Skanda Purana · Verses 5.84-2

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
kailāse pṛcchate bhaktyā ṣaṇmukhāya śivoditam

īśvara uvāca -
pūrvaṃ tretāyuge skanda hato rāmeṇa rāvaṇaḥ /
caturdaśa tadā koṭyo nihatā brahmarakṣasām

hateṣu teṣu vai tatra rakṣaṇāya divaukasām /
mahānandastadā jātastriṣu lokeṣu putraka

tataḥ sītāṃ samāsādya samaṃ vānarapuṃgavaiḥ /
rāmo'pyayodhyāmāyāto bharatena kṛtotsavaḥ /
tasmai samarpayāmāsa sa rājyaṃ lakṣmaṇāgrajaḥ

tasminpraśāsati tato rājyaṃ nihatakaṇṭakam /
kṛtakāryo'tha hanumānkailāsamagātpurā

tato nandī pratīhāro rudrāṃśamapi taṃ kapim /
na ca saṃgamayāmāsa rudreṇāghaughahāriṇā

tena pṛṣṭastadā nandī kiṃ mayā pātakaṃ kṛtam /
yena rudravapuḥ puṇyaṃ na paśyāmyambikānvitam

nandyuvāca -
tvayāvataraṇaṃ cakre kapīndrāmarahetunā /
tathāpi hi kṛtaṃ pāpamupabhogena śāmyati

hanumānuvāca -
kiṃ mayākāri tatpāpaṃ nandindevārthakāriṇā /
rākṣasāśca hatā duṣṭā viprayajñāṅgaghātinaḥ

tatastadālāpakutūhalī haro nijāṃśabhājaṃ kapimugratejasam /
uvāca dvārāntaradattadṛṣṭiḥ puraḥsthitaṃ prekṣya kapīśvaraṃ punaḥ

īśvara uvāca -
gaṅgā gayā kape revā yamunā ca sarasvatī /
sarvapāpaharā nadyastāsu snānaṃ samācara

narmadādakṣiṇe kūle tīrthaṃ paramaśobhanam /
somanāthasamīpasthaṃ tatra tvaṃ gaccha vānara

tatra snātvā mahāpāpaṃ gamiṣyati mamājñayā /
utpatya vegāddhanumāñchrīrevādakṣiṇe taṭe

jagāma sumahānādastapaścakre suduṣkaram /
tasya vai tapyamānasya rakṣovadhakṛtaṃ tamaḥ

vilīnaṃ pārtha kālena kiyateśaprasādataḥ /
tato devaiḥ samaṃ devastattīrthamagamaddharaḥ

kapimāliṅgayāmāsa varaṃ tasmai pradattavān /
adyaprabhṛti te tīrthaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ

kapitīrthaṃ tato jātaṃ tasthau tatra svayaṃ haraḥ /
hanūmanteśvaro nāmnā sarvahatyāharastadā

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā bhaktyā liṅgaṃ prapūjayet /
sarvapāpāni naśyanti harasya vacanaṃ yathā

tatrāsthīni vilīyante piṇḍadāne'kṣayā gatiḥ /
yatkiṃciddīyate tatra taddhi koṭiguṇaṃ bhavet

hanumānapyayodhyāyāṃ rāmaṃ draṣṭumathāgamat /
cakāra kuśalapraśnaṃ svasvarūpaṃ nyavedayat

śrīrāma uvāca -
kurvato devakāryaṃ te mama kāryaṃ ca kurvataḥ /
tato'hamapi pāpīyāṃstapastapsyāmyasaṃśayam

tatraiva dakṣiṇe kūle revāyāḥ pāpahāriṇi /
caturviṃśativarṣāṇi tapastepe'tha rāghavaḥ

jyotiṣmatīpurīsaṃsthaḥ śrīrevāsnānamācaran /
tasya śuśrūṣaṇaṃ cakre lakṣmaṇo'pi tadājñayā

sthāpayāmāsaturliṅge tau tadā rāmalakṣmaṇau /
prabhāvātsatyatapaso revātīre mahāmatī /
niṣpāpatāṃ tadā vīrau jagmatū rāmalakṣmaṇau

tatastadā devapurogamo haro gato hi vai puṇyamunīśvaraiḥ saha /
āgatya tīrthaṃ ca varaṃ dadau tadā nijāṃ kalāṃ tatra vimucya tīrthe

munibhiḥ sarvatīrthānāṃ kṣiptaṃ kumbhodakaṃ bhuvi /
ekasthaṃ liṅganāmātha kalākumbhastathābhavat

kumbheśvara iti khyātastadā devagaṇārcitaḥ /
rāmo'pi pūjayāmāsa talliṅgaṃ devasevivatam

tato varaṃ dadau devo rāmakīrtyabhivṛddhaye /
caturviṃśatime varṣe rāmo niṣpāpatāṃ gataḥ

yadā kanyāgataḥ paṅgurguruṇā sahito bhavet /
tadeva devayātreyamiti devā jagurmudā

yathā godāvarītīrthe sarvatīrthaphalaṃ bhavet /
tathātra revāsnānena liṅgānāṃ darśanairnṛṇām

kariṣyantyatra ye śrāddhaṃ pitṝṇāṃ narmadātaṭe /
kumbheśvarasamīpasthāstatphalaṃ śṛṇu ṣaṇmukha

yāvanto romakūpāḥ syuḥ śarīre sarvadehinām /
tāvadvarṣapramāṇena pitṝṇāmakṣayā gatiḥ

pṛthivyāṃ devatāḥ sarvāḥ sarvatīrthāni yāni tu /
labhante tatphalaṃ martyā liṅgatrayavilokanāt

aputro labhate putraṃ nirdhano dhanamāpnuyāt /
sarogo mucyate rogānnātra kāryā vicāraṇā

siṃharāśiṃ gate jīve yatsyādgodāvarīphalam /
taddvādaśaguṇaṃ skanda kumbheśvarasamīpataḥ

ye jānanti na paśyanti kumbhaśambhumumāpatim /
narmadādakṣiṇe kūle teṣāṃ janma nirarthakam

yathā godāvarīyātrā kartavyā muniśāsanāt /
caturviṃśatime varṣe tatheyaṃ devabhāṣitam

yāvaccandraśca sūryaśca yāvadvai divi tārakaḥ /
tāvattadakṣayaṃ dānaṃ revākumbheśvarāntike

mahādānāni deyāni tatra laukairvicakṣaṇaiḥ /
godānamatra śaṃsanti sauvarṇaṃ rājataṃ tathā

yasyāḥ smaraṇamātreṇa naśyate pāpasañcayaḥ /
snānena kiṃ punaḥ skanda brahmahatyāṃ vyapohati

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā śrāddhaṃ kuryādyudhiṣṭhira /
ekottaraṃ kulaśatamuddharecchivaśāsanāt

yāni kāni ca tīrthāni cāsamudrasarāṃsi ca /
śivaliṅgārcanasyeha kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

evaṃ devā varaṃ dattvā harīśvarapurogamāḥ /
svasthānamagaman pūrvaṃ muktvā tannāma cottamam

tīrthasyāsya varaṃ dattvā sa rāmo lakṣmaṇāgrajaḥ /
ayodhyāṃ praviveśāsau niṣpāpo narmadājalāt

sauvarṇīṃ ca tataḥ kṛtvā sītāṃ yajñaṃ cakāra saḥ /
anumantrya munīṃllokāndevatāśca nijaṃ kulam

purā tretāyuge jātaṃ tattīrthaṃ skandanāmakam /
niyamena tato lokaiḥ kartavyaṃ liṅgadarśanam

tāvatpāpāni deheṣu mahāpātakajānyapi /
yāvanna prekṣate jantustattīrthaṃ devasevitam

te dhanyāste mahātmānasteṣāṃ janma sujīvitam /
jyotiṣmatīpurīsaṃsthaṃ ye drakṣyanti haraṃ param

tasmānmohaṃ parityajya janairgantavyamādarāt /
tīrthāśeṣaphalāvāptyai tīrthaṃ kumbheśvarāhvayam

mārkaṇḍeya uvāca -
śrutveti śambhuvacasā sa ṣaḍānano'tha natvā pituḥ padayugāmbujamādareṇa /
samprāpya dakṣiṇataṭaṃ giriśasravantyāḥ kīśāgryarāmakalaśākhyaśivān dadarśa

// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe kapitīrtharāmeśvaralakṣmaṇeśvarakumbheśvaramāhātmyavarṇanaṃ nāma caturaśītitamo'dhyāyaḥ //