Skanda Purana · Chapter 7.225

// īśvara uvāca // //
tatogacchenmahādevi devaṃ cā'narakeśvaram//
tasmāduttaradigbhāge sarvapātakanāśanam //
tanmāhātmyaṃ pravakṣyāmi śṛṇu hyekamanāḥ priye

mathurānāma vikhyātā nagarī dharaṇītale//
tatra vipro'bhavatpūrvaṃ devaśarmeti viśrutaḥ //
agastyagotro vidvānvai sa tu dāridryapīḍitaḥ

athāparo'bhavattatra tādṛgrūpavayo'nvitaḥ //
tannāma gotro deveśi brāhmaṇo vedapāragaḥ

atha prāha yamo dūtaṃ raudramūrdhaśiroruham //
gaccha bho mathurāṃ śīghraṃ devaśarmāṇamānaya

athāgatya tato dūto gṛhītvā tatra vai gataḥ //
taṃ dṛṣṭvātha yamo natvā prāha dūtaṃ krudhānvitaḥ

nāyamānetumādiṣṭo devaśarmāṃ mayā tava //
anyosti devaśarmā yasta mānaya gatāyuṣam //
enaṃ vipraṃ ca dīrghāyuṃ naya tatrāvilaṃbitam

// īśvara uvāca // //
athābravīdbrāhmaṇo vai nāhaṃ yāsye gṛhaṃ vibho //
dāridryeṇātinirviṇṇo yāvajjīvaṃ sureśvara //
ihaiva kṣapayiṣyāmi śeṣamāyustavāṃtike

// yama uvāca // //
akāle nātra cāyāti kaścidbrāhmaṇasattama //
muhūrtamapi no jīvetpūrṇakālena vai bhuvi

ata eva hi me nāma dharmarājeti viśrutam

na me suhṛnna me dveṣyaḥ kaścidasti dharātale //
viddhaḥ śaraśatenāpi nā'kāle mriyate yataḥ

kuśāgreṇāpi viddhaḥ sankāle pūrṇe na jīvati //
tasmādgaccha dvijaśreṣṭha yāvadgātraṃ na dahyate

athābravīdbrāhmaṇo'sau yadi preṣayase prabho //
praśnamekaṃ mayā pṛṣṭo yathāvadvaktumarhasi

na vṛthā jāyate deva sādhūnāṃ darśanaṃ kvacit //
yuṣmākaṃ ca viśeṣeṇa tasmādetadbravīmyaham

ete ye narakā raudrā dṛśyante ca sudāruṇāḥ //
karmaṇā kena kaṃ gacchenmānavo narakaṃ yama

kati saṃkhyāḥ syurete ca narakāḥ kiṃpramāṇataḥ //
etatsarvaṃ suraśreṣṭha yathāvadvaktumarhasi

// yama uvāca // //
śṛṇu deva pravakṣyāmi yāvanto narakāḥ sthitāḥ //
karmaṇā yena gaccheta mānavo dvijasattama //
ekaviṃśatsamākhyātā narakā mama mandire

yānetānprekṣase vipra yaṃtra madhye vyavasthitān //
pīḍyamānānkiṃkarairme kṛtaghnānpā pasaṃyutān

lohāsyavāyasā yeṣāṃ netroddhāraṃ prakurvate //
etairnirīkṣitānyeva kalatrāṇi durātmabhiḥ

pareṣāṃ dvijaśārdūla sarāgaiḥ pāpi bhiḥ sadā //
kumbhīpākagatānetānatha paśyasi pāpinaḥ

kūṭasākṣyaratā hyete kaṭuvāṅniratāstathā //
ete lohamayāstambhānsaṃtaptānpāvakapra bhān

āliṃgaṃti durātmānaḥ paradāraratāstu ye //
ete vaitaraṇīmadhye pūyaśoṇitasaṃkule

ye tiṣṭhaṃti dvijaśreṣṭha sarve viśvāsaghātakāḥ //
asipatravane ghore bhidyante ye tu khaṇḍaśaḥ //
te naṣṭāḥ svāminaṃ tyaktvā saṃgrāme samupasthite

aṃgārarāśīnvai dīptānye gāhante narādhamāḥ //
svāmidroharatā hyete tathā hetupravādakāḥ

lohaśaṃkubhirākīrṇamākramanti narādhamāḥ //
krandamānā dvijaśreṣṭha upānaddānavarjitāḥ

adhomukhā nibaddhā ye vṛkṣāgre pāvakopari //
brahmahatyānvitāḥ sarva ete caiva narādhamāḥ

maśakairmatkuṇaiḥ kākairye bhakṣyaṃte vihaṃgamaiḥ //
vratabhaṃgaratā hyete vratinā caiva hiṃsakāḥ

kuṭhārakaṇṭhitā hyete bhūyaḥ saṃti tathāvidhāḥ //
gohantāro durātmāno devabrāhmaṇāniṃdakā

ye bhakṣyaṃte śṛgālaiśca vṛkairlohamayairmukhaiḥ //
parasvānāṃ ca hartāraḥ parastrīṇāṃ ca hartṛkāḥ //
ātmamāṃsāni ye pāpā bhakṣayaṃti bubhukṣitāḥ //

na dattamannametaistu kadācidvai dvijottama //
rudhiraṃ ye pibaṃtyete vasāpūyapariplutam //
brāhmaṇānāṃ vināśāya gavāmete sadā sthitāḥ //

kūṭaśālmalibaddhāśca tīkṣṇakaṇṭakapīḍitāḥ //
chidrānveṣaṇasaṃyuktāḥ pareṣāṃ nityasaṃsthitāḥ

krakacena tu chidyante ya ime dvijasattama //
abhakṣyaniratā hyete svadharmasya vidūṣakāḥ

kanyāvikrayakarttāraḥ kanyānāṃ jīvabhaṃjakāḥ //
purīṣamadhyagā hyete pacyaṃte mama kiṃkaraiḥ

saṃdeśairdāruṇairjihvā yeṣāmutpāṭyate muhuḥ //
vāglopaniratā hyete mṛṣāvādaparāyaṇāḥ

ye śītena prabādhyaṃte vepa mānā muhurmuhuḥ //
devasvānāṃ ca hartāro brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ

teṣāṃ śirasi nikṣipto bhūribhāro dvijottama //
ato'mī brāhmaṇaśreṣṭha pūtkā rayanti bhairavam

// yama uvāca // //
evametatsamākhyātaṃ tava sarvaṃ dvijottama //
narakāṇāṃ svarūpaṃ tu karmaṇāṃ vai yathākramam

gaccha śīghraṃ mahābhāga yāvatkāyo na dahyate

// brāhmaṇa uvāca // //
kathaya tvaṃ suraśreṣṭha mama sarvaṃ samāhitaḥ //
na gacchetkarmaṇā yena narakaṃ mānavaḥ kvacit

satāṃ saptapadaṃ maitramityāhurbuddhikovidāḥ //
mitratāṃ ca puraskṛtya samāsādvaktumarhasi

// yama uvāca // //
prabhāsaṃ kṣetramāsādyā narakeśvaramuttamam //
yaḥ paśyati naro bhaktyā narakaṃ sa na paśyati

sthāpitaṃ yanmayā liṃgaṃ śivabhaktyā yutena ca //
etadguhyaṃ mayā proktaṃ tava prītyai dvijottama

gopanīyaṃ prayatnena mama vākyādasaṃśayam //
evamuktastadā vipraḥ svayamevāvaniṃ yayau

labdhvā kalevaraṃ so'tha vismayaṃ paramaṃ gataḥ //
tatsmṛtvā vacanaṃ sarvaṃ dharmarājasya dhīmataḥ

gatvā tatra sa nityaṃ vai pūjayāmāsa taṃ prabhum //
yāvajjīvaṃ varārohe tataḥ siddhiṃ parāṃ gataḥ

tasmātsarvaprayatnena bhaktyā tamavalokayan //
api pātakayukto'pi na yāti narake naraḥ

āśvayukkṛṣṇapakṣe tu caturdaśyāṃ vidhānataḥ //
yastatra kurute śrāddhaṃ so'śvamedhaphalaṃ labhet

kṛṣṇājinaṃ tatra deyaṃ brāhmaṇe vedapārage //
yāvattilānāṃ saṃkhyānaṃ tāvatsvarge mahīyate

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetra māhātmye 'narakeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma pañcaviṃśatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ