Skanda Purana · Verses 7.24-3

// devyuvāca // //
kasminkāle jagannātha tatra liṃgaṃ pratiṣṭhitam //
kathamārādhanaṃ cakre kṛtārtho rohiṇīpatiḥ

// īśvara uvāca // //
tretāyuge ca daśame manorvaivasvatasya hi //
saṃjāto rohiṇīnātho yukto durvāsasā priye

tasminkāle tadā tatra gate varṣasahasrake //
tataḥ kṛtvā tapaścāyaṃ pratyakṣīkṛtaśaṃkaraḥ

liṃgaṃ pratiṣṭhayāmāsa brahmaṇā lokakartṝṇā //
punarvarṣasahasraṃ tu pūjayāmāsa śaṃkaram

tataḥ saṃpūjya vidhinā nijakāryārthasiddhaye //
stutiṃ cakre niśānāthaḥ pratyakṣīkṛtaśaṃkaraḥ

// caṃdra uvāca //
nāsti śarvasamo devo nāsti śarvasamā gatiḥ //
nāsti śarvasamo devo nāsti śarvasamā gatiḥ

yaṃ paṭhaṃti sadā sāṃkhyāścitayaṃti ca yoginaḥ //
paraṃ pradhānaṃ puruṣaṃ tasmai jñeyātmane namaḥ

utpattau ca vināśe ca kāraṇaṃ yaṃ vidurbudhāḥ //
devāsuramanuṣyāṇāṃ tasmai jñānātmane namaḥ

yamavyayamanādyaṃtaṃ yaṃ nityaṃ śāśvataṃ dhruvam //
niṣkalaṃ paramaṃ brahma tasmai yogātmane namaḥ

yaḥ pavitraṃ pavitrāṇāmādidevo maheśvaraḥ //
punāti darśanādeva tasmai tīrthātmane namaḥ

yataḥ pravarttate sarvaṃ yasminsarvaṃ vilīyate //
pālayedyo jagatsarvaṃ tasmai sarvātmane namaḥ

aniṣṭomādibhiryajñairyaṃ yajaṃti dvijātayaḥ //
saṃpūrṇadakṣiṇaireva tasmai yajñātmane namaḥ

// īśvara uvāca // //
evaṃ sa saṃstute yāvaddivārātrau niśākaraḥ //
abravīdbhagavānprītaḥ prahasanniva śaṃkaraḥ

// śaṃkara uvāca // //
parituṣṭo'smi te vatsa stotreṇānena śītago //
varaṃ varaya bhadraṃ te bhūyo yatte manogatam

// caṃdra uvāca // //
yadi deyo varo'smākaṃ yadi tuṣṭo'si me prabho //
sāṃnidhyaṃ kuru deveśa liṃge'sminsarvadā vibho

ye tvāṃ paśyaṃti cātrasthaṃ bhaktyā paramayā yutāḥ //
teṣāṃ tu paramā siddhistvatprasādātsureśvara //

// śaṃbhuruvāca // //
agre tu mama sāṃnidhyamasmim̐lliṃge mahāprabho //
viśeṣato'dhunā caṃdra tava bhaktyā niraṃtaram

sthātavyamadyaprabhṛti kṣetre'sminnumayā saha //
yasmāttvayā prabhā labdhā kṣetre'sminmatprasādataḥ //
tasmātprabhāsamityevaṃ nāmāsya prabhaviṣyati

yasmātpratiṣṭhitaṃ liṃgaṃ tvayā soma śubhaṃ mama //
somanātheti me nāma tasmātkhyātiṃ gamiṣyati

yanmamāgretanaṃ nāmakhyātaṃ brahmāvasānikam//
somanātheti ca punastadeva pracariṣyati//
drakṣyaṃti hi narā ye māmatrasthaṃ bhaktitatparāḥ

śṛṇu teṣāṃ phalaṃ vatsa bhaviṣyati niśākara //
na teṣāṃ jāyate vyādhirna dāridryaṃ na durgatiḥ //
na ceṣṭena viyogaśca mama caṃdra prabhāvataḥ

yātrāṃ kurvaṃti ye bhaktyā mama darśanakāṃkṣiṇaḥ //
pade padeśvamedhasya teṣāṃ phalamudāhṛtam

kiṃ kṛtairbahubhiryajñairupavāsairniśākara //
sakṛtpaśyaṃti māṃ ye'tra te sarve lebhire phalam /// २३ //
ekamāsopavāsaṃ tu kurute bhaktitatparaḥ //
yāvadvarṣasahasraṃ tu ekaḥ paśyaṃti māmiha

dvābhyāmapi phalaṃ tulyaṃ nāsti kācidvicāraṇā

eko bhavedbrahmacārī yāvajjīvaṃ niśākara //
sakṛtpaśyati māmatra samaṃ tābhyāṃ phalaṃ smṛtam

eko dānāni sarvāṇi prayacchati dvijātaye //
ekaḥ paśyati māmatra samaṃ tābhyāṃ phalaṃ smṛtam

eko vratāni sarvāṇi kurute mṛgalāṃchana //
anyaḥ paśyati māmatra samaṃ tābhyāṃ phalaṃ smṛtam

ekastīrthāni kurute japajāpyāni bhūriśaḥ //
anyaḥ paśyati māmatra phalaṃ tābhyāṃ samaṃ smṛtam

eko jñānādiyogena mumukṣurjāyate dhruvam//
anyaḥ paśyati māmatra phalaṃ tābhyāṃ samaṃ smṛtam

/
ekastu bhṛgupātena yāti mṛtyuṃ niśākara//
anyaḥ paśyati māmatra samaṃ tābhyāṃ phalaṃ smṛtam

ekaḥ snāti sadā māghaṃ prayāge narasattamaḥ //
anyaḥ paśyati māmatra phalaṃ tābhyāṃ samaṃ smṛtam ३२ //
ekaḥ piṇḍapradānaṃ ca pitṛtīrthe samācaret //
anyaḥ paśyati māmatra phalaṃ tābhyāṃ samaṃ smṛtam

gosahasraprado hyeko brāhmaṇe vedapārage//
ekaḥ paśyati māmatra phalaṃ tābhyāṃ samaṃ smṛtam

pañcāgniṃ sādhayedeko grīṣmakāle sudāruṇe //
ekaḥ paśyati māmatra phalaṃ tābhyāṃ samaṃ smṛtam

snātaḥ somagrahe candra somavāre ca bhaktitaḥ //
yo māṃ paśyati sarveṣāmeteṣāṃ labhate phalam

sarasvatī samudraśca somaḥ somagrahastathā //
darśanaṃ somanāthasya sakārāḥ pañca durllabhāḥ

nairaṃtaryeṇa ṣaṇmāsānvidhinā yaḥ prapūjayet //
puṇyaṃ tadeva saphalaṃ labhate viṣuvārcanāt

etadeva tu vijñeyaṃ grahaṇe cottarāyaṇe //
saṃkrāṃtidinacchidreṣu ṣaḍaśītimukheṣu ca

māsaiścaturbhiryatpuṇyaṃ vidhinā''pūjya śaṃkaram //
kārttikyāṃ sa labhetpuṇyaṃ caitryāṃ taddviguṇaṃ smṛtam //
puṇyametattu phālgunyāmāṣāḍhyāmevameva tu

eko dadyādgavāṃ lakṣaṃ dogdhrīṇāṃ vedapārage //
eko mamārcayelliṃgaṃ tasya puṇyaṃ tato'dhikam

māsemāse ca yo'śnīyādyāvajjīvaṃ sureśvari //
yaścārccayetsakṛlliṃgaṃ samametanna saṃśayaḥ

tapaḥśīlaguṇopete pātre vedasya pārage //
suvarṇakoṭiṃ yaddattvā tatphalaṃ kusumena tu

arkapuṣpe'pi caikasmiñchivāya vinivedite //
daśa dattvā suvarṇāni yatphalaṃ tadavāpnuyāt

arkapuṣpasahasrebhyaḥ karavīraṃ viśiṣyate //
karavīra sahasrebhyo droṇapuṣpaṃ viśiṣyate

droṇapuṣpasahasrebhyo hyapāmārgaṃ viśiṣyate //
apāmārgasahasrebhyaḥ kuśapuṣpaṃ viśiṣyate //
kuśapuṣpa sahasrebhyaḥ śamīpuṣpaṃ viśiṣyate

śamīpuṣpaṃ bṛhatyāśca kusumaṃ tulyamucyate //
karavīrasamā jñeyā jātīvijayapāṭalāḥ

śvetamaṃdāra kusumaṃ sitaṃpadmasamaṃ bhavet //
nāgacaṃpakapunnāgadhattūrakusumaṃ smṛtam

ketakījātimuktaṃ ca kandayūthīmadantikāḥ //
śirīṣasarjajaṃbūkakusumāni vivarjjayet

ākulīkusumaṃ patraṃ karaṃjendrasamudbhavam //
bibhītakāni puṣpāṇi kusumāni vivarjjayet

kanakāni kadaṃbāni rātrau deyāni śaṃkare //
devaśeṣāṇi puṣpāṇi divā rātrau ca mallikā

praharaṃ tiṣṭhate mallī karavīramaharniśam //
kīṭakeśāpaviddhāni rātrau paryuṣitāni ca

svayaṃ patitapuṣpāṇi tyajedupahatāni ca //
tulasī śatapatraṃ ca gandhārī damanastathā

sarvāsāṃ patrajātīnāṃ śreṣṭho marubakaḥ smṛtaḥ //
etaiḥ puṣpaviśeṣaistu pūjyaḥ someśvaraḥ sadā

yātrāyāḥ phalamāpnoti svargaloke mahīyate//
etāvaduktvā vacanaṃ tatraivāntaradhīyata

candramā yakṣmaṇā muktaḥ svasthānanirato'bhavat //
āhūya viśvakarmāṇaṃ prāsādaṃ paryakalpayat //
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ gokṣīradhavalojjvalam

prāsādaṃ merunāmānaṃ hemaprākāratoraṇam //
caturdaśānye paritaḥ prāsādāḥ parikalpitāḥ //
teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi pratyekaṃ tāni me śṛṇu

kesarī sarvatobhadro nadano nandiśālakaḥ //
nandīśo mandaraścaiva śrīvṛkṣo hyamṛtodbhavaḥ

himavānhemakūṭaśca kailāsaḥ pṛthivījayaḥ //
indranīlo mahānīlo bhūdharo ratnakūṭakaḥ

vaiḍūryaḥ padmarāgaśca vajrako mukuṭojjvalaḥ //
airāvato rājahaṃso garuḍo vṛṣabhastathā

meruḥ prāsādarājā ca devānāmālayo hi saḥ //
ādau pañcāṇḍako jñeyaḥ kesarīnāmataḥ sthitaḥ

caturthāṃśā ca tadvṛddhiryāvanmeruḥ prakīrtitaḥ

evaṃ pṛthakkārayitvā prāsādāṃśca caturdaśa //
brahmādīnāṃ devatānāṃ samīpasthānavāsinām

daśa cānyānbhūdharādīnvṛṣabhāntānvarānane //
ādau kaparddinaṃ kṛtvā prāsādānparyakalpayat

meruḥ prāsādarājo vai sa tu someśvare kṛtaḥ //
tretāyuge tu daśame manovairvasvatasya ca

kārayitvā maṃḍapāṃśca pratiṣṭhāpya yathāvidhi //
nadānāṃ tu śataṃ kṛtvā vāpīkūpa sahasrakam

gṛhāṇāṃ tu sahasrāṇi dīnānāthāśrayāṇi ca //
kārayitvā vidhānena viprebhyaḥ pradadau pṛthak

niveśya nagaraṃ somaḥ śrīsomeśvarasannidhau //
svakarmaṇāṃ pracārārthamathābhyarthayata dvijān

somo'smi bhavatāṃ rājā prasādātparameṣṭhinaḥ //
tathāpi vinayenaiva bhaktyā vijñāpayāmi vaḥ

dhanaṃ hiraṇyaratnādi dhānyaṃ vrīhiyavādikam //
gomahiṣyādipaśavo vastrāṇi vividhāni ca //

kadalīnālikerāṇi tāṃbūlīpūgamālinaḥ //
mano'bhirāmacaramā ārāmāḥ paritaḥ sthitāḥ

jaṃbūdvīpādhipāḥ sarve bhavatāmatravāsi nām//
ādeśaṃ ca kariṣyaṃti śirasyādhāya śobhanam

dvīpāṃtarādāgataiśca karpūrāgurucaṃdanaiḥ //
anyaiśca vividhairdravyaiḥ saṃpūrṇā bhavatāṃ gṛhāḥ

paṇyānāṃ śatasaṃkhyānāṃ vyavahāranidarśinaḥ //
brahmottarāṇi tanvaṃti vaṇijo lābhakāṃkṣiṇaḥ

bhavatsu bhṛtyabhāvena varttamānā hitaiṣiṇaḥ //
te cānye ca tathā paurā nāvasīdaṃti karhicit

evaṃ saṃpūrṇavibhavairbhavadbhiḥ śreyase mama //
kratukriyā vitanyaṃtāṃ vidhivadbhūridakṣiṇāḥ

brahmādīni ca sarvāṇi pravartaṃtāmaharniśam //
dīnāṃdhakṛpaṇādīnāṃ kriyatāmārtināśanam

abhyāgatānāmaucityādātithyaṃ ca vidhīyatām//
tīrthayātrāprasaṃgena sametānāṃ mahātmanām

brahmarṣīṇāmāśrameṣu dīyatāmāśrayāḥ sadā //
mayātra sthāpitaṃ liṃgaṃ sarvakālaṃ dṛḍhavratāḥ

pavitrairupacāraiśca pūjayaṃtu dvijottamāḥ //
aṣṭau pramāṇapuruṣāḥ paurāṇāṃ kāryadarśinaḥ

vyavahārānavekṣadhvaṃ smṛtyācāraviśāradāḥ //
vyavasthāṃ matkṛtāmetāṃ bhavaṃto'tra dvijottamāḥ

dhārayaṃtu mahātmāno diggajā iva medinīm //
evaṃ prabhutvamāsthāya sthāne'smiñchivaśālini

śrutismṛtipurāṇoktāndharmānācarata dvijāḥ //
niśamya somasya vaco vinītamiti te dvijāḥ

uvāca kauśikasteṣu gotrāṇāṃ prathamo dvijaḥ //
sādhūpadiṣṭamasmākaṃ dvijarājena sarvathā

sarvametatkariṣyāmaḥ kiṃtu kiṃcinniśāmaya //
niyogataḥ pūjayatāṃ śivanirmālyasevinām //

pātityaṃ jāyate'smākaṃ śrutismṛtivigarhitam //
śrutismṛtī hi rudrasya yasmādājñādvayaṃ mahat

kastadullaṃghayenmūḍhaḥ prāṇaiḥ kaṃṭhaga tairapi

aṣṭamūrteḥ punarmūrttāvagnau devamukhe makhān //
kurvāṇāḥ śrutimārgeṇa prīṇayāmo'khilaṃ jagat

jagadbhagavato rūpaṃ vyaktameta tpuradviṣaḥ //
mitho vibhinnamityetadabhinnaṃ punarīśvarāt

agnau prāstāhutiḥ samyagādityamupatiṣṭhate //
ādityājjāyate vṛṣṭirvṛṣṭerannaṃ tataḥ prajāḥ

śrutismṛtipurāṇādisadabhyāsaprasaṃginām //
tattadartheṣu puṇyārthaṃ pravṛttākhilakarmaṇām

asmākamavakāśo'pi viralo liṃga pūjane //
rudrajāpyairmahāyajñairyajānāścaivamīśvaram

yathākṣaṇaṃ yathākālaṃ liṃgaṃ vedamupāsmahe //
yattu te'bhimataṃ soma śrīsomeśvarapūjanam //
tacca saṃpādayiṣyāmaḥ saviśeṣaṃ mahāmate

yena tvadīpsitaṃ sidhyettamupāyaṃ niśāmaya //
gaurīśaṃkarasaṃvādaṃ śrutvā bhagavato mukhāt

nāradaḥ prāha naḥ pūrvaṃ kathayāmastameva te //
brahmadevadviṣaḥ pūrvaṃ śataśo daityadānavāḥ //
tapobhirugrairvividhaiḥ śaṃkaraṃ pratipedire

teṣāmatyugratapasāmananyāsaktacetasām //
prasādamīśvaraścakre kāruṇyāmṛtasāgaraḥ

sa hi tribhuvanasvāmī devadevo maheśvaraḥ //
apekṣate varaṃ dātuṃ bhaktimevānapāyinīm

dadau sa bhuvanaiśvaryyaprāyānabhimatānvarān //
teṣāṃ bhaktyaiva saṃtuṣṭo devabrahmadviṣāmapi

brahmaṇā viṣṇunā cāpi yasyāṃto nādhigamyate //
tasyātarkyaprabhāvasya ko nu vedāśayaṃ prabhoḥ

durvṛttebhyo'pi daityebhyastapobhirvaradāyinam //
papraccha svacchhṛdayā pārvatī parameśvaram

// pārvatyuvāca // //
bhagavanprasādaṃ te prāpya dhṛṣyaṃto bhuvanatrayam //
upadravaṃtīṃdramukhāndevānsaṃkṣobhayaṃti ca

varaṃ dadāsi kiṃ teṣāṃ tādṛśānāṃ durātmanām //
jagataḥ svastaye yeṣāṃ na manāgapi ceṣṭitam

tvayā dattavarānetāndivyānbhogopabhoginaḥ //
avadhīrya tavaiśvaryaṃ kathaṃ viṣṇurnihaṃti ca

hatānāṃ ca punasteṣāṃ kā gatiḥ syādvada prabho

// īśvara uvāca // //
sāttvikā rājasāścaiva tāmasāśceti vai tridhā //
bhavaṃti lokāsteṣvete tamaḥprāyā durāsadāḥ

suraiḥ saha spardhamānāstapobhirapi tāmasaiḥ //
māṃ bhajaṃte muhurmohājjagadutsādanodyatāḥ

varaṃ dadāmi yatteṣāṃ bhaktistatra tu kāraṇam //
ahaṃ hi bhaktyā sugrāhyo nātra kāryā vicāraṇā //

taponurūpānāsādya varāṃste pāpakāriṇaḥ //
viṣṇunā yannihanyate tacca devi nibodha me

ahaṃ hariśca yadbhinnau guṇabhāgo'tra kāraṇam //
paramārthādabhinnau ca rahasyaṃ paramaṃ hyadaḥ

ārādhyārādhakādiśca bhedaḥ sāmānya eva nau//
tathā hyahamimāṃ gaṃgāṃ viṣṇoḥ pādāgraniḥsṛtām

/
vahāmi śirasā bhaktyā tvadīkṣāśaṃkito'pi san //
api viṣṇustribhuvanaṃ paritrātuṃ vyavasthayā

māmupāsya ciraṃ lebhe cakraṃ duṣṭanibarhaṇam//
tvāṃ ca tasya mahāmāyāmaprameyātmano hareḥ

ārādhayāmi tadbhaktyā trijagajanmakāraṇam //
śirasyādhāya cānyāṃ me śaktirūpāṃ tathā hariḥ

ajo'pi janmānyāsādya lokarakṣāṃ karoti vai //
haṃtuṃ hiraṇyakaśipuṃ narasiṃhavapuśca saḥ

jagajjighāṃsuḥ śamito mayā śarabha rūpiṇā //
māṃ ca bāṇaparitrāṇe triśūlodyamakāriṇam

mānuṣye'pyavatāre'sau staṃbhayitvā sa līlayā //
prabhāvaṃ mahimānaṃ ca varddhayanmāmakaṃ hariḥ //
varivasyati māṃ nityamaṃtarātmāpi me vibhuḥ

athāhaṃ paramātmānamenamādyaṃtavarjitam //
dhyānayogaiḥ samādhau ca bhāvayāmi niraṃtaram

tadevaṃ nāvayorbhedo vidyate pāramārthikaḥ //
bhedaṃ ca tāratamyaṃ ca mūḍhā eva vitanvate

vaiṣṇavaṃ rūpamāsthāya durvṛttānhanmi tānaham //
gatiṃ ca teṣāmadhunā maheśvari niśāmaya

mayi bhaktyavasāne tu hareḥ saṃdarśanena ca //
krodhadarpābhibhūtatvānna muktiṃ prāpnuvaṃti te

āvayostu prabhāvena te punarddhautakalmaṣāḥ //
brahmarṣīṇāṃ kule janma saṃprāptā muktihetukam

brahmacārivratā dūrdhvaṃ yogaṃ pāśupataṃ śritāḥ //
prācīnakarmasaṃskārātte punarmāmupāsate

bhaktiyogena cāsthāya vrataṃ pāśupatādikam //
śmaśānavāsino nagnā apare caikavāsasaḥ

bhikṣābhujo bhūtibhṛto malliṃgānyarccayaṃti te //
tathā madekāgradhiyo maddhyānaikadṛḍhavratāḥ

ye tvāmapi namasyaṃti jagatāṃ mama ceśvarīm//
dehāvasānayogena muktiṃ teṣāṃ dadāmyaham

sārūpyasālokyamayīṃ mayyāveśitacetasām //
sāyujyamuktaye nāyaṃ yogaḥ pāśupato yataḥ //
smṛtyācāreṇa munibhiḥ sa sadbhistena garhitaḥ

// dvijā ūcuḥ // //
tīrthayātrāprasaṃgena tāni hopagatāndvijān //
svamānamupaneṣyāmo bhaktyāvarjjitamānasān

śucibhikṣānnakaupīnakamaṇḍalvādisatkṛtāḥ //
ananyakāryyāḥ satatamihāgatya tapasvinaḥ

bhavatpradattairvividhairupahārairataṃdritāḥ //
tattvatastattvasaṃkhyāste śivadharmaikatatparāḥ

śrīsomeśvaramabhyarcya tava śreyo'bhivarddhakāḥ //
muktimaṃte gamiṣyaṃti devasyātisudurllabhām

tato'nye'tha tato'pyanye tataścānye tapodhanā //
parīkṣitāstu te'smābhirbhavitāro niśāpate

// dvijā ūcuḥ // //
ityāha bhagavāndevyā pṛṣṭaḥ sa ca trilocanaḥ //
tatraiva nāradaḥ sarvaṃ saṃvādaṃ śivayeritam(?)

śrutvā naḥ kathayāmāsa kathāṃ goṣṭhīṣu pṛcchatām//
tava cāsmābhiradhunā sarvametadudīritam

evamuktastu taiḥ prītaḥ somaḥ svabhavanaṃ yayau //
tadājñayā ca tatsarvaṃ yathoktaṃ te'pi kurvate

// devyuvāca // //
evaṃ prabhāvo deveśaḥ someśaḥ pāpanāśanaḥ //
kenopāyena tuṣyeta vratena niyamena vā

// īśvara uvāca // //
kathayāmi sphuṭaṃ dharmmaṃ mānuṣāṇāṃ hitāya vai //
sa yena tuṣyate devaḥ śṛṇu tvaṃ surasundari

nityopavāsanaktāni vratāni vividhāni ca //
tīrthe dānāni sarvāṇi pātre dattānyaśeṣataḥ

tapaśca taptaṃ tenaiva snātaṃ tenaiva puṣkare //
kedāre tu jalaṃ tena gatvā pītaṃ tu niścitam

tena dṛṣṭaṃ varārohe jyotirliṃgaṃ mahāprabham //
somavāravrataṃ divyaṃ yena cīrṇaṃ tu saṃśraye

kimanyairbahubhirdānairdattaiḥ pātreṣu sundari

pūjitaṃ yena bhāvena somavāradināṣṭa kam //
tena sarvaṃ kṛtaṃ devi cīrṇaṃ tatra mahāvratam

itihāsamimaṃ pūrvaṃ kathayāmi tava priye //
yathāvṛttaṃ mahādevi somavāravrataṃ prati

// īśvara uvāca // //
kailāsasya maheśāni uttare ca vyavasthitā//
niṣadhopari vistīrṇā purī nāma svayaṃprabhā //

nānāratnasuśobhāḍhyā nānāgandharvasaṃkulā //
sarvāvayavasaṃpūrṇā śakrasyevāmarāvatī

ghanavāhananāmā ca gandharvastatra tiṣṭhati //
bhuṃkte tatra mahābhogāndevairapi sudurlabhān

navayauvanasaṃyuktā bhāryā tasya manoharā //
prauḍhavākyā suśīlā ca pīnonnatapayodharā

tayā sārddhaṃ tu sambhogānbhuṃkte gaṃdharvanāyakaḥ //
utpannā tasya kālena putrī putrāṣṭakopari

sarvāvayavasaṃpannā sarvavijñānavedinī //
gaṃdharvasenā vikhyātā nāmnā sā parameśvari

kanyānāṃ tu sahasreṣu pravarā rūpaśālinī //
kautūhalena sā pitrā proktā krīḍasva bhāmini

udyāne ramaṇīye'tra nānādrumalatākule //
vṛkṣairanekaiḥ saṃkīrṇe phalapuṣpasamanvite

evaṃ sā ramate nityaṃ kanyāparivṛtā sadā //
evaṃ dṛṣṭvā krīḍamānā mātā bhartāramabravīt

jīvitaṃ niṣphalaṃ svāminmama te saha bāṃdhavaiḥ //
yasyedṛśī gṛhe kanyā tiṣṭhate bhartṛvarjjitā

ityuktaḥ sa tu gaṃdharvo bhāryāṃ vacanamabravīt //
anveṣayāmi bharttāraṃ putryarthe tu manoharam

ityuktvā''hvāpayāmāsa putrīṃ tāṃ ghanavāhanaḥ //
āhūtā pitṛmātṛbhyāṃ tvaritā''gatya sundari

anukrameṇa sarveṣāṃ patitā pādayoḥ śubhā //
ādeśaṃ dehi me tāta ki nu kāryaṃ mayā''dhunā

uktaṃ ca ghanavāhena harṣitena vacastataḥ //
he putri tava yaḥ kaścidvaraḥ saṃprati rocate //
divyaṃ drakṣye tvatsadṛśaṃ gaṃdharvāṇāṃ śiromaṇim

ityuktā krodhatāmrākṣī pitaraṃ vākyamabravīt //
mama rūpasya koṭyaṃśe kiṃ kopyasti jagattraye //
tacchrutvā cādbhutaṃ vākyaṃ pitā mātā ca mohitau

sarve viṣādamāpannā bāṃdhavāśca pare janāḥ //
aśobhanamidaṃ vākyaṃ kanyayā yatprabhāṣitam //
ityuktvā tu gatāḥ sarve jananījanabāṃdhavāḥ

sā tatraiva mahodyāne ramate sakhisaṃyutā //
hiṃḍolake samārūḍhā vasaṃte māsi bhāmini//

tāvaddivyavimānasthaḥ śikhaṇḍī gaṇanāyakaḥ //
gacchankhe dadṛśe kanyāṃ rūpaudāryyasamākulām

gītavādyena nṛtyena ramatīṃ dudubhisvanaiḥ //
sa mādhyāhnikasaṃdhyāyāmavatīrya vimānataḥ

krīḍamāno'psarobhistu tatrodyāne sthitastataḥ //
śuśrāva vākyaṃ kanyāyā gaṃdharvaduhitustadā

na ko'pi sadṛśo loke mama rūpeṇa dṛśyate //
devo vā dānavo vāpi koṭyaṃśe mama rūpataḥ

iti vākyaṃ tataḥ śrutvā gaṇaḥ krodhasamanvitaḥ //
śaśāpa tāṃ sucārvaṃgīṃ sāhaṃkārāṃ gaṇeśvaraḥ

// gaṇa uvāca // //
māṃ dṛṣṭvā yadviśālākṣi rūpasaubhāgyagarvitā //
samākṣipasi gaṃdharvāndevādyāṃścaiva garvitā

tasmātte garvasaṃyukte kuṣṭhamaṃge bhaviṣyati //
śrutvā śāpaṃ tataḥ kanyā bhayabhītā tapasvinī

sāṣṭāṃgaṃ praṇipatyāthānugrahārthamayācata //
bhagavanmama dīnāyāḥ śāpasyānugrahaṃ prabho //
prayaccha tvaṃ mahā bhāga naivaṃ kartrī punaḥ kvacit

ityuktastava kāruṇyācchikhaṇḍī gaṇanāyakaḥ //
anugrahaṃ dadau tasyā gaṃdharvaduhitustadā

/ //
// śikhaṇḍyuvāca // //
jātirūpeṇa saṃyukto vidyāhaṃkārasaṃpadā //
yo yena garvitaḥ prāṇī sa taṃ prāpya vinaśyati

tasmādgarvo naiva kāryo garvasyaitatphalaṃ smṛtam //
śṛṇuṣvānugrahaṃ bāle śrutvā caivāvadhāraya

himavadvanamadhyastho gośṛṃga ṛṣipuṃgavaḥ //
kariṣyatyupakāraṃ sa evamuktvā gataḥ priye

tāvatsaṃdhyā samāyātā tatkṣaṇādbhuvanāṃtare

tato gaṃdharvvatanayā bhagnotsāhā natānanā //
parityajya vanaṃ ramyamāgatā pituraṃtike

kathayāmāsa tatsarvaṃ kāraṇaṃ kuṣṭhasaṃbhavam //
tacchrutvā śokasaṃtaptau pitarau vigataprabhau

himavaṃtaṃ giriṃ prāptau tvaritau sutayā saha //
gośṛṃgasya ṛṣestatra dadṛśāte tathāśramam

tatra madhyasthitaṃ dṛṣṭvā gośṛṃgamṛṣipuṃgavam //
praṇamya daṇḍavadbhūmau stutvā stotrairanekadhā

upaviṣṭogratastasya praṇipatya punaḥpunaḥ //
provāca vacanaṃ tatra pūrvavṛttaṃ yathā'bhavat

kathite caiva vṛttāṃte punaḥ papraccha kāraṇam//
pṛṣṭe tu kāraṇe tatra gaṃdharvaḥ proktavāṃstadā

// gaṃdharva uvāca // //
duhiturme śarīraṃ tu vyādhikuṣṭhenapīḍitam //
yenopaśamanaṃ yāti tattvaṃ karttumihārhasi

prasādaṃ kuru viprarṣe mama dīnasya sāṃpratam //
yathā kuṣṭhaṃ śamaṃ yāti mama putryāstu kāraṇam //

//
gośṛṃga uvāca // //
bhārate tu mahātejāstiṣṭhatyudadhisannidhau //
devaḥ someśvaronāma sarvadevanamaskṛtaḥ

kṣaṇaṃ kṛtvā hi saṃpūjya ekāhāreṇa mānavaiḥ //
sarvavyādhivināśāya sarvakāryārthasiddhaye

somavāravrateneśaṃ samārādhaya śaṃkaram //
evaṃ kṛte vyādhināśastava putryā bhaviṣyati

// īśvara uvāca // //
iti tadvacanaṃ śrutvā maharṣerbhāvitātmanaḥ //
tatra gaṃtuṃ manaścakre someśārādhanaṃ prati

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye śrīsomeśvara varṇane somavāravratamāhātmyavarṇanaṃnāma caturviṃśo'dhyāyaḥ