Spanda Karika · Chapter 3
tṛtīyo niḥṣyandaḥ
yathecchābhyarthito dhātā jāgrato 'rthān hṛdi sthitān
somasūryodayaṃ kṛtvā sampādayati dehinaḥ || 1 |
tathā svapne 'py abhīṣṭārthān praṇayasyānatikramāt |
nityaṃ sphuṭataraṃ madhye sthito 'vaśyaṃ prakāśayet
anyathā tu svatantrā syāt sṛṣṭis taddharmakatvataḥ |
satataṃ laukikasyeva jāgratsvapnapadadvaye
yathā hi artho 'sphuṭo dṛṣṭaḥ sāvadhāne 'pi cetasi |
bhūyaḥ sphuṭataro bhāti svabalodyogabhāvitaḥ
tathā yat paramārthena yena yatra yathā sthitam |
tat tathā balam ākramya na cirāt sampravartate
durbalo 'pi tadākramya yataḥ kārye pravartate |
ācchādayed bubhukṣāṃ ca tathā yo 'ti bubhukṣitaḥ
anenādhiṣṭhite dehe yathā sarvajñatādayaḥ |
tathā svātmany adhiṣṭhānāt sarvatraivam bhaviṣyati
glānir vilu.ṅthikā dehe tasyāścājñānataḥ sṛtiḥ |
tad unmeṣaviluptaṃ cet kutaḥ sā syād ahetukā
ekacintāprasaktasya yataḥ syād aparodayaḥ |
unmeṣaḥ sa tu vijñeyaḥ svayaṃ tam upalakṣayet
ato bindur ato nādo rūpam asmād ato rasaḥ |
pravartante 'cireṇaiva kṣobhakatvena dehinaḥ
didṛkṣayeva sarvārthān yadā vyāpyāvatiṣṭhate |
tadā kiṃ bahunoktena svayam eva avabhotsyate
prabuddhaḥ sarvadā tiṣṭhej jñānenālokya gocaram |
ekatrāropayet sarvaṃ tato 'nyena na pīḍyate
śabdarāśisamutthasya śaktivargasya bhogyatām |
kalāviluptavibhavo gataḥ san sa paśuḥ smṛtaḥ
parāmṛtarasāpāyas tasya yaḥ pratyayodbhavaḥ |
tenāsvatantratām eti sa ca tanmātragocaraḥ
svarūpāvaraṇe cāsya śaktayaḥ satatotthitāḥ |
yataḥ śabdānuvedhena na vinā pratyayodbhavaḥ
seyaṃ kriyātmikā śaktiḥ śivasya paśuvartinī |
bandhayitrī svamārgasthā jñāta siddhyupapādikā
tanmātrodayarūpena mano 'haṃbuddhivartinā |
puryaṣṭakena saṃruddhas taduttham pratyayodbhavam
bhuṅkte paravaśo bhogaṃ tadbhāvāt saṃsared ataḥ |
saṃsṛtipralayasyāsya kāraṇaṃ sampracakṣmahe
yadā tv ekatra saṃrūḍhas tadā tasya layodayau |
niyacchan bhoktṛtām eti tataś cakreśvaro bhavet
Original text: Spandakārikā · Data entry Marino Faliero · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0