સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7-4

અથ પ્રભાસખણ્ડે ચતુર્થં દ્વારકામાહાત્મ્યમ્ ॥ (૭-૪) ॥
૧ કલૌ યુગે પ્રાપ્તે વિષ્ણોઃ ક્વાઽઽવાસસ્થાનમિતિ શૌનકાદિભિઃ પૃષ્ટેન સૂતેન કલિયુગ- સ્થિતિવર્ણનમ્, તત્ર સ્વાવતારાદિકાનિ કાર્યાણિ કૃત્વા શ્રીકૃષ્ણે દેવેઽનન્તે સ્વસ્થાનં ગતે લુપ્રપ્રાયધર્મં કલિં દૃષ્ટ્વા ક્વ વાઽસ્મત્સદૃશાનાં સ્થિતિર્ભાવ્યેતિ મનસઃ વિચિન્ત્ય ઋષીન્પ્રત્યુદ્દાલકોક્તિઃ, તદુદ્દાલકવાક્યં શ્રુત્વા કલિકાલસંપીડિતજ- નાનાં મુક્તિપ્રાપ્ત્યર્થમુપાયં યોજયિતુમૃષીણા બ્રહ્મણોઽગ્રે ગમનમ્, ઉદ્દાલકાદ્યૃષિ- ભિર્બ્રહ્મસ્તુતિકરણમ્, તતો બ્રહ્મપૃચ્છયર્ષિભિઃ સ્વાગમનકારણકથનમ્, તદા બ્રહ્મણા ઽનાહં વિષ્ણોરવસ્થિતિં જાનામિઽ ઇત્યુત્તરદાનમ્, બ્રહ્મોત્તરં શ્રુત્વા પ્રાણત્યાગકરણે પ્રવૃત્તાનૃષીન્દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મણા ઋષિભિઃ સહ પ્રહ્લાદસમીપે ગમનમ્, પ્રહ્લાદેન સર્વ- ર્ષીણાં બ્રહ્મણશ્ચાતિથ્યકરણમ્, બ્રહ્મમુખેનર્ષિભિઃ પ્રહ્લાદાય સ્વાગમનકારણકથનમ્, ઋપિભિઃ પ્રહ્લાદાય કલિયુગે ભગવત્સ્થિતિવિષયકપ્રશ્નકરણમ્ ..... ૨૭૯

૨ પ્રહ્લાદેન ઋષીન્પ્રત્યુત્તરં દાતું કલિયુગસ્યારમ્ભસ્થિતિવર્ણનમ્, તત્રોદ્ધવકૃષ્ણયોઃ સંવાદે પ્રવૃત્તે તાવદ્દુર્વાસસો યાત્રાં કર્તું પ્રવૃત્તસ્ય ગોમતીતીરં પ્રત્યાગમનમિતિ શ્રુત્વા કૃષ્ણરુક્મિણ્યોસ્તત્ર દુર્વાસોર્દર્શનાર્થં ગમનમ્, તતો દુર્વાસસા કૃષ્ણાય કુશલાદિપ્રશ્નકરણમ્, તતો મિથઃ કુશલં કથયિત્વા શ્રીકૃષ્ણેન દુર્વાસસે દ્વારકાં પ્રત્યેતુમાગ્રહકરણમ્, દુર્વાસસા સ્વાગમાર્થં પ્રાર્થયાનં કૃષ્ણં પ્રતિ સ્વસ્વભાવ- નિવેદનમ્ , તથાપિ કૃષ્ણસ્યાત્યાગ્રહં દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણરુક્મિણ્યૌ રથવાહકત્વે નિયોજ્ય દુર્વાસસો દ્વારકાગમનપ્રવૃત્તિવર્ણનમ્, મધ્યેમાર્ગં તૃષિતાં રુક્મિણીં દૃષ્ટ્વા શ્રીકૃષ્ણેન પાદાક્રાન્ત્યા ધરાતલં નિર્ભિદ્ય પાતાલતો ભોગાવત્યા આનયનમ્, તતો રુક્મિણ્યા શ્રીકૃષ્ણાનીતભોગાવતીજલસ્ય પ્રાશનકરણમ્, દુર્વાસસા ઽમદા- જ્ઞયા વિના રુક્મિણ્યા જલપ્રાશનં કૃતમ્ ઇતિ મત્વા તદસહમાનેન તસ્યૈ રુક્મિણ્યૈ શાપદાનમ્- તતો દુર્વાસસા રથાદવરુહ્ય ભૂમાવવસ્થિતિકરણમ્, તતઃ શ્રીકૃષ્ણેન રુક્મિણ્યા ચ દુર્વાસસ આશ્વાસનમ્, તતો દુર્વાસસં સ્વગૃહં નીત્વા તદૃષિપાદોદક-
ક્ષાલનેન સ્વદેહકૃતાર્થીકરણમ્... ... ..... ... ૨૮૦

૩ રુક્મિણ્યા દુર્વાસોદત્તશાપં સ્મૃત્વા બહુશોકકરણમ્, રુક્મિણ્યગ્રે નારદાગમનમ્, નારદેન બહુપ્રકારેણ રુક્મિણ્યૈ વોધં કૃત્વા રુક્મિણ્યા સહ રુક્મિણીશાપ-નિવૃત્ત્યર્થં ભાગીરથીતીર્થે ગમનમ્ તત્ર ભાગીરથીતીરસ્થરુક્મિણીવને સુખેન રમમાણાયા રુક્મિણ્યા વૃત્તાન્તં ક્ષુત્વા ઽસ્વવાક્યં કથં મૃષા ભવેત્ ઇતિ મનસિ કૃત્વા દુર્વાસસા ભાગીરથ્યૈ રુક્મિણીવનસ્થિતેભ્યોઽન્યવૃક્ષેભ્યશ્ચ શાપદાનમ્, તતો રુક્મિણ્યા મરણે નિશ્ચયકરણ્ય, કણ્ઠપાશકરાં રુક્મિણીં મરણોદ્યતાં જ્ઞાત્વા ગરુડમારુહ્ય શ્રીકૃષ્ણસ્ય તત્રાગમનમ, તતો દુર્વાસસાઽપિ ઽમયા કિમિદં કૃતમ્ ઇત્યેવ સ્વયં પશ્ચાત્તાપં કૃત્વા રુક્મિણીસમીપમેત્ય શ્રીરુક્મિણીકૃષ્ણયોઃ ક્ષમયા સન્તોષીકરણમ્, રુક્મિણીદુઃખશાપમોચનકરણમ્. ... ... ૨૮૧

૪ શ્રીકૃષ્ણદુર્વાસસોઃ પરસ્પરં વરં દત્ત્વા ગોમતીતીરે સ્વસ્વષોડશકલયા જનોપકારાર્થ-માવાસકરણમ્, તત્ર ગોમતીતીરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, સમાસતો દ્વારકામથુરા-માહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્ર બૃહસ્પતીન્દ્રસંવાદે કલિકાલમાહાત્મ્યવર્ણનપ્રસંગઃ, તત્ર ચક્રર્તાર્થાદ્યનેકતીર્થસ્નાનદાનાદિના કલિકાલોદ્ભૂતોન્મત્તમ્લેચ્છાદિબાધાવિનાશ ઇતિ કથયિત્વા બૃહસ્પતિના સેન્દ્રદેવાનાં સાંત્વનકરણમ્, દ્વારકાયાત્રાવિધિ-વર્ણનમ્. ..... ............... ૨૮૩

૫ પ્રહ્લાદર્ષિસંવાદે સનત્કુમારતપોબલેન ભગવત્પ્રાદુર્ભાવવૃત્તાન્તવર્ણનપુરઃસરં ગોમત્યુત્પ-
ત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્-..... -......... -.

૬ કૃષ્ણપૂજાવિધાનવર્ણનમ્, સ્નાનદાનબ્રાહ્મણભોજનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. - -. -. ૨૮૬

૭ ચક્રાખ્યતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણને ષોડશોપચારપૂજનવિધિક્રમવર્ણનમ્, તત્રાર્ઘ્યમંત્રકથનમ્, ગોમત્યુદધિસંગમતીરસ્થચક્રતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ .. - ૨૮૮

૮ ગોમત્યર્ઘ્યદાનમંત્રવર્ણનમ્ , સ્નાનવિધિવર્ણનમ્, વિશ્વેદેવપૂજનપૂર્વક શ્રાદ્ધમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, ગોમતીસંગમસ્નાનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, ગોમતીતીરસ્થ ભગવત્સ્વરૂપમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૨૮૮

૯ રુક્મિણીહ્રદમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ... ...... ..... ૨૯૦

૧૦ કૃકલાસતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણને નૃગેણ રાજ્ઞા યજ્ઞાદિકં વિધાય તત્ર નિત્યં વિપ્રેભ્યઃ સાલંકૃતગોસહસ્રદાનકરણવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, તતો રાજ્ઞૈકસ્મિન્દિને જૈમિનિસંજ્ઞક-ર્ષયે ગોદાનકરણમ્, તતસ્તસ્યા ગોર્બ્રાહ્મણગૃહાન્નિર્ગત્ય નૃગરાજગોષ્ઠાને ગમ-નમ્, પશ્ચાન્નૃગેણ તસ્યા એવ ગોરન્યબ્રાહ્મણાય દાનકરણમ્, તાં ગૃહીત્વા ગચ્છતો બ્રાહ્મણસ્ય મધ્યેમાર્ગે જૈમિનિના દર્શનમ્, નૃગદત્તાં સ્વકીયાં સ્વાવાસાન્નિર્ગતાં ગાં દૃષ્ટ્વા તેન બ્રાહ્મણેન સહ જૈમિનિના વાદકરણમ્ ,મિથઃ પ્રજલ્પતોસ્તયોર્જૈમિનિબ્રાહ્મ-ણયોર્નૃગમંદિરે ગમનમ્, તતસ્તાભ્યાં કૃકલાસો ભવ ઇતિ રાજ્ઞે શાપપ્રદાનમ્, તચ્છા-પેન કૃકલાસત્વં ગતસ્ય નૃગસ્ય રાજ્ઞઃ કૃષ્ણેન નિજકરેણોદ્ધરણકરણમ્, શ્રીકૃષ્ણેન નૃગરાજાય વરદાનમ્, વિમાનમારુહ્ય શ્રીકૃષ્ણપ્રસાદતો નૃગસ્ય સ્વર્ગે ગમનમ્, કૃકલાસાપરનામકનૃગતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ - . - - ... ૨૯૦

૧૧ વિષ્ણુપદતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્- ...... - -. ... ... ૨૯૨

૧૨ ગોપ્રચારતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણને કંસવધોત્તરં શ્રીકૃષ્ણેનોદ્ધવસ્ય સ્વકુશલકથનાર્થં ગોપી-કુશલજ્ઞાનાર્થં ગોપ્યુપદેશવિધાનાર્થં ચ ગોકુલે સંપ્રેષણમ્, ઉદ્ધવમાગતં દૃષ્ટ્વા નંદા-દિભિરુદ્ધવસ્યાતિથ્યાસનાદિસત્કારકરણમ્, ગોપીભિરુદ્ધવાયાગમનકારણપ્રશ્નક-રણમ્, ઉદ્ધવેનાપિ સ્વાગમનકારણં શ્રીકૃષ્ણાદીનાં ક્ષેમં ચ કથયિત્વા ગોપીદુઃખ-સાંત્વનકરણમ્, ગોપીભિઃ પૃથક્ત્વેન પ્રણયકોપભઙ્ગયા શ્રીકૃષ્ણલીલાવર્ણનમ્, તતઃ શ્રીકૃપ્ણદિદૃક્ષયોત્કણ્ઠિતાનાં તાસાં ગોપિકાનાં સમૂહેન સહોદ્ધવસ્ય મયસ-રસ્યાગમનમ્, ગોપીભિઃ કૃતં શોકં જ્ઞાત્વા શ્રીકૃષ્ણસ્યાકસ્માત્તત્ર સરસ્યાગમનમ્, શ્રીકૃષ્ણદર્શનેન ગોપીનાં બહ્વાહ્લાદઃ, શ્રીકૃષ્ણગોપીસંવાદે તત્સરસિ સ્નાનદાનપૂ-
જાદિવિધિમંત્રકથનમ્, મયનિર્મિતસરોમાહાત્મ્યવણર્નમ્-....... .... ૨૯૨

૧૩ મયસરસ ઉત્પત્તિવર્ણનમ્, તત્રૈવ ગોપીભિઃ શ્રીકૃષ્ણાજ્ઞયાઽન્યસરોર્નિર્માણકરણમ્, તત્રૈવ ગોપીસરસિ શ્રીકૃષ્ણેન સ્વાવસ્થાનકરણમ્, શ્રીકૃષ્ણેન સ્વમુખતો ગોપીસરસ્તીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ................ ૨૯૪

૧૪ બ્રહ્મસરોમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, ઇન્દ્રસરોમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, પઞ્ચનદતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૨૯૫

૧૫ ઋષિતીર્થસિદ્ધેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... .... ૨૯૬

૧૬ ગદાતીર્થનાગતીર્થભદ્રતીર્થચિત્રાતીર્થચન્દ્રભાગાતીર્થમહિષર્તાર્થમુક્તિદ્વારકાલિન્દીસરસ્તીર્થાદિ તત્રસ્થતીર્થવૃન્દમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ............ ૨૯૭

૧૭ શ્રીકૃષ્ણપૂજનવિધિક્રમવર્ણનમ્, ભગવત્પરિચારકવર્ગકથનપૂર્વકરુક્મિગર્વપરિહારવૃત્તાન્તવર્ણનમ્.... . ૨૯૮

૧૮ યજનદાનપ્રાણાયામાદ્યન્યકર્મતોઽપિ શ્રીકૃષ્ણદર્શનસ્ય ફલાધિક્યવર્ણનમ્, ત્રિવિ-ક્રમતીર્થવર્ણને વલિનિગ્રહાદિવૃત્તાન્તસ્ય સમાસતો વર્ણનમ્, ગોમતીસંગમસ્થચક્ર-તીર્થેઽનેકતીર્થાન્યટતો દુર્વાસસ આગમનમ્, યાવદ્દુર્વાસાઃ સ્નાનાય પ્રવૃત્તસ્તાવદ્દૈ-ત્યૈર્દુર્વાસસં પ્રતિ બહુતાડનકરણમ્, તતો દૈત્યકૃતતાડનેન દુઃખિતસ્ય દુર્વાસસો બલિદ્વાઃસ્થવામનાય દૈત્યકૃતાં નિજદુર્દશાં નિવેદયિતું પાતાલં પ્રતિ ગમનમ્, વામનાય ચક્રતીર્થગતસર્વવૃત્તાન્તકથનં ચ.... ....... ૨૯૯

૧૯ વામનેન તદ્દુર્વાસસો વચનં શ્રુત્વા પરાધીનત્વાન્નૈવ મયિ સ્વાતન્ત્ર્યમિતિ દુર્વાસસં કથયિત્વા યદિ બલેરાજ્ઞા ભવેત્તર્હ્યહં દૈત્યનાશાર્થમાગમિષ્યામીતિ ચ શંસિત્વા દુર્વાસસં પ્રતિ બલેરાજ્ઞાગ્રહણાય પ્રેરણમ્, તતો બલિના દુર્વાસસઃ પ્રાર્થનામનઙ્ગી-કૃત્ય ભગવતશ્ચરણયોર્દૃઢગ્રહણમ્, તતો ભગવતા સ્વરૂપસ્ય વૃદ્ધિકરણપૂર્વકં દુર્વા-સસા બલભદ્રેણ ચ સહ ચક્રતીર્થે ગમનમ્, તત્ર ચક્રતીર્થે કૃષ્ણબલરામદુર્વાસસામા-ગમનોત્તરં દુર્વાસસઃ સ્નાનાદ્યાહ્નિકવિધિવિધાનવર્ણનમ્ ......... ૩૦૦

૨૦ તત્ર ગોમતીતીરસ્થચક્રતીર્થે વેદાધ્યયનકારિણં દુર્વાસસમવેક્ષ્ય તં પ્રતિ તાડનં કર્તું તત્પ્રદેશરક્ષકસ્ય દૈત્યસ્યાગમનમ્, સમાગતં તં દૈત્ય દૃષ્ટ્વા શ્રીકૃષ્ણેન તસ્ય દૈત્યસ્ય
સુદર્શનચક્રેણ શિરશ્છેદકરણમ્, તં દૈત્યં નિહતં દૃષ્ટ્વાઽન્યદૈત્યૈઃ શ્રીકૃષ્ણબલરા-માભ્યાં સહ યુદ્ધવર્ણનમ્, તતઃ કુશદૈત્યસ્ય બલરામશ્રીકૃપ્ણાભ્યાં યુદ્ધવર્ણનમ્, તત્ર શ્રીકૃષ્ણેન કુશરાક્ષસં હસ્તગતં કૃત્વા તસ્યોપરિ શિવલિંગસ્થાપનવૃત્તાંતવર્ણનમ્ ૩૦૧

૨૧ તતઃ કુશરાક્ષસશ્રીકૃષ્ણસંવાદે ગોમતીતીરસ્થક્ષેત્રસ્થભગવત્પૂજામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ... ૩૦૩

૨૨ રુક્મિણીપૂજનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્- .... -. ... .-... ૩૦૩

૨૩ શ્રીકૃષ્ણકથાફલશ્રુતિવર્ણનમ્, દ્વારકાયાં શ્રીકૃષ્ણદર્શનફલવર્ણનમ્, રુક્યિણીદર્શન-ફલવર્ણનમ્, દ્વારવતીગમનદર્શનસ્મરણફલકથનમ્, સ્વર્ગં ગન્તું નિશ્રેણીભૂતાયા દ્વારકાયા માહાત્મ્યવર્ણનપ્રસંગેન ચન્દ્રશર્મબ્રાહ્મણવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, તત્ર ચન્દ્રશર્મણો દ્વારકાપુર્યગમનેન શૈવવ્રતાનાં નૈષ્ફલ્યં દૃષ્ટ્વા તત્પિતૃભિઃ સ્વપ્ન આગત્ય તસ્મા ઉપદેશકરણમ્, પિતૃણામુપદેશં શ્રુત્વા ચન્દ્રશર્મણા બ્રાહ્મણેન દ્વારકાગમનેન પિતૄણાં નરકતઃ સમુદ્ધરણવર્ણનમ્, દ્વારકાશ્રયકરણફલકથનમ્, દ્વારકાગમન-માહાત્મ્યતુલસીધારણમાહાત્મ્યવર્ણનમ્-... ... .... ૩૦૫

૨૪ દ્વારકાગમનપૂર્વકકૃષ્ણદત્તવરગ્રહણાદિદ્વારકાનગરીશ્રૈષ્ઠ્યમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૩૦૯

૨૫માર્કણ્ડેયેન્દ્રદ્યુમ્નસંવાદે વઞ્જુલીદ્વારકાગંગાગયાગોવિન્દ ગોમતી ગોકુલ ગીતા ગોપીચંદ-નમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ...... ......... ૩૧૧

૨૬ કોટિજન્માર્જિતચતુર્વિધપાપક્ષાલનોપાયકધનમ્, ભગવદ્ભક્તલક્ષણવર્ણનમ્, હરિ-જાગરફલકથનમ્, ગોહિરણ્યતિલવસ્ત્રાદિદાનફલકથનમ્, ભાગવતસ્કાદગો-પીચરિતગીતાનામસહસ્રકાદિનિત્યપઠનફલકથનમ્, દ્વાદશીજાગરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ... .... ૩૧૨

૨૭ વિષ્ણોર્દ્વાદશીજાગરસ્ય સર્વતોઽપિ વરેણ્યત્વવર્ણનપુરઃસરં માહાત્મ્યવર્ણનમ્-.. ૩૧૩

૨૮ વિષ્ણોર્દ્વાદશીજાગરસ્થલે સર્વદેવતાતીર્થક્ષેત્રાગમનવર્ણનમ્, દ્વાદશીજાગરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્...... ............ -.. ૩૧૪

૨૯ પાપિજનસંસર્ગાદશુદ્ધિં ગતાયા ગૌતમ્યા નારદાદ્યૃષીન્પ્રતિ સ્વાશુદ્ધિનિરસનોપાય-વિજ્ઞાનાય પ્રશ્નકરણમ્, તસ્યા ગૌતમ્યાઃ પ્રશ્નસ્યોત્તરં દાતુમશક્યતયા વિમોહિ-તાન્નારદાદીન્દૃષ્ટ્વા ગૌતમ્યા શોકકરણમ્, તતો ગૌતમીદુઃખપરિહારાય દિવ્ય-વાણ્યા દ્વારકાક્ષેત્રં ગચ્છેતિ ગૌતમ્યૈ કથનમ્, તતો દ્વારકાગમનોત્સુકતાપૂર્વક-ગોમતીવર્ણનમ્ ૩૦ નારદગૌતમયોર્દ્વારકાગમનોત્સુકતાદર્શનમ્, દ્વારકાં પ્રતિ ગોદાવર્યાદિતીર્થક્ષેત્રદેવ-મહર્ષિગમનોત્સવયાત્રાવર્ણનમ્............ .. ૩૧૬

૩૧ સર્વતીર્થક્ષેત્રાણાં તત્રાગમનવર્ણનમ્, મૂર્તિમતીદ્વારવતીદર્શનમ,... ... ૩૧૭

૩૨ નારદાદિભિર્દ્વારકાગમનં કૃત્વાઽઽહ્લાદવશાન્નૃત્યકરણમ્, શઙ્કરાદિદેવૈર્ગૌતમાદ્યૃષિભિ- ર્ગૌતમ્યાદિતીર્થક્ષેત્રૈરપિ દ્વારકાયાં નૃત્યકરણમ્; તતઃ સર્વૈર્ભગવદ્દર્શનં ગૃહીત્વા ભગવત્સ્તુતિકરણમ્, વિષ્ણુપાર્ષદવર્ણિતદ્વારકામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ... .... ૩૧૮

૩૩ દ્વારકાયાઃ સમન્તતઃ સર્વદિક્ષુ કાશીગયાપ્રયાગાદ્યનેક- તીર્થક્ષેત્રાદિકૃતનિવાસવર્ણનમ્ ૩૨૦

૩૪ દ્વારકાપાન્થદર્શનમાત્રતઃ કાશ્યાં કૃતસ્ય પાપવજ્રલેપસ્ય વિનાશને યતિવૃત્તાન્ત-પૂર્વકં દિલીપકૃતદ્વારકાયાત્રામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ..... ... ૩૨૦

૩૫ દ્વારકાક્ષેત્રસ્થસ્થાવરજઙ્ગમપદાર્થાનાં માહાત્મ્યવર્ણનમ્, દ્વારકાવાસમાહાત્મ્યમ્, દ્વાર-કાયાં ભગવદ્દર્શનમાહાત્મ્યમ્, દ્વારકાનામમાહાત્મ્યવર્ણનમ્..... ૩૨૨

૩૬ દ્વારકાદર્શનગોમતીસરિત્સ્નાનવિધિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્......... ૩૨૩

૩૭ દ્વારકાક્ષેત્રસ્થસુદર્શનપ્રમુખાનન્તાન્તચક્રચિહ્નાંકિત પાષાણમાહાત્મ્યવર્ણનપૂર્વકતત્પૂજન-ફલાદિકથનમ્-... ... .......... ૩૨૩

૩૮ ગોમતીતીરગતદ્વારકાચક્રતીર્થયોર્જાગરાદિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ..... . ૩૨૪

૩૯ દ્વાદશીવ્રતાદિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ .. ૩૨૫

૪૦ કાર્તિકે ચક્રતીર્થસ્નાનદાનશ્રાદ્ધાદિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્........ ૩૨૬

૪૧ ગોમતીસ્નાનકૃષ્ણપૂજનયતિભોજનદાનશ્રાદ્ધાદિસત્ફલવર્ણનમ્ ...... ૩૨૭

૪૨ વૃષોત્સર્ગાદિક્રિયાકરણદ્વારકામાહાત્મ્યશ્રવણાદિફલવર્ણનમ્ ... ... ૩૨૭

૪૩ દ્વારકામાહાત્મ્યશ્રવણાદિફલશ્રુતિવર્ણનપુરઃસરતુલસીપત્રકાષ્ઠમહિમવર્ણનપૂર્વકં પ્રહ્લા-દદ્વિજસંવાદસમાપ્ત્યનન્તરં બલિના સહ દ્વિજૈઃ કૃતસ્ય દ્વારકાયાત્રાવિધેર્વર્ણનમ્ ૩૨૮

૪૪ સ્કાન્દમહાપુરાણશ્રવણપઠનપુસ્તકપ્રદાન પૌરાણિકવ્યાસપૂજન માહાત્મ્યવર્ણનપૂર્વકં સમ-સ્તસ્કાન્દમહાપુરાણગ્રન્થસમાપ્ત્યુપસંહારપૂર્વકં શૌનકાદિમહર્ષિકૃતસૂતસત્કારવૃત્તા-ન્તવર્ણનમ્ . ... ૩૨૮

ઇતિ શ્રીપ્રભાસખણ્ડે ચતુર્થં દ્વારકામાહાત્મ્યમ્ ॥ ( ૭-૪) ॥