Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Verses 7-4

7-4.1

atha prabhāsakhaṇḍe caturthaṃ dvārakāmāhātmyam // (७-४) //
१ kalau yuge prāpte viṣṇoḥ kvā''vāsasthānamiti śaunakādibhiḥ pṛṣṭena sūtena kaliyuga- sthitivarṇanam, tatra svāvatārādikāni kāryāṇi kṛtvā śrīkṛṣṇe deve'nante svasthānaṃ gate lupraprāyadharmaṃ kaliṃ dṛṣṭvā kva vā'smatsadṛśānāṃ sthitirbhāvyeti manasaḥ vicintya ṛṣīnpratyuddālakoktiḥ, taduddālakavākyaṃ śrutvā kalikālasaṃpīḍitaja- nānāṃ muktiprāptyarthamupāyaṃ yojayitumṛṣīṇā brahmaṇo'gre gamanam, uddālakādyṛṣi- bhirbrahmastutikaraṇam, tato brahmapṛcchayarṣibhiḥ svāgamanakāraṇakathanam, tadā brahmaṇā 'nāhaṃ viṣṇoravasthitiṃ jānāmi' ityuttaradānam, brahmottaraṃ śrutvā prāṇatyāgakaraṇe pravṛttānṛṣīndṛṣṭvā brahmaṇā ṛṣibhiḥ saha prahlādasamīpe gamanam, prahlādena sarva- rṣīṇāṃ brahmaṇaścātithyakaraṇam, brahmamukhenarṣibhiḥ prahlādāya svāgamanakāraṇakathanam, ṛpibhiḥ prahlādāya kaliyuge bhagavatsthitiviṣayakapraśnakaraṇam ..... २७९

7-4.1

२ prahlādena ṛṣīnpratyuttaraṃ dātuṃ kaliyugasyārambhasthitivarṇanam, tatroddhavakṛṣṇayoḥ saṃvāde pravṛtte tāvaddurvāsaso yātrāṃ kartuṃ pravṛttasya gomatītīraṃ pratyāgamanamiti śrutvā kṛṣṇarukmiṇyostatra durvāsordarśanārthaṃ gamanam, tato durvāsasā kṛṣṇāya kuśalādipraśnakaraṇam, tato mithaḥ kuśalaṃ kathayitvā śrīkṛṣṇena durvāsase dvārakāṃ pratyetumāgrahakaraṇam, durvāsasā svāgamārthaṃ prārthayānaṃ kṛṣṇaṃ prati svasvabhāva- nivedanam , tathāpi kṛṣṇasyātyāgrahaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇarukmiṇyau rathavāhakatve niyojya durvāsaso dvārakāgamanapravṛttivarṇanam, madhyemārgaṃ tṛṣitāṃ rukmiṇīṃ dṛṣṭvā śrīkṛṣṇena pādākrāntyā dharātalaṃ nirbhidya pātālato bhogāvatyā ānayanam, tato rukmiṇyā śrīkṛṣṇānītabhogāvatījalasya prāśanakaraṇam, durvāsasā 'madā- jñayā vinā rukmiṇyā jalaprāśanaṃ kṛtam iti matvā tadasahamānena tasyai rukmiṇyai śāpadānam- tato durvāsasā rathādavaruhya bhūmāvavasthitikaraṇam, tataḥ śrīkṛṣṇena rukmiṇyā ca durvāsasa āśvāsanam, tato durvāsasaṃ svagṛhaṃ nītvā tadṛṣipādodaka-
kṣālanena svadehakṛtārthīkaraṇam... ... ..... ... २८०

7-4.1

३ rukmiṇyā durvāsodattaśāpaṃ smṛtvā bahuśokakaraṇam, rukmiṇyagre nāradāgamanam, nāradena bahuprakāreṇa rukmiṇyai vodhaṃ kṛtvā rukmiṇyā saha rukmiṇīśāpa-nivṛttyarthaṃ bhāgīrathītīrthe gamanam tatra bhāgīrathītīrastharukmiṇīvane sukhena ramamāṇāyā rukmiṇyā vṛttāntaṃ kṣutvā 'svavākyaṃ kathaṃ mṛṣā bhavet iti manasi kṛtvā durvāsasā bhāgīrathyai rukmiṇīvanasthitebhyo'nyavṛkṣebhyaśca śāpadānam, tato rukmiṇyā maraṇe niścayakaraṇya, kaṇṭhapāśakarāṃ rukmiṇīṃ maraṇodyatāṃ jñātvā garuḍamāruhya śrīkṛṣṇasya tatrāgamanama, tato durvāsasā'pi 'mayā kimidaṃ kṛtam ityeva svayaṃ paścāttāpaṃ kṛtvā rukmiṇīsamīpametya śrīrukmiṇīkṛṣṇayoḥ kṣamayā santoṣīkaraṇam, rukmiṇīduḥkhaśāpamocanakaraṇam. ... ... २८१

7-4.1

४ śrīkṛṣṇadurvāsasoḥ parasparaṃ varaṃ dattvā gomatītīre svasvaṣoḍaśakalayā janopakārārtha-māvāsakaraṇam, tatra gomatītīramāhātmyavarṇanam, samāsato dvārakāmathurā-māhātmyavarṇanam, tatra bṛhaspatīndrasaṃvāde kalikālamāhātmyavarṇanaprasaṃgaḥ, tatra cakrartārthādyanekatīrthasnānadānādinā kalikālodbhūtonmattamlecchādibādhāvināśa iti kathayitvā bṛhaspatinā sendradevānāṃ sāṃtvanakaraṇam, dvārakāyātrāvidhi-varṇanam. ..... ............... २८३

7-4.285

५ prahlādarṣisaṃvāde sanatkumāratapobalena bhagavatprādurbhāvavṛttāntavarṇanapuraḥsaraṃ gomatyutpa-
ttimāhātmyavarṇanam-..... -......... -.

7-4.2

६ kṛṣṇapūjāvidhānavarṇanam, snānadānabrāhmaṇabhojanamāhātmyavarṇanam. - -. -. २८६

7-4.1

७ cakrākhyatīrthamāhātmyavarṇane ṣoḍaśopacārapūjanavidhikramavarṇanam, tatrārghyamaṃtrakathanam, gomatyudadhisaṃgamatīrasthacakratīrthamāhātmyavarṇanam .. - २८८

7-4.2

८ gomatyarghyadānamaṃtravarṇanam , snānavidhivarṇanam, viśvedevapūjanapūrvaka śrāddhamāhātmyavarṇanam, gomatīsaṃgamasnānamāhātmyavarṇanam, gomatītīrastha bhagavatsvarūpamāhātmyavarṇanam २८८

7-4.1

९ rukmiṇīhradamāhātmyavarṇanam ... ...... ..... २९०

7-4.2

१० kṛkalāsatīrthamāhātmyavarṇane nṛgeṇa rājñā yajñādikaṃ vidhāya tatra nityaṃ viprebhyaḥ sālaṃkṛtagosahasradānakaraṇavṛttāntavarṇanam, tato rājñaikasmindine jaiminisaṃjñaka-rṣaye godānakaraṇam, tatastasyā gorbrāhmaṇagṛhānnirgatya nṛgarājagoṣṭhāne gama-nam, paścānnṛgeṇa tasyā eva goranyabrāhmaṇāya dānakaraṇam, tāṃ gṛhītvā gacchato brāhmaṇasya madhyemārge jaimininā darśanam, nṛgadattāṃ svakīyāṃ svāvāsānnirgatāṃ gāṃ dṛṣṭvā tena brāhmaṇena saha jaimininā vādakaraṇam ,mithaḥ prajalpatostayorjaiminibrāhma-ṇayornṛgamaṃdire gamanam, tatastābhyāṃ kṛkalāso bhava iti rājñe śāpapradānam, tacchā-pena kṛkalāsatvaṃ gatasya nṛgasya rājñaḥ kṛṣṇena nijakareṇoddharaṇakaraṇam, śrīkṛṣṇena nṛgarājāya varadānam, vimānamāruhya śrīkṛṣṇaprasādato nṛgasya svarge gamanam, kṛkalāsāparanāmakanṛgatīrthamāhātmyavarṇanam - . - - ... २९०

7-4.1

११ viṣṇupadatīrthamāhātmyavarṇanam- ...... - -. ... ... २९२

7-4.2

१२ gopracāratīrthamāhātmyavarṇane kaṃsavadhottaraṃ śrīkṛṣṇenoddhavasya svakuśalakathanārthaṃ gopī-kuśalajñānārthaṃ gopyupadeśavidhānārthaṃ ca gokule saṃpreṣaṇam, uddhavamāgataṃ dṛṣṭvā naṃdā-dibhiruddhavasyātithyāsanādisatkārakaraṇam, gopībhiruddhavāyāgamanakāraṇapraśnaka-raṇam, uddhavenāpi svāgamanakāraṇaṃ śrīkṛṣṇādīnāṃ kṣemaṃ ca kathayitvā gopīduḥkha-sāṃtvanakaraṇam, gopībhiḥ pṛthaktvena praṇayakopabhaṅgayā śrīkṛṣṇalīlāvarṇanam, tataḥ śrīkṛpṇadidṛkṣayotkaṇṭhitānāṃ tāsāṃ gopikānāṃ samūhena sahoddhavasya mayasa-rasyāgamanam, gopībhiḥ kṛtaṃ śokaṃ jñātvā śrīkṛṣṇasyākasmāttatra sarasyāgamanam, śrīkṛṣṇadarśanena gopīnāṃ bahvāhlādaḥ, śrīkṛṣṇagopīsaṃvāde tatsarasi snānadānapū-
jādividhimaṃtrakathanam, mayanirmitasaromāhātmyavaṇarnam-....... .... २९२

7-4.1

१३ mayasarasa utpattivarṇanam, tatraiva gopībhiḥ śrīkṛṣṇājñayā'nyasarornirmāṇakaraṇam, tatraiva gopīsarasi śrīkṛṣṇena svāvasthānakaraṇam, śrīkṛṣṇena svamukhato gopīsarastīrthamāhātmyavarṇanam. ................ २९४

7-4.2

१४ brahmasaromāhātmyavarṇanam, indrasaromāhātmyavarṇanam, pañcanadatīrthamāhātmyavarṇanam २९५

7-4.2

१५ ṛṣitīrthasiddheśvaramāhātmyavarṇanam... .... २९६

7-4.1

१६ gadātīrthanāgatīrthabhadratīrthacitrātīrthacandrabhāgātīrthamahiṣartārthamuktidvārakālindīsarastīrthādi tatrasthatīrthavṛndamāhātmyavarṇanam. ............ २९७

7-4.1

१७ śrīkṛṣṇapūjanavidhikramavarṇanam, bhagavatparicārakavargakathanapūrvakarukmigarvaparihāravṛttāntavarṇanam.... . २९८

7-4.2

१८ yajanadānaprāṇāyāmādyanyakarmato'pi śrīkṛṣṇadarśanasya phalādhikyavarṇanam, trivi-kramatīrthavarṇane valinigrahādivṛttāntasya samāsato varṇanam, gomatīsaṃgamasthacakra-tīrthe'nekatīrthānyaṭato durvāsasa āgamanam, yāvaddurvāsāḥ snānāya pravṛttastāvaddai-tyairdurvāsasaṃ prati bahutāḍanakaraṇam, tato daityakṛtatāḍanena duḥkhitasya durvāsaso balidvāḥsthavāmanāya daityakṛtāṃ nijadurdaśāṃ nivedayituṃ pātālaṃ prati gamanam, vāmanāya cakratīrthagatasarvavṛttāntakathanaṃ ca.... ....... २९९

7-4.2

१९ vāmanena taddurvāsaso vacanaṃ śrutvā parādhīnatvānnaiva mayi svātantryamiti durvāsasaṃ kathayitvā yadi balerājñā bhavettarhyahaṃ daityanāśārthamāgamiṣyāmīti ca śaṃsitvā durvāsasaṃ prati balerājñāgrahaṇāya preraṇam, tato balinā durvāsasaḥ prārthanāmanaṅgī-kṛtya bhagavataścaraṇayordṛḍhagrahaṇam, tato bhagavatā svarūpasya vṛddhikaraṇapūrvakaṃ durvā-sasā balabhadreṇa ca saha cakratīrthe gamanam, tatra cakratīrthe kṛṣṇabalarāmadurvāsasāmā-gamanottaraṃ durvāsasaḥ snānādyāhnikavidhividhānavarṇanam ......... ३००

7-4.1

२० tatra gomatītīrasthacakratīrthe vedādhyayanakāriṇaṃ durvāsasamavekṣya taṃ prati tāḍanaṃ kartuṃ tatpradeśarakṣakasya daityasyāgamanam, samāgataṃ taṃ daitya dṛṣṭvā śrīkṛṣṇena tasya daityasya
sudarśanacakreṇa śiraśchedakaraṇam, taṃ daityaṃ nihataṃ dṛṣṭvā'nyadaityaiḥ śrīkṛṣṇabalarā-mābhyāṃ saha yuddhavarṇanam, tataḥ kuśadaityasya balarāmaśrīkṛpṇābhyāṃ yuddhavarṇanam, tatra śrīkṛṣṇena kuśarākṣasaṃ hastagataṃ kṛtvā tasyopari śivaliṃgasthāpanavṛttāṃtavarṇanam ३०१

7-4.2

२१ tataḥ kuśarākṣasaśrīkṛṣṇasaṃvāde gomatītīrasthakṣetrasthabhagavatpūjāmāhātmyavarṇanam ... ३०३

7-4.2

२२ rukmiṇīpūjanamāhātmyavarṇanam- .... -. ... .-... ३०३

7-4.1

२३ śrīkṛṣṇakathāphalaśrutivarṇanam, dvārakāyāṃ śrīkṛṣṇadarśanaphalavarṇanam, rukyiṇīdarśana-phalavarṇanam, dvāravatīgamanadarśanasmaraṇaphalakathanam, svargaṃ gantuṃ niśreṇībhūtāyā dvārakāyā māhātmyavarṇanaprasaṃgena candraśarmabrāhmaṇavṛttāntavarṇanam, tatra candraśarmaṇo dvārakāpuryagamanena śaivavratānāṃ naiṣphalyaṃ dṛṣṭvā tatpitṛbhiḥ svapna āgatya tasmā upadeśakaraṇam, pitṛṇāmupadeśaṃ śrutvā candraśarmaṇā brāhmaṇena dvārakāgamanena pitṝṇāṃ narakataḥ samuddharaṇavarṇanam, dvārakāśrayakaraṇaphalakathanam, dvārakāgamana-māhātmyatulasīdhāraṇamāhātmyavarṇanam-... ... .... ३०५

7-4.1

२४ dvārakāgamanapūrvakakṛṣṇadattavaragrahaṇādidvārakānagarīśraiṣṭhyamāhātmyavarṇanam ३०९

7-4.1

२५mārkaṇḍeyendradyumnasaṃvāde vañjulīdvārakāgaṃgāgayāgovinda gomatī gokula gītā gopīcaṃda-namāhātmyavarṇanam... ...... ......... ३११

7-4.2

२६ koṭijanmārjitacaturvidhapāpakṣālanopāyakadhanam, bhagavadbhaktalakṣaṇavarṇanam, hari-jāgaraphalakathanam, gohiraṇyatilavastrādidānaphalakathanam, bhāgavataskādago-pīcaritagītānāmasahasrakādinityapaṭhanaphalakathanam, dvādaśījāgaramāhātmyavarṇanam... ... .... ३१२

7-4.2

२७ viṣṇordvādaśījāgarasya sarvato'pi vareṇyatvavarṇanapuraḥsaraṃ māhātmyavarṇanam-.. ३१३

7-4.1

२८ viṣṇordvādaśījāgarasthale sarvadevatātīrthakṣetrāgamanavarṇanam, dvādaśījāgaramāhātmyavarṇanam...... ............ -.. ३१४

7-4.2

२९ pāpijanasaṃsargādaśuddhiṃ gatāyā gautamyā nāradādyṛṣīnprati svāśuddhinirasanopāya-vijñānāya praśnakaraṇam, tasyā gautamyāḥ praśnasyottaraṃ dātumaśakyatayā vimohi-tānnāradādīndṛṣṭvā gautamyā śokakaraṇam, tato gautamīduḥkhaparihārāya divya-vāṇyā dvārakākṣetraṃ gaccheti gautamyai kathanam, tato dvārakāgamanotsukatāpūrvaka-gomatīvarṇanam ३० nāradagautamayordvārakāgamanotsukatādarśanam, dvārakāṃ prati godāvaryāditīrthakṣetradeva-maharṣigamanotsavayātrāvarṇanam............ .. ३१६

7-4.1

३१ sarvatīrthakṣetrāṇāṃ tatrāgamanavarṇanam, mūrtimatīdvāravatīdarśanama,... ... ३१७

7-4.1

३२ nāradādibhirdvārakāgamanaṃ kṛtvā''hlādavaśānnṛtyakaraṇam, śaṅkarādidevairgautamādyṛṣibhi- rgautamyāditīrthakṣetrairapi dvārakāyāṃ nṛtyakaraṇam; tataḥ sarvairbhagavaddarśanaṃ gṛhītvā bhagavatstutikaraṇam, viṣṇupārṣadavarṇitadvārakāmāhātmyavarṇanam ... .... ३१८

7-4.1

३३ dvārakāyāḥ samantataḥ sarvadikṣu kāśīgayāprayāgādyaneka- tīrthakṣetrādikṛtanivāsavarṇanam ३२०

7-4.2

३४ dvārakāpānthadarśanamātrataḥ kāśyāṃ kṛtasya pāpavajralepasya vināśane yativṛttānta-pūrvakaṃ dilīpakṛtadvārakāyātrāmāhātmyavarṇanam ..... ... ३२०

7-4.1

३५ dvārakākṣetrasthasthāvarajaṅgamapadārthānāṃ māhātmyavarṇanam, dvārakāvāsamāhātmyam, dvāra-kāyāṃ bhagavaddarśanamāhātmyam, dvārakānāmamāhātmyavarṇanam..... ३२२

7-4.1

३६ dvārakādarśanagomatīsaritsnānavidhimāhātmyavarṇanam......... ३२३

7-4.2

३७ dvārakākṣetrasthasudarśanapramukhānantāntacakracihnāṃkita pāṣāṇamāhātmyavarṇanapūrvakatatpūjana-phalādikathanam-... ... .......... ३२३

7-4.1

३८ gomatītīragatadvārakācakratīrthayorjāgarādimāhātmyavarṇanam. ..... . ३२४

7-4.1

३९ dvādaśīvratādimāhātmyavarṇanam .. ३२५

7-4.1

४० kārtike cakratīrthasnānadānaśrāddhādimāhātmyavarṇanam........ ३२६

7-4.1

४१ gomatīsnānakṛṣṇapūjanayatibhojanadānaśrāddhādisatphalavarṇanam ...... ३२७

7-4.1

४२ vṛṣotsargādikriyākaraṇadvārakāmāhātmyaśravaṇādiphalavarṇanam ... ... ३२७

7-4.1

४३ dvārakāmāhātmyaśravaṇādiphalaśrutivarṇanapuraḥsaratulasīpatrakāṣṭhamahimavarṇanapūrvakaṃ prahlā-dadvijasaṃvādasamāptyanantaraṃ balinā saha dvijaiḥ kṛtasya dvārakāyātrāvidhervarṇanam ३२८

7-4.2

४४ skāndamahāpurāṇaśravaṇapaṭhanapustakapradāna paurāṇikavyāsapūjana māhātmyavarṇanapūrvakaṃ sama-staskāndamahāpurāṇagranthasamāptyupasaṃhārapūrvakaṃ śaunakādimaharṣikṛtasūtasatkāravṛttā-ntavarṇanam . ... ३२८

iti śrīprabhāsakhaṇḍe caturthaṃ dvārakāmāhātmyam // ( ७-४) //

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc