Language

ENहिગુ
Scripture Library

Spanda Karika · Chapter 1

1.1

prathamo niḥṣyandaḥ
yasyonmeṣanimeṣābhyāṃ jagataḥ pralayodayau |
taṃ śakticakravibhavaprabhavaṃ śaṅkaraṃ stumaḥ

1.2

yatra sthitam idaṃ sarvaṃ kāryaṃ yasmāc ca nirgataṃ |
tasyānāvṛtarūpatvān na nirodho 'sti kutracit

1.3

jāgradādi vibhede 'pi tadabhinne prasarpati |
nivartate nijānnaiva svabhāvād upalabdhṛtaḥ

1.4

ahaṃ sukhī ca duḥkhī ca raktaś ca ityadisamvidaḥ |
sukhādyavasthānusyūte vartante 'nyatra tāḥ sphuṭam

1.5

na duḥkhaṃ na sukhaṃ yatra na grāhyam grāhakaṃ na ca |
na cāsti mūḍhabhāvo 'pi tad asti paramārthataḥ

1.6

yataḥ karaṇavargo 'yaṃ vimūḍho 'mūḍhavat svayam |
sahāntareṇa cakreṇa pravṛttisthitisaṃhṛtiḥ

1.7

labhate tatprayatnena parīkṣyaṃ tattvam ādarāt |
yataḥ svatantratā tasya sarvatreyam akṛtrimā

1.8

na hīcchānodanasyāyam prerakatvena vartate |
api tv ātmabalasparśāt puruṣas tatsamo bhavet

1.9

nijāśuddhyāsamarthasya kartavyeṣv abhilāṣiṇaḥ |
yadā kṣobhaḥ pralīyeta tadā syāt paramam padam

1.10

tadāsyākṛtrimo dharmo jñatvakartṛtvalakṣaṇah |
yatas tadepsitaṃ sarvaṃ jānāti ca karoti ca

1.11

tam adhiṣṭhātṛbhāvena svabhāvam avalokayan |
smayamāna ivāste yas tasyeyaṃ kusṛtiḥ kutaḥ

1.12

nābhāvo bhāvyatām eti na ca tatrāsty amūḍhatā |
yato 'bhiyogasaṃsparśāt tadāsid iti niścayah

1.13

atas tatkṛtrimaṃ jñeyaṃ sauṣuptapadavat sadā |
na tv evaṃ smaryamāṇatvaṃ tat tattvam pratipadyate

1.14

avasthāyugalaṃ cātra kāryakartṛtvaśabditam |
kāryatā kṣayiṇī tatra kartṛtvam punar akṣayam

1.15

kāryonmukhaḥ prayatno yaḥ kevalaṃ so 'tra lupyate |
tasmin lupte vilupto 'smīty abudhaḥ pratipadyate

1.16

na tu yo 'ntarmukho bhāvah sarvajñātvaguṇāspadam |
tasya lopaḥ kadācit syād anyasyānupalambhanāt

1.17

tasyopalabdhiḥ satataṃ tripadāvyabhicāriṇī |
nityaṃ syāt suprabuddhasya tadādyante parasya tu

1.18

jñānajñeyasvarūpiṇyā śaktyā paramayā yutaḥ |
padadvaye vibhur bhāti tadanyatra tu cinmayaḥ

1.19

guṇādispandaniḥṣyandāḥ sāmānyaspandasaṃśrayāt |
labdhātmalābhaḥ satataṃ syur jñasyāparipanthinaḥ

1.20

aprabudhadhiyas tv ete svasthitisthaganodyatāḥ |
pātayanti duruttāre ghore saṃsāravartmani

1.21

ataḥ satatam udyuktaḥ spandatattvaviviktaye |
jāgrad eva nijam bhāvam acireṇādhigacchati

1.22

atikruddhaḥ prahṛṣṭo vā kiṃ karomīti vā mṛśan |
dhāvan va yat padaṃ gacchet tatra spandaḥ pratiṣṭhitaḥ

1.23

yām avasthāṃ samālambya yad ayam mama vakṣyati |
tadavaśyaṃ kariṣye 'ham iti saṃkalpya tiṣṭhati

1.24

tām aśrityordhvamārgeṇa candrasūryāv ubhāv api |
sauṣumne 'dhvanyastamito hitvā brahmā.ṅdagocaram

1.25

tadā tasmin mahāvyomni pralīnaśaśibhāskare |
sauṣuptapadavan mūḍhaḥ prabuddhaḥ syād anāvṛtaḥ

Original text: Spandakārikā · Data entry Marino Faliero · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc