Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0947-0966
parārthe yaḥ pīḍāmanubhavati bhaṅgepi madhuro
yadīyaḥ sarveṣāmiha khalu vikāropyabhimataḥ /
na saṃprāpto vṛddhiṃ yadi sa bhṛśamakṣetrapatitaḥ
kimikṣordoṣosau na punaraguṇāyā marubhavaḥ //
tāpaḥ svātmani saṃśritadrumalatādoṣodhvagairvarjanaṃ
satyaṃ tīvratayā tṛṣastava maro kosāvanarthodayaḥ /
nanvarthaḥ sumahānayaṃ jalalavasvāmyasmayodgarjinaḥ
saṃnahyanti yatastavopakṛtaye dhārādharāḥ prākṛtāḥ //
evaṃ codvidhinā kṛtosyupakṛtau kasyāṃcidapyakṣamaḥ
kāmaṃ mopakṛthāstatastava maro vācyaṃ na dhīro bhava /
kiṃ tvārānmṛgatṛṣṇayopajanayannambhomucāṃ vañcanāṃ
premṇā karṣasi tarṣamūrchitadhiyopyanyānataḥ śocyase //
āmrāḥ kiṃ phalabhāranabhraśiraso ramyāḥ kimūṣmacchidaḥ
sacchāyāḥ kadalīdrumāḥ surabhayaḥ kiṃ puṣpitāścampakāḥ /
etāstā niravagrahograkarabhollīḍhāvarūḍhāḥ punaḥ
śamyo bhrāmyasi mūḍha nirmaruti kiṃ mithyaiva martuṃ marau //
jalāntarāṇi śvabhreṣu tiṣṭhantu kvāpi yāntu vā /
surasindhupravāhasya sṛtau ratnākarovadhiḥ //
kvāntaḥ śūnyo naḍaḥ kvekṣustathāpi sudṛśākṛtī /
vivekaśūnyamanasāṃ vipralambhāya nirmitau //
nāsya bhāragrahe śaktirna ca vāhaguṇaḥ kṛṣau /
devāgārabalīvardastathāpyaśnāti śobhanam //
nakraḥ svasthānamāsādya gajendramapi karṣati /
sa eva pracyutaḥ sthānācchunāpi paribhūyate //
varamunnatalāṅgūlātsaṭādhūnanabhīṣaṇāt /
siṃhātpādaprahāropi na sṛgālādhirohaṇam //
gandhaikasāro viphalaḥ sevyaścandanapādapaḥ /
bhujaṃgāḥ pavanāhārāḥ sevakāḥ sadṛśo vidhiḥ //
kva gato mṛgo na jīvatyanudinamaśnaṃstṛṇāni vividhāni /
svayamāhatagajabhoktuḥ siṃhasya tu durlabhā vṛttiḥ //
vakramaśayyāsaṃsthitamantaḥkoṭaramanekadurgranthi /
praguṇīkartuṃ śakto durdāru na viśvakarmāpi //
na tadanukṛtaṃ manāgapi na vā jalaṃ sucirasevitaiḥ śītam /
andhīkṛte kudīpaiḥ pratyuta dhūmena me nayane //
utsannamāpaṇamamuṃ drakṣyāmo nirmalaiḥ kadā nayanaiḥ /
cintāmaṇikācakaṇau viparītaguṇāguṇau yatra //
ujjvalacampakamukulāśaṅkitayā yaḥ pradīpakaṃ spṛśati /
kajjalakalaṅkadāhaṃ muktvānyattasya kiṃ ghaṭatām //
śikharī citaśikharaśikhaḥ sphuradaurvaśikhākadambakombunidhiḥ /
kasyāpi laṅghanīyau na tu nagarāvakaranikaroyam //
phaṇamaṇibhāsuraguratarasamarthabahumastake śeṣe /
kaḥ kṣitibharamudvoḍhuṃ prārthayate kṛpaṇakaṇikīṭān //
yatnādapi kaḥ paśyecchikhināmāhāraniḥsaraṇamārgam /
yadi jaladaninadamuditāsta eva mūḍhā na nṛtyeyuḥ //
śaradi samagraniśākarakaraśatahatatimirasaṃcayā rajanī /
jaladāntaritārkāmapi divasacchāyāṃ na pūrayati //
mṛdusubhagaparikararucopyanucitamidamekameva madanasya /
yadanena kṛtaḥ ketau makaro daṃṣṭrākarālamukhaḥ //
Original text: Subhāṣitāvali 1-1040 · Edition: P. Peterson, Bombay 1886 (Bombay Sanskrit Series ; 31) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0