Skanda Purana · Chapter 5.74

// śrīhara uvāca // //
catuḥsaptatikaṃ viddhi śivaṃ rājasthaleśvaram //
yasya darśanamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate

viṣṇukalpe purā vṛtte manvaṃtaramukhapriye //
arājake mahīpṛṣṭhe brahmā ciṃtāparo'bhavat

na manuṣyairvinā devāḥ samarthā lokadhāraṇe //
dānejyājapatodevā bhajaṃte puṣṭimuttamām

yogyo rājā prajāpālaḥ ko bhavejjanavatsalaḥ //
so'paśyadatha rājarṣi stapasyaṃtaṃ ripuṃjayam

pṛthvyāṃ sarvaguṇākīrṇaṃ dharmaniṣṭhaṃ mahāvratam //
tamuvācātha deveśo brahmā lokapitāmahaḥ

// brahmovāca // //
ripuṃjaya nibodhedaṃ vacanaṃ mama putraka //
rājyaṃ ca pālyatāṃ vatsa ekakalpena cetasā

alaṃ te tapasā tāta kaṣṭenānena sāṃpratam //
dharmeṇa vijitāḥ sarve tvayā lokā narottama

kriyatāmadhunā lokapālanaṃ tu mamājñayā //
yataḥ paropakāro hi phalaṃ dehasya dehinaḥ

na dharmastādṛśo'nyo'sti na cānyo'rthasya sādhakaḥ //
nirayāptirapi śreya upakṛtya parasya vai

nāpakāreṇa bhūtānāmapi syādbhuvaneśatā //
satataṃ loka kāryārthaṃ madājñāgauraveṇa ca //
pṛthvīṃ samudravasanāṃ prajāścaiva prapālaya

ityuktaḥ sa tu rājarṣirbrahmaṇā parvatātmaje //
provāca prāṃjalirbhūtvā brahmāṇaṃ tu ripuṃjayaḥ

svabhāvenācalā pṛdhvī tvayā pūrvaṃ vinirmitā //
vinaiva pālakaṃ hyeṣā kutra yāsyati medinī

yadyavaśyaṃ mayā pṛdhvī pālanīyā pitāmaha //
dehi me nagarīṃ ramyāmavantīṃ saptakalpagām

manuṣyaloke vikhyātā sakale sāmarāvatī //
svargacyutānāṃ devānāṃ nivāsārthaṃ pratiṣṭhitā

maryādāmanuvatteṃyuryadi me nākavāsinaḥ //
adatte ca mayā sthāne na vāsaḥ kasyacidbhavet //
anena vidhinā pṛthvīṃ pālayiṣyāmyahaṃ prabho

// brahmovāca // //
bhaviṣyatyeṣa te kāmo yastvayokto narottama//
ye kecittridaśāḥ saṃti madgauravavaśena te //
tavādeśaṃ kariṣyaṃti sadā tvadvaśavarttinaḥ

devanātheti vai nāma bhaviṣyati ca suvrata//
ityuktvāṃtardadhe brahmā haṃsayānaṃ samāsthitaḥ

atha rājā pratijñāya brahmaṇā bhūmipālanam//
pṛthvyāmudghoṣayāmāsa provāca tridivaukasām

bhavatāṃ vihitaḥ svargo manujānāṃ ca bhūtalam //
ye cātra kaṃda raratāḥ sthale vā bhūdhareṣu ca

ye sthitā yāṃtu te devā manujānāmiyaṃ dharā //
tacchrutvā ghoṣitaṃ tasya rājño bhayanipīḍitāḥ //
tridaśā brahmaṇo vākyādgauravāttridivaṃ gatāḥ

atha prajāḥ sa nṛpatirdharmeṇāvardhayattadā //
putravatsehayuktena hṛdayenātinirvṛtāḥ//२१/
prajāstatsukhasaṃvṛddhā jarāmṛ tyuvivarjitāḥ //
putriṇo dhanadhānyāḍhyāḥ sarvakāmasamanvitāḥ

yauvanasthāśca nirdvaṃdvāḥ satataṃ dharmasaṃśrayāḥ //
nāsītpṛthivyāṃ śailastu sthalo vā dvīpa eva ca

akṛṣṭapacyā pṛthivī svādavadbhiḥ phalairyutā //
devaloka ivāsīdbhūḥ sarvakāmaguṇojjvalā

evaṃ vrajati kāle vai rājñi rājyaṃ prakurvati //
mahāmarṣaparā devā viprakāryārthamudyatāḥ

prajānāṃ bahuduḥkhāni muhuḥ kurvaṃtyanekaśaḥ //
athānāvṛṣṭimakarotsudīrghāṃ pākaśāsanaḥ

tathā saṃhriyamāṇeṣu lokeṣu nṛpasattamaḥ//
megho bhūtvā divaṃ prāpya suvṛṣṭimakaronnṛpaḥ

tenaivāpyāyito lokaḥ sukhī jāto yaśasvini//
tataḥ kāle tu kasmiṃścidvarṣatpākaśāsanaḥ //
saṃvartto vārido bhūtvā meghānvai vinyapātayat

tatastu māruto bhūtvā nṛpatistāmadhārayat //
tatonalaḥ pranaṣṭo'bhūtsarvataḥ pṛthivītalāt

na yajñā na japo homo na ca paktiravarttata //
lokaśca vyādhisaṃkṣubdhastadābhūdviṣame sthitaḥ

tataḥ sa rājā taṃ dṛṣṭvā tvabhavaddhavyavāhanaḥ //
so'dhārayatprajāḥ sarvā yajñāṃśca tridivaukasaḥ

etasminnaṃtare devi tvayā sārddhaṃ samāgataḥ //
darśanārthaṃ svanagarīmahaṃ bhūtagaṇairvṛtaḥ

tato devagaṇāḥ sarve sakiṃnaramahoragāḥ //
sayakṣarakṣogandharvāḥ siddhavidyādharoragāḥ

bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca ye cānye gaganecarāḥ //
catvāraḥ sāgarāścaiva kṣārakṣīrādisiṃdhavaḥ

gaṃgā ca yamunā siṃdhuścaṃdrabhāgā sarasvatī //
carmaṇvatī bhīma rathī puṇyā godāvarī nadī

vipāśā devikā puṇyā śarayūḥ kauśikī tathā //
gomatī dhūtapāpā ca bāhudā ca dṛṣadvatī

pārā veda smṛtiścaiva vetraghnī narmadā śivā //
tāpī payoṣṇī nirvindhyā sarvāstatra samāgatāḥ

puṣkaraśca prayāgaśca prabhāso naimiṣastathā //
pṛthutīrthodakaścaiva tathaivāmarakaṃṭakaḥ / ३८ //
gaṃgādvāraḥ kuśāvartto bilvako nīlaparvataḥ //
vārāhaparvataścaiva tīrthaṃ kanakhalaṃ tathā

bhṛgutuṃgaḥ sukukṣaścāpyajagaṃdhaśca pārvati //
kāliṃjaraḥ sakedāro rudrakoṭirmahālayaḥ

sthānāni ca samastāni puṇyānyāyatanāni ca //
merurmaheṃdro malayo maṃdaro gaṃdhamādanaḥ

munayo vālakhilyāśca vedāścatvāra eva ca //
ete cānye ca bahavaḥ samāyātā mayā saha

anaṃtaraṃ mayā meruḥ sthalākāraḥ kṛtastataḥ //
tasminsthale sthito devi upaviṣṭaḥ surairvṛtaḥ //
niyuktāḥ sāgarāḥ pārśve catvāro lavaṇādayaḥ

atha vyākulatāṃ prāptaḥ sa ca rājā ripuṃjayaḥ//
svasthalasthaṃ māṃ dṛṣṭvā samāyātastu māṃ prati

tejasā dahyamāno'pi madīyena varānane //
bhīto'pi toṣayāmāsa ko'si deva namo'stu te

sthalesminnṛpa rājāhaṃ mayāpyuktaṃ vinodataḥ //
caturvargaścaturmūrttiścaturddhā saṃsthito nṛpaḥ

tenāhaṃ sarvato dṛṣṭo vāṅmaye sacarācare //
anaṃtaraṃ stutastena bhaktyā paramayā priye

prabhāvamatulaṃ dṛṣṭvā madīyaṃ vyāpakaṃ param //
bhaktyā paramayā devi sa ca māṃ śaraṇaṃ gataḥ//
bhūyaḥstuto'pi tenāhaṃ tuṣṭo vai tasya bhūpateḥ //
tenoktaṃ yadi me deva tuṣṭastvaṃ parameśvara

bhaktirme sudṛḍhā bhūyāttvayi sarvaॆśa śāśvatī/
tuṣṭohaṃ tena vākyena punaḥ prokto mayā nṛpa

evaṃ bhaviṣyatītyuktvā punarmāṃ brūhi pārthiva /
hṛdi sthitaśca te kāmaḥ sarvakālaṃ bhaviṣyati

adhṛṣyaḥ sarvedevānāṃ sarvadā saṃbhaviṣyasi //
tenāhaṃ prārthito devi bhūyo varamanuttamam

atīva rājate deva sthalo'yaṃ tava sannidhau //
merureṣa na saṃdeho vṛllabhaḥ sarvadā tava

rājasthaleśvaro'si tvaṃ vikhyāto bhuvanatraye//
bhaviṣyasi yathā deva tathā tvaṃ kartumarhasi

atrāgatya ca yo deva bhaktyā paramayā yutaḥ //
yātrāṃ karoti bhāvena purāṇoktavidhānataḥ //५५ |//
tasya tvayā pradātavyaṃ sarvaṃ manasi ciṃtitam /
aṇimādiguṇāḥ sarve guṭikāsiddhiraṃjanam

khaḍgaṃ ca pādukāṃ caiva jalavāsaṃ rasāyanam//
rājasthaleśvaraṃ yastu bhaktyā paśyati mānavaḥ

daśamyāṃ tu viśeṣeṇa kṛtvā niyamapūrvakam//
devānāmapi devatvaṃ saṃprāpnoti maheśvaraḥ

pūjanīyastu tridivairyathā devaḥ puraṃdaraḥ//
dṛṣṭvā rājasthale devaṃ yo'tra yātrāṃ kariṣyati

tasya śrīrvijayaścaiva bhavatyeva varo mama //
śatravaḥ saṃkṣayaṃ yāṃtu saṃpadyatāṃ manorathāḥ

vṛddhirbhavatu vaṃśe ca darśanāttava śaṃkara//
sarve'tra devāstiṣṭhaṃtu meruratraiva tiṣṭhatu //
tiṣṭhaṃtu sāgarāḥ sarve tava deva samīpataḥ

ityukto'haṃ tadā tena mayā coktaṃ varānane//
sudyumnonāma bhūpālo yadātraivāgamiṣyati

putrārthaṃ bhāryayā sārddhaṃ tadā dāsyāmi vāṃchitam //
tadā samudrāścatvāraḥ sthāsyanti saphalāḥ svayam

tasyārādhanato bhūpa putraṃ dāsyāmi śobhanam//
ye cātra mānavā rājanyātrāṃ kurvaṃti bhaktitaḥ //
teṣāṃ manorathāvāptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ // ६४ /
rājā ripuṃjayo bhaktyā gaṇādhīśaḥ kṛto mayā/

eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ //
rājasthaleśvareśasya śrūyatāṃ vaḍaleśvaram

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṃḍe caturaśītiliṅgamāhātmye rājasthaleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catuḥsaptatitamo'dhyāyaḥ