Language

ENहिગુ
Scripture Library

Sukhāvatīvyūha · Part 2140

sphaṭikamayāni phalāni ; keṣāṃcid ānanda vṛkṣāṇāṃ
lohitamuktāmayāni mūlāny, aśmagarbhamayāḥ skandhāḥ, suvarṇamayā
viṭapā, raupyamayā śākhā, vaiḍūryamayāṇi pattrāṇi,
sphaṭikamayāni puṣpāṇi, musāragalvamayāni phalāni ; keṣāṃcid
ānanda vṛkṣāṇām aśmagarbhamayāni mūlāni, suvarṇamayāḥ
skandhā, raupyamayā viṭapā, vaiḍūryamayāḥ śākhāḥ,
sphaṭikamayāni pattrāni, musāragalvamayāni puṣpāṇi,
lohitamuktāmayāni phalāni ; keṣāṃcid ānanda vṛkṣāṇāṃ
saptaratnamayāni mūlāni, saptaratnamayāḥ skandhāḥ, saptaratnamayā
viṭapāḥ, saptaratnamayāḥ śākhāḥ, saptaratnamayāni
pattrāṇi, saptaratnamayāni puṣpāni, saptaratnamayāni phalāni.
sarveṣāṃ cānanda teṣāṃ vṛkṣāṇāṃ mūlaskandhaviṭapaśākhā-
pattrapuṣpaphalāni mṛdūni sukhasaṃsparśāni sugandhīni ; vātena
preritānāṃ ca teṣāṃ valgumanojñanirghoṣo niścaraty,
asecanako 'pratikūlaḥ śravaṇāya.
evaṃrūpair ānanda saptaratnamayair vṛkṣaiḥ saṃtataṃ tad
buddhakṣetraṃ samantāc ca kadalīstambhaiḥ saptaratnamayai
ratnatālapaṇktibhiś cānuparikṣiptaṃ, sarvataś ca hemajālapraticchannaṃ,
P33
samantataś ca saptaratnamayaiḥ padmaiḥ saṃcchannaṃ.
santi tatra padmāny ardhayojanapramāṇāni, santi
yojanapramāṇāni, santi dvitricatuḥpañcayojanapramāṇāni,
santi yāvad daśayojanapramāṇāni. sarvataś ca ratnapadmāt
ṣaṭtriṃśadraśmikoṭīsahasrāṇi niścaranti. sarvataś ca
raśmimukhāt ṣaṭtriṃśadbuddhakoṭīsahasrāṇi niścaranti ; suvarṇa-
varṇaiḥ kāyair dvātriṃśan mahāpuruṣalakṣaṇadharair,
yāni pūrvasyāṃ diśy aprameyāsaṃkhyeyāsu lokadhātuṣu
gatvā, sattvebhyo dharmaṃ deśayanti. evaṃ dakṣiṇapaścimottarāsu
dikṣv adha ūrdhvam anuvidikṣu cānāvaraṇe loke
'prameyāsaṃkhyeyāṃl lokadhātūn gatvā, sattvebhyo dharmaṃ
deśayanti.
tasmin khalu punar ānanda buddhakṣetre sarvaśaḥ kālaparvatā
na santi, sarvato ratnaparvatāḥ. sarvaśaḥ sumeravaḥ
parvatarājānaḥ, sarvaśaś cakravāḍamahācakravāḍāḥ parvata-
rājāno, mahāsamudrāś ca na santi. samantāc ca tad
buddhakṣetraṃ samaṃ ramaṇīyaṃ pāṇitalajātaṃ nānāvidha-
ratnasaṃnicitabhūmibhāgam.
evam ukta āyuṣmān ānando bhagavantam etad avocat : ye
punas te bhagavaṃś cāturmahārājakāyikā devāḥ sumerupārśva-
nivāsinas trāyastriṃśā vā sumerumūrdhni nivāsinas, te

kutra pratiṣṭhitāḥ. bhagavān āha : tat kiṃ manyase, ānanda,
ye ta iha sumeroḥ parvatarājasyopari yāmā devās, tuṣitā
devā, nirmāṇaratayo devāḥ, paranirmitavaśavartino devā,
brahmakāyikā devā, brahmapurohitā devā, mahābrahmaṇo
P34
devā, yāvad akaniṣṭhā devāḥ, kutra te pratiṣṭhitā iti. āha :
acintyo bhagavan karmāṇāṃ vipākaḥ, karmābhisaṃskāraḥ.
bhagavān āha : labdhas tvayānandehācintyaḥ karmāṇāṃ
vipākaḥ, karmābhisaṃskāro ; na punar buddhānāṃ bhagavatām
acintyaṃ buddhādhiṣṭhānam. kṛtapuṇyānāṃ ca sattvānām
avaropitakuśalamūlānāṃ tatrācintyā puṇyā vibhūtiḥ. āha :
na me 'tra bhagavan kācit kāṃkṣā vā, vimatir vā,
vicikitsā vā. api tu khalv aham anāgatānāṃ sattvānāṃ
kāṃkṣāvimativicikitsāṃ nirghātāya tathāgatam etam arthaṃ
paripṛcchāmi. bhagavān āha : sādhu sādhv ānandaivaṃ te
karaṇīyam.
tasyāṃ khalv ānanda sukhāvatyāṃ lokadhātau nānāprakārā
nadyaḥ pravahanti. santi tatra mahānadyo yojanavistārāḥ.
santi yāvad viṃśatitriṃśaticatvāriṃśatpañcāśad, yāvad yojana-
śatasahasravistārāḥ, dvādaśayojanāvedhāḥ ; sarvāś ca nadyaḥ
sukhavāhinyo, nānāsurabhigandhavārivāhinyo,
nānāratnaluḍitapuṣpasaṃghātavāhinyo, nānāmadhurasvaranirghoṣāḥ.
tāsāṃ cānanda koṭīśatasahasrāṅgasaṃprayuktasya
divyasaṅgītisaṃmūrcchitasya tūryasya kuśalaiḥ saṃpravāditasya,
tāvan manojñanirghoṣo niścarati. yathārūpas tāsāṃ mahā-
nadīnāṃ nirghoṣo niścarati, gambhīra, ājñeyo, vijñeyo, 'nelaḥ
karṇasukho hṛdayaṃgamaḥ, premaṇīyo, valgumanojño,
'secanako 'pratikūlaḥ, śravaṇīyo, 'cintyaśāntam anātmeti sukhaśravaṇīyo,
P35
yas teṣāṃ sattvānāṃ śrotrendriyānāṃ bhāsam
āgacchanti.
tāsāṃ khalu punar ānanda mahānadīnām ubhayatas
tīrāṇi nānāgandhavṛkṣaiḥ saṃtatāni, yebhyo nānāśākhāpattra-
puṣpamañjaryo 'valaṃbante. tatra ye sattvās tesu nadītīreṣv
ākāṃkṣanti, divyāṃ nirāmiṣāṃ ratikrīḍāṃ cānubhavituṃ,
teṣāṃ tatra nadīṣv avatīrṇānāṃ ākāṃkṣatāṃ gulphamātraṃ
vāri saṃtiṣṭhante ; ākāṃkṣatāṃ jānumātraṃ kaṭīmātraṃ
kakṣamātram, ākāṃkṣatāṃ kaṇṭhamātraṃ vāri saṃtiṣṭhante ;
divyāś ca ratayaḥ prādurbhavanti. tatra ye sattvā ākāṃkṣanti :
śītaṃ vāri bhavatv iti, teṣāṃ śītaṃ bhavati ; ye ākāṃkṣanty :

uṣṇaṃ bhavatv iti, teṣām uṣṇaṃ bhavati ; ye ākāṃkṣanti :
śītoṣṇaṃ bhavatv iti, teṣāṃ śītoṣṇam eva tad vāri
bhavaty anusukham.
tāś ca mahānadyo divyatamālapattrāgarukālānusāritagaroraga-
sāracandanavaragandhavāsitavāriparipūrṇāḥ pravahanti ;
divyotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaugandhikādipuṣpasaṃcchannā,
haṃsasārasacakravākakāraṇḍavaśukasārikākokilakuṇāla-
kalaviṅkamayūrādimanojñasvaratathāgatābhinirmitapakṣi-
saṃghaniṣevitapulinā, dhāturāṣṭropaśobhitāḥ, sūpatīrthā,
vikardamāḥ, suvarṇavālikāsaṃstīrṇāḥ. tatra yadā te sattvā
ākāṃkṣanti : īdṛśā asmākam abhiprāyāḥ paripūryantām iti,
tadā teṣāṃ tādṛśā evābhiprāyā dharmyāḥ paripūryante. yaś
P36
cāsāv ānanda tasya vāriṇo nirghoṣas tāvad manojño niścarati,
yena sarvāvat tad buddhakṣetram abhijñāpyate. tatra ye
sattvā nadītīreṣu sthitā ākāṃkṣanti : māsmākam ayaṃ śabdaḥ
śrotrendriyābhāsam āgacchann iti, teṣāṃ sa divyasyāpi śrotrendriyasyābhāsaṃ
nāgacchati. yaś ca yaś ca yathārūpaṃ
śabdam ākāṃkṣanti śrotuṃ, sa tathārūpam evaṃ manojñaṃ
śabdaṃ śṛṇoti ; tad yathā ; buddhaśabdaṃ, dharmaśabdam,
saṃghaśabdaṃ, pāramitāśabdaṃ, bhūmiśabdaṃ, balaśabdaṃ,
vaiśāradyaśabdam, āveṇikabuddhadharmaśabdam, abhijñāśabdam,
pratisaṃvicchabdaṃ śūnyatānimittāpraṇihitānabhisaṃskāra-
ajātānutpādābhāvanirodhaśabdaṃ, śāntapraśāntopaśānta-
śabdaṃ, mahāmaitrīmahākaruṇāmahāmuditāmahopekṣāśabdam,
anutpattikadharmakṣāntyabhiṣekabhūmipratilambhaśabdaṃ ca
śṛṇoti. ta evaṃrūpāṃś chabdāṃś chrutvodāraprītiprāmodyaṃ
pratilabhante, vivekasahagataṃ, virāgasahagataṃ,
śāntasahagataṃ, nirodhasahagataṃ, dharmasahagataṃ, bodhi-
pariniṣpattikuśalamūlasahagataṃ ca.
sarvaśaś cānanda sukhāvatyāṃ lokadhātāv akuśalaśabdo
nāsti ; sarvaśo nīvaraṇaśabdo nāsti ; sarvaśo 'pāyadurgativinipāta-
śabdo nāsti ; sarvaśo duḥkhaśabdo nāsti ; aduḥkhāsukha-
vedanāśabdo 'pi tāvad ānanda tatra nāsti ; kutaḥ punar
duḥkhaṃ duḥkhaśabdo vā bhaviṣyati.
P37
tad anenānanda paryāyeṇa sā lokadhātuḥ sukhāvaty
ucyate saṃkṣiptena, na punar vistareṇa. kalpo 'pi parikṣayaṃ
gacchet, sukhāvatyāṃ lokadhātau sukhakāraṇeṣu parikīrtayamāneṣu ;
na tv eva śakyaṃ teṣāṃ sukhakāraṇānāṃ

paryanto 'dhigantum.
tasyāṃ khalu punar ānanda sukhāvatyāṃ lokadhātau ye
sattvāḥ pratyājātāḥ pratyājaniṣyante vā, sarve ta evaṃrūpeṇa
varṇena, balena, sthāmnārohapariṇāhenādhipatyena, puṇya-
saṃcayenābhijñābhir vastrābharaṇodyānavimānakūṭāgāra-
paribhogair, evaṃrūpaśabdagandharasasparśāparibhogair,
evaṃrūpaiś ca sarvopabhogaparibhogaiḥ samanvāgatāḥ ; tad
yathāpi nāma devāḥ paranirmitavaśavartinaḥ.
na khalu punar ānanda sukhāvatyāṃ lokadhātau sattvā
audārikaṃ kavaḍīkārāhāram āharanti. api tu khalu punar
yathārūpam evāhāram ākāṃkṣanti, tathārūpam āhṛtam eva
saṃjānanti. prīṇitakāyāś ca bhavanti, prīṇitagātrāḥ. na
teṣāṃ bhūyaḥ kāye prakṣepaḥ karaṇīyaḥ. te prīṇitakāyās
tathārūpāni gandhajātāny ākāṃkṣanti, tādṛśair eva
gandhajātair divyais tad-buddhakṣetraṃ sarvam eva nirdhūpitaṃ
bhavati. tatra yas taṃ gandhaṃ nāghrātukāmo bhavati,
tasya sarvaśo gandhasaṃjñāvāsanāpi na samudācarati. evaṃ
ye yathārūpāṇi gandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvaja-
patākātūryāṇy ākāṃkṣanti, teṣāṃ tathārūpair evaṃ taiḥ
sarvaṃ tad-buddhakṣetraṃ parisphuṭaṃ bhavati.
te yādṛśāni cīvarāṇy ākāṃkṣanti nānāvarṇāny anekaśata-
P38
sahasravarṇāni, teṣāṃ tādṛśair eva cīvararatnaiḥ samaṃ tad-
buddhakṣetraṃ parisphuṭaṃ bhavati ; prāvṛtam eva cātmānaṃ
saṃjānanti.
te yathārūpāṇy ābharaṇāny ākāṃkṣanti, tad yathā : śīrṣābharaṇāni
vā, karṇābharaṇāni vā, grīvahastapādābharaṇāni
vā, yad idaṃ : makuṭāni, kuṇḍalāni, kaṭakāṃ, keyūrāṃ,
vatsahārāṃ, rūcakahārāṃ, karṇikā, mudrikāḥ, suvarṇasūtrāṇi
mekhalāḥ, suvarṇajālāni, sarvaratnakaṃkaṇījālāni, te tathārūpair
ābharaṇair anekaratnaśatasahasrapratyuptaiḥ sphuṭaṃ
tad-buddhakṣetraṃ paśyanti sma. yad idam : ābharaṇavṛkṣa-
vastrais taiś cābharaṇair alaṃkṛtam ātmānaṃ saṃjānanti.
te yādṛśaṃ vimānam ākāṃkṣanti, yad varṇaliṅgasaṃsthānaṃ,
yāvad ārohapariṇāho, nānāratnamayaniryūhaśata-
sahasrasamalaṃkṛtaṃ, nānādivyadūṣyasaṃstīrṇaṃ, vicitropadhāna-
vinyastaratnaparyaṅkaṃ, tādṛśam eva vimānaṃ teṣāṃ
purataḥ prādurbhavati. te teṣu manobhinirvṛteṣu vimāneṣu
saptāpsaraḥsahasraparivṛtāḥ puraskṛtā viharanti, krīḍanti
ramante paricārayanti.

na ca tatra lokadhātau devānāṃ manuṣyāṇāṃ vā nānātvam
asti, anyatra saṃvṛtivyavahāreṇa devā manuṣyā veti saṃkhyāṃ
gacchati. tad yathānanda, rājñaś cakravartinaḥ purato
manuṣyahīno manuṣyaṣaṇḍako na bhāsate, na tapati, na virocate,
na bhavati viśārado, na prabhāsvara, evam eva devānāṃ
paranirmitavaśavartināṃ purataḥ śakro devendro na bhāsate,
P39
na tapati, na virocate, yad idam : udyānavimānavastrābharaṇair,
ādhipatyena vā, rddhyā vā, prātihāryeṇa vaiśvaryeṇa
vā ; na tu khalu punar dharmābhisamayena dharmaparibhogena
vā. tatrānanda yathā devāḥ paranirmitavaśavartina
evaṃ sukhāvatyāṃ lokadhātau manuṣyā draṣṭavyāḥ.
tasyāṃ khalu punar ānanda sukhāvatyāṃ lokadhātau pūrvāhna-
kālasamaye pratyupasthite, samantāc caturdiśam ākula-
samākulā vāyavo vānti, yenātra ratnavṛkṣāṃś citrān, darśanīyān,
nānāvarṇān, anekavarṇān, nānāsurabhidivyagandhaparivāsitān
kṣobhayanti, saṃkṣobhayanti, īrayanti, samīrayanti ;
yato bahūni puṣpaśatāni tasyāṃ ratnamayyāṃ pṛthivyāṃ
prapatanti manojñagandhāni darśanīyāni. taiś ca puṣpais
tadbuddhakṣetraṃ samantāt saptapauruṣaṃ saṃskṛtaṃ rūpaṃ
bhavati. tad yathāpi nāma kaścid eva puruṣaḥ kuśalaḥ
pṛthivyāṃ puṣpasaṃstaraṃ saṃstṛṇuyād, ubhābhyāṃ
pāṇibhāṃ samaṃ racayet sucitraṃ darśanīyam, evam etad
buddhakṣetraṃ taiḥ puṣpair nānāgandhavarṇaiḥ samantāt
saptapauruṣaṃ sphuṭaṃ bhavati. tāni ca puṣpajātāni mṛdūni
kācalindikasukhasaṃsparśāny ; aupamyamātreṇa yāni nikṣipte
pāde caturaṅgulam eva namanty, utkṣipte pāde caturaṅgulam
evānamanti. nirgate punaḥ pūrvāhnakālasamaye, tāni puṣpāni
niravaseṣam antardhīyante.
atha tad-buddhakṣetraṃ viviktaṃ, ramyaṃ, śubhaṃ
bhavaty, aparikliṣṭais taiḥ pūrvapuṣpaiḥ. tataḥ punar
api samantāc caturdiśaṃ vāyavo vānti, ye pūrvavad abhinavāni
puṣpāṇy abhiprakiranti. yathā pūrvāhna eva madhyāhne,
P40
'parāhne kālasamaye, saṃdhyāyāṃ, rātryāḥ prathame
yāme, madhyame paścime ca yāme. taiś ca vātair vāyadbhir
nānāgandhaparivāsitais te sattvāḥ spṛṣṭāḥ santa, evaṃ
sukhasamarpitā bhavanti sma, tad yathāpi nāma nirodhasamāpanno
bhikṣuḥ.
tasmiṃś cānanda buddhakṣetre sarvaśo 'gnicandrasūrya-

grahanakṣatratārārūpānāṃ tamo'ndhakārasya ca nāmadheya-
prajñaptir api nāsti. sarvaśo rātridivaprajñaptir api
nāsty, anyatra tathāgatavyavahārāt. sarvaśaś cāgāraparigraha-
saṃjñā nāsti.
tasyāṃ khalu punar ānanda sukhāvatyāṃ lokadhātau
kāle divyagandhodakameghā abhipravarṣanti. divyāni sarva-
varṇikāni kusumāni, divyāni saptaratnāni, divyaṃ candana-
cūrṇaṃ, divyāś cchatradhvajapatākā abhipravarṣanti. divyāni
vimānāni, divyāni vitānāni dhriyante, divyāni ratnacchatrāṇi
sacāmarāṇy ākāśe dhriyante. divyāni vādyāni pravādyante.
divyāś cāpsaraso nṛtyanti sma.
tasmin khalu punar ānanda buddhakṣetre ye sattvā
upapannā utpadyanta upapatsyante, sarve te niyatāḥ samyaktve
yāvan nirvāṇāt. tat kasya hetoḥ. nāsti tatra dvayo
rāśyor vyavasthānaṃ prajñaptir vā, yad idam : aniyatyasya
vā mithyātvaniyatasya vā. tad anenāpy ānanda paryāyeṇa
sā lokadhātuḥ sukhāvatīty ucyate saṃkṣiptena, na vistareṇa.
kalpo 'py ānanda parikṣayet, sukhāvatyāṃ lokadhātau
sukhakāraṇeṣu parikīrtayamāneṣu ; na ca teṣāṃ sukhakāraṇānāṃ
P41
śakyaṃ paryanto 'dhigantum.
atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyām imā gāthā
abhāṣata :
sarve pi sattvāḥ sugatā bhaveyuḥ,
viśuddhajñānāḥ paramārthakovidā.
te kalpakoṭīm atha vāpi uttarim,
sukhāvatīvarṇa prakāśayeyuḥ.(1)
kṣaye kalpakoṭīya vrajeyu tāś ca,
sukhāvatīye na ca varṇa antaḥ.
kṣayaṃ na gacchet pratibhā teṣāṃ
prakāśayantāna tha varṇamālā.(2)
ye lokadhātūṃ paramāṇusadṛśāṃ
cchindeya bhindeya rajāṃś ca kuryāt,
ato bahū uttari lokadhātū
pūretva dānaṃ ratanehi dadyāt.(3)
na tā kalāṃ pi upamā pi tasya
puṇyasya bhontī pṛthulokadhātavaḥ,
yal lokadhātūya sukhāvatīye
śrutvaiva nāma bhavatīha puṇyaṃ (4)
tato bahū puṇya bhaveta teṣāṃ,

ye śraddhaṇeya jinavacanasaṃjñā.
śraddhā hi mūlaṃ jagatasya prāptaye,
tasmād dhi śrutvā vimatiṃ vinodayed, iti.(5)
evam aprameyaguṇavarṇā ānanda sukhāvatī lokadhātuḥ.
tasya khalu punar ānanda bhagavato 'mitābhasya tathāgatasya
P42
daśasu dikṣv ekaikasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukāsameṣu
buddhakṣetreṣu gaṅgānadīvālukāsamā buddhā bhagavanto
nāmadheyaṃ parikīrtayante, varṇaṃ bhāṣante, yaśaḥ
prakāśayanti, guṇam udīrayanti. tat kasya hetoḥ. ye
kecit sattvās tasya 'mitābhasya tathāgatasya nāmadheyaṃ
śṛṇvanti, śrutvā cāntaśa ekacittotpādam apy adhyāśayena
prasādasahagatam utpādayanti, sarve te 'vaivarttikatāyāṃ
saṃtiṣṭhante 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ.
ye cānanda kecit sattvās taṃ tathāgataṃ punaḥ punar
ākārato manasīkariṣyanti, bahuparimitaṃ ca kuśalamūlam
avaropayiṣyanti, bodhāya cittaṃ pariṇāmya tatra ca lokadhātāv
upapattaye praṇidhāsyanti, teṣāṃ so 'mitābhas
tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho maraṇakālasamaye pratyupasthite
'nekabhikṣugaṇaparivṛtaḥ puraskṛtaḥ sthāsyati. tatas
te taṃ bhagavantaṃ dṛṣṭvā prasannacittāḥ santi, tatraiva
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapadyate. ya ānandākāṃkṣata,
kulaputro vā kuladuhitā vā, kim ity ahaṃ dṛṣṭa eva dharme
tam amitābhaṃ tathāgataṃ paśyeyam iti, tenānuttarāyāṃ
samyaksaṃbodhau cittam utpādyādhyāśayapatitayā saṃtatyā
tasmin buddhakṣetre cittaṃ saṃpreṣyopapattaye kuśalamūlāni
ca pariṇāmayitavyāni.
ye punas taṃ tathāgataṃ na bhūyo manasīkariṣyanti, na
ca bahuparimitaṃ kuśalamūlam abhīkṣṇam avaropayiṣyanti,
tatra ca buddhakṣetre cittaṃ saṃpreṣayiṣyanti, teṣāṃ
tādṛśenaiva so 'mitābhas tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho
P43
varṇasaṃsthānārohapariṇāhena bhikṣusaṃghaparivāreṇa, tādṛśa
eva buddhanirmito maraṇakāle purataḥ sthāsyati, te tenaiva
tathagatadarśanaprasādālambanena samādhināpramuṣitayā
smṛtyā cyutās, tatraiva buddhakṣetre pratyājaniṣyanti.
ye punar ānanda sattvās taṃ tathāgataṃ daśacittotpādāṃ
samanusmariṣyanti ; spṛhāṃś ca tasmin buddhakṣetre utpādayiṣyanti ;
gambhīreṣu ca dharmeṣu bhāṣyamāṇeṣu tuṣṭiṃ
pratilapsyante, na vipatsyante, na viṣādam āpatsyante, na

saṃsīdam āpatsyante ; 'ntaśa ekacittotpādenāpi taṃ tathāgataṃ
manasikariṣyanti, spṛhāṃ cotpādayiṣyanti tasmin buddhakṣetre,
te 'pi svapnāntaragatās tam amitābhaṃ tathāgataṃ drakṣyanti ;
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ; 'vaivarttikāś
ca bhaviṣyanty anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ.
imaṃ khalv ānandārthavasaṃ saṃpaśyantas, te tathāgatā
daśasu dikṣv aprameyāsaṃkhyeyāsu lokadhātusu tasyāmitābhasya
tathāgatasya nāmadheyaṃ parikīrtayanto, varṇān
ghoṣayantaḥ, praśaṃsām abhyudīrayanti. tasmin khalu
punar ānanda buddhakṣetre daśabhyo digbhya ekaikasyāṃ
diśi gaṅgānadīvālukopamā bodhisattvās tam amitābhaṃ
tathāgatam upasaṃkrāmanti darśanāya, vandanāya, paryupāsanāya,
paripraśnīkaraṇāya ; taṃ ca bodhisattvagaṇaṃ tāṃś
ca buddhakṣetraguṇālaṃkāravyūhasaṃpadaviśeṣān draṣṭum.
atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyām imam evārthaṃ
bhūyasyā mātrayā paridīpayann imā gāthā abhāṣata :
P44
yathaiva gaṅgāya nadīya vālikā,
buddhāna kṣetrā purimena tāttakāḥ.
yato hi te āgami buddha vanditum
saṃbodhisattvā amitāyu nāyakaṃ.(1)
bahupuṣpapuṭān gṛhītvā
nānāvarṇa surabhī manoramān,
okiranti naranāyakottamam
amita-āyu naradevapūjitam.(2)
tatha dakṣiṇapaścimottarāsu
buddhāna kṣetrā diśatāsu tattakāḥ,
yato yato āgami buddha vanditum
saṃbodhisattvā amitāyu nāyakaṃ.(3)
bahugandhapuṭān gṛhītvā
nānāvarṇa surabhī manoramān,
okiranti naranāyakottamaṃ
amita-āyu naradevapūjitam.(4)
pūjitva ca te bahubodhisattvān,
vanditva pādām amitaprabhasya,
pradakṣiṇīkṛtya vadanti caivaṃ :
aho 'dbhutaṃ śobhati buddhakṣetraṃ.(5)
te puṣpapuṭāhi samokiranti
udagracittā atulāya prītaye,
vācaṃ prabhāṣanti punas tu : nāyake,

asmāpi kṣetraṃ siya evarūpaṃ.(6)
P45
taiḥ puṣpapuṭā iti kṣipta tatra
cchatraṃ tadā saṃsthihi yojanāśatāṃ,
svalaṃkṛtaṃ śobhati citradaṇḍaṃ,
cchādeti buddhasya samantakāyaṃ.(7)
te bodhisattvās tatha satkaritvā,
kathā kathentī iti tatra tuṣṭaḥ :
sulabdha lābhāḥ khalu tehi sattvaiḥ,
yehī śrutaṃ nāma narottamasya.(8)
asmehi pī lābha sulabdha pūrvā
yad āgatasya ima buddhakṣetraṃ.
paśyātha svapnopama kṣetra kīdṛśaṃ,
yat kalpitaṃ kalpasahasra śāstunā.(9)
paśyatha, buddho varapuṇyarāśiḥ,
parīvṛtu śobhati bodhisattvaiḥ.
amitābhasya ābhā amitaṃ ca tejaḥ,
amitā ca āyur, amitaś ca saṃghaḥ.(10)
smitaṃ karontī amitāyu nāthaḥ
ṣaṭtriṃśatkoṭīnayutāni arciṣāṃ,
ye niścaritvā mukhamaṇḍalābhaḥ
sphuranti kṣetrāṇi sahasrakoṭīḥ.(11)
tāḥ sarva arcīḥ punaretya tatra,
mūrdhne ca astaṃgami nāyakasya.
devamanuṣyā janayanti prītim,
P46
arcis tadā astam itā viditvā.(12)
uttiṣṭhate buddhasuto mahāyaśā
nāmnātha so hi avalokiteśvaraḥ :
ko hetur atra bhagavan, ko pratyayaḥ,
yena smitaṃ kurvasi lokanātha.(13)
taṃ vyākarohī paramārthakovidā
hitānukampī bahusattvamocakaḥ.
śrutvā ti vācaṃ paramāṃ manoramāṃ,
udagracittā bhaviṣyanti sattvāḥ.(14)
ye bodhisattvā bahulokadhātuṣu
sukhāvatīṃ prasthita buddhapaśyanā,
te śrutva prītiṃ vipulāṃ janetvā,
kṣipraṃ imaṃ kṣetra vilokayeyuḥ.(15)
āgatya ca kṣetram idaṃ udāraṃ,

ṛddhībalaṃ prāpuṇi kṣipram eva,
divyaṃ ca cakṣus, tatha śrotra divyaṃ,
jātismaraḥ paramatakovidāś ca.(16)
amitāyu buddhas tada vyākaroti :
mama hy ayaṃ praṇidhir abhūṣi pūrva.
kathaṃ pi sattvāḥ śruṇiyāna nāmaṃ,
vrajeyu kṣetraṃ mama nityam eva.(17)
sa me aya praṇidhi prapūrṇa śobhanā,
sattvāś ca enti bahulokadhātutaḥ.
āgatya kṣipraṃ mama te 'ntikasmin
avivarttikā bhontiha ekajātiyā.(18)
tasmād ya icchatiha bodhisattvaḥ :
mamāpi kṣetraṃ siya evarūpaṃ.
ahaṃ pi sattvā bahu mocayeyaṃ,
P47
nāmena ghoṣena tha darśanena.(19)
sa śīghraśīghraṃ tvaramāṇarūpaḥ,
sukhāvatīṃ gacchatu lokadhātuṃ.
gatvā ca pūrvam amitaprabhasya,
pūjetu buddhāna sahasrakoṭī.(20)
buddhāna koṭīṃ bahu pūjayitvā,
ṛddhībalena bahu kṣetra gatvā,
kṛtvāna pūjāṃ sugatāna santike,
bhaktāgram eṣyanti sukhāvatī ta, iti.(21)
tasya khalu punar ānanda bhagavato 'mitāyuṣas tathāgatasyārhataḥ
samyaksaṃbuddhasya bodhivṛkṣaḥ ṣoḍasayojanaśatāny
uccaitvenāṣṭau yojanaśatāny abhipralambitaśākhāpattrapalāśaḥ
pañcayojanaśatamūlārohapariṇāhaḥ, sadāpattraḥ
sadāpuṣpaḥ sadāphalo, nānāvarṇo 'nekaśatasahasravarṇo,
nānāpattro nānāpuṣpo nānāphalo, nānāvicitrarūpena samalaṃkṛtaś,
candrabhāsamaṇiratnaparisphuṭaḥ, śakrābhilagnamaṇiratnavicitritaś,
cintāmaṇiratnakīrṇaḥ, sāgaravaramaṇiratnasuvicitrito,
divyasamatikrāntaḥ, suvarṇasūtrābhipralambito, rūcakahāro
ratnahāro vajrāhāraḥ kaṭakahāro lohitamuktāhāro
nīlamuktāhāraḥ, siṃhalatāmekhalākalāparatnasūtrasarva-
ratnakañcukaśatābhivicitritaḥ, suvarṇajālamuktājālasarvaratna-
jālakaṅkaṇījālāvanato, makarasvastikanandyāvartyardhacandra-
samalaṃkṛtaḥ, kiṅkiṇīmaṇisauvarṇasarvaratnālaṃkāravibhūṣito,
yathāśayasattvavijñaptisamalaṃkṛtaś ca.
tasya khalu punar ānanda bodhivṛkṣasya vātasamīritasya

yaḥ śabdaghoṣo niścarati, so 'parimāṇān lokadhātūn abhivijñāpayati.
tatrānanda yeṣāṃ sattvānāṃ bodhivṛkṣaśabdaḥ
P48
śrotrāvabhāsam āgacchati, teṣāṃ śrotrarogo na pratikāṃkṣitavyo,
yāvad bodhiparyantam. yeṣāṃ cāprameyāsaṃkhyeyā-
cintyāmāpyāparimāṇānabhilāpyānāṃ sattvānāṃ bodhivṛkṣaś
cakṣuṣābhāsam āgacchati, teṣāṃ cakṣūrogo na pratikāṃkṣitavyo,
yāvad bodhiparyantam. ye khalu punar ānanda
sattvās tato bodhivṛkṣād gandhaṃ jighranti, teṣāṃ yāvad
bodhiparyantaṃ na jātu ghrāṇarogaḥ pratikāṃkṣitavyaḥ. ye
sattvās tato bodhivṛkṣāt phalāny āsvādayanti, teṣāṃ yāvad
bodhiparyantaṃ na jātu jihvārogaḥ pratikāṃkṣitavyaḥ.
ye sattvās tasya bodhivṛkṣasyābhayā sphuṭā bhavanti,
teṣāṃ yāvad bodhimaṇḍaparyantaṃ na jātu kāyarogaḥ
pratikāṃkṣitavyaḥ. ye khalu punar ānanda sattvās taṃ
bodhivṛkṣaṃ dharmato nidhyāyanti, teṣāṃ tatropādāya yāvad
bodhiparyantaṃ na jātu cittavikṣepaḥ pratikāṃkṣitavyaḥ. sarve
ca te sattvāḥ sahadarśanāt tasya bodhivṛkṣasyāvaivarttikāḥ
saṃtiṣṭhante ; yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodhes tisraś ca
kṣāntīḥ pratilabhante, yad idaṃ : ghoṣānugām anulomikāṃ
anutpattikadharmakṣāntiṃ ca ; tasyaivāmitāyuṣas tathāgatasya
pūrvapraṇidhānādhiṣṭhānena, pūrvajinakṛtādhikāratayā,
pūrvapraṇidhānaparicaryayoś ca susamāptayā, subhāvitayānū-
nāvikalatayā.
tatra khalu punar ānanda ye bodhisattvāḥ pratyājātāḥ
pratyājāyante pratyājaniṣyante vā, sarve ta ekajātipratibaddhās
tata evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyante ;
sthāpayitvā praṇidhānavaśena ye te bodhisattvā mahāsiṃhanādanāditā,
P49
udārasaṃnāhasamnaddhāḥ, sarvasattvaparinirvāṇābhiyuktāś
ca.
tasmin khalu punar ānanda buddhakṣetre ye śrāvakās
te vyomaprabhā, ye bodhisattvās te yojanakoṭīśatasahasraprabhāḥ ;
sthāpayitvā dvau bodhisattvau, yayoḥ prabhayā
sā lokadhātuḥ satatasamitaṃ nityāvabhāsasphuṭā.
atha khalv āyuṣmān ānando bhagavantam etad avocat :
kiṃ nāmadheyau bhagavan tau satpuruṣau bodhisattvau
mahāsattvau. bhagavān āha : ekas tayor ānandāvalokiteśvara
bodhisattvo mahāsattvo, dvitīyaḥ sthāmaprāpto nāma. ita
evānanda buddhakṣetrāc cyutvā tatropapannau.

tatra cānanda buddhakṣetre ye bodhisattvāḥ pratyājātāḥ,
sarve te dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samanvāgatāḥ,
paripūrṇagātrā, dhyānābhijñākovidāḥ, prajñāprabhedakovidāḥ,
kuśalās, tīkṣṇendriyāḥ, susaṃvṛtendriyā, ājñātendriyā, adīnācalendriyāḥ,
pratilabdhakṣāntikā anantāparyantaguṇāḥ.
tasmin khalu punar ānanda buddhakṣetre ye bodhisattvāḥ
pratyājātāḥ, sarve te 'virahitā buddhadarśanena dharmaśravaṇenāvinipāta-
dharmāṇo, yāvad bodhiparyantaṃ. sarve ca
te tatropādāya na jātv ajātismarā bhaviṣyanti, sthāpayitvā
tathārūpeṣu kalpasaṃkṣobheṣu ye pūrvasthānapraṇihitāḥ
pañcasu kaṣāyeṣu vartamāneṣu, yadā buddhānāṃ bhagavatāṃ
P50
loke prādurbhāvo bhavati, tad yathāpi nāma mamaitarhi.
tasmin khalu punar ānanda buddhakṣetre ye bodhisattvāḥ
pratyājātāḥ, sarve ta ekapurobhaktenānyalokadhātūṃ gatvānekani
buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇy upatiṣṭhanti, yāvac
cākāṃkṣanti buddhānubhāvena te yathā cittam utpādayanty :
evaṃrūpaiḥ puṣpadīpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇa-
cīvaracchatradhvajapatākāvaijayantītūryasaṃgītivādyaiḥ pūjāṃ
kuryāma iti, teṣāṃ sahacittotpādāt tathārūpāṇy eva sarvapūjāvidhānāni
pāṇau prādurbhavanti. te taiḥ puṣpair yāvad
vādyais teṣu buddheṣu bhagavatsu pūjāṃ kurvanto bahvapa-
rimāṇāsaṃkhyeyaṃ kuśalamūlam upacinvanti. sacet punar
ākāṃkṣanty : evaṃrūpāḥ puṣpapuṭāḥ pāṇau prādurbhavanti,
teṣāṃ sahacittotpādān nānāvarṇā anekavarṇā nānāgandhā divyāḥ
puṣpapuṭāḥ pāṇau prādurbhavanti. te tais tathārūpaiḥ
puṣpapuṭaiḥ tān buddhān bhagavato 'vakiranti sma, abhyavakiranty,
abhiprakiranti. teṣāṃ ca yaḥ sarvaparīttaḥ puṣpapuṭa
utsṛṣṭo, daśayojanavistāram puṣpacchatraṃ prādurbhavanti.
upary antarīkṣe dvitīye cānutsṛṣṭe, na prathamo
dharaṇyāṃ prapatati. santi tatra puṣpapuṭā ya utsṛṣṭāḥ santo
viṃśatiyojanavistārāṇi puṣpacchatrāṇy upary antarīkṣe
prādurbhavanti. santi triṃśatcatvāriṃśatpañcāśat, santi yojana-
śatasahasravistārāṇi puṣpacchatrāṇy upary antarīkṣe prādurbhavanti.
tatra ya udāraṃ prītiprāmodyaṃ saṃjanayanty ;
udāraṃ ca cittaudbilyaṃ pratilabhyante ; te bahv aparimitam
asaṃkhyeyaṃ ca kuśalamūlam avaropya, bahūni
buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇy upasthāyaikapūrvāhnena punar
api sukhāvatyāṃ lokadhātau pratiṣṭhante, tasyaivāmitāyuṣas
P51

tathāgatasya pūrvapraṇidhānādhiṣṭhānaparigraheṇa, pūrvapraṇidhāna-
samṛddhiparipūryānūnayā suvibhaktābhāvitayā.
tasmin khalu punar ānanda buddhakṣetre ye bodhisattvāḥ
pratyājātāḥ, sarve te sarvajñatāsahagatām eva dharmakathāṃ
kathyanti. na ca tatra buddhakṣetre sattvānāṃ kācit
parigrahasaṃjñāsti, sarvaṃ tad-buddhakṣetraṃ samanucaṃkramamāṇā,
anuvicaranto na ratiṃ nāratim utpādayanti.
prakrāmantas tāś cānupekṣā evaṃ prakrāmanti, na sāpekṣāḥ
sarvaśas caiṣām evaṃ cittam nāsti.
tatra khalu punar ānanda sukhāvatyāṃ lokadhātau ye
sattvāḥ pratyājātā, nāsti teṣām anyātakasaṃjñā, nāsti svakasaṃjñā,
nāsti mamasaṃjñā, nāsti vigraho, nāsti vivādo, nāsti
virodho, nāsti asamacittaḥ ; samacittās te, hitacittā, maitracittā,
mṛducittāḥ, snigdhacittāḥ, karmaṇyacittāḥ, prasannacittāḥ,
sthiracittā, vinīvaraṇacittā, akṣubhitacittā, aluḍitacittāḥ,
prajñāpāramitācaryācaraṇacittāś, cittādhārabuddhipraviṣṭāḥ,
sāgarasamāḥ prajñayā, merusamā buddhyānekaguṇasaṃnicayā,
bodhyaṅgasaṃgītyā vikrīḍitā, buddhasaṃgītyābhiyuktā ;
māṃsacakṣuḥ praticinvanti. divyaṃ cakṣur abhinirharanti.
prajñācakṣurgatiṃgatāḥ, dharmacakṣuḥpāraṃgatāḥ ;
buddhacakṣur niṣpādayanto, deśayanto, dyotayanto, vistāreṇa
prakāśayanto ; 'saṅgajñānam abhinirharantas, traidhātukasamatayābhiyuktā,
dāntacittāḥ, śāntacittāḥ, sarvadharmānupalabdhi-
P52
samanvāgatāḥ, samudayaniruktikuśalā, dharmaniruktisamanvāgatā,
hārāhārakuśalā, nayānayasthānakuśalā ; lokikīṣu
kathāsv anapekṣā viharanti. lokottarābhiḥ kathābhiḥ sāraṃ
pratyayanti. sarvadharmaparyeṣṭikusalāḥ, sarvadharmaprakṛtivyupasamajñāna-
vihārino, 'nupalambhagocarā, niṣkiñcanā,
nirupādānā, niścintā, nirupāyāsā, anupādāya suvimuktā,
anaṅgaṇā, aparyantasthāyino, 'bhijñāsv amūlasthāyino,
'saṅgacittā, anavalīnā, gambhīreṣu dharmeṣv abhiyuktā na
saṃsīdanti. duranubodhabuddhajñānapraveśodgatā, ekāyatanamārgānuprāptā,
nirvicikitsās, tīrṇakathaṃkathā, aparapratyayajñānā,
anadhimāninaḥ ; sumerusamā jñāne 'bhyudgatāḥ ; sāgarasamā
buddhyākṣobhyā ; candrasūryaprabhātikrāntāḥ prajñayā,
pāṇḍarasuśuklaśubhacittayā ca ; uttaptahemavrṇasadṛaśāvabhāsa-
nirbhāsaguṇapradhānatayā ca ; vasuṃdharāsadṛśāḥ sarvasattva-
śubhāśubhakṣapanatayā ; apsadṛśāḥ sarvakleśamalanidhāvana-
pravāhanatayā ; agnirājasadṛśāḥ sarvadharmamanyanākleśanirdahanatayā ;

vāyusadṛśāḥ sarvalokāsaṃjanatayā ; ākāśasadṛśāḥ
sarvadharmanairvedhikatayā, sarvaśo niṣkiṃcanatayā ca.
padmasadṛśāḥ sarvalokānupaliptayā ; kālānusārimahāmeghasadṛśā
dharmābhigarjanatayā ; mahāvṛṣṭisadṛśā dharmasalilābhivarṣaṇatayā ;
ṛṣabhasadṛśā mahāgaṇābhibhavanatayā ;
mahānāgasadṛśāḥ paramasudāntacittatayā ; bhadrāśvājāneyasadṛśāḥ
suvinītatayā ; siṃhamṛgarājasadṛśā vikramavaiśāradyāsaṃtrastatayā ;
P53
nyagrodhadrumarājasadṛśāḥ sarvasattvaparitrāṇatayā ;
sumeruparvatarājasadṛśāḥ sarvaparavādyakampanatayā ;
gaganasadṛśā aparimāṇamaitrībhāvanatayā ; mahābrahmasamāḥ
sarvakuśalamūladharmādhipatyapūrvaṃgamanatayā ;
pakṣisadṛśāḥ saṃnicayasthānatayā ; garuḍadvijarājasadṛśāḥ
parapravādividhvaṃsanatayā ; udumbarapuṣpasadṛśā
durlabhotpattyarthitayā ; nāgavat susamāhitā, avikṣiptā, ajihmendriyā ;
viniścayakuśalāḥ, kṣāntisaurabhyabahulā ; anīrṣyakāḥ
parasaṃpattyaprārthatayā. viśāradā dharmakathāsv ;
atṛptā dharmaparyeṣṭau ; vaiḍūryasadṛśāḥ śīlena ; ratnākarāḥ
śrutena ; mañjusvarā mahādharmadundubhighoṣena ; mahādharmabherīṃ
parāghnanto ; mahādharmaśaṅkham āpūrayanto ;
mahādharmadhvajām ucchrāpayanato ; mahādharmolkāṃ
prajvālayantaḥ ; prajñāvilokino, 'saṃmūḍhā, nirdoṣāḥ,
śāntākhilāḥ, śuddhā, nirāmagandhā, alubdhāḥ, saṃvibhāgaratā,
muktatyāgāḥ, prasṛtapāṇayo, dānasaṃvibhāgaratā dharmāmiṣābhyām,
dāne 'matsariṇo, 'saṃsṛṣṭā, anuttrastamānasā,
viraktā, dhīrā, vīrā, dhaureyā, dhṛtimanto, hrīmanto, 'sādṛśyā,
nirargaḍā, prāptābhijñāḥ, suratāḥ sukhasaṃvāsā, arthakarā,
P54
lokapradyotā, nāyakā, nandīrāgānunayapratighāḥ, prahīṇāḥ,
śuddhāḥ, śokāpagatā, nirmalās, trimalaprahīṇā, vikrīḍitābhijñā,
hetubalikāḥ, praṇidhānabalikā, ajihmā, akuṭilāḥ.
ye te bahubuddhakoṭīnayutaśatasahasrāvaropitakuśalamūlā,
utpāṭitamānaśalyā, apagatarāgadveṣamohāḥ, śuddhāḥ, śuddhādhimuktā,
jinavarapraśastā, lokapaṇḍitā, uttaptajñānasamudgatā,
jinastutās, cittaudbilyasamanvāgatāḥ, śūrā, dṛḍhā, asamā,
akhilā, atulā, arajasaḥ, sahitā, udārā, ṛṣabhā, hrīmanto,
dhṛtimantaḥ, smṛtimanto, matimanto, gatimantaḥ, prajñāśastrapraharaṇāḥ,
puṇyavanto, dyutimanto, vyapagatakhilamalaprahīṇā,
abhiyuktāḥ sātatyeṣu dharmeṣu.
īdṛśā ānanda tasmin buddhakṣetre bodhisattvā mahāsattvāḥ

saṃkṣiptena. vistareṇa punaḥ sacet kalpakoṭīnayutaśatasahasrasthitikenāpy
āyuṣpramāṇena tathāgato nirdiśed, na tv eva
śakyaṃ teṣāṃ satpuruṣāṇāṃ guṇaparyanto 'dhigantum. na ca
tathāgatasya vaiśāradyopacchedo bhavet. tat kasya hetoḥ. ubhayam
apy etad ānandācintyam atulyam, yad idam : teṣāṃ
ca bodhisattvānāṃ guṇās tathāgatasya cānuttaraṃ prajñāpratibhānam.
api cānanda uttiṣṭha paścānmukho bhūtvā, puṣpāṇy avakīryāñjaliṃ
pragṛhya, praṇipata. eṣāsau dig, yatra sa bhagavān
amitābhas tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate
P55
yāpayati, dharmaṃ ca deśayati ; virajo viśuddho, yasya
taṃ nāmadheyam anāvaraṇaṃ daśadiśi loke vighuṣṭam ekaikasyāṃ
diśi gaṅgānadīvālikāsamā buddhā bhagavanto varṇayanti,
stuvanti, praśaṃsanty, asakṛd asakṛd asaṅgavācāprativākyāḥ.
evam ukta, āyusmān ānando bhagavantam
etad avocat : icchāmy ahaṃ bhagavantaṃ tam amitābham
amitaprabham amitāyuṣaṃ tathāgatam arhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ
draṣṭum, tāṃś ca bodhisattvān mahāsattvān
bahubuddhakoṭīnayutaśatasahasrāvaropitakuśalamūlān. samanantarābhāṣitā
cāyuṣmatānandeneyaṃ vāk, atha tāvad eva
so 'mitābhas tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ svapāṇitalāt
tathārūpāṃ prabhāṃ prāmuñcat, yayedaṃ koṭīśatasahasratamaṃ
buddhakṣetraṃ mahatāvabhāsena sphuṭam abhūt.
tena khalv api samayena sarvatra koṭīśatasahasrabuddhakṣetrāṇāṃ,
ye kecit kālaparvatā vā, ratnaparvatā vā,
merumahāmerumucilindamahāmucilindacakravāḍamahācakravāḍā
vā, bhittayo vā, stambhā vā, vṛkṣagahanodyānavimānāni
vā divyamānuṣyakāni, tāni sarvāṇi tasya tathāgatasya tayā
prabhayābhinirbhinnāny abhūvan, samabhibhūtāni.
tad yathāpi nāma puruṣo vyāmamātrake sthito dvitīyaṃ
puruṣaṃ pratyavekṣata āditye 'bhyudgata ; evam evāsmin
buddhakṣetre bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā devanāgayakṣa-
gandharvāsuragaruḍakinnaramahoragāś ca tasyāṃ velāyām
adrākṣus tam amitābhaṃ tathāgatam arhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ,
sumerum iva parvatarājānaṃ sarvakṣetrābhyudgatam,
sarvadiso 'bhibhūya, bhāsamānaṃ tapantaṃ virocamānaṃ
P56
bibhrājamānaṃ, taṃ ca mahāntaṃ bodhisattvagaṇaṃ, taṃ ca
bhikṣusaṃghaṃ, yad idaṃ buddhānubhāvena tasyāḥ prabhayāḥ
pariśuddhatvāt.

tad yatheyaṃ mahāpṛthivy ekodakajātā bhavet, tatra na
vṛkṣā, na parvatā, na dvīpā, na tṛṇagulmauṣadhivanaspatayo,
na nadīśvabhraprapātāḥ prajñāyeran, anyatraikārṇavībhūtamahāpṛthivy
aikā syāt ; evam eva tasmin buddhakṣetre nāsty
anyat kiṃcil liṅgaṃ vā, nimittaṃ vānyatraiva vyāmaprabhāḥ
śrāvakās, te ca yojanakoṭīśatasahasraprabhā bodhisattvāḥ, sa
ca bhagavān amitābhas tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas,
taṃ ca śrāvakagaṇaṃ taṃ ca bodhisattvagaṇam abhibhūya,
sarvā diśaḥ prabhāsayan saṃdṛśyate.
tena khalv api samayena tasyāṃ sukhāvatyāṃ lokadhātau
bodhisattvāḥ śrāvākadevamanuṣyāś ca sarve ta imāṃ lokadhātuṃ,
śākyamuniṃ ca tathāgataṃ mahatā bhikṣusaṃghena
parivṛtaṃ paśyanti sma, dharmaṃ ca deśayantam.
tatra khalu bhagavān ajitaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam
āmantrayate sma : paśyasi tvam ajitāmuṣmin buddhakṣetre
guṇālaṃkāravyūhasaṃpadam ; upariṣṭāś cāntarīkṣa ārāmaramaṇīyāni,
vanaramaṇīyāny, udyānaramaṇīyāni, nadīpuṣkiriṇīramaṇīyāni,
nānāratnamayotpalapadmakumudapuṇḍaṛīkākīrṇāni ;
adhastāc ca dharaṇitalam upādāya, yāvad akaniṣṭhabhavanād,
gaganatalaṃ puṣpābhikīrṇaṃ, puṣpāvalisamupaśobhitaṃ,
nānāstambhapaṅktiparisphuṭaṃ tathāgatābhinirmita-
nānādvijasaṃghaniṣevitam. āha : paśyāmi bhagavan, bhagavān
āha : paśyasi punas tvam ajitaitān aparān dvijasaṃghān
P57
sarvabuddhakṣetrān buddasvareṇābhijijñāpayanti, yenaite
bodhisattvā nityam avirahitā buddhānusmṛtyā. āha : paśyāmi
bhagavan. bhagavān āha : paśyasi tvam ajitātra buddhakṣetre
amūn sattvān yojanaśatasahasrakeṣu vimāneṣv abhirūḍhān,
antarīkṣe 'saktān krāmataḥ. āha : paśyāmi bhagavan.
bhagavān āha : tat kiṃ manyase 'jita ; asti kiṃcin
nānātvaṃ devānāṃ vā paranirmitavaśavartināṃ sukhāvatyām
lokadhātau manuṣyaṇāṃ vā. āha : ekam apy ahaṃ bhagavan
nānātvaṃ na samanupaśyāmi. yāvad maharddhikā atra
sukhāvatyāṃ lokadhātau manuṣyāḥ. bhagavān āha : paśyasi
punas tvam ajita tatra sukhāvatyāṃ lokadhātāv ekeṣāṃ
manuṣyāṇām udāreṣu padmeṣu garbhāvāsam. āha ; tad yathāpi
nāma bhagavan trayaśtriṃśā devā yāmā devā vā, pañcāśadyojanakeṣu
vā, yojanaśatikeṣu vā, pañcayojanaśatikeṣu
vimāneṣu praviṣṭāḥ krīḍanti, ramanti, paricārayanti ; evam
evāhaṃ bhagavan atra sukhāvatyāṃ lokadhātāv ekeṣāṃ

manuṣyāṇām udārapadmeṣu garbhāvāsaṃ paśyāmi.
santi khalu punar atra bhagavan sattvā ya upapādukāḥ
padmeṣu paryaṅkaiḥ prādurbhavanti. tat ko 'tra bhagavan
hetuḥ, kaḥ pratyayo, yad anye punar garbhāvāse prativasanti ;
anye punar upapādukāḥ paryaṅkaiḥ padmeṣu prādurbhavanti.
bhagavān āha : ye te 'jita bodhisattvā anyeṣu buddhakṣetreṣu
sthitāḥ sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapattaye vicikitsām
P58
utpādayanti, tena cittena kuśalamūlāny avaropayanti,
teṣām atra garbhāvāso bhavati. ye punar nirvicikitsāś cchinnakāṃkṣāḥ
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapattaye kuśalamūlāny
avaropayanti, buddhānāṃ bhagavatām asaṅgajñānam avakalpayanty
abhiśraddhadhaty adhimucyante ; tatropapādukāḥ
padmeṣu paryaṅkaiḥ prādurbhavanti. ye te 'jita bodhisattvā
mahāsattvā anyatrabuddhakṣetrasthāś cittam utpādayanty
amitābhasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya darśanāya,
na vicikitsām utpādayanti, na kāṃkṣanty asaṅgabuddhajñānaṃ,
svakucalamūlaṃ cābhiśraddhadhati, teṣām
aupapādukānāṃ paryaṅkaiḥ padmeṣu prādurbhūtānāṃ
muhūrtamātreṇaivaivaṃrūpaḥ kāyo bhavati, tad yathānyeṣāṃ
ciropapannānāṃ sattvānām.
paśyājita prajñādaurbalyaṃ prajñāvaimātraṃ prajñāparihāṇiṃ
prajñāparīttatāṃ, yatra hi nāma pañcavarṣaśatāni parihīṇā
bhavanti buddhadarśanād, bodhisattvadarśanāt, saddharmadarśanād,
dhārmasaṃkathyāt ; kuśalamūlacaryāyāḥ parihīṇā
bhavanti sarvakuśalamūlasaṃpatter, yad idaṃ vicikitsāpatitaiḥ
saṃjñāmanasikāraiḥ.
tad yathājita rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhānābhiṣiktasya
bandhanāgāraṃ bhavet, sarvasauvarṇavaiḍūryapratyuptam,
avasaktapaṭṭamālyadāmakalāpaṃ, nānāraṅgavitatavitānaṃ,
dūṣyapaṭṭasaṃcchannaṃ, nānāmuktakusumābhikīrṇam, udāraṃ,
dhūpanirdhūpitaṃ, prāsādaharmyagavākṣavedikātoraṇavicitra-
sarvaratnapratimaṇḍitaṃ, hemaratnakaṃkaṇījālasaṃcchannaṃ,
caturasraṃ, catuḥsthūṇaṃ caturdvāraṃ, catuḥsopānakam.
tatra tasya rājñaḥ putraḥ kenacid eva kṛtyena prakṣipto
P59
jāmbūnadasuvarṇamayair nigaḍair baddho bhavati. tasya
ca tatra paryaṅkaḥ prajñaptaḥ syād, anekagoṇikāstīrṇas,
tūlikāpalālikāstīrṇaḥ, kācilindikasukhasaṃsparśaḥ, kāliṅga-
prāvaraṇasottarapaṭacchadana, ubhayāntalohitopadhānaś, citro,

darśanīyaḥ. sa tatrābhiniṣaṇṇo vābhinipanno vā bhavet. bahu
cāsyānekavidhaṃ śucipraṇītaṃ pānabhojanaṃ tatropanāmyet.
tat kiṃ manyase 'jita ; udāras tasya rājaputrasya sa paribhogo
bhavet. āha : udāro bhagavan. bhagavān āha : tat kiṃ
manyase 'jita ; api tv āsvādayet, sa tan nigamayed vā,
tena vā tuṣṭiṃ vidyāt. āha : no hīdaṃ bhagavan. api tu
khalu punar yena vyapanītena rājñā tatra bandhanāgāre
prakṣipto bhavet, sa tato mokṣam evākāṃkṣayet. abhijātān
kumārān amātyān stryāgārān śreṣṭhino gṛhapatīn koṭṭarājño
vā paryeṣed, ya enaṃ tato bandhanāgārāt parimocayeyuḥ.
kiṃ cāpi bhagavaṃs tasya kumārasya tatra bandhanāgāre
nābhiratiḥ. nātra parimucyate, yāvan na rājā prasādam upadarśayati.
bhagavān āha : evam evājita, ye te bodhisattvāḥ
vicikitsāpatitāḥ kuśalamūlāny avaropayanti, kāṃkṣanti
buddhajñānam asamasamajñānaṃ, kiṃ cāpi te buddhanāmaśravaṇena,
tena ca cittaprasādamātreṇātra sukhāvatyāṃ
lokadhātāv upapadyante. na tu khalv aupapādukāḥ padmeṣu
paryaṅkaiḥ prādurbhavanti. api tu padmeṣu garbhāvāse
P60
prativasanti. kiṃ cāpi teṣāṃ tatrodyānavimānasaṃjñāḥ
saṃtiṣṭhante. nāsty uccāraprasrāvaṃ, nāsti kheṭasiṃhānakaṃ,
na pratikūlaṃ manasaḥ pravartate. api tu khalu punaḥ
pañca varṣaśatāni virahitā bhavanti buddhadarśanena,
dharmaśravaṇena, bodhisattvadarśanena, dharmasāṃkathyaviniścayena,
sarvakuśaladharmacaryābhiś ca. kiṃ cāpi te
tatra nābhiramante, na tuṣṭiṃ vidanti. api tu khalu punaḥ
pūrvāparādhaṃ kṣapayitvā, te bhūyas tataḥ paścān niṣkrāmanti.
na caiṣāṃ tato niṣkrāmatāṃ niṣkramaḥ prajñāyata, ūrdhvam
adhas tiryag vā.
paśyājita ; yatra hi nāma pañcabhir varṣaśatair bahūni
buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇy upasthātavyāni, bahvasaṃkhyeyāprameyāni
ca kuśalamūlāny avaropayitavyāni ca syuḥ.
buddhadharmāś ca parigṛhītavyāḥ. tat sarvaṃ vicikitsādoṣeṇa
virāgayanti. paśyājita kiyan mahate 'narthāya
bodhisattvānāṃ vicikitsā saṃvartata iti.
tasmāt tarhy ajita ; bodhisattvair nirvicikitsair bodhāya
cittam utpādya, kṣipraṃ sarvasattvahitasukhādhānāya
sāmarthāpratilambhārthaṃ, sukhāvatyāṃ lokadhātāv
upapattaye kuśalamūlāni pariṇāmayitavyāni, yatra bhagavān
amitāyus tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ.

evam ukte, 'jito bodhisattvo bhagavantam etad avocat :
kiyantaḥ punar bhagavan bodhisattvā ito buddhakṣetrāt
pariniṣpannā, anyeṣāṃ vā buddhānāṃ bhagavatām antikād
ye sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante. bhagavān āha :
P61
ito hy ajita buddhakṣetrād dvāsaptatikoṭīnayutāni bodhisattvānāṃ
pariniṣpannāni, yāni sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante,
pariniṣpannānām avaivarttikānāṃ bahubuddhakoṭī-
śatasahasrāvaropitaiḥ kuśalamūlaiḥ. kaḥ punar vādas, tataḥ
parīttataraiḥ kuśalamūlaiḥ.
duṣprasahasya tathāgatasyāntikād aṣṭādaśakoṭīnayutāni
bodhisattvānāṃ sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
pūrvāntare digbhāge ratnākaro nāma tathāgato viharati.
tasyāntikān navatibodhisattvakoṭyaḥ sukhāvatyām lokadhātāv
upapatsyante ;
jyotiṣprabhasya tathāgatasyāntikād dvāviṃśatibodhisattvakoṭyaḥ
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
amitaprabhasya tathāgatasyāntikāt pañcaviṃśatibodhisattvakoṭyaḥ
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
lokapradīpasya tathāgatasyāntikāt ṣaṣṭibodhisattvakoṭyaḥ
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
nāgābhibhuvas tathāgatasyāntikāt catuḥṣaṣtibodhisattvakoṭyaḥ
sukhāvatyām lokadhātāv upapatsyante ;
virajaprabhasya tathāgatasyāntikāt pañcaviṃśatibodhisattvakoṭyaḥ
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
siṃhasya tathāgatasyāntikād aṣṭādaśabodhisattvasahasrāṇi
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
śrīkūṭasya tathāgatasyāntikād ekāśītibodhisattvakoṭīnayutāni
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
narendrarājasya tathāgatasyāntikād daśabodhisattvakoṭīnayutāni
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
P62
balābhijñasya tathāgatasyāntikād dvādaśabodhisattvasahasrāṇi
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
puṣpadhvajasya tathāgatasyāntikāt pañcaviṃśatir vīryaprāptā
bodhisattvakoṭya ekaprasthānasaṃsthitā ekenāṣṭāhena
navanavatikalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi paścānmukhīkṛtya
yāḥ sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
jvalanādhipates tathāgatasyāntikād dvādaśabodhisattvakoṭyaḥ
sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;

vaiśāradyaprāptasya tathāgatasyāntikād ekonasaptatir
bodhisattvakoṭyo yāḥ sukhāvatyāṃ lokadhātāv upapatsyante ;
amitābhasya tathāgatasya darśanāya, vandanāya,
paryupāsanāya paripṛcchanāyai paripraśnīkaraṇāya.
etenājita paryāyeṇa paripūṛṇakalpakoṭīnayutaṃ nāmadheyāni
parikīrtayeyaṃ teṣāṃ tathāgatānām, yebhyas te bodhisattvā
upasaṃkrāmanti sukhāvatīṃ lokadhātuṃ tam amitābhaṃ
tathāgataṃ draṣṭuṃ vandituṃ paryupāsituṃ, na ca śakyaḥ
paryanto 'dhigantum.
paśyājita kiyat sulabdhalābhās te sattvā ye 'mitābhasya
tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya nāmadheyaṃ
śroṣyanti, napi te sattvā hīnādhimuktikā bhaviṣyanti,
ye 'ntaśa ekacittaprasādam api tasmin tathāgate pratilapsyante,
'smiṃś ca dharmaparyāye.
tasmāt tarhy ajita ; ārocayāmi vaḥ, prativedayāmi vaḥ,
sadevakasya lokasya purato 'sya dharmaparyāyasya sravaṇāya,
P63
trisāhasramahāsāhasram api lokadhātum agniparipūṛṇām
avagāhyātikramyaikacittotpādam api vipratisāro na kartavyaḥ.
tat kasya hetoḥ. bodhisattvakoṭyo hy ajitāśravaṇād eṣām
evaṃrūpāṇāṃ dharmaparyāyāṇāṃ vivartante 'nuttarāyāḥ
samyaksaṃbodheḥ. tasmād asya dharmaparyāyasyādhyāśayena
śravaṇodgrahaṇadhāraṇārthāṃ, paryavāptaye,
vistareṇa saṃprakāśanārthāya, bhāvanārthaṃ ca, sumahadvīryam
ārabdhavyam. antaśa ekarātrim divasam apy, eka-
godohamātram apy antaśaḥ, pustakagatāvaropitam api kṛtvā
sulikhito dhārayitavyaḥ, śastṛsaṃjñā ca tatrotpādāya kartavyā,
icchadbhiḥ kṣipram aparimitān sattvān avaivarttikāṃś
cānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayituṃ, taṃ ca
tasya bhagavato 'mitābhasya tathāgatasya buddhakṣetraṃ
draṣṭum. ātmanaś ca visiṣṭāṃ buddhakṣetraguṇālaṃkāravyūhasaṃpadaṃ
parigṛhītum iti.
api tu khalv ajita ; atyarthaṃ sulabdhalābhās te sattvā
avaropitakuśalamūlāḥ, pūrvajinakṛtādhikārā, buddhādhiṣṭhānādhiṣṭhitāś
ca bhaviṣyanti, yeṣām anāgate 'dhvani, yāvat
saddharmapralope vartamāna ima evaṃrūpā udārā dharmaparyāyāḥ
sarvabuddhasaṃvarṇitāḥ, sarvabuddhapraśastāḥ
sarvabuddhānujñātā, mahataḥ, sarvajñajñānasya kṣipram āhārakāḥ
śrotāvabhāsam āgacchanti. śrutvā codāraṃ prītiprāmodyaṃ
P64

Original text: Sukhāvatīvyūha · Data entry Yoshimichi Fujita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc