dhīmān tasminrātrau viśeṣataḥ // १४-

sauvarṇaṃ rajataṃ sūtraṃ atha kārpāsameva vā /
sthaṇḍiloparisaṃsthāpya triśūlaṃ sthaṇḍilopari // १४-

yāga maṇḍapamadhye tu śūle kautukabandhanam /
hṛdaye naiva kṛtvā tu puṇyāhantatra kārayet // १४-

utsavapratimāṃ badhvā kautukaṃ hṛdayena tu /
sthaṇḍiloparisaṃsthāpya kalaśānnavasaṅkhyayā // १४-

pidhānakūrcavastrāḍhyāñchiva vidyeśvarānvitān /
gandhādibhiḥ samabhyarcya śūlantaiḥ snānamācaret // १४-

nadyāṃ vāpyāṃ taṭāke vā hṛde snānaṃ samācaret /
atha nadyādiṣu snānaṃ vinā vā śeṣamācaret // १४-

homabalyutsavān prātaḥ kṛtvā cūrṇotsavantataḥ /
prāsādasyāgrato vāpi yāmye vā pāvake'thavā // १४-

gomayālepanaṃ kṛtvā dhūpadīpaiḥ samanvitam /
pālikādyairalaṅkṛtya sthaṇḍilantatra kārayet // १४-

śūlaṃ paścimataḥ sthāpyo lūkhalaṃ musalaṃ tataḥ /
vastreṇo lūkhale veṣṭyadarbhairāveṣṭayet punaḥ // १४-

p. ७५) gandhādyairarcayitvā tu triśūlaṃ lūkhalaṃ tataḥ /
ghṛtaṃ śirorpaṇaṅkṛtvā hemadūrvāṅkurākṣataiḥ // १४-

suśuṣkāṃ rajanīṃ pūrvaṃ cūrṇe cūrṇe tu lūkhale /
hṛdā prakṣipya cāstreṇa kuṭṭayed deśika stribhiḥ // १४-

tato bhaktajanaiḥ sārdhaṃ cūrṇayed deśikottamaḥ /
saṃsnāpya liṅgaṃ cūrṇena pañcabrahmasamuccaran // १४-

snāpayet kautukaṃ śūlaṃ hṛnmantreṇa satailakam /
ācāryaṃ pūjayet tatra vastra hemāṅgulīyakaiḥ // १४-

grāmaṃ vā nagaraṃ vāpi śīghraṅgacchet pradakṣiṇam /
nadītaṭākatīre vā sthaṇḍile dvitaye kṛte // १४-

śūlantatraiva saṃsthāpya tatpūrvekalaśāṃ nyaset /
arcayet svasvamantreṇa śūlaṃ vai kalaśāṃstathā // १४-

gaṅgā ca yamunā caiva nardadā ca sarasvatī /
sindhurgodāvarī caiva kāverī caiva saptakān // १४-

āvāhya madhyakalaśe gandhatoya supūrite /
anantādi śikhaṇḍyantān kalaśeṣvabhito nyaset // १४-

puṇyāhaṃ vācyaśūlāstra devānabhyarcya pūjayet /
snāpayet kalaśaiḥ paścāt snānaṃ tīrthe samācaret // १४-

triśūlena sahaivātraye tīrthaṃ kurvate narāḥ /
mucyate sarvapāpebhyo nirmokādiva pannagāḥ // १४-

yāga gehe śivāgnau tu dadyāt pūrṇāhutiṃ punaḥ /
homopariṣṭāt tatrasthaṃ śāstroktaṃ susamācaret // १४-

yāgeśaṃ pūjayet paścāt gandhapuṣpādibhiḥ śubhaiḥ /
sādhitaiḥ kalaśaistatra snapanaṃ kārayecchivam // १४-

bhaktānāṃ paricārāṇāṃ vastrādibhiḥ pradāpayet /
dhvajāvarohaṇaṃ kuryāt tatrādau tu viśeṣataḥ // १४-

trayāhe vāpi pañcāhe saptāhe vā varohayet /
snapanantu tataḥ kṛtvā mūlaliṅge viśeṣataḥ // १४-

p. ७६) utsava pratimāścāpi triśūlañca dhvajastathā /
snapanaṅkārayet tatra stotramaṅgalavācakaiḥ // १४-

haridrānatha śuddhānnaṃ so padaṃśaṃ baliṃ kṣipet /
dhvajāvarohaṇaṅkṛtvā pūjānte tu vicakṣaṇaḥ // १४-

pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā sandhidevāṃ visarjayet /
yāgopayukta dravyāṇi deśikāya pradāpayet // १४-

evaṃ yaḥ kurute marttya utsavaṃ ca śivasya tu /
kulaikaviṃśaduttārya śivalokamavāsyati // १४-

śivotsavamidaṃ proktaṃ snapanañca tataḥ śṛṇu /
iti śivotsavavidhi paṭalaścatudarśaḥ

atha snapanavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi snapanasya vidhikramam /
pañcamyāñca navamyāñca caturdaśyāntu parvaṇoḥ // १५-

saṃkrāntau viṣuve caiva ayane grahaṇe tathā /
pañcamyādi grahaṇāntaṃ daśavṛddhyuttaraṃ varam // १५-

dīkṣānte ca pratiṣṭhānte prokṣaṇe cotsavāntake /
yāgānte ca sunakṣatre kṛttikādīpakarmaṇi // १५-

kartavyaṃ janmanakṣatre maṅgalemantrasādhane /
rājābhiṣeka samaye maraṇāntetha janmani // १५-

ativṛṣṭāvanāvṛṣṭau durbhikṣe durnimittake /
bhūmikaṃpe diśāndāhe jvaramāryādi pīḍane // १५-

sarvarogasamutpanne śatrubhiḥ pīḍanepi ca /
prāyaścittādikāleṣu śivaṃ saṃsnāpayet guruḥ // १५-

navadhā snapanaṃ tatra saṃkṣepeṇa śṛṇu kramāt /
pañcabhiḥ pañcabhiścaiva pañcaviṃśatibhistathā // १५-

anyasya tritayantveṣu śṛṇu madhyamakatrayam /
pañcāśannyūnamekantu ekāśitistataḥ param // १५-

p. ७७) śatamaṣṭottaraṃ jñeyaṃ madhyamatritayaṃ tviha /
ṣoḍaśadviśatañcaiva aṣṭottaraśatatrayam // १५-

aṣṭādhikasahasrantu uttamādiśivādhikam /
uttamaṃ trīṇivikhyātaṃ sarveṣāṃ snapanaṃ śṛṇu // १५-

prāsādasyāgrataḥ kuryāt maṇḍapañcaturaśrakam /
viṃśaścatithi hastañca bhānudikkarameva ca // १५-

navāṣṭa saptaṣaṭpañcahastairnavavidhaṃ smṛtam /
aṣṭasāhasrakaṃ pādaṃ navānāṃ maṇḍapā smṛtāḥ // १५-

ṣaṭtriṃśat gātrasaṃyuktamuttamānāṃ vidhīyate /
ṣoḍaśastaṃbhasaṃyuktaṃ madhyamānāntu kārayet // १५-

dvādaśastaṃbhasaṃyuktamadhamānāṃ prakalpayet /
kūṭaṃ vā maṇḍapaṃ vāpi kārayet svapramāṇataḥ // १५-

caturdvārasamāyuktañcatustoraṇabhūṣitam /
vitānadhvajasaṃyuktaṃ darbhamālopaśobhitam // १५-

vakṣyamāṇavidhānena kartavyañcāṅkurārpaṇam /
kalaśāni tato grāhya sādhayed ādiśaivakaḥ // १५-

sauvarṇaṃ rajataṃ vāpi tathā tāmramayairapi /
śaṅkhairvā śuktikairvāpi gavāṃ śṛṅgairathāpi vā // १५-

athavā mṛnmayairvāpi sarvalakṣaṇasaṃyutaiḥ /
supakvaiḥ susvaraiḥ snigdhairbiṃba prabhasamanvitaiḥ // १५-

etairllakṣaṇasaṃyuktaiḥ snāpayet parameśvaraḥ /
uttamaṃ droṇasaṃpūrṇaṃ madhyamantu tadardhakam // १५-

adhamañcāḍhakaṃ proktaṃ sarveṣāmāḍhakaṃ tu vā /
śaṅkhaśukti viśṛṅgāṇāṃ svapramāṇena pūrayet // १५-

sūtreṇa veṣṭayitvā tu kālayitvādhivāsayet /
gomayālepanaṅkṛtvā viṣṭasūtrāṇi pātayet // १५-

sūtrāṇāñcāpya dharmādīn gātrāṇāndharmapūrvakān /
sthaṇḍilantatra kurvit śālibhirvimalaistathā // १५-

āḍhakañca tadardhaṃ vā kalaśānāṃ pṛthak pṛthak /
tadardhaṃ taṇḍulairbhūṣya tadardhantilasaṃyutam // १५-

p. ७८) navadhā snapananteṣu cādyasaptavidhiṃ śṛṇu /
maṇḍapāntaścatuṣpatra yuktābjaṃ karṇikānvitam // १५-

pañcakumbhasya vikhyātaṃ mahādidalaśobhitam /
prāgudakbhyāṃ catuḥsūtraṃ mārgairnnavapadaṃ viduḥ // १५-

aṣṭasūtraṃ samaṅkṛtvā prāṅmukhodaṅmukhaṃ kramāt /
madhye navapadaṃ grāhyaṃ bahirekā vṛtintyajyet // १५-

aindrādiṣu caturdikṣu padamekaṃ parigrahet /
agneyyādīśaparyantantisṛbhistriḥ padaṃ bhavet // १५-

mahādikpadapārśvābhyāṃ dvārārthaṃ dvipadaṃ tyajet /
pañcaviṃśatpadaṅkṛtvā sthāpayedadhamatrayam // १५-

pādānāntālamātraṃ syāt sūtradvādaśakalpitam /
udaksūtraṃ tathā kalpya hyaṣṭadvārāṇi yojayet // १५-

madhyame pañcaviṃśacca dvipadaṃtvāvṛtaṃ tyajet /
pañcatriṃśatpadaṃ kṛtvā teṣvekaṃ gṛhyayatnataḥ // १५-

idamekona pañcāśadekāśīti padaṃ śṛṇu /
padamekaṃ samāvṛttya dvārādiṣu padā tyajet // १५-

ekāśīti padaṃ hyevaṃ madhyamānmadhyamaṃ śṛṇu /
prāgagraṃ ṣoḍaśaṃ sūtramudagagraṃ tathaiva ca // १५-

pañcaviṃśat padanteṣu madhyasaṅgrāhyayatnataḥ /
vidikṣunavakaṅgrāhyaṃ dvāratvāt dvipadaṃ tyajyet // १५-

caturdik tithikoṣṭheṣu tṛtīye santyajet trayam /
evaṅkṛte padā samyak śivādhikyaṃ śatāṣṭakam // १५-

viṃśat sūtraṃ prakartavyaṃ prāṅmukhodaṅmukhaṃ kramāt /
tanmadhye pañcaviṃśacca saṃgrāhya paritodvayam // १५-

tyajet dvārāṣṭakopetaṃ gomayena tu vāriṇā /
diśaśca vidiśaścaiva pañcaviṃśat padaṃ kramāt // १५-

madhyamavyūhamadhyasthaṃ navantyakvābjamālikhet /
evaṅkuryād vidhānajñaḥ ṣoḍaśadviśataṃ bhavet // १५-

navadhā snapanaṃ proktaṃ teṣāṃ dravyantataḥ śṛṇu /
vajraṃ maratakañcaiva vaiḍūryañca pravālakam // १५-

p. ७९) mauktikaṃ pañcaratnāni śivakuṃbhe tu vinyaset /
ratnābhāve tato hemaṃ navānāṃ hemameva ca // १५-

pādyamācamanañcārghyaṃ pañcagavyaṃ kuśodakam /
kṣīraṃ dadhighṛtañcaiva prathamāvaraṇaṃ viduḥ // १५-

prasthapādaṃ ghṛtaṃ proktaṃ dvipādandadhirucyate /
tripādaṃ kṣīramityuktaṃ prasthañcaiva tu gomayam // १५-

ṣaṭguṇañcaiva gomūtraṃ pañcagavyamiti smṛtam /
madhu ikṣurasañcaiva panasāmraphalau tathā // १५-

kadalī nālikerau ca sarṣapañca tilaṃ tathā /
vilvañcamātuluṅgañca nāraṅgadvayameva ca // १५-

yavanī vāralājañca tasya cūrṇaṅgulantathā /
candanaṃ laghukuṣṭhau ca kaccolaṃ puṣpapatrakam // १५-

karpūraṃ himaberañca jaṭāmāṃsimurantraṇam /
śamīdūrvā ca śvetārkaṃ bilvapatrañca caṃpakam // १५-

śaṅkhapuṣpaṃtvapāmārgaṃ viṣṇukrānti ca dhurturam /
nandyāvartaṃ śvetapadmaṃ punnāgañcātipāṭali // १५-

saha devī śatapatrī lakṣmīsthalāravindakam /
dhātakī tulasī caiva karavīrākṛṣṇamallikā // १५-

mallikā ca śatāverī gokṣurāja kṛtāñjalī /
mahādroṇañca droṇañca bhadrī ca madhumadrikā // १५-

indravallīrudrapāṇī dhātrī caiva haridrakī /
vyāghra navī ca māñjiṣṭhī saralaṃ bhadrakāṣukam // १५-

navanītaṃ drāvilañca sajjantakkolameva ca /
balā cāti balā caiva siṃhī priyaṅguloddhṛtā // १५-

nāgakesarajaṃbūkā kapitthāśvattha guggulu /
elā ca jīrakañcaiva kṛṣṇajīrakameva ca // १५-

sutailaṃ kuṅkumaṃ meghamagaruṅkṛṣṇalocanā /
śrīveṣṭakaṃ gandharasaṃ pippalīhastapippalī // १५-

kṛṣṇāgaruñcatagaraṃ manaḥśilāraktacandanam /
lavaṅgaṃ rajanī cūrṇaṃ kaṣāyaṃ mārjanāntakam // १५-

p. ८०) pippaloduṃbara plakṣa vaṭatvagbhiḥ kaṣāyakam /
dravyaṃ tilakuśāgrāṇi tathā mārjavyamādiśet // १५-

dravyāṇyetāni coktāni dvividhaṃ snānamārjanam /
rasadravyāṇi sarvāṇi snānadravyāṇi saṃviduḥ // १५-

phalacūrṇauṣadhītyādi mārjanadravyakāṇite /
rasādanyāni sarvāṇi toyaiḥsaṃpūrayet sudhīḥ // १५-

rasāśca pañcagavyāktāḥ pañcakumbheṣu kīrtitāḥ /
ājyāntā navakumbhānāṃ vatvantāḥ pañcakumbhake // १५-

gulādipunnāgāntāśca catvāriṃśannavādhike /
dravyādijātyalāntāśca ekāśītirviśeṣataḥ // १५-

pādyādimārjanāntāstu aṣṭottaraṃ śataṃ bhavet /
adharmādyādi * * * digvidigvyūha saṃjñakāḥ // १५-

madhyamasya śivavyūho navavyūhā prakīrtitāḥ /
gandhapuṣpādinābhyarcya darbhaiścaiva paristaret // १५-

madhyame śivakumbhantu śivamantreṇa vinyaset /
dvātriṃśad vā caturviṃśat ṣoḍaśaprasthapūritaḥ // १५-

śivakumbhamidaṃ proktaṃ vardhanyāstu tadardhakam /
pañcaratnasamāyuktaṃ sakūrcaṃ vastraveṣṭitam // १५-

śivavyūhasya madhye tu vinyasya śivakumbhakam /
tasya vyūhasya sumye tu tanmadhye vā śivottare // १५-

sakūrcāṃ vastrasaṃyuktāṃ vardhanīṃ hemasaṃyutām /
manonmanīntu saṃsthāpya bījamantramanusmaran // १५-

gandhapuṣpādibhiḥ pūjya hṛdayena vicakṣaṇaḥ /
pādyārabhya ghṛtāntānāmaṣṭa vidyeśvarādhipāḥ // १५-

madhvādimārjanāntānāṃ śatarudrādhidaivatāḥ /
ekaikamarcayet sarvānekaikaṃ vastrakaṃ dadet // १५-

svasvanāma caturthyantairgandhapuṣpādibhiryajet /
ṣoḍaśa dviśatañcaiva pūrvavat sthāpayet kramāt // १५-

pūrvoktānīhadravyāṇi pradhānāni sukīrtitāḥ /
uśīrāgarukarpūra candanaiśca supuṣpitam // १५-

p. ८१) śuddhato yena sammiśramupasnānodakaṃ smṛtam /
upasnānāni tat saṅkhyā saptatīrthāni yāni tu // १५-

adhamādhamamārabhya uttamādadhamāntakam /
uktaṃ sarvaṃ viśeṣeṇa devatā dravyasaṃyutam // १५-

uttamānmadhyamañcaiva uttamottamameva ca /
snapanañcaiva dravyāṃśca kiñcit bhedaṃ gajānana // १५-

ṣaṭsūtraṃ prāṅmukhaṃ tatra udaksūtrakameva ca /
pañcatālapramāṇena padavīsāravismṛtā // १५-

ataḥ paraṃ samāvṛtya padamaṣṭau parityajet /
catvārivīdhayaḥ proktā mahādikṣu catuṣpadāḥ // १५-

dvādaśāni padāniha catuṣkoṇeṣu saṅgrahet /
teṣu dvādaśakoṣṭheṣu pratyekaṃ pañcaviṃśatiḥ // १५-

madhyavyūhaviśeṣeṇa kṛtvā navapadantataḥ /
ṣaḍāvaraṇamārgeṇa sthāpayet sthāpakottamaḥ // १५-

sthāpayenmadhyato vyūhe navakumbhāni pūrvavat /
vardhanīṃ tasya vāme tu prāgvatsaṃskṛtya mantravit // १५-

pañcapaṅktikramaṃ vakṣye pañcamāvaraṇāntikam /
prathame caiva bījāni lohānyeva dvitīyake // १५-

tṛtīye caiva ratnāni dhātūṃścaiva caturthake /
pañcame pañcagavyantu tiṃśadaṣṭottaraṃ tvidam // १५-

yavanī vāramudgāṃśca tilaṃ sarṣapameva ca /
śvetaśālī mahāśālī raktaśālī tathaiva ca // १५-

saugandhī hemaśālī ca daśabījamiti smṛtam /
dvāviṃśat kalaśepūrya prathamāvaraṇe nyaset // १५-

upasnānādinītāni tāvat saṅkhyāni vinyaset /
catvāriṃśacca catvāri kalaśāni samantataḥ // १५-

arcayitvā vidhānena bījamantramanusmaran /
prathamāvaraṇaṃ proktaṃ dvitīyāvaraṇaṃ śṛṇu // १५-

cāmīkaraṃ tathā hemaṃ śātakumbhamataḥ param /
jāṃbūnadañca taptañca jāti saptādimiśritam // १५-

p. ८२) ṣaḍviṃśat kalaśe sūtramudakaiḥ sahavinyaset /
tāvat saṅkhyā bhavet teṣu kalaśeṣvantaṇodakam // १५-

kalaśāni dvipañcāśaccatuṣkoṇeṣu caiva hi /
dvitīyāvaraṇe nyastvā brahmamantraiśca deśikaḥ // १५-

dvitīyāvaraṇaṃ proktaṃ tṛtīyāvaraṇaṃ śṛṇu /
padmarāgañca vaiḍūryaṃ vajraṃ puṣyantathaiva ca // १५-

sphaṭikaṃ mauktikaṃ nilamindranīlaṃ pravālakam /
eteṣu navaratnāṃbu triṃśat sukalaśeṣu vai // १५-

tāvat saṅkhyā bhavet tāni kalaśeṣvantarodakam /
kalaśāni bhavet ṣaṣṭiścārcayitvāṅga vidyayā // १५-

tṛtīyāvaraṇaṃ proktañcaturthāvaraṇaṃ śṛṇu /
haritālaṃ tathā māñjimañjanañca manaḥśilā // १५-

rodhrañca sīsakañcaiva gairikantu tataḥ param /
catustrīṃśatsukumbheṣu saptadhātvaṃbunā saha // १५-

tāvat grāhyo bhavettāni kalaśeṣvantarodakam /
aṣṭottaraṃ tathā ṣaṣṭiḥ kalaśānāṃ viśeṣataḥ // १५-

pratyekamarcayettāni vidyāṃgaiśca viśeṣataḥ /
pañcamāvaraṇe pañcagavyādhānamataḥ śṛṇu // १५-

gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhisarpiḥ kuśodakam /
gomūtrādiṣaḍetaistu aṣṭatriṃśat ghaṭe nyaset // १५-

vinyaset brahmapañcānāmaṣṭatriṃśat kalā kramāt /
yāvat saṅkhyā bhavettāni pratyekañcāntarodakam // १५-

dravyān kumbheṣu saṃyojya śatarudrānviśeṣataḥ /
śatatrayeṣu kuṃbheṣu vinyaset tu pṛthak pṛthak // १५-

saṃsnāpyābhyarcya vidhinā svaisvairnāmabhireva ca /
triśatāṣṭamamevoktamuttamasyottamaṃ śṛṇu // १५-

prāgagraṃ dvādaśaṃ sūtraṃ udagagraṃ tathaiva ca /
ekaviṃśacchataṃ kṛtvā padantatra vināyaka // १५-

catuṣkoṇeṣu matimāṃścatuḥsūtrāṇi vinyaset /
āgneyādisamārabhya padaikāntaritaṃ yathā // १५-

p. ८३) ṣaṭtriṃśat gātrasaṃyuktaṃ gātrasthānā vṛtantyajet /
dvāre dvedvepadantyaktvā catvāriṃśat padaṃ sthitam // १५-

teṣāṃ madhyamakoṣṭhantu kṛtvā navapadantataḥ /
ekaikaṃ padamadhye tu pañcaviṃśati saṅkhyayā // १५-

kalaśāni tatopyaṣṭa sahasraikādaśāvṛtau /
vidyeśomā śivākhyāṃśca kumbhānvinyasya pūrvavat // १५-

vidyeśāvaraṇantyaktvā tacchṛṇuṣvadaśāvṛtān /
prathame caiva bījāni lohānyeva dvitīyake // १५-

tṛtīye caiva ratnāni dhātūṃścaiva caturthake /
pañcame pañcagavyāni ṣaṣṭhe caiva phalodakān // १५-

gandhāścauṣadhayaḥ sarve saptame ca tathā bhavet /
aṣṭa mṛccāṣṭame caiva kaṣāyā navamāvṛtau // १५-

daśame caiva puṣpāṇi ekaikantu śṛṇu kramāt /
bījāni pañcagavyāntaṃ pūrvavat sthāpayet budhaḥ // १५-

pañcamāvaraṇaṃ proktaṃ ṣaṣṭhamāvaraṇaṃ śṛṇu /
kadalī bilvacūtāṃśca mātuluṅgañca ḍāḍimī // १५-

nālikerañca nāraṅgaṃ likucaṃpanasaṃ tathā /
phalodakāni tānīhadveṣaṣṭītyabhīdhīyate // १५-

pratyekaṃ vinyaset tāni kalaśeṣvantarodakam /
kalaśāni śatānīha caturviṃśati cottaram // १५-

pratyekamarccayet tāni praśāntāyetimantrataḥ /
gandhairoṣadhibhiścaiva saptamāvaraṇaṃ śṛṇu // १५-

uśīrañcandanañcaiva karpūrañjātireva ca /
śaṅkhapuṣpañca śrīdevī viṣṇukrāntīśatāvarī // १५-

gandhāṃścāṣṭau ca dhātūṃśca ṣaṣṭyuttaraṣaḍeva ca /
tāvat saṅkhyā tu vijñeyā hyupa snānaviśeṣataḥ // १५-

dvātriṃśaduttaraṃ proktaṃ śatamekaṃ samāsataḥ /
oṣadhīnāṃ latānāñca vṛkṣāṇāñca samāsataḥ // १५-

phalānāṃ kusumānāñca mūlādīnāṃ samāharet /
saptamāvaraṇaṃ proktamaṣṭamāvaraṇaṃ śṛṇu // १५-

p. ८४) darbhādhonāgadantāgre varāhasya ca karṣaṇe /
valmīke vṛṣaśṛṃgāgre nadyāṃ vai parvate'pi ca // १५-

samudre caiva medhāvī mṛdaṃ grāhya viśodhayet /
pratyekaṃ kalaśeṣvevaṃ saptatiḥ parisaṅkhyayā // १५-

udakena samāpūrya tat saṅkhyā cāntarodakam /
catvāriṃśat samāyuktaṃ śatamekaṃ prakīrtitam // १५-

arcayet pārthivārṇena navamāvaraṇaṃ śṛṇu /
āmrothapanasaścaiva nyagrodhoduṃbarastathā // १५-

aśvatthañca śirīṣañca madhukothapalāśakaḥ /
aṣṭavṛkṣatva caścūrṇaṃ vinyased vāriṇāsaha // १५-

pratyekaṃ pūrayitvā tu saptatiścaturuttaram /
tāvat saṅkhyā bhavet tāni upasnānodakāni ca // १५-

catvāriṃśat tathā cāṣṭau śataikena samāyutam /
arcayecchikhayādhīmān gandhapuṣpādibhiḥ kramāt // १५-

daśamāvaraṇe proktaṃ puṣpāṇi ca tataḥ śṛṇu /
paṅkajāṃśca palāśāṃśca nandyāvartāṃśca mallikāḥ // १५-

karavīrañcaṃpakañca nīlotplalaṃ tathāṣṭakam /
kalaśeṣu vinikṣipya saptatyaṣṭādhika smṛtāḥ // १५-

puṣpāṇi kalaśeṣveva nikṣipyādbhiḥ prapūrya ca /
tāvat saṅkhyā bhavet tāni upasnānāni vinyaset // १५-

evaṃ daśāvṛtān sthāpya gandhapuṣpākṣatairyutam /
pratyekaṃ kalaśān sarvānvastrairāveṣṭya yatnataḥ // १५-

dravyeṣu śatarudrāṃśca apsutīrthāni kalpayet /
navadhā sthāpanaṃ proktaṃ tatra mudrāṃ pradarśayet // १५-

ādyante ca namaskārāṃ madhye bījāṃmanorām /
evantu sthāpayed vidvānāsanāvāhanādikam // १५-

kṛtvā prāguktavaddhimānabhiṣekaṃ samācaret /
puṇyāhantu viśeṣeṇa kṛtvā kumbhān prapūjayet // १५-

śaivantatra vidhānajñamādiśaiva kulodbhavam /
ekantatra vidhānajñamācāryaṃ pūjayet kramāt // १५-

p. ८५) vastrairābharaṇaiḥ puṣpairaṅgulīyakayajñakaiḥ /
śivakumbhaṃ samutthāpya hastena śirasāthavā // १५-

saṃvāhya garbhagehantu uttarābhimukhasthitaḥ /
sthāpayed devadeveśaṃ mūlamantreṇamantravit // १५-

gaṇāṃbikena mantreṇa vardhanyā sthāpyapiṇḍikāḥ /
tat tat sthāne punasthāpya pūrvavacca yathā kramam // १५-

snāpyadravyaṃ yathā nyāyamutthānañca tathaiva ca /
sthāpite naiva mantreṇa snāpayet tu sadāśivam // १५-

kalaśaṃ vā maheste tu vinyastvā dakṣiṇena tu /
gośṛṃgāgra pramāṇena saṃsthāpyacchinnadhārayā // १५-

sthāpitānyupayuktāni kalaśānivisarjayet /
snapanānāñca sarveṣāmantehāridra cūrṇakaiḥ // १५-

saṃsnāpyābhyarcayed vidvān prabhūtahaviṣaṃ kuru /
bījānāmapyalābhe tu nivāraṃ vāyavantu vā // १५-

lohānāmapyalābhe tu nikṣipet taptakāñcanam /
ratnānāmapyalābhe tu mauttikaṃ grāhya deśikaḥ // १५-

dhātūnāmapyalābhe tu haritālaṃ viśeṣataḥ /
puṣpāṇāmapyalābhe tu padmasaṅgrāhya deśikaḥ // १५-

evaṃ yaḥ kurute martyaḥ bhaktiyuktastathaiva ca /
śaśivat krīḍate nityaṃ śivalokemahīyate // १५-

svecchayaiva samāgatya pṛthivyāmekarāṭ bhavet /
navadhā snapanaṃ proktaṃ śītakumbhavidhiṃ śṛṇu // १५-

iti snapanavidhi paṭalaḥ pañcadaśaḥ

p. ८६) atha śītakumbhavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi śītakumbhasya lakṣaṇam /
anāvṛṣṭeśca durbhikṣe pararāṣṭrapraveśane // १६-

jvarāpasmāranāśāya vasūrināsanārthakam /
sarvarogavināśārthaṃ śītakumbhantu kārayet // १६-

dvātriṃśat prasthasaṃpūrṇaṃ biṃba prabhasamanvitam /
trisūtrairveṣṭayitvā tu yavāntaṃ vāthavāṅgulam // १६-

śivāgre sthaṇḍilaṃ kṛtvā yā vadaṣṭau sakarṇikam /
taṇḍulaiḥ sobhitaṃ kṛtvā tilairdarbhaiḥ paristaret // १६-

aṣṭadroṇena śālīnaṃ tadardhaistaṇḍulairyutam /
taṇḍulārdhatilairyuktaṃ kārayet tu vicakṣaṇaḥ // १६-

vastrapūtena toyena śivakumbhantu pūrayet /
sarvagandhasamāyuktaṃ pañcaratnasamanvitam // १६-

sa vastraṃ sāpidhānañca sakūrcaṃ hemasaṃyutam /
sthaṇḍile vinyaset kumbhaṃ gandhapuṣpādibhiryutam // १६-

pūrvedyuradhivāsaṃ syādrātrau jāgaramācaret /
diśāsvadhyayanaṃ kāryaṃ kumbhaṃ spṛṣṭvā viśeṣataḥ // १६-

śānti homaṃ prakartavyaṃ tasyāgre tu viśeṣataḥ /
prabhāte devadevasya mūrdhnimadhyesu ṣiraṅkṛtam // १६-

vastrairāveṣṭyagātrāṇi puṣpamālyairvibhūṣayet /
kumbhaṃ vinyasya tanmadhye tat pṛṣṭhesu ṣiraṃ nyaset // १६-

lohasūcyāgramānena nālaṃ hemamayaṃ bhavet /
dviguṇaṃ kṣīradātāraṃ madhūnitriguṇaṃ bhavet // १६-

hṛdayena tu mantreṇa kumbhamāropyayatnataḥ /
upakumbhantu saṃsthāpya sthaṇḍile pūrvavat budhaḥ // १६-

ekaviṃśaddinaṃ vāpi caturdaśadinantu vā /
saptāhaṃ vātha pañcāhaṃ triyahaṃ vā viśeṣataḥ // १६-

p. ८७) santataṃ śrāvayenmūrdhni kṛtvāśāntikaraṃ smṛtau /
nityapūjāviśeṣeṇa kāle kāle vicakṣaṇaḥ // १६-

dviguṇaṃ pūjayet tatra yāvacchakyamathāpi vā /
upakumbhāt tu nikṣipya jalādutthāya pūrvavat // १६-

kumbhāvarohaṇaṃ yāvat tāvaddhomaṃ samācaret /
ācāryaṃ pūjayet tatra vastrāṅgulīyakādibhiḥ // १६-

dakṣiṇāṃ deśikāyaiva dāpayet tu viśeṣataḥ /
ante kumbhaṃ parityajya vaktramantreṇamantravit // १६-

prabhūtahaviṣandatvā pūrvokta vidhināsaha /
anyān bhaktajanāṃścāpi annapānena pūjayet // १६-

śītakumbhamidaṃ proktaṃ navanaivedyakaṃ śṛṇu /
iti śītakumbhavidhi paṭalaḥṣoḍaśaḥ

atha navanaivedya vidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi navanaivedyalakṣaṇam /
agrayānāṃ hi nāmnā tat kṛte tasmājjayaṃ bhavet // १७-

sumuhūrtte sulagne ca nakṣatra karaṇānvite /
vādyadhvanisamāyuktaṃ triśūlenasamanvitam // १७-

sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ tato bhaktajanairyutam /
svakṣetraṃ saṃpraviśyātha aiśānyāṃ diksamāśritāḥ // १७-

tat kṣetra rakṣakānāṃ tu dadhyodana baliṃkṣipet /
śūkaṃdātrena nikṣipya hṛdayena tu buddhimān // १७-

viśuddha taṇḍulopetaṃ śūkaṃ sarvopadaṃśakaiḥ /
grāmaṃ vā nagaraṃ vāpi pradakṣiṇamathācaret // १७-

sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ sarvātodyasamanvitam /
tadbhāgāśca gajāścaiva tayā caivāgrato nayet // १७-

p. ८८) śūkabhārāntato nītvā vrīhibhārānanantare /
upadaṃśāntato nītvā tata staṇḍulabhārakān // १७-

vādakā gaṇikāścaiva vrajeyuḥ sarvabhūṣitāḥ /
sarveṣāṃ pṛṣṭhatobhāge saṃvrajet pratimāṃ śanaiḥ // १७-

tato bhaktajanāḥ sarve vrajeyuḥ kramaśaḥ punaḥ /
praviśya bhavanaṃ maṃtrī śūkabhārāṃ niveśya vai // १७-

āditya karasantaptān vrīhīn saṃkṣipyalūkhale /
turyagramaṇḍalaṃ kṛtvā piṣṭacūrṇairvicitritaiḥ // १७-

śālibhi sthaṇḍilaṅkṛtvā lūkhalaṃ tatra vinyaset /
vastreṇa lūkhalaṃ badhvā mūsalañca tatorcayet // १७-

saṃkṣubhyabījamukhyena taṇḍulaṅgrāhyayatnataḥ /
nālikeragulopetaṃ marīcī jīrakānvitam // १७-

hṛdayena tu mantreṇa dadyād devasya bhaktitaḥ /
anyeṣāṃ pratimānāntu dāpayitvā hṛdāpunaḥ // १७-

parivārabalindatvā caṇḍeśāyanivedayet /
tāmbūlantu viśeṣeṇa datvā tatra hṛdāṇunā // १७-

prabhūtahaviṣaṃ datvā pūrvoktavidhinānvitaḥ /
tato bhaktajanānsarvāṃ navānnena tu bhojayet // १७-

proktantu navanaivedyaṃ kṛttikādīpakaṃ śṛṇu /
iti navanaivedyavidhi paṭalaḥ saptadaśaḥ

atha kṛttikādīpavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi kṛttikādīpalakṣaṇam /
kārtike kṛttikāmāse dīpakarmasamācaret // १८-

devālayamalaṅkṛtvā dīpasādhana saṅgraham /
snapanantatra kurvīta yajamānecchayānvitam // १८-

prāsādāgrasya paritacchāṣṭadikṣuviśeṣataḥ /
kūṭāgārāṇi kṛtvā tu caturgātrānvitāni vai // १८-

p. ८९) kūṭabandheṣu sarvatra mṛdaṃ vinyasya tatra vai /
dīpānivinyaset teṣu dīpastaṃ bhāṃstu vinyaset // १८-

khadirannālikeraṃ vā pātramānaṃ prakīrtitam /
ghṛtaṃ pātre samānīya śodhitaṃ tailameva vā // १८-

kārpāsabījasaṃyuktaṃ vāsasacchinnasaṃyutam /
ghṛtamadhyesu vinyasya staṃbhamūrdhnisudīpayet // १८-

prāsādamiha sarvatra dīpamālyairalaṅkarot /
kṣudranāsyāṃ mahānāsyāṃ kuṃbhe caiva kapotake // १८-

pālikā suguhā svatra dīpayantraiḥ sudīpayet /
prāsādamūrdhni deśeṣu maṇḍapegopure tathā // १८-

prākāreṣu viśeṣeṇa dīpaṃ sarvatra yojayet /
staṃbheṣu ghaṭikā yojyāsteṣu dīpasamāvṛtam // १८-

aghorāstreṇa mantreṇa dīpadaṇḍedhiropayet /
uttamaṃ kūṭadīpaṃ syānmadhyamaṃ staṃbhadīpakam // १८-

dīpaṃ bāhulyā mātraṃ yadadhamaṃ paricakṣate /
bhavānīṃ kārayet paścāt devadevaṃ triśūlinam // १८-

utsavaṃ vā prakartavyamekāhaṃ vidhivat sudhīḥ /
kevale bhavane naiva balyādi kramamācaret // १८-

grāmaṃ vā nagarādiṃ vā ālayaṃ vā pradakṣiṇam /
dīpena bhūṣayitvā tu bhaktiyuktānarottamāḥ // १८-

īdṛgguṇa viśeṣāḍhyaṃ grāmaṃ kṛtvā pradakṣiṇam /
ālayaṃ saṃpraviśyātha pariveṣakramañcaret // १८-

prabhūtahaviṣaṅkṛtvā devadevasya bhaktitaḥ /
stutyairadhyayanairbhaktairvādyai nṛttādikairapi // १८-

paritoṣya ca deveśaṃ kriyāṃ samyak samācaret /
kṛttikā dīpamatroktaṃ pūrakarma tataḥ śṛṇu // १८-

iti kṛttikādipavidhi paṭaloṣṭādaśaḥ

p. ९०) atha āṣāḍhapūrakarmavidhi paṭalaḥ
āṣāḍhapūrvanakṣatre pūrvedyuradhivāsya ca /
rātrau homaṃ prakartavyaṃ baliṃ prakṣipyayatnataḥ // १९-

rātrau pratisaraṃ badhvā ācāryaṃ pūjayet tataḥ /
prabhāte devadeveśaṃ viśeṣāt pūjanaṃ tathā // १९-

balintatraiva nikṣipya kṛtvā grāmapradakṣiṇam /
lājacūrṇādi saṅgrāhya snānārthantu śivasya tu // १९-

jalatire prapāṅkṛtvā sarvālaṅkārasaṃyutām /
tanmadhye tu sthitaṃ devamabhyarcya hṛdayena tu // १९-

lājacūrṇasamāyuktaṃ gulañcāmraphalairyutam /
kadalīpanasopetamapūpañca viśeṣataḥ // १९-

saṅgrāhyamṛdghaṭe śuddhe pratyekaṃ bhaktipūrvakam /
bhaktyāni vedayitvā tu hṛnmantreṇa vicakṣaṇaḥ // १९-

lājacūrṇaṃ visṛjyātha hṛdayena śivāgrataḥ /
navodakena tanmadhye śūlaṃ saṃsnāpyadeśikaḥ // १९-

ālayantu punargatvā tataḥ snapanamācaret /
prabhūtahaviṣaṃ datvā hṛdayena śivāgrataḥ // १९-

prabhūtahaviṣaṃ datvā śivasya ca viśeṣataḥ /
anyeṣāṃ pratimāṇāñca haviṣantu nivedayet // १९-

evaṃ samāsataḥ proktaṃ phalapākavidhiṃ śṛṇu /
iti āṣāḍhapūrakarmavidhi paṭala ekonaviṃśatiḥ

p. ९१) atha phalapākavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi phalapākavidhiṃ param /
dūratastu śivaṃ dṛṣṭvā namaskṛtvā tu yo naraḥ // २०-

mucyate sarvapāpebhyo nirmokādiva pannagāḥ /
dūrādhvaśramaviklāntaḥ sudhīḥ kṛtvā pradakṣiṇam // २०-

mārga kleśo'pyatheśāya bhavet pāpāni naśyati /
janaiḥ pṛṣṭhānu yāto'tra bhūloke tu sa jīvati // २०-

utsave balikāle tu yathā kurvan pradakṣiṇam /
pade pade'śvame'thasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ // २०-

yathā kṛtvā namaskāraṃ tathā lokesu pūjitaḥ /
jalapuṣpaṃ supuṣpaṃ vā devamuddiśya nikṣipet // २०-

nānāpuṣpairalaṅkṛtya nānābhogaṃ samaśnute /
ārāmaṃ devadevasya yo naraḥ kṛtavān bhuvi // २०-

sa eva dhanavān cchrīmānihalokesu pūjitaḥ /
ayutaṃ yogavān dadyāt śrotriye vedapārage // २०-

gośṛṅgenādhikaṃ devaṃ kṣīrasnānasya tatsamam /
kapilāpañcagavyena kuśavāriyutena ca // २०-

snāpayed devadeveśaṃ gavāṅkoṭiphalaiḥ samam /
navadhā snapanaṃ kurvanyo naro bhaktisaṃyutaḥ // २०-

nānābhogasamāyuktaḥ śivaloke mahīyate /
navamārge tu yat karma bhogo'pi navadhā bhavet // २०-

navadhā haviṣaṃ kṛtvā navadhā bhogamaśnute /
ghaṇṭāmaṇiñca yo dadyāt khyātirbhūtirviśiṣyate // २०-

vastrāṇyābharaṇādīni devadevasya yojayan /
nānāvastraiḥ susaṃpūrṇairnānā cā bharaṇaistathā // २०-

pūjitastviha devaistu pṛthivyāmekarāṭ bhavet /
dīpantu devadevasya sakṛt kāle pradāpayan // २०-

p. ९२) loke tu dīpavat so'pi sarvavittāvṛtasmṛtaḥ /
manasā karmaṇā vācā śivamuddiśya yo naraḥ // २०-

sarvārambhaprayoge vā * * * * * bhāt punaḥ /
sarvadānatapoyajñaiḥ prāpyate yat phalaṃ mahat // २०-

tasmādatiśayaṃ svarge tatphalaṃ mahamā?pnuyāt /
karṣaṇe ca mate lokān saptasarvān jayiṣyati // २०-

iṣṭakāśaila lohairvāyaḥ kuryād bhavanannaraḥ /
kāñcanena vimānena śivalokemahīyate // २०-

saṃsiddhe tu vimāne tu sthāpanaṃ vidhimārgataḥ /
śivalokamavāpnoti pūjyamānaḥ sadāmaraiḥ // २०-

śivaliṅge kṛte paścāt phalaṃ sāmīpyamāpnuyāt /
yadrūpaṃ sthāpitaṃ bimbantadrūpotha bhaviṣyati // २०-

rūpairharava purbhūtvā īśena sahitaḥ suvī /
tasya loke ca randhimān yathā kāmantatheśavat // २०-

śivāyanihitā yāni puṣpāṇi ca dalāni ca /
phalāni caiva bījāni dhānyādīni viśeṣataḥ // २०-

yajamānasya pūrve tu śivaloke vrajanti hi /
śivayajñe samāpte tu tat prayogena dehinaḥ // २०-

evaṃ viṃśadatītānāṃ gurūṇāṃ tasya vaṃśinām /
daśapūrvān samṛcchanti samāsenadaśā parān // २०-

mātṛpakṣe prasūtānāṃ talloke sthānamiṣyate /
śuśrūṣakāṇāṃ dārāṇāṃ putrabhrātṛsamanvitam // २०-

śivaloke nivāsaṃ syād yannalabhyaṃsu devataiḥ /
bhuktvā tu vipulān bhogān pralaye samupasthite // २०-

jñānayogaṃ samāsādya sa tatraiva vimucyate /
prākāramaṇḍapān kurvanyadhe'ṣṭaṃ svargamāpnuyāt // २०-

vāpī kupataṭākāṃśca devamuddiśyayatnataḥ /
yaḥ kurvanbahudhanāḍhyastadante śivamāpnuyāt // २०-

p. ९३) kāryakarmaṇya śaktastu smarannityaṃ tu yaḥ pumān /
tatraiva mṛyate caiva tasya svargaṃ na saṃśayaḥ // २०-

āsanāsani sadbhāvaṃ jñātvā saṃpūjayecchivam /
sā lokyañcaiva sāmīpyaṃ sā rūpyaṃ prāpnuyāt kramāt // २०-

agnipūjā ca sā lokyaṃ balinā vai tathā bhavet /
utsave naiva sāmīpyaṃ sā rūpyaṃ rudracintayā // २०-

śivanindāñca yo mūḍhaḥ kuryādajñānamohitaḥ /
sa yāti narakaṃ ghoraṃ trisaptati ca saṃyutaḥ // २०-

taṃ hanyādasamarthaścet gacched vātha tato bahiḥ /
yastu prāṇaparityāgaṃ kuryācchivanimittataḥ // २०-

tasyaiva phalasaṃpattiṃ mayāvaktunna śakyate /
tāvat tu śiva sā yujyaṃ prāpnuyānnātra saṃśayaḥ // २०-

bhaktiḥ svābhāvikī caiva kṛtrimā ceti vai dvidhā /
svabhāvikā tu yā bhaktiḥ pūrvajanmavivarttitā // २०-

sahajā ceti sā jñeyā ihāmutra sukhapradā /
kṛttrimā vai kṛtānāma sā paratra sukhapradā // २०-

sahajā vai kṛtā caiva yā sā bhaktirna naśvarī /
sa punaḥ śiva eveti cintayet tacchivaṃ naram // २०-

liṅgāddhastaṃ śataṃ vārdhaṃ śivakṣetraṃ samantataḥ /
yasya tatraiva vāsatvaṃ śivalokasya kāraṇam // २०-

yatra tatraiva pañcatvaṃ śivalokasya kāraṇam /
yat tu mānuṣakaṃ liṅgaṃ kṣetramānamidaṃ smṛtam // २०-

svayaṃbhūte sahasraṃ syādārṣe caiva tadardhakam /
ārāmavāpi sarvāṇi sthāvarāṇi tarāṇi ca // २०-

divyaṃ prayāntya sandehaṃ prabhāvāt parameṣṭhinaḥ /
tasmādāvasathaṃ kāryaṃ śivakṣetrasamīpataḥ // २०-

ātmārthaṃ pūjayet sarvesopahāraṃ śivasya tu /
tasmāt patraphalaiḥ puṣpairambha sā manasā budhaḥ // २०-

p. ९४) cittaṃ śivātmakaṅkṛtvā śivamārādhayet sadā /
śivadharmātparodharmo na bhūto na bhaviṣyati // २०-

anyeṣu paśudharmeṣu svarga eva phalaṃ hi tat /
etaddhi śivaśāstreṣu bhuktimuktipradāyakam // २०-

sarvaśāstraṃ samutsṛjya śivaśāstreṣu yojayet /
phalapākavidhiḥ proktamācāryalakṣaṇaṃ śṛṇu // २०-

iti phalapākavidhi paṭaloviṃśatiḥ

atha ācāryalakṣaṇa paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi ācāryasya tu lakṣaṇam /
phalapākavidhiṃ śrutvā śivabhaktirbhavedyathā // २१-

tadā pravartate puṃso liṅgasaṃsthāpaneratiḥ /
ācāryaṃ pūrvamanveṣya mūrtipāṃstadanantaram // २१-

ādiśaiva kulodbhūtaḥ pañcagocarasaṃsthitaḥ /
sarvaśāstrārtha tatvajñaḥ śivajñānaviśāradaḥ // २१-

śivasiddhānta tatvajñaḥ śivāgnigurupujakaḥ /
sarvāvayavasaṃpūrṇaḥ sarvalakṣaṇasaṃyutaḥ // २१-

vayaḥ ṣoḍaśakādūrdhvaṃ saptateradha ucyate /
śikhī vā baddhakeśaśca kṛtajñaḥ priyadarśanaḥ // २१-

gṛhasthaścottamo jñeyo bhautika brahmacāryapi /
kriyādi jñānaparyanta śāstreṣu kṛtaniścayaḥ // २१-

kriyāpāde tu nipuṇaścaryā pādānuvartakam /
yogapāde kriyābhyāso jñānapādānurañjakaḥ // २१-

heyo pādeya tatvajñastatvārthe saṃvyavasthitaḥ /
paraṃ bhāva vida śreṣṭhaṃ pañcadhā vā paraṃ viduḥ // २१-

p. ९५) dehabandhanimittañca vidhivaddīkṣito budhaḥ /
śivajñānāmṛtānandastūhāpoha vidhānavit // २१-

īdṛk bhūtastu yo vidvān sthāpanādīni kārayet /
sa eva sthāpako vatsanetaraḥ sarvadā vibhoḥ // २१-

anuśaivādibhirnaiva sthāpanādīni kārayet /
kaṇvādirādi śaivaistu kartavyaṃ sthāpanāntakam // २१-

anyathā tu kṛte rājñastvābhicāraśca devatāḥ /
nataṃ gṛhṇīta deveśo na phalañjāyate tataḥ // २१-

yadi mohena kurvīta sānniddhyaṃ na kadācana /
mūrtipāṃstu tato vakṣye ādiśaiva kulodbhavān // २१-

ācāryārambhaśāstre tu tasminvigata saṃśayān /
tadabhi prāyatatva jñānācāryasyānukūlakān // २१-

mūrtiñca mūrtidhārāṃśca jñātān samyak samāhitān /
ebhirguṇaiḥ samāyuktān gṛhṇīyātānvicakṣaṇaḥ // २१-

vāmanāṃśca tatojñātvā varjayet tān prayatnataḥ /
svaśāstrasamayadvekṣī tvaṅgapratyaṅgahīnakaḥ // २१-

nāstikomatsarorogī badhirovṛddhijīvakaḥ /
bhiṣak śāstropajīvī ca tathā raṃgopajīvakaḥ // २१-

piśunaḥ krūrakarmasthaśca palaḥ pāradārikaḥ /
sabhīpurodhasogarvīniḥ satyaśca kṛtaghnakaḥ // २१-

sanyāsītārkiko bhraṣṭaḥ kṛśāṅgaḥ śalyajīvakaḥ /
parāpavādaśīlaśca naiṣṭhikaśca kapālikaḥ // २१-

ati hrasvastvati sthūlo atidīrghokudarśakaḥ /
vikaṭadantaḥ kunavīmadhu vai khalatistathā // २१-

śipiviṣṭovraṇopetaśmaśrubhrū cakṣupiṅgalāḥ /
gulmī caiva bṛhadbījītvarśasādīni piḍitaḥ // २१-

pratiṣṭhā tantra kiñcit jñaḥ paśuśāstrānurañjitaḥ /
tanvopadeśa hīnaśca vimanaskāmanaskakaḥ // २१-

p. ९६) nyūnāṅgī cātiriktāṅgī śaṭhaḥ paṇyopajīvakaḥ /
ṣaṇḍaśca guhyakaścaiva nairgakaḥ śvāpadantakaḥ // २१-

īdṛśānvarjayed vidvān sarvakarmabahiṣkṛtān /
yadi mohena kurvīta sānnidhyaṃ na kadācana // २१-

ācāryamūrtipāṃścaiva pūrvoktān saṃpragṛhya ca /
tataścāpekṣayed vatsa śilpinaṃ sukulodbhavam // २१-

sthapatiṃ sūtra gṛhiṇaṃ vardhakaṃ takṣakaṃ tathā /
sthāpakenoditaṃ sarvaṃ śilpaśāstreṇa nirdiśet // २१-

prāsādādi prakartātha so'pi hastapatiḥ smṛtaḥ /
sūtragrāhī ca mānajño drumābhikhyo ca varddhakī // २१-

tanūkaraṇayogyo yastvasau takṣaka ucyate /
cchedyāṃśca cchedayet sarvān bhedye tu dravyabhedakaḥ // २१-

vedye tu vedayed dravyāṃ cchilpikarmastridhā bhavet /
sthapatiḥ sūtragrāhī ca prāsādān pratimādikān // २१-

kuryāt tadakṣimokṣādīn takṣakena samācaret /
śeṣe tu varjayet tatra mantrakarmasu sarvadā // २१-

teṣāntu śilpikārye'pi sthapatestu niyogataḥ /
sthapatiḥ śilpakāryeṣu sthāpakasyānusārataḥ // २१-

sthapatiḥ śāstrakarmajñaḥ kṛtakarmābhijātyavān /
na hīnāṅgotiriktāṅgo dharmiṣṭhaḥ satyavācakaḥ // २१-

śalya jñānānvitaḥ sādhu dṛḍhabandhuratandritaḥ /
īdṛśaṃ śilpinaṅgrāhya prārabhet sarvakarmakam // २१-

ācāryalakṣaṇaṃ proktaṃ karaṇānāṃ vidhiṃ śṛṇu /
iti ācāryalakṣaṇa paṭala ekaviṃśatitamaḥ

p. ९७) atha karaṇādhikāralakṣaṇa paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi karaṇānāṃ tu lakṣaṇam /
yāgopakaraṇaṃ yasmāt tasmāt tat karaṇaṃ viduḥ // २२-

darbhāṇāṃ lakṣaṇañcaiva pavitrāṇāṃ viśeṣataḥ /
kūrcānāṃ darbhamālāyā viṣṭarāṇāñca lakṣaṇam // २२-

ājyasthālyāścarusthālyāḥ kalaśānāntu lakṣaṇam /
haviḥ pātrapidhānañca jaladroṇyāśca lakṣaṇam // २२-

dhūpaghaṇṭāvikalpañca sthālikāyāśca lakṣaṇam /
pramāṇaṃ dīpadaṇḍānāṃ yaṃtrikāyāśca lakṣaṇam // २२-

balipātra tripādīnāṃ darvīṇāṃ lakṣaṇaṃ tathā /
vitāna dhvajavastrāṇāṃ pṛcchaṃ na paṭalakṣaṇam // २२-

tathoṣṇīṣottarīyāṇāṃ khaṭgāyāśca sanasya ca /
rathasya lakṣaṇañcaiva śibikāparyaṅkayostathā // २२-

siṃhāsanopayānānāṃ staṃbhācchādanaraṅgayoḥ /
pādukādarśanānāntu vyajanañcāmarasya ca // २२-

sitāta patra patrāṇāṃ piñchānāñcaiva lakṣaṇam /
maṅgalānāmadhātrāṇāṃ toraṇadvayalakṣaṇam // २२-

suvarṇapaṭṭapuṣpāṇāṃ golakāyāśca lakṣaṇam /
makuṭānāṅkuṇḍalānāṃ hārakeyūrayośca vai // २२-

kaṭakaṅkaṭisūtrāṇāṃ nūpurasya ca lakṣaṇam /
jaṭharoparibandhānāṃ strīṇāṃ bhūṣaṇalakṣaṇam // २२-

kṣurāṇāṃ kartarīṇāntu mārjanasya pramāṇakam /
eteṣāṃ lakṣaṇaṃ vakṣye hyānupūrvāt gajānana // २२-

aśuṣkañchinnabhinnā grāhyadarbhā khaṇḍitāstathā /
komalā śyāmalā snigdhā jīrṇāḥ śubhrāḥ śubhāvahāḥ //
२२-

mṛduśyāmāśca strīliṅgāḥ pulliṅgāḥ komalā sthirāḥ /
akomalā sthirāścaiva anugrāhyā napuṃsakāḥ // २२-

darbhāṇāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ pavitrāṇāṃ tataḥ śṛṇu /
kuśādarbhāśca govālāḥ pavitraṅkanakāstathā // २२-

p. ९८) saptapañca triyukto vā hyagrantu dvyaṅgulaṃ bhavet /
dvyaṅgulaṃ tasya nālantu grandhirekāṅgulaṃ bhavet // २२-

dakṣiṇāvartagradhitaṃ pavitramihaśobhanam /
anāmyaṅgulavistāraṃ tārāṣṭaikāmśahīnakam // २२-

taptacāmīkareṇaiva pavitraṃ kanakākhyakam /
daśapañcādhikairdarbhairdaśaikādaśakaistu vā // २२-

daśabhirna babhirvāpi saptabhiḥ pañcabhistu vā /
darbhasaṅkhyāṅgulāyāmādarbhāṇāṃ navakordhvake // २२-

navāṅgulantu taddairghyaṃ darbhāṇāṃ saptapañcake /
dakṣiṇāvarta grathitaṃ grandhirekāṅgulaṃ bhavet // २२-

kūrcāgrañcaturaṅgulyaṃ kūrcamevaṃ vidhīyate /
daśapañcādhikaṃ yat tu śivakumbhasya vinyaset // २२-

dvādaśaiścaiva vinyasya śeṣaiḥ śeṣeṣu vinyaset /
ūrdhvagrandhyā hyatograntu pūrvāgrantu yathā nyaset // २२-

kūrcānāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ darbhamālāṃ tataḥ śṛṇu /
dvivṛtādakṣiṇāvartā dvitrikaiḥ pañcabhistu vā // २२-

darbhāntaraṃ vai dvyaṅgulyaṃ hastamānena laṃbayet /
kaniṣṭhāṅgulināhena rajjuṅkuryān manoramam // २२-

lambamānāstu darbhāṇāṃ śastāstā iti saṃsmṛtāḥ /
japahomārcanaṃ tasya madhye vīdhyatvamāgatāḥ // २२-

prāsādayajñaśālāyāṃ pariveṣṭya ca yatnataḥ /
viṣṭaraṃ pañcadarbhaistu granthirekāṅgulaṃ bhavet // २२-

mulāgrau ca daśāṅgulyau viṣṭaraṃ tu vidhīyate /
saptaviṃśati darbhairvā hyekaviṃśatireva vā // २२-

daśapañcabhirevātha kūrcaṃ kurvīta buddhimān /
granthista dvyaṅgulaṃ proktaṃ agraṃ tu dviguṇaṃ bhavet // २२-

nālamekonaviṃśat tu darbheṇa vratabandhanam /
eṣā vai prokṣaṇī proktā paristaraṇakaṃ śṛṇu // २२-

ekaviṃśati darbhābhiḥ kalā granthistu bandhayet /
mekhalā madhyamāyāmamūlāgrodayamiṣyate // २२-

p. ९९) paristaraṇakaṃ proktaṃ tataḥ paridhayaḥ śṛṇu /
yairmānaiḥ samithaṃ proktaṃ tairevaparidhirbhavet // २२-

āyāmaṃ hastamānena kaniṣṭhāṅgulināhakam /
tisraḥ paridhayaḥ proktāḥ paścime dakṣiṇottare // २२-

paridherlakṣaṇaṃ proktaṃ samidhālakṣaṇaṃ śṛṇu /
na sphoṭikāna suṣirā ṛjavogranthi varjitāḥ // २२-

dvādaśāṅgulikāyāmā kaniṣṭhāṅgulināhakāḥ /
samidhālakṣaṇaṃ proktaṃ mekṣaṇaṃ tat pramāṇataḥ // २२-

tataḥ sṛklakṣaṇaṃ vakṣye śṛṇu mugdhavināyaka /
khadiraśca śamīvilvapalāśāḥ plakṣacandanau // २२-

tathā ca yajña vṛkṣeṣu yathā sambhavataḥ kuru /
triṃśadaṅgulamāyāmamaṣṭāṅgula suvistṛtaḥ // २२-

tadardhantu ghanaṃ proktaṃ sūtreṇa samitaṃ tataḥ /
ṣaḍaṅgulaṃ bhavedābhyaṃ saptāṅgulantu vistṛtam // २२-

tadagrantu tridhā kṛtvā tasmāt kuryāt trikoṇavat /
gajoṣṭha sadṛśākārannimnaṃ syādyavamānakam // २२-

tadbahiḥ paṭṭakāṅkuryādyavādyavasuvistṛtam /
aṣṭāṅgulasuvistārā vedikāṣṭāṅgulāyatā // २२-

tanmadhye kārayet gartantaccakryaṅgulavistṛtam /
khātaṃ syāt tat pramāṇena tadbahiryavamānakā // २२-

paṭṭikā tu prakartavyā tadbahiryavanimnagā /
bilabāhye tu paritaḥ paṭṭikārddhāṅgulena tu // २२-

śvabhrasya paritaḥ kāryaṃ padmamaṣṭadalaṃśubham /
śvabhrārabhyamukhāntaṃ yat kaniṣṭhāṅgulamānataḥ // २२-

khātaṃ syāt kṛta dhārārthaṃ nimnonnatavivarjitam /
daṇḍordhve vedikādhastāt tryaṅgulena trikhaṇḍikā // २२-

ardhāṅgulavivṛdhyā tu vṛttā vā caturaśrakā /
daṇḍaṃ navāṅgulāyāmantasya nābhaṃ ṣaḍaṅgulam // २२-

daṇḍādhomukalaṅkāryaṃ tadāyāmantu dvyaṅgulam /
nābhamaṣṭāṅgulaṃ proktaṃ mānamevaṃ vidhīyate // २२-

p. १००) vedikā parabhāgabje pṛṣṭhākārantulāñcayet /
tanmadhye karṇikākāraṃ pādatārañca tryaṅgulam // २२-

aṅgulantu tadutsedhaṃ sravamevaṃ prakalpayet /
aratnimātramāyāmaṃ tadagre bilasaṃyutam // २२-

mūlaṃ ṣaḍaṅgulannāhaṃ tadardhaṃ kaṇṭhanāhakam /
puṣkaraṃ mūlanāhantu dvipuṭaṃ nāsikāsamam // २२-

māṣamagnantu nimnaṃ syāt biladvayasamanvitam /
gopucchasadṛśaṃ daṇḍaṃ proktaṃ tat sravalakṣaṇam // २२-

sauvarṇaṃ rajatantāmraṃ mṛnmayaṃ vāthakārayet /
aṣṭāṅgula suvistīrṇannimnaṃ prasthena pūritam // २२-

ghanamānāṅgulaṃ proktaṃ dravyapātraṃ vidhīyate /
homakāle tu dravyāṇāṃ pramāṇaṃ lakṣyate dhunā // २२-

ghṛteṣu gavyaṃ taccheṣu sravaṃ pūrṇapramāṇataḥ /
saktumuṣṭimidaṃ vāsamadhu vai ghṛtavat bhavet // २२-

karapūrṇantu lājasya cākṣamātraṅgulasya tu /
samidauṣadhakaṃ dānāṃ phalānāṃ svapramāṇataḥ // २२-

annamakṣapramāṇaṃ syāt pūrṇāhutyāstu sṛṅmati /
tilasarṣapayoścaiva śuktimātraṃ vidhīyate // २२-

dadhnākṣīrasyamānantu ghṛtavat parikīrtitam /
yavaveṇu kulutthānāṃ śuktimātreṇa homayet // २२-

apūpasya caturniṣkandhānyānāṃ muṣṭimātrakam /
evaṃ pramāṇaṃ dravyāṇāmājyasthālīntataḥ śṛṇu // २२-

ājyasthālyā praṇītāyāḥ pramāṇaṃ dravyapātravat /
āsyaṃ ṣaḍaṅgulantāra moṣṭhamekākāṅgulaṃ bhavet // २२-

karṇamekāṅgulaṃ proktaṃ jaṭharaṃ dvādaśāṅgulam /
vistāreṇa samākhyātaṃ śeṣaṃ buddhyā prakalpayet // २२-

carusthālintathaivāpi kalaśānāṃ vidhiṃ śṛṇu /
dvādaśāṅgulavistāramudaraṃ samudāhṛtam // २२-

vartitaṃ triguṇantena nāhantasya vidhīyate /
karṇaṃ dviyaṅgulot sedhaṃ vistārañcaturaṅgulam // २२-

p. १०१) oṣṭhantu dvyaṅgulotsedhaṃ dvyaṅgulannirgamaṃ smṛtam /
evameva hi vṛddhyā tu kartavyau madhyamādhamau // २२-

anusāraṃ yathā budhyā kalpayet kalpavittamaḥ /
ācchādanaṃ śarāvāṇāṃ mukhamānena vistaram // २२-

tryaṅgulantu tadutsedhaṃ madhye nimnaṃ dvayāṅgulam /
evaṃ pramāṇamuddiṣṭaṃ śṛṇuṣva ghaṭalakṣaṇam // २२-

yadvadvaikalaśākaraṃ tadvadeva * * smṛtam /
caturguṇavivṛdhyā tu ghaṭamevaṃ vidhīyate // २२-

carusthālī yathā rūpaṃ haviḥ pātrantathaiva ca /
yāvat taṇḍulasaṃpattistāvat brahmaṇamucyate // २२-

āsyatulyaṃ pidhānantu madhye tu valayaṃ tathā /
miśratamreṇa tāmreṇa haviḥ pātraṃ prakīrtitam // २२-

sauvarṇaṃ rajataṃ vāpi tāmrajāmranmayā tu vā /
jaladroṇī prakartavyā vṛttā vā caturaśrakā // २२-

daśadroṇairathādbhistu pūrṇitaṃ grīvavarjitam /
aṣṭadroṇena pūrṇaṃ vā ṣaṭbhirvādroṇapañcakaiḥ // २२-

caturbhirvā tribhiḥ kāryaṃ vardhanīñca tataḥ śṛṇu /
tasyāsyañcaturaṅgulyamoṣṭhadvayasamāyutam // २२-

tat pārśvaṃ suṣirāntasthaṃ nālīsyāccaturaṅgulam /
bṛhodaraṃ tanugrīvaṃ samayuktimathācaret // २२-

kamaṇḍaluśca tadvat syānmukhamadhyordhvanālake /
oṣṭhañca suṣiraṃ kṛtvā praṣṭhe pādaṃ pralaṃbitam // २२-

aṅgulantu ca tanmānaṃ suṣiraṃ pārśvatastathā /
ūrdhve pippalamānaṃ syādakṣiraṃ mukhanālakam // २२-

evaṃ kamaṇḍuluṅkuryāt sarvalakṣaṇasaṃyutam /
kaluṣaṃ kṛmiśaivālamaśucisthānasaṃśritam // २२-

gandhavarṇarasairjuṣṭhaṃ sūryaraśmivivarjitam /
paṅkāśmadūṣitañcaiva kṣārodaṃ palvalodakam // २२-

agrāhyamudakaṅgrāhya mebhirdoṣairvivarjitam /
aṣṭadroṇairathādbhistu snānaṃ kanyasamucyate // २२-

p. १०२) abhiṣekamathādbhistu dviguṇairmadhyamaṃ smṛtam /
uttamaṃ triguṇairadbhiḥ puṣpapātramatha śṛṇu // २२-

viṃśatyaṅgulavistāraṃ triguṇannāhamucyate /
tadantarnāhamevantu puṣpapātraṃ vidhīyate // २२-

tadardhamarghyapātrantu tannālena vihīnakam /
śarā vā kṛtiragre tu dvipātraṃ tadavisthitam // २२-

śarāva pṛṣṭhanālantu aṣṭāṅgulasudairghyakam /
tiryak kṛtvā yathā bhogaṃ tadante caikapāyuvat // २२-

pidhānaṃ mukulākāramanekasuṣirairyutam /
dhūpapātraṃ samākhyātamurughaṇṭāmatha śṛṇu // २२-

dvādaśāṅgulamutsedhaṃ triguṇannālameva ca /
jihvā ca dvādaśāṅgulyaṃ tadardhaṃ śikharaṃ bhavet // २२-

tanmadhye vai tu suṣiraṃ valayena samanvitam /
tadghanaṃ triguṇenaiva tadāsyoṣṭhaghanaṃ smṛtam // २२-

kaṇṭhantu tryaṅgulotsedhamadhamasya tu lakṣaṇam /
dviguṇaṃ triguṇaṃ proktaṃ dhūpaghaṇṭāmatha śṛṇu // २२-

ghaṇṭāṃ kurvīta kāṃsyena caturaṅgulamucyate /
vistārantat pramāṇantu śikharantu tadardhakam // २२-

aṣṭāṅgulena ghaṇṭā syāt jihvā ca caturaṅgulā /
tat ghanaṃ triguṇe naiva tadāsyoṣṭha ghanaṃ bhavet // २२-

adhamantvetaduddiṣṭaṃ pañcāṅgulantu madhyamam /
jyeṣṭhaṃ ṣaḍaṅgulaṃ proktamanyatsarvaṃ samaṃviduḥ // २२-

tat samannālamūrdhvantu śūlantacchiravinyaset /
pātraṃ vā śaṃkhacakraṃ vā vṛṣaṃ vā mūrdhni vinyaset // २२-

dhūpakāle prayoktavyaṃ ghaṇṭānādasamanvitam /
ghaṇṭāyāstu dhvaniṃ śrutvā sarvapāpaiḥ pramucyate // २२-

sthalikāpāda rahitaṃ raktimātraṃ suvistṛtam /
sauvarṇaṃ rajatantāmraṃ kāṃsye naivātha kārayet // २२-

oṣṭhamekāṅgulonnatyā tadghanaṃ dviguṇena tu /
ardhādhikañca dviguṇaṃ proktaṃ vai madhyamottame // २२-

p. १०३) sthalikālakṣaṇaṃ proktaṃ dīpadaṇḍaṃ tataḥ śṛṇu /
ekahastaṃ samārabhya navahastāntameva ca // २२-

utsedhādaṣṭabhāgaika daṇḍanāhaṃ prakīrtitam /
taduccaiḥ pañcabhāge tu dvibhāgaṃ pādavistaram // २२-

padāntāddhastamānena tadvadūrdhve tu vistaram /
nānāgaṇikayā yuktaṃ nānākuṃbhaiḥ samanvitam // २२-

tadūrdhve mukulākāraṃ nālaṃ grandhisamāyutam /
dīpadaṇḍaṃ tava proktaṃ dīpamālāṃ tataḥ śṛṇu // २२-

tāmreṇa vāyasenātha dārubhirvātha kārayet /
dvāre tu dvāravat kṛtvā prabhākārantu pṛṣṭhake // २२-

śūlavacchūla devāṃśca cakrañca cakradīpavat /
dhurtūrapuṣpavan mūrdhni ekadhāraka dīpikā // २२-

dīpadehā ime proktā yaṃtrikāṃśca tataḥ śṛṇu /
āyasena prakartavyaṃ nālaṃ vai madhyamāṅgulam // २२-

kavāṭārgala saṃbandhaṃ yathā yuktaṃ bhavediha /
dvivaktrañca tataḥ kṛtvā pūrvapaścimasaṃyutam // २२-

mūle valayasaṃyuktaṃ susnigdhañca bhavediha /
yaṃtrikā ca tathā proktā balipātramataḥ śṛṇu // २२-

āyasena prahaimena athavā tāmrakeṇa vā /
catustridvayatālaṃ vā vistāraṃ samudāhṛtam // २२-

dalāṣṭakasamāyuktaṃ karṇikāmadhyame nyaset /
bhaktidvayaṅgulotsedhaṃ tribhāgaikena karṇikāḥ // २२-

caturvidhā tripādī syācchaṃkha pādītripādikā /
yavanī pādamevaṃ syāt sthalikā pādameva ca // २२-

ṣaḍaṅgulantadutsedhaṃ tadardhaṃ mukhavistaram /
kaniṣṭhāṅgula nāhantu śaṅkhapādaṃ prakīrtitaḥ // २२-

dviguṇañca tripādī ca pādaṃ vaktreṇasaṃyutam /
śarāvā kṛtimūle tu śeṣaṃ būdhyāprakalpayet // २२-

p. १०४) tripāda triguṇaṃ vatsayavanyāḥ pādamucyate /
pīṭhotsedhasamaṃ vidyāt sthalikā pādameva ca // २२-

tripādalakṣaṇaṃ proktaṃ darvyālakṣaṇakaṃ śṛṇu /
ratnimātraṃ tadāyāmaṃ bhujaṅgasya phaṇopamam // २२-

aṣṭāṅgulasuvistīrṇaṃ tadardhaṃ pādameva ca /
tadardhaṃ madhyamasyoktamuktaṃ darvyāstu lakṣaṇam // २२-

pañcahasta pramāṇena vistārāyāmataḥ samam /
vastrayugmasamāyuktaṃ suślakṣṇaṃ sudṛḍhaṃ sitam // २२-

nānāvarṇa vicitrāṅgaṃ tathā sarvantu kārayet /
evaṃ vitānamuktantu dhvajalakṣaṇamucyate // २२-

kṣaumapaṭṭadukūlairvā kārpāsa samameva vā /
hastamātra suvistāramāyāmaṃ dviguṇaṃ bhavet // २२-

catustridvayapucchaṃ vā dhvajārdhaśirapucchakam /
patākāyāḥ pramāṇantu prāguktadviguṇāyatam // २२-

anyat samānamatraiva jalalakṣaṇamucyate /
paṭṭadevāṅganetrairvā kārpāsaiḥ śuklavāsasā // २२-

pīṭhotsedhasya cārdhārdhaṃ vastravistāramucyate /
vistārāṣṭaguṇāyāmaṃ sadaśantu salakṣaṇam // २२-

ākhudaṣṭāgni dagdhañca jīrṇañcāpi visarjayet /
vastramevaṃ samākhyātaṃ pṛcchanna paṭamucyate // २२-

dvārādadhyardha vistāramāyāmaṃ dviguṇaṃ bhavet /
pāpakrūra paribhraṣṭairnāstikaiḥ śrutidūrakaiḥ // २२-

gorasakrayakaiścaiva patitaiśca dvijanmabhiḥ /
vedavikrayakaiścāpi śāstravikrayakairapi // २२-

adṛṣṭārthaṃ prakartavyaṃ dṛṣṭe pūjā tu niṣphalā /
visarjane tu nirmālye puṣpālaṅkārakarmaṇi // २२-

nivedyakāle sandigdhe pṛcchanna paṭamucyate /
uṣṇīṣañcottarīyañca śvetasūkṣma suvāsasā // २२-

uṣṇīṣañcottarīyañca navahastapramāṇataḥ /
khaṭgapādasamutsedha ratnidvayasamāyutam // २२-

p. १०५) athavā hastamātraṃ syāt pādadviguṇavistaram /
vistāradviguṇāyāmaṃ kakṣyābhirbandhayet tataḥ // २२-

khaṭgāyālakṣaṇaṃ proktamāsanaṃ śṛṇu suvrata /
catuḥsihmasamāyuktaṃ hastamātrocchrayaṃ bhavet // २२-

dviratnivistṛtaṃ kāryaṃ vṛttaṃ ca caturaśrakam /
ācchādyatarubhicchordhvannighṛṇaṃ sudṛḍhaṃ kramāt // २२-

haṃsā kāreṇa vā pādaṃ bhūtapādamathāpi vā /
gajākāraṃ vṛṣākāraṃ pādaṅkuryād viśeṣataḥ // २२-

kapotanāsikā yuktaṃ nānāratnairvibhūṣitam /
hāṭakaṃ rajataṃ vāpi yathā dārumayantu vā // २२-

āsanaṃ tvidamākhyātaṃ tataḥ padmāsanaṃ śṛṇu /
ūrdhvādhodalasaṃyuktaṃ vṛttamabjāsanaṃ smṛtam // २२-

khaṭgākārairyutaṃ pīṭhaṃ samaṃ vā caturāyatam /
phalakāpādahinañca tato rathamihocyate // २२-

catuścakrasamāyuktañcakra potatarudvayam /
tadūrdhve vedikāyuktamuttarantu niveśayet // २२-

tadūrdhve padmapaṭṭañca kṣūdrapaṭṭaṃ tato nyaset /
kāpota nāsikāyuktaṃ phalakopari vinyaset // २२-

dvādaśakṣudra pādāḥ syuraṣṭau vā ṣoḍaśāpi vā /
viṃśatirvā samākhyātā nāsikāstadvadeva hi // २२-

pratyagre mukulaṃ kāryaṃ tasya nālaṃ trivakrakam /
vṛṣabhau pārśvayornyastvā tayormadhye pitāmahaḥ // २२-

yaṣṭirajju samāyuktastvagrabhāge pratiṣṭhitaḥ /
prāsādavattadupari maṇṭapantoraṇaṃ hi vā // २२-

rathaṃ samāsataḥ proktaṃ raṅgañcaiva tataḥ śṛṇu /
rathādhiṣṭhānavat kṛtvā brahmāṇaṃ mukulan tyajet // २२-

raṅgamaṇṭapavat kṛtvā hyadhaprāsādavat kṛtam /
dāruṇā dvitalaṅkṛtvā tadūrdhve tu ragaṃmayaḥ // २२-

caturvāpi gajomadhye vṛṣasiṃhadrumothavā /
talordhveyaṃ triḍolāṃśca anyaduktantu kārayet // २२-

p. १०६) evaṃ tu raṅgamākhyātaṃ śibikāñca tata śṛṇu /
śibikā caiva mauṇḍī ca śekharī ca tridhā bhavet // २२-

uttamaṃ saptatālantu pañcatālantu madhyamam /
adhamantu catustālaṃ vistāraṃ trividhaṃ smṛtam // २२-

vistāra dviguṇāyāmaṃ pādo na dviguṇaṃ tu vā /
dantairvā dārusārairvā kāñcanādyairalaṅkṛtam // २२-

padmapaṭṭikayā yuktaṃ phalakādi dṛḍhāntaram /
padmapatraṃ ṣaḍaṅgulyaṃ phalakāṅguli hīnakam // २२-

ṣoḍaśāṅgulamutsedhaṃ bhitterucchrayamuttamam /
ekaikāṅgulihīnāsyurmadhyamasyādhamasya tu // २२-

paṭṭikā vistaraṃ śastamathāṣṭāṅgulamuttamam /
aṅgulāṅgulihīnantu madhyakanya sayostathā // २२-

madhye paṭṭikayā yuktaṃ phalakāñjālakānvitam /
bhittipādāśritaṃ kīlamāyasena tu kārayet // २२-

nānārūpasamāyuktaṃ nānānaṭasamāyutam /
madhyapaṭṭasamaṃ proktamagrabhitteḥ samunnatam // २२-

bhityagre simhakautiryak makaretacchiropari /
pālikā sadṛśāḥ pādāḥ saptavāṣṭāṅgulonnatāḥ // २२-

evaṃ vai śibikāproktā mauṇḍī śekharayoḥ śṛṇu /
vistārasya samaṃ proktaṃ bhitte rucchrayameva tu // २२-

śalākṛti yathā rūpaṃ mauṇḍyākāraṃ vidhīyate /
śekhare śikharairyuktaṃ kāpotaiḥ pādasaṃyutam // २२-

evantu śibikā proktā hyaṇḍajādīṃ tataḥ śṛṇu /
aṇḍajaṃ muṇḍajañcaiva romajañcarmajaṃ tathā // २२-

vāmajaṃ śayanaṃ pañca kalpāstvete viśeṣataḥ /
aṇḍajañcātra bodhavyaṃ pakṣipiñchasamudbhavam // २२-

kārpāsena kṛtaṃ yattu muṇḍajaṃ ca prakīrtitam /
āvikādi mṛgāṇāntu romajaṃ romajaṃ smṛtam // २२-

carmajaṃ vyāghra siṃhayoḥ kauśeyaṃ vāmajaṃ smṛtam /
paṭṭaṃ vāpi prakartavyaṃ sa deśenasamanvitam // २२-

p. १०७) aṇḍajaṃ śvetarūpaṃ syānmuṇḍajaṃ pītavarṇakam /
romajaṃ kṛṣṇavarṇantu raktavarṇantu carmajam // २२-

vāmajaṃ sitavarṇantu śuklarūpantu paṭṭakam /
yathārhakaṃ tathā kṛtvā hyupadhānaṃ tathā bhavet // २२-

navadvādaśakairvāpi daśapañcādhikaistu vā /
nānāvarṇaiḥ savarṇaiśca nānārūpasamāyutaiḥ // २२-

etairvastraistu saṃproktaṃ taraṅgamihaśobhanam /
stambhāyāma samāyuktaṃ staṃbhaveṣṭa na mucyate // २२-

śuddhakāṃsyena kartavyaṃ vistāraṃ ratnimātrakam /
ṣoḍaśāṅgulavistāramathavā dvādaśāṅgulam // २२-

tārārdhaṃ vā tu tuṅgaṃ syāt kuryād devasya darpaṇam /
tatra tu dvādaśāṅgulyaṃ pādukaṃ svapramāṇataḥ // २२-

āyāmārdhantu vistāraṃ vistārārdhaṃ samucchṛtam /
lohe naiva tu kartavyaṃ pādukādvayamuttamam // २२-

cāmaravyajanādīnāṃ lakṣaṇaṃ vakṣyate dhunā /
māyūravyajanaṃ kuryāccamaryā cāmaraṃ tathā // २२-

hemaratnamayaṃ daṇḍaṃ raupyantāmramayaṃ tu vā /
dantairvā dārusārairvā daṇḍaṃ kuryād viśeṣataḥ // २२-

śvetacchatrasya piñchasya vakṣyehaṃ lakṣaṇaṃ śṛṇu /
sapta ṣaṭtālatāraṃ vā hyadhavā pañcatālakam // २२-

vastrairāveṣṭya sarvatra mauktikaiśca vibhūṣayet /
mayūrapiñchakaiḥ piñchamathodyugantu kalpayet // २२-

sauvarṇaṃ rajataṃ vāpi tāmraṃ vā makuṭaṃ bhavet /
navāṣṭa saptaṣaḍḍastaiḥ pañcahastaiścatuṣkakaiḥ // २२-

trihastairvā yathā lābhanteṣāṃ daṇḍasya dairghyakam /
tālañchatrantu kartavyaṃ tat pramāṇantu buddhimān // २२-

chatraṃ piñchaṃ tathā proktamaṣṭamaṅgalamucyate /
darpaṇaṃ pūrṇakuṃbhañca vṛṣabhaṃ yugmacāmaram // २२-

śrivatsaṃ svastikaṃ śaṅkhaṃ dīpo devāṣṭamaṅgalam /
strīṇāṃ śiroparinyastvā maṅgalāni viśeṣataḥ // २२-

p. १०८) ratnimātraṃ samutsedhaṃ manvaṅgula suvistṛtam /
darpaṇādinī rūpāṇi kṛtvā vai śirasi nyaset // २२-

sarvadhā śuklavarṇāḥ syuḥ sarvābharaṇasaṃyutān /
yanmānaṃ divyanārīṇāṃ tanmāne naiva kārayet // २२-

hṛdayeṃ jalisaṃyuktāḥ padmapīṭhopari sthitāḥ /
lokairvā dārubhirvāpi kārayed deśikottamaḥ // २२-

svanāmnaiva ca saṃpūjya sarvamaṅgalakarmasu /
athavāṣṭāṅgulantāramāyāmaṃ ṣoḍaśāṅgulam // २२-

adhastāt padmapīṭhantu taccaturthāṃ śamānataḥ /
padmordhve darpaṇādīni kārayed atha lekhayet // २२-

devāṣṭamaṅgalaṃ proktamastrāṇāṃ lakṣaṇaṃ śṛṇu /
śūlaṃ paraśu vajrañca khaṭgaṃpāśaṃ tathāṅkuśam // २२-

ghaṇṭānāgañca vahniñca kṣurikā ca daśāyudham /
ekatālapramāṇantu bhūtānāmupari sthitam // २२-

viṃśatyaṅgulamāyāmaṃ bhūtānāntu prakīrtitam /
bhūtavat bhūtamānena kārayet sarvamānakaiḥ // २२-

yadvarṇamāyudhasyoktaṃ tadvarṇaṃ nāmatadbhavet /
bhāgena kārayecchūlaṃ gaṇḍikābhāgameva ca // २२-

śūlasya lakṣaṇaṃ proktaṃ paraśorllakṣaṇaṃ śṛṇu /
gaṇḍikāśūlapādābhyāṃ kālamānena vai budhaḥ // २२-

bhāgannālaṃ tathā grandhi caturāsya samāyutam /
evaṃ vai paraśu proktaṃ vajralakṣaṇamucyate // २२-

tālamātraṃ tathā yāmaṃ vistāro'ṣṭāṅgulaṃ matam /
tanmadhye gaṇḍikāṃ kuryāt caturaṅgulamānataḥ // २२-

śeṣairaṣṭāṅgulaireva adhaścordhvaṃ triśūlavat /
pārśva patradvayañcakraṃ madhyamatra ṛjusthitam // २२-

evaṃ vajraṃ samākhyātaṃ khaṭgalakṣaṇamucyate /
ekāṅgulantu vistāramadhastāt kañcukaṃ bhavet // २२-

caturaṅgulavistārā phalakā caturaśrakā /
triyaṅgulaṃ bhavet karṇaṃ tasya nāhaṃ dvayāṅgulam // २२-

p. १०९) karṇordhve pālikāṃ kuryāt phalakoktārdhamānataḥ /
tadūrdhvoṅgulavistāramardhāṅgulamathāyatam // २२-

ṛjuṅkṛtvā kṛtirvaktramevaṃ khaḍgasyalakṣaṇam /
phaṇadvayasamāyuktaḥ pāśaḥ proktobhujaṅgamaḥ // २२-

pūrvoktavidhinā kāryā ghaṇṭā lakṣaṇasaṃyutāḥ /
nāgaṃ hīnāṅgavat kṛtvā phaṇayuktaṃ sajihvakam // २२-

agnijvālāsamāyukto nālamardhamidaṃ bhavet /
kṣurikāntālamātroccāntasya mūlantu khaṭgavat // २२-

ṛjutīṣṇāsya saṃyuktāṃ sūkṣmāgreṇa samāyutām /
evaṃ daśāyudhaṃ proktaṃ sadāśivakaredhṛtam // २२-

sarvamaṅgalakāryeṣu utsave yāgakarmaṇi /
pūjayet suviśeṣeṇa lokapālāyudhāṃcchṛṇu // २२-

vajraṃ śaktiñca daṇḍañca khaṭgaṃpāśāṃkuśau gadām /
triśūlaṃ cakraṃ padmañca daśāyudhamiti smṛtam // २२-

prāk daśāstroktamānena lokaśāstrāṇi kārayet /
pūrvavad vajramuktantu śaktilakṣaṇamucyate // २२-

mūle gaṇḍikayāyuktaṃ bhavedekaikamaṅgulam /
ekaikāṅgula vṛdhyā tu vistaraṃ gaṇḍikātrayam // २२-

caturaṅgulantu tanmūlaṃ nāhantasya ṣaḍaṅgulam /
tadūrdhve gaṇḍikāyuktaṃ kumbhañcaiva tadūrdhvataḥ // २२-

daṇḍamevaṃ samākhyātaṃ khaṭgaṃpāśantu pūrvavat /
daṇḍāgre gaṇḍikāyuktā jihvā śvetbālacandravat // २२-

aṅkuśaṃ tvitivikhyātaṃ gadālakṣaṇamucyate /
gadāyāstu prakartavyaṃ kumbhādhastāt tu pūrvavat // २२-

kumbhadhārā samāyukta gadā vai daṇḍavat smṛtau /
prāguktā vayavopetaṃ śūlaṃ pūrvava deva hi // २२-

cakrasya śūlavanmānaṃ dvādaśārasamanvitam /
madhye nābhi samāyuktaṃ paritaḥ patrasaṃyutam // २२-

evañcakraṃ samākhyātaṃ padmalakṣaṇamucyate /
aṣṭāṅgulantu mukulaṃ dalāṣṭakasamanvitam // २२-

p. ११०) caturaṅgulanālantu kuryāt padmaṃ sa lakṣaṇam /
sauvarṇaṃ rajataṃ vāpi tāmrā yāsantu dāruvat // २२-

teṣāṃ ratnisamutsedhaṃ kṛtvā puruṣamānataḥ /
kiñcidatra viśeṣosti śaktistrīrupayā bhavet // २२-

śeṣāśca puruṣākārā sarvābharaṇabhūṣitāḥ /
astrāṇi śirasādhāryā namaskṛtvā kṛtāñjaliḥ // २२-

astravarṇāstu pūrvāḥ syurnāmatannāma eva tu /
astrāṇāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ toraṇānāṃ śṛṇu kramāt // २२-

palāśakhadirāśvatthaiḥ śamībilvaśirīṣakaiḥ /
kārayet toraṇān samyak yathā vā yājñikaiḥ punaḥ // २२-

saptaṣaṭpañcahastoccaṃ vistāraṃ syāt tadardhakam /
ekahastapramāṇena madhye śūlasamāyutam // २२-

toraṇānāṃ vidhiḥ proktā bhadraṃ toraṇamucyate /
dvāreṣu gopurāṇāñca vinyasecchubha karmaṇi // २२-

dvārāt pādādhikaṃ dairghyaṃ vistāraṃ dvārataḥ samam /
kumbhagaṇḍiyutaṃ staṃbhaṃ viṣkaṃbhaṃ ratnivistṛtam // २२-

aśvattha patravalayairaṣṭamaṅgalakairyutam /
triśūlamupari nyastvā hastamātrapramāṇakam // २२-

bhadratoraṇamevoktaṃ suvarṇakusumaṃ śṛṇu /
dvādaśāṅgulavistāraṃ vasubhāgārdhameva vā // २२-

madhyame karṇikāyukte dalāṣṭakasamanvitam /
puṣpamevaṃ samākhyātaṃ paṭṭañca golakāṃ śṛṇu // २२-

paṭṭañca bhāgavistāraṃ liṅganāhañca dairghyakam /
golakā kiñcidāvidhaṃ liṅgamānena kārayet // २२-

jaṭāmakuṭamīśasya śaktināntu kirīṭakam /
makuṭaṃ kuṇḍalañcaiva hārakeyūrakaṃ tathā // २२-

kaṭakaṃ kaṭisūtrañca pādanūpurakaṃ tathā /
kuryādudara bandhañca strīṇāṃ vai ratnabhūṣaṇam // २२-

p. १११) yathā hi pratimānāntu tathā tatraiva buddhimān /
evamābharaṇaṃ proktaṃ kṣurakartarikāṃ śṛṇu // २२-

aṣṭāṅgulamayi vāmaṃ tadarddhaṃ vistṛtaṃ tathā /
āyasena tu kartavyaṃ tannālañcaturaṅgulam // २२-

dvādaśāṅgulamānena vivakramarasaṃyutam /
kṣurakartarikau proktau dīkṣākarmaṇi yojayet // २२-

dvādaśāṅgulamānena ūrmijālenamārjanam /
nālikerasya patrāṇāṃ sārān bahulasaṃyutān // २२-

aratnimātramāyāmantaṃ mūle rajjubandhanam /
dvividhāmārjanī proktāhyayaṃ mārjanakarmaṇi // २२-

mṛtpātrāṇīha sarvāṇi māsādūrdhvaṃ parityajet /
lohadārvādikaraṇaṃ tallayāntaṃ parigrahet // २२-

evaṃ samāsataḥ proktaṃ gramādīnāṃ tataḥ śṛṇu /
iti karaṇādhikāralakṣaṇapaṭala dvāviṃśatitamaḥ

atha grāmādilakṣaṇa paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi grāmādīnāntu lakṣaṇam /
devānāṃ pūjanārthantu grāmādivinyaset kramāt // २३-

grāmañca nagarañcaiva pattanaṃ kharpaṭaṃ param /
kheṭakaṃ kuṭikañcaiva śibiraṃ rājadhānikam // २३-

senāmukhaṃ daśaitāni kīrtitāni krameṇa vai /
viprāṇāñca sasatyānāṃ vāsogrāma iti smṛtam // २३-

sa eva vipramukhyānāmagrahāra iti smṛtam /
anekajātisaṃbādhaṃ nānāśilpajanairyutam // २३-

krayavikrayakaiḥ kīrṇaṃ sarvadevaiḥ samāyutam /
nagaraṃ tvitivikhyātaṃ pattanaṃ śṛṇu sāṃpratam // २३-

p. ११२) dīpāntaragatadravyaṃ vikrayakrayakairyutam /
pattanaṃ tvabdhitīre tu tayormiśrantu kharpaṭam // २३-

krayavikrayakairyukta nānājātisamāyutam /
tantu vāyaiḥ samāyuktaṃ tatpuraṃ tvitisaṃsmṛtam // २३-

śūdrairadhiṣṭhitaṃ yattat kheṭakaṃ tvitikīrtitam /
teṣāṃ samāntare yeṣāṃ vā saṃkuṭikamucyate // २३-

rājasenā ca mūnāntu niveśaṃ śibiraṃ smṛtam /
caturaṅgasamākīrṇaṃ nṛpabhūtisamāyutam // २३-

rājaveśmasamāyuktaṃ rājadhānīti cocyate /
sarvajātisamākīrṇaṃ nṛpaveśmasamāyutam // २३-

bahurakṣāsamāyuktaṃ senāmukhamiti smṛtam /
grāmadvādaśa sāhasrairdaśasāhasrakairatha // २३-

sahasrāṣṭakasaṅgyābhiḥ kartavyañcottamatrayam /
saptaṣaṭpañcasāhasrairmadhyamatrayameva hi // २३-

catustridvisahasraistu kanyasatrayamāśrayet /
evaṃ navavidhaṃ proktamathakṣudrāṇi cocyate // २३-

sahasramardhamardhañca kṣudreṣu varamucyate /
dviśataṃ tvardhamardhañca kṣudramadhyamameva ca // २३-

catvāriṃśadathatriṃśadviṃśat kṣudrāvaraṃ smṛtam /
aṣṭādaśavidhanteṣu yathā śaktantu kārayet // २३-

vidyācāraguṇairyuktān patnyagni guruputrakān /
daridrāṃ vedaśāstrajñānāhū yā bhyarcayet kramāt // २३-

vipranāmādikaṃ gotraistāmra patratalerpayet /
grāmabījāṃ vinicchitya tathā pratyakareṇunā // २३-

pramāṇairniścitaṃ bhūmiṃ dadyādudakapūrvakam /
evameva kṛte paścāt grāmavinyāsamārabhet // २३-

bhūmiṃ samatalaṅkṛtvā khātakarṣaṇasaṃyutam /
pañcasāhasra daṇḍena kalpayeduttamasya tu // २३-

sahasradaṇḍamānena madhyamasya tu buddhimān /
tadardhadaṇḍamānena kartavyaṃ tvadhamasya tu // २३-

p. ११३) vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā pūrvāyāmamathāpi vā /
dakṣiṇāyatamevātha kalpayet tantravittamaḥ // २३-

tanmadhye nai-ṛtebhāge daṇḍamānena vistṛtam /
śaṅkumaṇḍalamāstīrya madhye śaṅkuṃ sa lakṣaṇam // २३-

khadirañcandanaṃ vāpi sālayājñakavṛkṣajam /
dvādaśāṅgulamutsedhaṃ nāhaṅkṛtvā tadardhataḥ // २३-

mūlāt ṣoḍaśa hīnāgraṃ sudṛḍhamṛjumavraṇam /
śaṅkupramāṇād dviguṇaṃ triguṇaṃ maṇḍalatrayam // २३-

brahmāṇaṃ manasādhyātvā śaṅkuṇḍalamadhyame /
nyastvācchāyāgrapatanaṃ dṛṣṭvā saṃlakṣyasucinā // २३-

pūrvāhṇe vā parāhṇe vā sūtraṃ tatra prasārayet /
evaṃ pācīntu saṅkalpya matsye nodīcikaṃbudhaḥ // २३-

ekāśīti padantatra sūtramānena kalpayet /
tatrastha devān saṅkalpya gandhapuṣpādibhiḥ kramāt // २३-

īśānaścāthapharjanyo jayantaśca mahendrakaḥ /
ādityaḥ satya abhraṃśā vantarikṣaśca pūrvagāḥ // २३-

agniḥ pūṣā ca vitathograhakṣatayamau tathā /
gandharvo bhṛṃgarājastu mṛgaściva tu dakṣiṇe // २३-

ni-ṛtidvau vārikaścaiva sugrīvaṃ puṣpadantakaḥ /
varuṇaścāsuraḥ śoṣaḥ pāpayakṣmā ca paścime // २३-

vāyurnāgastathā mukhyo bhallāṭaḥ soma eva ca /
ṛgodadhyayanaścaiva dvātriṃśat bāhyadevatāḥ // २३-

marīciko vivasvāṃśca mitraśca pṛthivītaraḥ /
āpaścaivāpavatsaśca savitā sāvitra eva ca // २३-

indra indra jayaścaiva rudrorudra jayastathā /
tat samaṃdvā * * * * * * * * * * * *? /
tadardhaṃ kṣudravidhinā dakṣiṇottaramārgataḥ /
grahāraṃbhasya pūrve tu devānāmālayaṃ pṛthak // २३-

p. ११४) śrīvatsannābhivartañca pārśvayuktantu padmakam /
nandyāvartañca bhadrañca svastikañca prakīrṇakam // २३-

grāmā grahārayornyāsamevaṃ proktaṃ viśeṣataḥ /
kumbhavedika siṃhākhyā stridhāsenā niveśanam // २३-

daṇḍakan tvitivikhyātaṃ nāgarādiprakalpayet /
vīdhayaḥ prāṅmukhastisraḥ saptapañca udaṅmukhāḥ // २३-

aṣṭadvārantu vinyāsaṃ śrīvatsantu pragadyate /
tā eva vidhayaḥ proktā nābhiyuktañca madhyame // २३-

pārśvayo rājavīdhī ca nābhivartasya cocyate /
anābhiḥ pūrvavat proktaṃ pārśvayuktamiti smṛtam // २३-

aṣṭadvārasamāyuktaṃ prāṅmukhaṃ pañcavīdhikāḥ /
śeṣāṇi pūrvavat kṛtvā nandyāvartamudāhṛtam // २३-

dvāravīdhiṃ yadiprokṣyadrumamadhyama saṃspṛśet /
bhadrakaṃ nāmanāmeti svastikañca tataḥ śṛṇu // २३-

tiryagvīdhirayugmāśca prāṅmukhāścaturatthyayā /
svastikañca iti proktaṃ padmakañca tataḥ śṛṇu // २३-

nābhimaṅgalavīdhībhyāmayugmāḥ kṣudravidhayaḥ /
pariveṣṭiñca tadvārametat padmakamucyate // २३-

tathā svastikavat kṛtvā koṇamadhye ca dvārakau /
etat tu karṇikā padmaṃ padmāvartamathaśṛṇu // २३-

padmavat protaratthyāntaṃ padmāvartamiti smṛtam /
svamadhye nābhiyuktantu tadyuktā cāntavīdhikā // २३-

prakīrṇakamiti proktaṃ kumbhakañca tataḥ śṛṇu /
āvṛtañcoktaratthyā ca kumbhakañceti kathyate // २३-

pañca * * * * * * * * * * * * * *? /
sahasradaṇḍamānena madhyamasya tu buddhimān /
tadardhadaṇḍamānena kartavyaṃ tvadhamasya tu // २३-

p. ११५) yatheṣṭāyataratthyeka dvāradvayasamanvitam /
taddaṇḍakamiti proktametat grāmādināmataḥ // २३-

nābhiproktaṃ daṇḍachedaṃ sūtrachedaṃ na kārayet /
sagarbhā sarva-ṛddhiḥ syādagarbhā sarvanāśinī // २३-

tasmādādau prakartavyā sagarbhā pṛthivī tataḥ /
śatadvayapalaistāmraistadardhairvā tadardhakaiḥ // २३-

palaiḥ phelā prakartavyā hastamātrapramāṇataḥ /
navakoṣṭhasamāyuktaṃ sapidhānā samādṛḍhā // २३-

ratnabīja samradhyā tu lohakandāni caiva hi /
phelāmadhye yathā nyastvā sumuhūrte tu vinyaset // २३-

grāmamadhye sabhāsthāne dvāradakṣiṇapārśvake /
devālaye tathā rāme taṭākasya tu tīrake // २३-

evaṃ garbhaṃ suvinyasya grahaśreṇī samārabhet /
tridaṇḍaṃ pañcadaṇḍaṃ vā saptadaṇḍādhamatrayam // २३-

navaikādaśadaśakaṃ madhyamatritayaṃ viduḥ /
daśapañcādhikaṃ saptadaśacaikonaviṃśatiḥ // २३-

uttama tritayadvatra eṣāmeka tamaṃbudhaḥ /
vistārābhadviguṇādhikyaṃ daṇḍaikamadhikaṃ yathā // २३-

vistārādarddhamāyāmaṃ dviguṇaṃ triguṇāyatam /
puruṣasyapradhānaṃ hi vāsaṃ dakṣiṇamucyate // २३-

uttareraṅgamevaṃ syāt strīṇāñcedviparītakam /
īśe mahāsanaṃ proktaṃ māṃhendre dvāraveśanam // २३-

nai-ṛte kalpayed dhānyaṃ pharjjanyejalanirgamam /
vidherabhimukhadvāraṃ grahāṇāṃ tadvidhīyate // २३-

saptaviṃśati daṇḍaṃ vā mahāvīdhi pramāṇataḥ /
tat samandvāramākhyātaṃ tadvāstūkta padeṣu vai // २३-

tadardhaṃ kṣudra vidhinā dakṣiṇottaramārgataḥ /
grahāraṃbhasya pūrve tu devānāmālayaṃ pṛthak // २३-

p. ११६) īśāne ceśvara sthānaṃ someśānāntare'thavā /
tathaindrāśāna yormadhye kalpayet tu vicakṣaṇaḥ // २३-

sahasrabhūsurādūrdhve brahmeśo vāyudeśake /
pañcamūrti vidhānena sthāpayed vai janārdanam // २३-

aindre tu bhāskarasthānaṃ mahāmoṭyāstu pāvake /
durgasthānantu yāmyāyāṃ maheśi tuśca nai-ṛte // २३-

viṣṇu sthānantu vāruṇyāṃ subrahmaṇyantu vāyave /
vināyaka sa mātṛṇāṃ sthānaṃ samyak tathottare // २३-

prākāra parikhābāhye mātṛṇāṃ sthānamiṣyate /
tāsāṃ vai cottaradvāraṃ grāmādīnāṃ hitāya vai // २३-

sūryasya paścimadvāramanyeṣāṃ pūrvatomukham /
taṭākasya tu tīre tu jyeṣṭhā devīṃ prakalpayet // २३-

bāhye cābhyantarevāpi devāgāraṃ pṛthak pṛthak /
śivasya vāstu bāhye tu prāsādaṃ proktadeśake // २३-

sandhimarmeṣu vīdhyagre devānāmālayanna hi /
grāmāyāmasya pañcāṃśaṃ paritaḥ kalpayet pṛthak // २३-

paiśācamiti vikhyātaṃ tatra devālayaṃ smṛtam /
śivasyārādhanaṃ nityaṃ bhuktimuktipradāyakam // २३-

anyeṣāṃ pūjanannityaṃ grāma-ṛddhikaraṃ bhavet /
devasthānaṃ vināyatra ekakālaṃ na vāsayet // २३-

nityapūjāvihīne tu kruddhaṃ pīḍāṃ karoti hi /
tat pūjakāstu tat pārśve tasyālayasamīpataḥ // २३-

āvāsaṃ saṃprakalpyaiva nyaseyurnirupadravāḥ /
grāmādīnāntu paritaḥ śūdrāṇāntu nivāsakam // २३-

vārijāṃ paścimebhāge athavā dakṣiṇe diśi /
prācyāñcaiva kulālānāṃ paścime vā viśeṣataḥ // २३-

paścime māṃsavṛttīnāṃ vāyavyematsyajīvinām /
dakṣiṇe taila vṛttīnāmuttare puṣpajīvinām // २३-

p. ११७) āgneyyāṃ nāpitānāntu nai-ṛtyāntantu vāyakān /
paritaḥ parighātantat bāhye cāpyantyajanān pṛthak // २३-

pūrve vā paścime vāpi karmakārān prakalpayet /
kārukāṇāntato bāhye caṇḍālānāntato bahiḥ // २३-

grāmāt krośamatikramya nagarāṇāntadardhataḥ /
grāmasyaiśāna dikbhāge śmaśānantu vidhīyate // २३-

nadyāstīre'thavā some kañciddūraṃ samāśritam /
caturdikṣu taṭākañca koṇe vāpi prakalpayet // २३-

evaṃ samāsataḥ proktaṃ grāmādīnāntu lakṣaṇam /
śṛṇutvameva manasā vibhavasya tu niścayam // २३-

iti grāmādilakṣaṇapaṭalastrayoviṃśatitamaḥ

atha vibhavaniścaya paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi vibhavasya viniścayam /
sāmrataṃ hārakañcaiva dvividhaṃ mārgamucyate // २४-

śivaṃ sāmramiti proktamanyeṣāṃ hārakaṃ smṛtam /
aśaktaḥ sāmrataṃ kartuṃ hārakeṇasamārabhet // २४-

samāpti pūrvaṃ yat karmasāmrataṃ hyabhidhīyate /
paścāt karmasamāptiḥ syāt hārakaṃ mārgamucyate // २४-

navadhā kalpayed vidvān yajñopaskaramādarāt /
ādiśaivāṃstapoyuktāṃ vidhijñān mantrasaṃyutān // २४-

śivavratadharānmukhyān śaivaveda viśāradān /
yasmin sañjāyate bhaktistasminnāhūyaśāstrataḥ // २४-

p. ११८) sarvaśāstrāśritaṃ śāstraṃ sarvajñāneṣu durllabham /
sarvapūjā kriyāyuktaṃ tantraṃ sarvārthasādhanam // २४-

idaṃ śāstraṃ paraṃ divyaṃ tamasāmiva bhāskaraḥ /
tasmācchaivamidaṃ śreṣṭhaṃ ratnānāmiva bhāskaraḥ // २४-

śaivaratnamataṃ divyaṃ śaivaśāstrārtha pāragāḥ /
jaṅgamā ivamūrtisthāḥ śivasyeva viśeṣataḥ // २४-

namaskṛtvā yathā nyāyaṃ papracchet savidhānataḥ /
anujñāpya svadeśasthān bhaktiyuktān dṛḍhavṛtān // २४-

yūyaṃ dāsāḥ śivemukhyā yuṣmākamihamukhyataḥ /
bhaktasya mama dāsasya yuṣmad bhaktiparasya ca // २४-

anumānyo bhavadbhiśca pūjā saṃpratigrahyatām /
ahaṃ dīkṣāṃ karīṣyāmi yeṣu yajñaparaṃ param // २४-

samāpyatāñca yuṣmābhirdīrgha satraṃ viśiṣyate /
ariṣṭānāñca śāntyarthaṃ yūyameva pragṛhyatām // २४-

tat punarmahadatyantaṃ yuṣmākaṃ prakṣipāmyaham /
śatamaṣṭottaraṃ vāpi ādiśaivān pragṛhya ca // २४-

eta devañca kartavyaṃ mayāyajñasamāptikam /
yuṣmacchāsanamārgeṇa prayatāma viśeṣataḥ // २४-

haviṣāmadhyame tāvadarcanābhogameva tu /
gandhapuṣpārthametāvad dhūpasya ca tathaiva ca // २४-

snapanārthaṃ tathā caiva utsavārthaṃ tathaiva ca /
etāvat paricārāṇāmudbhūtikasamanvitam // २४-

prāyacchittārthametāvat kṛttikādīpakāya vai /
āśrāyaṇārthametāvat prabhūtahaviratthakam // २४-

nyūnātirikta vastveśca sarveṣāṅgurave tathā /
tantra saṃrakṣakasyaiva etāvallekhakasya ca // २४-

śrotṝṇāñcaiva vaktuśca daivajñasya tathaiva hi /
śuśrūṣakāṇāmetāvat bhogametāva deva tu // २४-

p. ११९) śaivātithyarthametāvat bhaktānāmapi caiva hi /
vādyakānāṃ hi vai tāvat tathā vai takṣakasya tu // २४-

yathārhakaṃ tathā smṛtvā smṛtvā caiva tu kārayet /
iti sañcintya sarvasvaṃ parikalpya yathā kramam // २४-

bhūmibhāgena vai hyeṣāṃ bhṛttyarthaṃ parikalpayet /
yadyantarebhi hriyate tat samāptiphalaṃ bhavet // २४-

akṣīṇaṃ kalpayet teṣāṃ yathā śuddhāṃ na bhojanam /
akleśavastrā jīvanti nityaṃ gandhādivāsitāḥ // २४-

grahasthān sthāpayed dhīmān sarvopakaraṇāni tu /
supuṣṭabhogaṅkṛtvā tu susthiraṃ śāsanānvitam // २४-

kṛta vā nalpabhogaṃ yaḥ kleśena paricārakān /
satameva hi deveśaḥ kleśayatya calātmakaḥ // २४-

na tiṣṭhedyadi vā tiṣṭhet natamāḍhyaṃ prakalpayet /
svayatnataḥ phalaṃdātu radā tuścāpyaphaṃ vrajet // २४-

sahaikaviṃśat pūrvaistu svakulaiśca tathānujaiḥ /
vittaśāṭhyena yaḥ kuryāt dharmaśāṭhyena vā naraḥ // २४-

na tatphalamavāpnoti pralobhā krāntamānasaḥ /
tasmāt tribhāgaṃ vittasya jīvanārthamathātmanaḥ // २४-

bhāgadvayañca dharmārthamanityaṃ jīvitaṃ yataḥ /
sādhayitvā ca tat pūrṇantāmrapātra talerpitam // २४-

niścayaṃ vibhavasyoktaṃ karṣaṇaṃ śṛṇu suvrata /
iti vibhavaniścayapaṭalaścaturviṃśatitamaḥ

p. १२०) atha karṣaṇa paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi prāsādārthantu karṣaṇam /
sumuhūrte sulagne ca deśikaḥ śilpibhiḥ saha // २५-

uttarāyaṇakāle tu karṣaṇādīn samārabhet /
śiśiraśca vasantaśca grīṣma prāvṛṭ tathaiva ca // २५-

śaraccaiva tu hemanto ṛtavaḥ ṣaṭprakīrtitāḥ /
tapastapasya śiśirastau māsaumākhaphālgunau // २५-

vasantaścaitra vaiśākhaumāsau taumadhumādhavau /
jyeṣṭhāṣāḍhāvratu grīsmomāsau śuklaśucismitau // २५-

prāvṛṭcchrāvaṇa bhādrākhyau nabhonabhasya saṃjñitau /
māsau śaradiṣorjau tu tāvāśvayujakārtikau // २५-

sahaḥ sahasyau hemantau mārgapuṣyau tu tau smṛtau /
dakṣiṇaṃ śarvarī jñeyā devānāmuttarottamau // २५-

dinautaduttarāyaṇe dakṣiṇe tvarite matam /
mārgaśīrṣaṃ tathā ṣāḍhaṃ proṣṭhaṃ mākhaṃvivarjayet //
२५-

sarve māsāgrahītavyāḥ śivena paribhāṣitāḥ /
tatrāpi sarvamāseṣu vasantaśreṣṭha ucyate // २५-

śreṣṭhaṃ madhyamamevoktaṃ adhamaṃ dakṣiṇāyanam /
nakṣatrapakṣavārāśca pūrvameva subhāṣitāḥ // २५-

kṛttikā vahnidaivatyaṃ rohiṇī ca prajāpatiḥ /
mṛgaśīrṣaḥ somadevatyamārdrāyāntu śivaṃ smṛtam // २५-

punarvasostvadityāśca tiṣyasya ca bṛhaspatiḥ /
āśleṣasya hināgaḥ syānmakhasya pitarastathā // २५-

bhogo hi phālgune caiva hyaryamottara phālgunaḥ /
hastaṃ sāvitramityuktaṃ sarvakāryeṣu pūjitam // २५-

tvaṣṭā caiva tu cittāyā svātervai vāyudaivatam /
indrāgnī ca viśākhyasya tvanūrādhasyamiśrakam // २५-

jyoṣṭhāyāścaiva cendrastu mūlasya ni-ṛtistathā /
pūrvāṣāḍhāṃbha ityuktā sthapaneṣvahitaṃ tvidam // २५-

p. १२१) viśve devottarāṣāḍhaṃ brahmātmābhijitastathā /
śravaṇasya hariścaiva śraviṣṭhāvasavastathā // २५-

varuṇaḥ śatabhiṣajastvajaḥ proṣṭhapadasya tu /
uttaraproṣṭha pādasya tvahirbuddhniśca kīrtitam // २५-

pūṣā caiva tu revatyāścāśvinyāśvayujastathā /
yamaścaiva bharaṇyāśca dinānāmadhidaivatāḥ // २५-

tiṣyaśravaṇahastārdrāmaitrādityamakhāstathā /
prājāpatyāśvayuk svāti saumyapauṣṇyatriruttarāḥ // २५-

dvitīyā ca tṛtīyā ca pañcamī ṣaṣṭha saptamī /
daśamyekādaśī caiva pratipacca trayodaśī // २५-

paurṇamāsī ca tithayaḥ śuklapakṣe viśeṣataḥ /
rāśayaścaravarjyāstu śeṣāgrāhyādhanurvinā // २५-

budhaḥ śukrendu jīvaśca vārāśreṣṭhāstu netarāḥ /
drekkāṇāṃśakahorāśca ekādarśanamiṣyate // २५-

tyaktvā somodayaṃ tatra cānyeṣāmudayaṃ śubham /
vyādhi pīḍāṃ karotyatra krūrairjuṣṭadinaṃ tviha // २५-

somasūryau ca bhuñjāśca triṣaṣṭhāya sthitāḥ śubhāḥ /
ta eva lagnagāḥ kuryārvyādhiśoka bhayāni tu // २५-

aṣṭamasthāgrahāḥ sarve kartuḥ kurvanti dusthitam /
ekādaśa gatāḥ sarve kṣemārogyasamṛddhidāḥ // २५-

bhayakṛt bhārgavaḥ proktaḥ saṭsaptadaśama sthitaḥ /
navadvisapta pañcastho guruḥ śobhanakṛt tathā // २५-

somoti saukhyakṛt prokto dvitīye pañcamepi ca /
ravivāraḥ śubhoyuktaḥ pauṣṇahastatriruttaraiḥ // २५-

saurivāraḥ śubhaḥ proktasvātīrohiṇī yogataḥ /
budhayuktā dvitīyā ca guruḥ ṣaṣṭhisamāyutaḥ // २५-

indurekādaśī yuktaḥ prāṇapīḍāṃ karoti hi /
pauṣṇastu saptamīyukta prajāndahati vahnivat // २५-

p. १२२) aśubhaḥ somavārastu uttarāṣāḍhasaṃyutaḥ /
viṣṭhistraṇānta nakṣatrakhaṇḍāṃśca gulikāṃstyajet // २५-

durdine ca diśādāhe bhūkaṃpe caṇḍamārute /
aśanidhvanisaṃyukta divase cāśubhaṃ smṛtam // २५-

saṃkrāntau grahaṇe caiva ayane viṣuve tathā /
utsave śāntikāle vā ṣaḍaśītimukhepi ca // २५-

yadimohena kuryāccet karturvai vastunāśanam /
evaṃ parīkṣya badhniyāt yadīścecchriyamātmanaḥ // २५-

parvateṣu ca ramyeṣu grāme ca nagarethavā /
indreśāne tvatheśāne someśāne'thavā punaḥ // २५-

yasmiṃ deśemanojñe tu tatra prāsādamārabhet /
athabhūmiṃ parikṣyādau karṣaṇantadanantaram // २५-

śvetāraktā tathā pītā kṛṣṇābhū brāhmaṇādayaḥ /
mokṣadā brāhmaṇī bhūmirjayadākṣatriyā tathā // २५-

vaiśyā bhūmistu dhanadāvṛṣalā putradāyikā /
ūṣarāṃ krimibhirjuṣṭāṃ valmīkāyāṃ vivarjayet // २५-

jānumātraṃ khanetbhūmiṃ tanmṛdāpūryacāvaṭam /
uttamātvadhikābhūmistat samañcettu madhyamā // २५-

nyūnevarjyā prayatnena tatrasthāṃ devatāṃ nyaset /
bhūtapreta piśācānāṃ balindatvā viśeṣataḥ // २५-

etat tu devadevasya sthānaṃ kartuṃ mahītale /
baliṃ pūjāñca saṃgrāhya śīghraṃ gacched yathā sukham // २५-

evamuktvā tato devānudvāsyātha prakarṣaṇam /
piṅgalau pālitau raktau vṛṣau vai nāṅgahīnakau // २५-

anyavarṇaṃ na kartavyaṃ na bālau na ca vṛttakau /
hemaśṛṅgakhurau nyastvā vṛṣamantreṇa pūjayet // २५-

yugañca sahalaṃ badhvā yājñakairvṛkṣasaṃbhavaiḥ /
śamibilvañca khadiro panasastaṃbakastathā // २५-

p. १२३) takṣakena tathā kṛtvā yantrayitvā salohakam /
halaṃ yugenasaṃbadhvā gocarmakṛtarajjunā // २५-

ācāryastvādiśaivastu sakalīkṛta vigrahaḥ /
pūṇyāhaṃ vācayitvā tu saṃprokṣya pañcagavyakaiḥ // २५-

karṣayecchivamantreṇa prāgudak praṇavāṃ mahīm /
ācāryaṃ pūjayitvā tu dadyāt tu sahalau vṛṣau // २५-

tilasarṣapamudgāṃśca śālībījāṃśca vāpayet /
pañcarātryāṃ tvaṅkuritā grāhyānyā tu vivarjitā // २५-

teṣu pakṣeṣu kāleṣu gogaṇānāṃ nivedayet /
evaṃ parīkṣya vasudhāṃ saṃgrāhyo deśikottamaḥ // २५-

visṛjyameṣa vṛṣabhaṃ gate sūrye dine śubhe /
śaṅkucchāyā gṛhītavyā maṇḍalantatra kārayet // २५-

kṛtvā samatalaṃ tatra gomayenānulipya ca /
dvādaśāṅgulamāyāmaṃ svāyāmannāhameva tu // २५-

aṣṭāṃśaikaṃ parityajya saptāṃśamūrdhvanāhakam /
śamībilva palāśairvā yājñikairvā viśeṣataḥ // २५-

śaṃkunnyastvā tu tanmadhye bhrāmayenmaṇḍalatrayam /
śaṃṅkucchāyāñca saṃlakṣya pūrvāhṇe vā parāhṇake // २५-

tanmadhye pātayet prācīṃ sūtramārgeṇa deśikaḥ /
prācīsūtrapramāṇena matsyantatra prakalpya ca // २५-

bhavet sūtramudak caivaṃ saṃkalpya caturaśrakam /
prāsādamaṇḍapānāñca prākārāṇāñca vistṛtaḥ // २५-

saṅgrāhya suviśeṣeṇa puṇyāhaṃ vācayet budhaḥ /
mūlasthānaṃ gṛhītvā tu bālasthānantu kārayet // २५-

karṣaṇāyā vidhiḥ prokto bālasthāna vidhiṃ śṛṇu /
iti karṣaṇavidhipaṭalaḥ pañcaviṃśatitamaḥ

p. १२४) atha taruṇālayalakṣaṇa paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi taruṇālayalakṣaṇam /
ādyaṃ dvitīyamevantu dvividhantaruṇālayam // २६-

mūlasthānasya yat pūrvantadādyantaruṇālayam /
pūnaḥ prāsādakaraṇe bhinnecchinnena vīkṛte // २६-

yat kṛtantat dvitīyākhyantaruṇālayamuttamam /
anyāni sarvakarmāṇi samānamiti bhāṣitam // २६-

mūlasthānaṃ viniścitya bālasthānantu kārayet /
bālaliṅgaṃ pratiṣṭhāpya paścānmūlaṃ pratiṣṭhayet // २६-

bālasthānaṃ vināpūrvaṃ mūlasthānaṃ na kārayet /
bālasthānaṃ vinā yatra putrapautra vināśanam // २६-

tasmāt sarvaprayatnena bālasthānantu kārayet /
yasmin kāle yadā kṣetre kṛte bhūmiparigrahe // २६-

tasyāgre cottarevāpi agre vāmegradakṣiṇe /
īśāne vāpi śeṣeṇa kārayet taruṇālayam // २६-

pañcasapta navāhe vā rātrau kṛtvāṅkurārpaṇam /
lohajaṃ śailajaṃ liṅgaṃ dārujaṃ mṛnmayantu vā // २६-

kārayet tu viśeṣeṇa lakṣaṇoktena deśikaḥ /
śamībilvamadhūkaiśca aśvatthoduṃbaraistahā // २६-

bālaliṅgaṃ prakartavyaṃ mṛnmayañcet supakvakam /
dvādaśāṅgulamutsedhamuttamaṃ parikīrtitam // २६-

saptāṅgulamadhotsedhamadhamāmadhameva hi /
tasmāt dvyaṅgula vṛdhyā tu bālaliṅgā navasmṛtāḥ // २६-

svadhāmakuṇḍalī bhūtaṃ sarvavṛttamihocyate /
chatrākāraṃ śiraḥ kuryāllakṣaṇoddhāraṇaṃ vinā // २६-

svayoniṃ kārayet pīṭhamathavā ceṣṭakāmayam /
saptapañca trihastaṃ vā kartavyantaruṇālayam // २६-

evamādyaṃ samākhyātaṃ dvitīye taruṇālaye /
pūjābhāgasamāyāmaṃ tripādaṃ vārddhameva vā // २६-

p. १२५) āyāma sadṛśannāhaṃ lakṣaṇodhāraṇaṃ vinā /
natau viṣṇu viriñcāṃśau taścironmūlaliṅgavat // २६-

liṅgamevaṃ samāpādya mūlagarbhārdhamānataḥ /
triyaṃśaṃ vā caturthāśaṃ proktaṃ bālagrahaṃ tviha // २६-

bālagehāntare piṭhaṃ bālaliṅgasamonnatam /
ucchrāyasamavistāraṃ sāvaṭaṃ sapraṇālakam // २६-

liṅgāyāmaṃ tridhā kṛtvā bhāgaṃ pīṭhe niveśayet /
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā ṣoḍaśāṃśena yojitam // २६-

ratnanyāsaṃ na kartavyaṃ pādaśailānikāni ca /
pratiliṅgaṃ na kartavyaṃ sūtrañcaiva tathā bhavet // २६-

tadvimānāgra bhāge tu maṇḍapaṃ suviśeṣataḥ /
daśāṣṭa navahastaṃ vā saptahastamathāpi vā // २६-

ṣoḍaśastaṃbhasaṃyuktaṃ sarvālaṅkārasaṃyutam /
tanmadhye vedikāṃ kuryāt navabhāgaika bhāgataḥ // २६-

hastamātrasamutsedhāṃ darpaṇodaravat samām /
gomayālepanaṅkṛtvā brāhmaṇān bhojayet tataḥ // २६-

puṇyāhantatra kartavyaṃ vāstuhomaṃ viśeṣataḥ /
taddhomaṃ vidhivat kṛtvā paryagnikaraṇaṃ tathā // २६-

vastraiḥ saśālibhiryuktaṃ sadarbhaiḥ puṣpasaṃyutam /
pīṭhasya madhyame nyastvā kaṇṭhamātre jale tathā // २६-

uṣitaṃ liṅgamutthāpya snānavedyu parinyaset /
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi kṣaumaṅkārpāsameva vā // २६-

kautukaṃ hṛdaye naiva kṛtvā ghṛtaśirorpaṇam /
śayane śāyayelliṅgaṃ prāk śiraskaṃ sayonikam // २६-

gandhapuṣpākṣataiścaiva saṃpūjyaśayano pari /
vastreṇācchādanaṅkṛtvā hṛdinā puṣpadarbhakaiḥ // २६-

sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ śayanaṃ saṃprakalpayet /
trirātrameka rātraṃ vā jale caivādhivāsya ca // २६-

p. १२६) vastreṇa veṣṭayitvā tu kumbhaṃ sūtreṇa veṣṭitam /
pañcaratnasamāyuktaṃ vastrayugmena veṣṭitam // २६-

vyomavad vyāpinaṃ devaṃ dhyātvārūpaṃ sadāśivam /
vinyaset kumbhamadhye tu śivamantraṃ samuccaran // २६-

saṃpūjyagandhapuṣpādyairhṛdayena tu mantrataḥ /
tasya vāme tu vardhanyāṃ gaurīṃ vinyasya mantrataḥ // २६-

haimavastrasamāyuktāṃ vardhanīṃ pūrvavadyajet /
mūlaliṅge tu deveśaṃ dvitīyaścet samāvahet // २६-

vijñāpya devadeveśaṃ kṣaṇakālaṃ vicakṣaṇaḥ /
ekābdāt dvādaśābdāntaṃ bālasthāne sthiro bhava // २६-

eta yorabdayormadhye kuryānmūlapraveśanam /
vijñāpayet dvitīye tu cādye vijñāpanaṃ vinā // २६-

vidyeśomā śivākhyeṣu kalaśeṣu pṛthak pṛthak /
tattadrūpamanusmṛtya svasvamantreṇa vinyaset // २६-

sakūrcān vastrasaṃyuktān sarvalakṣaṇasaṃyutān /
gandhapuṣpādinā pūjya hṛdayena vicakṣaṇaḥ // २६-

diśā svadhyayanaṃ kuryā dṛgyajuḥ sāmādharvakaiḥ /
navapañca tathā trīṇi ekahomamathāpi vā // २६-

kṛtvāgnimukhasaṃskāraṃ pūrvoktavidhinā tataḥ /
khadiraṃ vaṭabilvau ca plakṣāśvatthāvuduṃbaram // २६-

śamīvaikaṃ tatañcaiva samit pūrvāditaḥ kramāt /
palāśastu pradhānasya homayeddhṛdayena tu // २६-

auduṃbarasamidbhirvā sarveṣāñcaiva kārayet /
samidājyānnakairmantrairhomaṅkṛtvā pṛthak pṛthak // २६-

samidhaṃ hṛdaye naiva mūle naiva ghṛtaṃ hunet /
śivagāyatri mantreṇa caruṃhutvā viśeṣataḥ // २६-

sparśā hutiṃ śivāṅgena hutvāṅgāni ca saṃspṛśet /
prabhāte vimale homaṅkṛtvā pūrṇāṃ śivena tu // २६-

p. १२७) ācāryaṃ pūjayitvā tu mūrtipānatha pūjayet /
daivajñaṃ pūjayitvā tu adhye tṝn paricārakān // २६-

utthāpyaśayanālliṅgantaruṇālaya madhyame /
saṃsthāpya liṅgaṃ susnigdhaṃ pīṭhasyā vaṭamadhyame // २६-

kumbhastha devadeveśaṃ śivamantreṇa vinyaset /
śivāṅgāni nyaset paścāt piṇḍikāyāṃ manonmanīm // २६-

aṣṭavidyeśvarāṃstatra pīṭhe pūrvādiṣu nyaset /
vidyeśomā śivākhyaistu kumbhairastrābhiṣecanam // २६-

arcanoktamathābhyarcya naivedyaṃ dāpayet kramāt /
dvārādipīṭhaparyantaṃ vinyaset tu yathā vidhi // २६-

snapanantatra kurvīta yathā śaktyā viśeṣataḥ /
utsavantu yathā śakti dvitīye taruṇālaye // २६-

balyantaḥ pūjayennityamutsavanna samācaret /
bālasthāna vidhiḥ proktā śṛṇuṣvālayavāstukam // २६-

iti taruṇālayalakṣaṇa paṭalaḥ saḍviṃśatitamaḥ

atha prāsādavāstu lakṣaṇapaṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi prāsādavāstu lakṣaṇam /
mūlasthānantu saṃśodhya vāstu rūpaṃ prakalpayet // २७-

puṇyāhaṃ vācayitvā tu prokṣayitvā śivāmbhasā /
puṣpādibhirathābhyarcya vāstu devān svanāmakaiḥ // २७-

yadaṅgaṃ saṃspṛśet kartā pūjānte tannirīkṣayet /
tatraiva vāstu dehepi brūyācchalyaṃ yathārthataḥ // २७-

śirasparśāt tu tatraiva asthiśalyaṅkaradvayāt /
hastamātre mukhasparśāt kāṣṭhapṛṣṭhe galeddhṛvam // २७-

kaṇṭhasparśe galetvasthi trikare śṛṃkhalaṃ viduḥ /
tribhirhastairurasparśāt bhavecchalyantu śṛṃkhalam // २७-

p. १२८) karasparśāt karānte tu khaṭgāpātaṃ samādiśet /
bāhusaṃsparśanāt karturaṅgārastu trihastataḥ // २७-

aśvapādaṃ vinirdiṣṭaṅgulphe padapramāṇataḥ /
kaṇakaṃ pādasaṃsparśāt savitastipramāṇataḥ // २७-

kaniṣṭhāṅguṣṭhayoḥ sparśāt karāddhekāṃ śamucyate /
lohaśalyaṃ kaṭisparśāt tat karadvayamānataḥ // २७-

jānusaṃsparśanāddhastenāpitopaskaraṃ tathā /
bhumiṣṭhaṃ śalyamudvāsya tat pradeśaṃ khanet tataḥ // २७-

yāvat prāsādavistāraṃ tat samaṃ vā tadarddhakam /
ardhādhikamathādhyardhaṃ khātvā prāsādamānataḥ // २७-

avaṭasya caturthāṃśantryaṃśaṃ vā vālukaiḥ samam /
aśvebhapādamusalairmutgaraistu ghanaṃ kṛtam // २७-

samaṃ kṛtvā tataḥ paścāt prokṣayitvā śivāstrataḥ /
pañcagavyena saṃsicya pavamānamudīrayan // २७-

vāstu vinyāsamārgantu daśasūtreṇa deśikaḥ /
ekāśīti padaṃ vāstu sarvasaṃpatkarannṛṇām // २७-

asurāṇāṃ hitārthantu śukraḥ kṛtvā mahātapaḥ /
mahātapasisaṃbhūto bhūtākāromahābalaḥ // २७-

aprayuktastato bhūto devairyuddhaṃ pravartate /
nahatestrādibhirjñātvā devaiḥ sunihitaḥ kṛtam // २७-

bhūmyāmathomukhastatra * * * * * saṃsthitāḥ /
vaṃśaudvau tatra vijñeyau catuṣkoṇeṣu saṃsthitau // २७-

pārśvavaṃ śordhvapāśāśca tvaṣṭau caiva prakīrtitāḥ /
pūtvottaramukhārajjurūrdhvaṃ vaṃśamiti smṛtam // २७-

śiromarmāṇitānyāhuḥ koṇapārśve tathāṣṭasu /
sūtrāṇīha sirājñeyā tatsandhau sandhirucyate // २७-

pade caika tu ṣaṭbhāge tat tat ṣaṭkastu cocyate /
pade caturthabhāgantu taccatuṣkamitirītam // २७-

p. १२९) rajvagrasaṃsthitaṃ yat tat kevalaṃ marma ucyate /
vāstu madhye bhavet padmaṃ padamekāṣṭabhājitam // २७-

koṇāt triśūlaṃ syāt pādaṃ pādārdhaṃ karasaṃpuṭam /
eṣāntu pīḍane doṣā bahavaḥ parikīrtitāḥ // २७-

sirāśca sīraṃ marmāṇi naśyanti sthāna vāsinaḥ /
mitranāśantu sandhau tu ṣaṭke vai raṃsamantataḥ // २७-

catuṣke vāhanakṣayaṃ maraṇaṃ marmasu kramāt /
padmasthāne vināśantu triśūle garbhanāśanam // २७-

godhanasya vināśaṃ syāt karasaṃpuṭapīḍane /
vāstu devāṃ yathā sthāpya īśānādī na śeṣataḥ // २७-

īśānaścātha parjanyo jayantothamahendrakaḥ /
ādityaḥ satyakaṃ śāvantarikṣaśca pūrvagāḥ // २७-

agniḥ pūṣā ca vitatho grahakṣatayamau tathā /
gandharvo bhṛṅgarājaśca mṛgaścaiva tu dakṣiṇe // २७-

ni-ṛtirdau vārikaścaiva sugrīvaḥ puṣpadantakaḥ /
vāruṇo rogaśoṣau ca pāpayakṣmā ca paścime // २७-

vāyurnāgastathā mukhyo bhallāṭaḥ soma eva ca /
ṛgoditirdidiścaiva dvātriṃśat bāhyadevatāḥ // २७-

ekamekaṃ padaṃ bhuktvā śmaśānādyāḥ susaṃsthitāḥ /
brahmā navapadān bhuṃkte vāstu madhye viśeṣataḥ // २७-

samarīkastathaindre tu vivasvāṃścaiva dakṣiṇe /
mitraśca paścime bhāge hyuttare pṛthivīdharaḥ // २७-

brahmaṇaśca caturdikṣu sthitāḥ ṣaṭpadabhoginaḥ /
āpaścaivā pavatsaśca aiśānnyāṃ diśisaṃsthitau // २७-

śunāsīraśca sāvitra āgneyyāṃ diśisaṃśthitau /
iṃdra iṃdra jayaścaiva nai-ṛtyāṃ di'sisaṃsthitau // २७-

rudra rudra jayauvāyau catuṣkoṇe prakīrtitāḥ /
ete dvipadabhoktāro dvyardhameva padasmṛtaḥ // २७-

carakī ca vitārī ca pūtanāpāparākṣasī /
īśānādiṣu koṇeṣu bāhyasthāḥ padavarjitāḥ // २७-

p. १३०) evaṃ vinyasya pūrve tu vāstudehaṃ prakalpayet /
yat kiñcidvāstu vinyāsaṃ tat sarvaṃ vāstu rūpakam // २७-

īśānekantu vinyastvā vāpau nai-ṛtagocare /
agnivāyvośca dikbhāge jānukūrparasaṃsthitau // २७-

liṅgamindra padenyastvā pādau nai-ṛti vinyaset /
marīciścodarasthāne stanau vinyasya buddhimān // २७-

vivasvati ca mitre ca vinyase akukṣipārśvake /
ūruhasta talau caiva sāvite sthāpayet tataḥ // २७-

ūruprakoṣṭha madhye ca pādau savitari nyaset /
rudrarudrajayau caiva vinyaset pūrvavacchubham // २७-

mahendrādyantarikṣāntā bāhumadhye sthitā smṛtāḥ /
sujānukūrpare caiva hyagnau vinyasya buddhimān // २७-

pūṣādimṛgaparyantañjaṃghāñca viniveśayet /
dauvāripāpayakṣmānte cānyajaṃghā viniścitāḥ // २७-

vāyau kūrparajānūccaṃ ṛgāntaṃ bāhu saṃsthitam /
śete tvadhomukho vāstu devaḥ prācyabhuvaṃ prati // २७-

ugraḥ subhīṣaṇo yasmāt tasmāt pūjyaṃ kriyārthibhiḥ /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu prokṣayet pañcagavyakaiḥ // २७-

gandhapuṣpādibhirdhūpairvāstu devān prapūjayet /
īśānaṃ pūjayet pūrvaṃ ghṛtenā kṣatamiśritam // २७-

parjanyāya viśeṣeṇa dadyānnilotpalādikam /
jayantasya patākāntu nīlavarṇāṃ viśeṣataḥ // २७-

mahendrasya tu ratnāni bhāskarasya vitānakam /
godhūmamaṇḍakān satye dadyānmatsyaṃbhraśasya tu // २७-

dadyāt tu śākunaṃ māṃsamantarikṣāya deśikaḥ /
agnaye tu sravaṃ dadyāllājaṃ pūṣṇe tathaiva ca // २७-

kṣīrānnaṃ vitathasyoktaṃ madhvannaṃ hi grahakṣte /
māṃsodanaṃ yamasyātha gandhaṃ gandharvakasya tu // २७-

bhṛṃge tu śākunājihvā mṛgeyavatilastathā /
kṛsaraṃ tvathapitre tu dantakāṣṭhañca dauvrake // २७-

p. १३१) yāvantvatha ca sugrīve kuśānvai puṣpadantake /
davāpadmantu varuṇe rogasyamadhu caiva hi // २७-

ghṛtodanantu śoṣasya yavānvaipāpayakṣmaṇi /
ghtāktamaṇḍakaṃ dadyādrogāya tu viśeṣataḥ // २७-

nāgapuṣpāṇi nāgāya mukhyasyā pūpamucyate /
mudgānnañcaiva bhallāṭe pāyasaṃ madhusomake // २७-

ṛgasyaiva tu śālūkaṃ lohitānyaditau tathā /
pūrikāñca ditau dadyāt krameṇoktaṃ balikramam // २७-

payodadhikuśāṃścaiva haridrānnaṃ gulānnakam /
pakvamāṃsañca śuddhānnaṃ pakvañca piśitaṃ tathā // २७-

vidikṣvā pādidevānāṃ baliṃdadyāt pṛthak pṛthak /
ghṛtānnaṃ raktāhārañca laḍḍukaṃ māṣameva ca // २७-

samarīyakapūrvebhyo dadyāddikṣu viśeṣataḥ /
tilākṣataya vāṃścaiva pañcagavyaṃ kuśaṃ tathā // २७-

dātavyañcaruṇā tatra brahmaṇe tu viśeṣataḥ /
carakī prabhṛtīnāntu māṃsaṃ pakvannivedayet // २७-

sarveṣāñcaiva śuddhānnaṃ gulājyandhisaṃyutam /
alābhe satidātavyaṃ gandhādyaiśca samanvitam // २७-

sarveṣāmeva mantrāstu nāmapraṇavasaṃyutāḥ /
pūjādīnāṃ namontantu baliḥ svahāntamucyate // २७-

kṛtvaivaṃ balidānānte pūṇyāhantu viśeṣataḥ /
saṃprokṣya pañcagavyena mūlamantramadīrayan // २७-

vāstuhomantataḥ kṛtvā madhye cottarapūrvake /
āraṃbhasyādi kāle tu homaṅkṛtvā viśeṣataḥ // २७-

sthaṇḍilantatra kurvīta hastamātrapramāṇataḥ /
caturaṃgulamutsedhaṃ gandhapuṣpaṃ sadarbhayuk // २७-

śivāgniñjanayet tatra pūrvoktena vidhānataḥ /
agnimadhye nyased vāstun tatrasthairdaivatairyutam // २७-

ājyādi dravyamevantu vāstorvaktre hunet kramāt /
pārthivena tu bījena sarvadravyaistu homayet // २७-

p. १३२) tatrastha devatānāmnā svāhāntena tu homayet /
evaṃ pṛthak śataṃ proktaṃ tadarddhaṃ vā tadardhakam // २७-

daśasaṅkhyāthavā tatra pratyekaṃ dravyamācaret /
dravyānte vyāhṛtiṃ hutvā pūrṇāhutiṃ śivasya tu // २७-

vāstu devān visṛjyātha paścādagniṃ visarjayet /
evaṃ prāsādavāstuñca saṃpūjyasādhakottamaḥ // २७-

baliṃ datvāgni saṃpūjya vāstukarmasamārabhet /
vāstukarma yadā rabdhaṃ vāstuhomaṃ tadā caret // २७-

vāstuhomaṃ vināyatra kṛtaṃ vāstuvinaśyati /
vāpyādi homaparyantaṃ tatsarvaṃ samavena tu // २७-

caturāyapadaṃ kṛtvā māhendra dvārakalpanam /
etad viśeṣamevantu graha vāstuvidhiṃ prati // २७-

evameva tu saṃproktaṃ prāsādavāstulakṣaṇam /
ādyeṣṭakāvidhiṃ paścācchṛṇuṣvaikāgramānasaḥ // २७-

iti prāsādavāstulakṣaṇa paṭalaḥ saptaviṃśatitamaḥ

atha ādyeṣṭakāvidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi śṛṇutvaṃ prathame'ṣṭakām /
khananaṃ pūraṇaṅkṛtvā vāstu devān prapūjayet // २८-

tasyottare prapāṅkṛtvā pūrve vātha viśeṣataḥ /
sthaṇḍilantasya madhye tu śālibhiścaturaṅgulam // २८-

adhivāsyārdha rātrau tu catasraḥ prathame'ṣṭakāḥ /
śilāmayavimānañcecchilākhaṇḍādhivāsayet // २८-

iṣṭakāmaya dhāmni tu iṣṭākāsthāpayet sudhīḥ /
tālatrayasamutsedhaṃ dviguṇena suvistṛtam // २८-

vistāra dviguṇāyāmaṃ kārayenmadhyamottame /
adhyardhatālamatālaṃ madhyamānmadhyabhāvayet // २८-

p. १३३) tālamātrasamutsedhaṃ madhyamādadhamaṃ bhavet /
madhyamatrayamityuktaṃ mathamatrayamucyate // २८-

ekādaśāṅgulonnatyā hyadhamottamamācaret /
navāṅgulena tanmadhyaṃ saptāṅgulyādhamādhamam // २८-

unnatistvevamākhyātaṃ dviguṇairvistṛtirbhavet /
tāsāṃ dviguṇakairdairghyaṃ mānaiḥ sarvāṇikārayet // २८-

śilāyāḥ kathitaṃ mānamiṣṭakāyāḥ śṛṇu kramāt /
ṣaḍaṅgulaṃ tadutsedhaṃ dvādaśāṅgulavistṛtam // २८-

vistāradviguṇaṃ dairghyamuttamottamameva hi /
triyaṅgulapramāṇena kanīyasasamunnatī // २८-

uttamādhamayormadhya saptadhāsuvibhājite /
navadhā bhedamākhyātaṃ yathāruci samācaret // २८-

unnate dviguṇantāraṃ tasmāt dviguṇamāyatam /
evaṃ supakvakaikāryaṃ sudṛḍhaistu manoharaiḥ // २८-

mūlaṃ sthūlaṃ bhavennārī hyagraṃ sthūlaṃ napuṃsakam /
mūlamagraṃ samañcettu pulliṅgamiti niścitam // २८-

pulliṅgaiścaiva pūṃsāṃ syāt strīṇāṃ strīliṅgakaistathā /
pāṭalipuṣpasaṃkāśāmiṣṭakāṃśaṃ grahet tataḥ // २८-

sūtrairdarbhairathāvṛtya vastrairāveṣṭya yatnataḥ /
gandhapuṣpairalaṅkṛtya sthaṇḍiloparivinyaset // २८-

tasya pūrve tu kalaśān sa vastrān sūtraveṣṭitān /
vidyeśvarasamāyuktān sthaṇḍiloparivinyaset // २८-

madhyame śivakumbhantu tasya vāme tu vardhanīm /
pūjayeddhṛdaye naiva gandhapuṣpādibhiḥ kramāt // २८-

tasyaivottaradigbhāge homaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ /
samidājyānnakaiścaiva yathā vidhiviśeṣataḥ // २८-

tilataṇḍulasaṃmiśrairviśeṣeṇa ghṛta plutaiḥ /
īśānena tu mantreṇa juhuyā tu śatāhutiḥ // २८-

p. १३४) śivāṅgaiścaiva vidyāṅgairdravyānte juhuyāt tataḥ /
prabhātesu muhūrte tu iṣṭakāsthāpanaṃ bhavet // २८-

sthāpakaṃ pūjayet pūrvaṃ sthapatiṃ tadanantaram /
mantrokta sarvakarmāṇi sthāpakena samācaret // २८-

mantrahīnañca yat karma sarvaṃ sthapatinā kuru /
kṛtañcet mantrayukkarmatvabhicārāya tat bhavet // २८-

tasmāt sarvaprayatnena mantroktān sthāpakena tu /
sumuhūrte nyasedvidvāṃścatasraśceṣṭakāḥ kramāt // २८-

dvārasya dakṣiṇe bhāge kartavyā prathame'ṣṭakāḥ /
pūrvādiṣu caturdikṣu caturbhirbrahmabhirnyaset // २८-

agramagrantathaiśānye mūlagramañca nai-ṛte /
mūlāgrañcāgni vāyavyāṃ sthāpayet tu vicakṣaṇaḥ // २८-

sadyādi brahmamantreṇa pūrvādipuruṣādike /
teṣāṃ madhye tadā garte pūrayedudakaiḥ śubhaiḥ // २८-

kalaśāntastha toyaiśca śivamantreṇa pūrayet /
śubhaṃ syāddakṣiṇāvartaṃ vāmāvartamaśobhanam // २८-

taddoṣaśamanārthantu īśānena śatāhutiḥ /
tatraiva navaratnāni vinyasedanupūrvaśaḥ // २८-

vajramauktika vaiḍūrya śaṅkhasphaṭika puṣyakān /
candrakāntaṃ mahānīlaṃ māṇikkañcakramāṃ nyaset // २८-

teṣāmabhāve sauvarṇaṃ vinyaset tu vicakṣaṇaḥ /
gajadante tathā kṣetre valmīke karkaṭālaye // २८-

vṛṣa śṛṅge hṛde nadyāñtīrthe vai parvate tathā /
samudre ca mṛdaṃ grāhya pūrayedavaṭaṃ tathā // २८-

mṛdalābhe tu matimāṃ nadītīre mṛdaṃgrahet /
ata ūrdhvaṃ prakartavyaṃ prāsādaṃ lakṣaṇena tu // २८-

ādye'ṣṭakā vidhiḥ proktā garbhanyāsavidhiṃ śṛṇu /
iti ādye'ṣṭakāvidhi paṭala aṣṭaviṃśatitamaḥ

p. १३५) atha garbhanyāsavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi garbhaṃ nyāsavidhi kramam /
yat prāsādaṃ sagarbhantu sarvasaṃpatkaraṃ nṛṇām // २९-

agarbhaṃ yadvimānantu abhicārāya tat bhavet /
tasmādādau prakartavyaṃ garbhanyāsaṃ samṛdhidam // २९-

bhājanaṃ pūrvamārabhya suvarṇādyairyathā kramam /
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmraṃ kāṃsamayaṃ tathā // २९-

śaṅkhaṃ vā śuktikaṃ vāpi saṃproktaṃ garbhabhājanam /
lohaireva prakartavyā phelācoktapramāṇataḥ // २९-

śaṅkhañca śuktikañcaiva svapramāṇaiḥ parigrahet /
adravyeṇa pidhānaṃ syāt susnigdhaṃ sudṛḍhaṃ samam // २९-

pādaviṣkaṃbhavistārā pañcaviṃśat padānvitā /
tadvistārasamotsedhā navakoṣṭhānvitāpi vā // २९-

ghanaṃ vai ṣoḍaśāṃśaiśca tadardhāḥ koṣṭhabhittayaḥ /
uttamantu samākhyātaṃ vistārotsedhataḥ samā // २९-

vistārasya tripādaṃ vā hyardhaṃ vā bhājanocchrayam /
samaṃ tripādamadhyaṃ vā koṣṭhabhittyucchrayaṃ bhavet // २९-

pidhānaṃ kañcidādhikyaṃ kṛtvā tadanusārataḥ /
khaṇḍitaṃ śoṣitaṃ varjyamevaṃ bhājanamucyate // २९-

kṣālayitvā tu gavyaiśca mṛdā vai garbhabhājanam /
bhavanasyendra dikbhāge maṇḍape samalaṅkṛte // २९-

gomayena samālipya puṇyāhaṃ vācya tatra vai /
sitena dhātunālipya phaṇayuktaṃ bhujaṅgakam // २९-

sthaṇḍilaṅkārayet tatra śālibhiḥ samalaṅkṛtam /
tadardhairabhita kāryaṃ saptadvīpasamudrakān // २९-

kuśavastraiḥ samāstīrya puṣpairllājasamāyutaiḥ /
tasmin dhyātvā tu bhuvanaṃ vinyaset garbhabhājanam // २९-

brāhmantu madhyamapadaṃ tvaṣṭau tatparitaḥ surāḥ /
marīciḥ savitā caiva vivasvāṃśca viśeṣataḥ // २९-

p. १३६) rudromitrendrabhūbhartā hyāpaścaitesu rāstathā /
pūrvādivinyaset tatra navakoṣṭhādhidevatāḥ // २९-

īśānaśca jayantaśca ādityaśca bhraśognikaḥ /
vitathaśca yamo bhṛṃgo ni-ṛtiśca sukarṇakaḥ // २९-

varuṇaḥ śoṣavāyū ca mukhyaḥ somoditi smṛtāḥ /
bāhyaṣoḍaśakoṣṭhānāmadhi devāḥ prakīrtitāḥ // २९-

māṇikka vajramuktāśca vaiḍūryaṃ śaṅkhameva ca /
sphaṭikaṃ puṣyarāgañca sūryakāntendu kāntakau // २९-

praṇavantu samuccārya brahmādiṣu vinikṣipet /
śālinī vāragodhūmaśyā mamāṣakulutthakān // २९-

tilaniṣpāpa siddhārthān bāhya vṛtte'ṣṭadikṣu vai /
tālaṃ tathāñjanaśyāmaṃ visakañca manaḥśilā // २९-

kuruṣkagandha pakṣāṇāṃ rocanāgairikaṃ tathā /
jayantādiṣu koṣṭheṣu nyaset tadanupūrvaśaḥ // २९-

parvate ca tathā tirthe nadyāstīre hṛde mṛdam /
kulīrāvāsavalmīke śaṃkhe vai gajadantake // २९-

salilena ca saṃyuktamaṣṭadikṣu ca vinyaset /
suvarṇaṃ rajatantāmra māyasantrapukantathā // २९-

madhyame ca caturdikṣu vinyastvā pañcalohakam /
utpalasya ca padmasya nīlalohitakasya ca // २९-

kumudasya ca mūlāni vinyasedanupūrvaśaḥ /
khaṭvāṅgaṃ hariṇaṃ śūlaṃ paraśuṃ vṛṣabhaṃ tathā // २९-

kapālaṃ kūrmasarpāṃśca suvarṇena kṛtaṃ kṣipet /
brahmādīśāna paryantaṃ vinyasya praṇavena tu // २९-

gandhapuṣpādinābhyarcya vidhānena vidhāya ca /
vastreṇācchādyayatnena darbhairācchādyabuddhimān // २९-

sthaṇḍilaṃ vinyased vedyāṃ śayano parideśikaḥ /
tasya dakṣiṇa digbhāge homaṅkṛtvā vicakṣaṇaḥ // २९-

aṣṭatriṃśat kalābhiśca ṣaḍaṃgaiśca daśākṣaraiḥ /
hutvā devasya nāmnātha vāstvabhyantara bāhyayoḥ // २९-

p. १३७) saṃpātaṃ vidhivaddhutvā pūrṇāhutimathācaret /
tato bhyukṣya hṛdāgavyairgarbhasthānaṃ suniścitam // २९-

ālaye maṇḍape caiva nirgamasya pradakṣiṇe /
gopurāṇāñca sarveṣāṃ praveśasya pradakṣiṇe // २९-

prāsādamūlataḥ kuryādupāne vā vṛtau tathā /
bhūmiṣṭhaṃ śūdrajātīnāmupāne nṛpa vaiśyayoḥ // २९-

nai-ṛte pathiviprāṇāṃ garbhasthānaṃ vidhīyate /
sarveṣāntu vṛtau śastaṃ bhūgataṃ vāpi kārayet // २९-

prāk dvārañcet prakartavyamaindra pāvakamadhyame /
yadīcchetpaścimadvāre dakṣiṇe bhittike nyaset // २९-

kavāṭārgala yoge vā nyastavyaṅgarbhabhājanam /
maṇḍape staṃbhamūle tu prathamāvaraṇe budhaḥ // २९-

gopurāṇāntu kartavyaṃ dakṣiṇe viniveśayet /
garbhasthānantu saṃprokṣya gavyairmṛdbhirhṛdā budhaḥ // २९-

phelāmādāya sadyena vāmamantrābhimaṃtritām /
aghoreṇāvakuṇṭhyātha datvāhyarghyaṃ mukhena tu // २९-

akhaṇḍarkṣe tu tadrātrau sthirarāśyudaye śubhe /
sthāpayecchivamantreṇa niścalaṃ sudṛḍhaṃ budhaḥ // २९-

sthapatirdṛḍhakarmāṇi kṛtvā tatra prasannadhīḥ /
sthāpakaṃ pūjayet pūrvaṃ sthapatiṃ tadanantaram // २९-

suvarṇabhūṣitā dhenurdakṣiṇā sthāpakasya tu /
śṛṇuvatsa yathānyayamaṅgulīnāntu lakṣaṇam // २९-

iti garbhanyāsavidhipaṭala ekonatriṃśattamaḥ

p. १३८) atha aṅgulī lakṣaṇavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi aṅgulīnāntu lakṣaṇam /
mānāṅgulantu prathamaṃ mātrāṅgulaṃ dvitīyakam // ३०-

dehalabdha pramāṇantu tṛtīyamaṅgulaṃ smṛtam /
yasmāt paramaṇurnāsti paramāṇustaducyate // ३०-

paramāṇuradhaścaivāpi ca keśāgra eva ca /
rīkṣāyūkāya vāstatra kramaśo'ṣṭaguṇairmatam // ३०-

mānāṅgulamiti proktaṃ tato mātrāṅgulaṃ śṛṇu /
ācārya dakṣiṇe haste madhyamāṅgulimadhyame // ३०-

parvamātrāṅgulaṃ jñeyaṃ dehalabdhāṅgulaṃ śṛṇu /
pratimāyāstathotsedhe kālagaṇyena bhājite // ३०-

teṣvekaṃ bhāgavanmānaṃ dehalabdhāṅgulaṃ smṛtam /
prāsādamaṇḍapāṃścaiva prākārān gopurānapi // ३०-

grāmādhvakṣetra gaṇyeṣu mānāṅgulavidhānataḥ /
ācāryadakṣāṅgulibhirmitervyāsamidhādikaiḥ // ३०-

kūrce pavitrake caiva sṛve sṛkbhirathānyakaiḥ /
yāge prayojitānīha mātrāṅgulividhiścaret // ३०-

athamānāṅgulairvāpi kārayedyāgakarmaṇi /
dehalabdhāṅgule naiva pratimāṅkārayet budhaḥ // ३०-

ekāṅgulasya saṃjñā syāt baindumokṣoktamātrakam /
kalākolaka padmākṣi cāśvinīdvyaṅgulasya tu // ३०-

rudrākṣāgniguṇāścaiva śūlavidyā triyaṅgulam /
yugabhāgañca vedañca turīyaṃ caturaṅgulam // ३०-

rudrānanendriyaṃ bhūta bāṇaṃ pañcāṅgulasya tu /
karmāṅgamayanañcaiva rasaścaiva ṣaḍaṅgulam // ३०-

pātālamunidhātūṃśca cābdhiṃ saptāṅgulasya tu /
vasulokeśamūrtiśca tato'ṣṭāṅgulasaṃjñakāḥ // ३०-

dvāraṃ sūtraṃ grahaṃ śaktirnavāṅgulamiti smṛtam /
diśānāḍyāyudhañcaiva prādurbhāvaṃ daśāṅgulam // ३०-

p. १३९) triṣu viṣkūśca viṃśaśca gatitriṃśatirucyate /
trijagat catvāriṃśat pañcāśacchakvarīti ca // ३०-

atiśakvariśca ṣaṣṭistu yaṣṭisaptatirucyate /
atyaṣṭyaśītikaṃ viddhi navatī dhṛtireva ca // ३०-

atidhṛtiḥ śatāṅgulyamiti saṃjñā prakīrtitāḥ /
ekaṃ daśaṃ śatañcaiva sahasramayutaṃ punaḥ // ३०-

niyutaṃ prayutañcaiva koṭiñcaiva yathārbudam /
bṛndaṃ kharvaṃ nikharvañca śaṃkhaṃ padmamataḥ param // ३०-

samudramadhyantārākhyaṃ parākhyamaparaṃ tathā /
parārdhamevamākhyātaṃ daśavṛttyuttarottaram // ३०-

evametāni coktāni saṅkhyā sthānāniviṃśatiḥ /
kālaṃ yamaṃ tribhāgañca ṣaṭkalāśca vitastikam // ३०-

ṣaṭkolakaṃ mukhañcaiva dvādaśāṅgulasaṃjñakam /
aṅguṣṭha tarjanīyuktaṃ prādeśamiti kīrtitam // ३०-

madhyamāṅguṣṭha saṃyuktaṃ tālamānamiti smṛtam /
aṅguṣṭhānāmikāyuktaṃ vitastiriti cocyate // ३०-

kaniṣṭhāṅguṣṭhayoryuktaṃ gokarṇamiti saṃjñikam /
prādeśaśca vitastiśca gokarṇaśca ime trayaḥ // ३०-

yajñādike prayoktavyāḥ prāsādādau namāpayet /
ratniḥ saṃvṛtamuṣṭiḥ syādaratniḥ prasṛtāṅguliḥ // ३०-

kiṣkuśca prājāpatyaśca dhanurmuṣṭidhanu grahau /
aṅgulestu caturviṃśat kiṣkurityucyate budhaiḥ // ३०-

pañcaviṃśatibhiścaiva prājāpatyamudāhṛtam /
ṣaḍviṃśatidhanurmuṣṭiḥ saptaviṃśaddhanugrahaḥ // ३०-

kiṣkustādi catvārimānāṅgulavaśāttama /
ebhirhasta pramāṇaistu prāsādādīni kārayet // ३०-

śayanañcāsanañcaiva kiṣkumānavaśāt kuru /
liṅgañca piṇḍikāñcaiva prāsādaṃ gopuraṃ tathā // ३०-

p. १४०) prākāramaṇḍapañcaiva prājāpatyakareṇa tu /
dhanugrahaścatuṣkaṃ yaddaṇḍamānaṃ prakīrtitam // ३०-

sahasradaṇḍamānena krośamātraṃ vidhīyate /
gavyūtirdviguṇaṃ jñeyaṃ tadviguṇantu ghātakam // ३०-

ghātakasya catuṣkantu yojanāparikīrtitā /
pratimāyāstadutsedhaṃ tāladaṇḍena bhājayet // ३०-

caturviṃśacchatañcaiva uttamaṃ daśatālakam /
viṃśacchatañca madhyantu kanyasaṃ ṣoḍaśādhikam // ३०-

dvādaśādhikamevaṃ yat navatālottamaṃ bhavet /
aṣṭauśatañcatuḥśataṃ madhyamaṃ kanyasaṃ tathā // ३०-

śataṃ ṣaṇṇavatiścaiva navatyuttarakaradvayam /
aṣṭatālamidaṃ proktaṃ trividhaṃ pūrvapaddhati // ३०-

ityevaṃ bhāgahīnaṃ syādeka tālāntameva hi /
tayodaśārddhaṃ mukhajyeṣṭhantayodaśantu madhyamam // ३०-

tatdvādaśārdhamadhamamuttamaṃ daśatālake /
navatālottame caiva mukhaṃ vai dvādaśāṅgulam // ३०-

ardhārdhāṅgula hīnena madhyamādhamamucyate /
trividhādaśatālena trimūrtīnāntu kīrtitā // ३०-

trividhaṃ navatālena devānāṃ yoṣitāmapi /
aṣṭatālena martyānāṃ saptatālena rakṣasām // ३०-

ṣaṭtālena tu gandharvān pañcatālo gaṇādhipaḥ /
vāmanasya tathaivasyāccatustālāstu bhūtakāḥ // ३०-

tritālaṃ kinnarāṇāntu matsyānāntu dvitālakam /
aṇujānāntathaikaṃ syāt piśācānāntu viṃśatiḥ // ३०-

aṅgulyaḥ samyagākhyātāḥ prāsādalakṣaṇa śṛṇu /
iti aṅgulīlakṣaṇavidhipaṭalastriṃśattamaḥ

p. १४१) atha prāsādalakṣaṇavidhi paṭalaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi prāsādānāntu lakṣaṇam /
saptāṣṭa navahastañca adhamaṃ tritayaṃ bhavet // ३१-

daśadvādaśakaṃ hastaṃ ṣoḍaśaṃ madhyamatrayam /
viṃśat triṃśacca pañcāśat trīṇicottamamiṣyate // ३१-

evaṃ navavidhaṃ proktaṃ prāsādānāntu vistaram /
vistāraṃ pañcaviṃśattu bhāgaṃ kṛtvā vicakṣaṇaḥ // ३१-

navāṃśaṃ garbhagehantu bhittimānantu ṣoḍaśa /
athavā ṣoḍaśāṃśe tu catuṣṭaṃ garbhavistaram // ३१-

dvādaśāṃśastu bhittestu vistāraṃ sarvataḥ samam /
ekāśīti padaṅkṛtvā navāṃśaṃ garbhameva tu // ३१-

ṣoḍaśaṃ bhittimānantu bhittimabhyantaraṃ viduḥ /
tat bāhyaikantu salilaṃ tat bāhyaikantu bhittikam // ३१-

bāhyabhittau caturdvāramathavā dvāramekataḥ /
anyat sarvasamaṃ proktaṃ sthūpyantaṃ kārayet budhaḥ // ३१-

yaduktaṃ bhittivistāraṃ bāhyābhyantarayoḥ samam /
bāhye vā bhyantare vāpi trividhaṃ bhittimānakam // ३१-

liṅgamānavimānasya vistāraṃ śṛṇu sāṃpratam /
yāvalliṅgasya viṣkaṃbhaṃ triguṇaṃ pīṭhavistaram // ३१-

tattāraṃ triguṇīkṛtya garbhagehaṃ pracakṣate /
garbhagehaṃ tribhāgaikaṃ bhittimānaṃ vidhīyate // ३१-

yadīścet kartṛ vistārantadvistāraṃ vidhīyate /
pūjāṃśaṃ dviguṇaṃ pīṭhaṃ triguṇaṃ vā viśeṣataḥ // ३१-

pīṭhasya triguṇaṃ garbhantatribhāgaika bhittikam /
saṃvīkṣya samabhūmiścedupapīṭhaṃ prakalpayet // ३१-

vistārasyāṣṭabhāgaikamupapīṭhasya cocchrayam /
tat pādahīnamarddhaṃ vā dvādaśāṃśaṃ vibhajyatam // ३१-

dvibhāgau paṭṭikādhastādūrdhvamaṃśena paṭṭikā /
ṣaṭbhāgaṃ karṇabhāgaṃ syādekāṃśākṣudra paṭṭikā // ३१-

p. १४२) tasyordhve tu dvibhāgena grīvaṃ pādairalaṅkṛtam /
yathā laṅkāra saṃyuktamupapīṭhaṃ prakīrtitam // ३१-

tato jāṅgalabhūmiścedadhiṣṭhānaṃ prakalpayet /
taccaturvidhamākhyātamihaśāstre viśeṣataḥ // ३१-

padmabandhañcārubandhaṃ pādabandhaṃ pratikramam /
vistārasya caturthāṃśamadhiṣṭhānocchrayaṃ bhavet // ३१-

padmabandhaṃ pravakṣye'haṃ śṛṇu tatvaṅgajānana /
utsedhaṃ saptaviṃśat tu dvibhāgā paṭṭikā bhavet // ३१-

ekāṃśaṃ dalamevoktamupānañcaika bhāgikam /
jagatī tu ṣaḍaṃśā syāt dvibhāgārdhadalī kramāt // ३१-

ardhabhāgaṃ bhavet skandhaṃ bhāgamūrdhvadalaṃ tathā /
tribhāgaṃ kumudaṃ vidyā dadhobjaṃ bhāgameva tu // ३१-

paṭṭikā caikabhāgā tu grīvā caiva dvibhāgikā /
tadūrdhvameka bhāgantu padmabandhato pari // ३१-

dvibhāgā paṭṭikāyā tu ekabhāgena yojanam /
tatvrateścaika bhāgantu padmabandhamiti smṛtam // ३१-

adhiṣṭhānasya cotsedhañcaturviṃśati bhājitam /
dvibhāgāpaṭṭikā proktā hyupānañcaika bhāgikam // ३१-

ṣaṭbhāgājagatī proktā kumudaṃ pañcabhāgikam /
ekāṃśāpaṭṭikā proktā grīvā caiva triyaṃśakā // ३१-

ekāṃśāpaṭṭikā viddhi triyaṃśācordhvapaṭṭikā /
mahāpaṭṭikā triyaṃśā ekaṃ vā janamucyate // ३१-

pādabandhamitikhyātaṃ sarvakāryeṣu pūjitam /
vṛtikramaṃ viśeṣeṇa kartavyaṃ pādabandhavat // ३१-

paṭṭikāṃ prativaktrantu kumudāvṛttamucyate /
evaṃ pratimukhaṃ kāryamadhiṣṭhānaṃ samāsataḥ // ३१-

pādāyāmamadhiṣṭhānaṃ dviguṇaṃ sarvasaṃmatam /
pādārdhaṃ prastaraṃ proktaṃ karṇaṃ prastaravatsamam // ३१-

p. १४३) prastaradviguṇāyāmaṃ śekharaṃ hitamucyate /
bhāgasthūpiṃ prakartavyaṃ sarvālaṅkārasaṃyutam // ३१-

prastarādūrdhvabhāge tu karṇakūṭasamāyutam /
caturdikṣu kapotañca tayormadhye'ṣṭapañjaram // ३१-

ardhabhāgantu kaṇṭhaṃ syāt bhāgārdhaṃ śikharaṃ bhavet /
evamekatalaṃ proktaṃ dvitalādīnimacchṛṇu // ३१-

prastarānmūlapādācca talaṃ pratitadūrdhvataḥ /
saptabhāgaikabhinnantu taleṣvevaṃ prakīrtitam // ३१-

ādvādaśatalā devaṃ bhūmau prakalpayet /
evamuktamihotsedhaṃ dvārabhedaṃ tatacchṛṇu // ३१-

vṛterūrdhvottarāntaṃ yadvārasyotsedhamucyate /
utsedhārdhadaśāṃśo na dvyaṃśaṃ tu parihīnakam // ३१-

vistāramuttamaṃ madhyamadhantu prakīrtitam /
pūrve vā paścime vāpi dvāraṅkṛtvā vicakṣaṇaḥ // ३१-

padmabandhyādyadhiṣṭhāne vṛtte ruparinirgamam /
vṛteradhastāducchedaṃ masūre pādabandhake // ३१-

aṅgacchedantu kartavyamāṅgantu na ca kārayet /
dvārabhedamidaṃ proktaṃ jātibhedaṃ tataḥ śṛṇu // ३१-

nāgaraṃ drāviḍhañcaiva vesarañca tridhāmatam /
kaṇṭhādārabhya vṛttaṃ yat tadvesaramiti smṛtam // ३१-

grīvamārabhya cāṣṭāśraṃ vimānaṃ drāviḍākhyakam /
sarvaṃ vai caturaśraṃ yat prāsādaṃ nāgarantvidam // ३१-

evaṃ jātiritikhyātaṃ tatbhedañca tataḥ śṛṇu /
kailāsomandharomeru himavanniṣadhaṃ smṛtam // ३१-

nīlaparvatamāhendrau nalīnakapralīnakaḥ /
nandyāvartaṃ ca śrīvartaṃ parvatākṛtireva ca // ३१-

ityevamādi sarveṣāṃ bhedamityabhidhīyate /
catuḥśālācatuṣkūṭa yuktaḥ kailāsa eva hi // ३१-

p. १४४) mandharonāma ityuktaścatuḥśālāṣṭakūṭakam /
merurnāma itikhyātastvaṣṭaśālāṣṭa kūṭakaḥ // ३१-

himavāniti vikhyāto yuktaṣoḍaśapañjaraḥ /
aṣṭaśālāṣṭakūṭastu prāsādo lakṣaṇānvitaḥ // ३१-

prāsādo niṣadhastatra kūṭaśālā vihīnakaḥ /
aṣṭaśālā samāyuktaścāṣṭa pañjarasaṃyutaḥ // ३१-

catuḥśālāsamāyukto vedīsopānasaṃyutaḥ /
nalīnakastu saṃproktā pralīnakamataḥ śṛṇu // ३१-

śīrṣakañcaturaśrantu pārśvayoḥ koṣṭhasaṃyutaḥ /
pañjaraṃ nāsikā yuktaṃ sopānaṃ pārśvayostataḥ // ३१-

pralīnaka iti proktā nandyāvartamiti śṛṇu /
catuṣkūṭaścatuḥśālāścatvāraḥ pārśvanāsikāḥ // ३१-

mukhanāsī tathā yuktaṃ dvādaśañcānunāsikāḥ /
catuḥsopānasaṃyuktaṃ bhūmau bhūmau viśeṣataḥ // ३१-

nandyāvartamidaṃ vatsa śrīpradañca tataḥ śṛṇu /
koṣṭhakāstviha catvāraścatuṣkoṇeṣu caiva hi // ३१-

caturnāsī samāyuktamanunāsī daśāṣṭakam /
evaṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ śrīpradantviti kīrtitam // ३१-

kūṭaśālāsamāyuktā punaḥ pañjaranāsikā /
vedikājālakopetā parvatā kṛtirucyate // ३१-

evaṃ tale tale karyannūnamekaika bhāgikam /
jātibhedaṃ samākhyātaṃ pādānāmadhunocyate // ३१-

caturaśramathāṣṭāśraṃ ṣoḍaśāśrantu vṛttakam /
kumbhayuktāstathā kecit kecit kumbhavihīnakāḥ // ३१-

kecid vaikuṃbhamaṇḍibhyāṃ yuktāḥ pādā iti smṛtāḥ /
pādānāmā iti prokto teṣāṃ lakṣaṇamucyate // ३१-

vistārasya caturviṃśat bhāgaikaṃ pādavistaram /
tadaivadaṇḍamākhyātaṃ pādālaṅkārakarmaṇi // ३१-