Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 5.7

5.7.1

// vyāsa uvāca // //
bhagavankena vidhinā mahākālavane naraiḥ //
rudralokamabhīpsadbhirvastavyaṃ kṣetravāsibhiḥ

5.7.2

kiṃ manuṣyairuta strībhiḥ siddhyarthaṃ hyāśramānvitaiḥ//
vasadbhiḥ kimanuṣṭheyametatsarvaṃ bravīhi naḥ

5.7.3

naraiḥ strībhiśca vastavyaṃ varṇaiścāśramavāsibhiḥ //
svadharmācāraniratairdaṃbhamohavivarjitaiḥ

5.7.4

karmaṇā manasā vācā rudrabhaktairyatendriyaiḥ //
anuśrutibhirakṣudraiḥ sarvabhūta hite rataiḥ //
kiṃ kurvāṇairnaraiḥ karma rudrabhaktiṃ bravīhi naḥ

5.7.5

// sanatkumāra uvāca // //
trividhā kathitā hyatra manovākkāyasaṃbhavā //
laukikī vaidikī cānyā bhavedādhyātmikī tathā

5.7.6

dhyānadhāraṇayā buddhyā rudrāṇāṃ smaraṇaṃ hi tat //
rudrabhaktikarī caiṣā mānasī bhaktiru cyate

5.7.7

vratopavāsaniyamairyatedriyanirodhibhiḥ //
kāyikā bhaktī rudrasya jñānadhyānasya dharmiṇām

5.7.8

goghṛtakṣīradadhibhirgaṃdharaktakuśo dakaiḥ //
gandhamālyaiśca vividhairdhātubhiścopapāditā

5.7.9

ghṛtagugguladhūpaiśca kṛṣṇāgarusugaṃdhibhiḥ //
bhūṣaṇairhemaratnānāṃ citrābhiḥ sragbhireva ca

5.7.5.1.7.10

vāsapravisarāstotraiḥ patākāvyajanocchritaiḥ //
nṛtyavāditragītaiśca sarvapratyupahārakaiḥ

5.7.11

bhakṣyabhojyānupānaiśca yāvatpūjākṣatairnaraiḥ //
maheśvaraṃ puraskṛtya bhaktiḥ sā laukikī matā

5.7.12

vedamantrahaviryāgairyā kriyā vaidikī matā

5.7.13

darśe ca pūrṇamāsyāṃ vā kartavyaṃ cāgnihotrakam ///
prāśanaṃ dakṣiṇādānaṃ puroḍāśaśca satkriyā

5.7.14

iṣṭavṛttiḥ somapānaṃ yājñikaṃ sarvakarma ca//
ṛgyajuḥsāmajāpyāni saṃhitādhyayanāni ca

5.7.15

/
kriyate rudramuddiśya sā bhaktirvaidikī smṛtā //
agnibhūmyanilākāśaniśākaradivākarān

5.7.16

samuddiśya kṛtaṃ karma tatsarvaṃ daivikaṃ bhavet ///
ādhyātmikī tu dvividhā rudrabhaktiḥ sthitā mune

5.7.17

sāṃkhyākhyā yaugikī cānyā vibhāgaṃ tatra me śṛṇu //
caturviṃśatitattvāni pradhānādīni saṃkhyayā

5.7.18

acetanāni yojyāni puruṣaḥ pañcaviṃśakaḥ //
cetanaḥ puruṣo bhoktā na kāryaṃ tasya karmaṇaḥ

5.7.19

rudraḥ ṣaḍviṃśakaḥ kartā sarvajñaścetanaḥ prabhuḥ //
ajanmā nityamavyaktamadhiṣṭhātā prayojakaḥ

5.7.5.1.7.20

puruṣo nityavyaktaḥ syātkāraṇaṃ ca maheśvaraḥ //
tattvasargaṃ bhavetsargaṃ bhūtasargaṃ ca tattvataḥ

5.7.21

saṃkhyayā parisargāya pradhānaṃ ca guṇātmakam //
sādharmyamātmanaiśvaryaṃ pradhānaṃ vai vidharmi ca

5.7.22

kāraṇaṃ tacca rudrasya kāmya tvamidamucyate //
sarvatra kartṛtā rudre puruṣe cāpyakartṛtā

5.7.23

acaitanyaṃ pradhāne ca tacca tattvamidaṃ smṛtam //
tattvāṃtareṇa mucyaṃte kāryaṃ kāraṇameva ca

5.7.24

prayojane ca vaijātyaṃ jñātvā tattvamasaṃkhyayā //
saṃkhyāstītyucyate prājñai rudratattvārthaciṃtakaiḥ

5.7.25

iti tasya tattvabhāvaṃ tattvasaṃkhyā ca tattvataḥ //
rudratattvādhikaṃ cāpi jñānatattvaṃ vidurbudhāḥ

5.7.26

sāṃkhye kṛtā bhaktireṣā sadbhirādhyātmikī matā //
yogināmapi me bhaktyā śṛṇu bhaktiṃ mahāsura

5.7.27

prāṇāyāmaparo nityaṃ dhyāyate niyateṃdriyaḥ //
dhāraṇāṃ hṛdaye dhṛtvā dhyāyate yo maheśvaram

5.7.28

hṛtkañjakarṇikāsīnaṃ pañcavaktraṃ trilocanam //
śaśāṃkajyotijaṭharaṃ vyālavṛttakaṭītaṭam

5.7.29

śvetaṃ daśabhujaṃ bhadraṃ varadābhayahastakam //
yogajā mānasī vyāsa rudrabhaktiḥ parā smṛtā

5.7.5.1.7.30

ya eva bhaktimānrudre rudrabhaktaḥ sa ucyate //
vidhiṃ tu śṛṇu me vyāsa yaḥ smṛtaḥ kṣetravāsinām

5.7.31

svayaṃ rudreṇa vihito brahmādīnāṃ samāgame //
kathito vistarātpūrvaṃ sarveṣāṃ tatra sannidhau

5.7.32

nirmamā nirahaṃkārā niḥsaṃgā niṣparigrahāḥ //
baṃdhuvargeṇa niḥ snehāḥ samaloṣṭāśmakāṃcanāḥ

5.7.33

bhūtānāṃ karmabhirnityaṃ trividhairabhayapradāḥ //
sāṃkhyayogavidhijñāśca dharmajñāśchinnasaṃśayāḥ

5.7.34

yajaṃto vivi dhairyajñairye viprāḥ kṣetravāsinaḥ //
mahākālavane teṣāṃ mṛtānāṃ yatphalaṃ śṛṇu

5.7.35

vrajaṃtyeva suduṣprāpyaṃ brahmasāyujyamakṣayam //
saṃprāpya na puna rjanma labhaṃte mokṣamavyayam

5.7.36

punarāvartanaṃ hitvā vidhiṃ māheśvaraṃ sthitāḥ //
punarāvṛttiranyeṣāṃ prapaṃcāśramavāsinām

5.7.37

gārhasthyaṃ vidhimāsādya ṣaṭkarmaniratāḥ sadā //
juhvate vidhinā samyaṅmaṃtrastotrairniyaṃtritāḥ

5.7.38

adhikaṃ phalamāyāṃti sarvaduḥkhavivarjitāḥ //
sarva lokeṣu cānyatra gatistasya na hanyate

5.7.39

divyenaiśvaryayogena svārūḍhaḥ svaparigrahaḥ //
bahusūryaprakāśena vimānena suvarcasā

5.7.5.1.7.40

vṛtaḥ strīṇāṃ sahasraiśca svacchaṃdagamanālayaḥ //
vicaratyavicāryaiva sarvalokāndivaukasām

5.7.41

spṛhaṇīyatamaḥ puṃsāṃ sarvavarṇottamo dhanī //
svargāccyutaḥ prajāyeta kule mahati rūpavān

5.7.42

dharmajño rudrabhaktaśca sarvavidyārthapāragaḥ //
tathaiva brahmacaryeṇa guruśuśrūṣaṇena ca

5.7.43

vedādhyayanasaṃyukto ca bhaikṣavṛttirjiteṃdriyaḥ //
nityaṃ satyavrate yuktaḥ svadharme ca pramodavān

5.7.44

mṛtaḥ kāle samṛddhena sarvabhogāvalaṃbinā //
sūryeṇeva dvitīyena vimānena vicāritaḥ

5.7.45

guhyakonāma rudrasya gaṇaḥ paramasaṃmataḥ //
aprameyabalaiśvaryo devadānavapūjitaḥ

5.7.46

teṣāṃ ca samatāṃ yāti tulyaiśvaryasama nvitaḥ //
devadānavamartyeṣu sa ca pūjyatamo bhaveta/

5.7.47

varṣakoṭisahasrāṇi varṣakoṭiśatāni ca //
aivamaiśvaryasaṃyukto rudraloke mahīyate

5.7.48

vasitvāsau vibhūtyā vai yadā ca cyavate naraḥ //
rudralokāccyuto bhūmau vasate nātra saṃśayaḥ

5.7.49

mahākālavane kṣetre brahmacaryāśrame sthitaḥ ///
maheśvaraparo nityaṃ vasedvā'tha mriyeta vā

5.7.5.1.7.50

mṛto'sau yāti divye vai vimāne sūryavarcasi //
pūrṇacaṃdraprakāśo vai śaśivatpriyadarśanaḥ

5.7.51

rudralokaṃ samāsādya guhyakaiḥ saha modate //
aiśvaryaṃ ca mahadbhuṃkte sarvasya jagataḥ prabhuḥ

5.7.52

bhuktvā yugasahasrāṇi rudraloke mahīyate //
pracyutastu punastasmādrudralokātkrameṇa tu

5.7.53

nityaṃ pramuditastatra bhuktvā lokamanāmayam //
dvijānāṃ sādhane nityaṃ kule mahati jāyate

5.7.54

/
mānaveṣu ca dharmeṣu vasedbhūyāṃśca rūpavān //
spṛhaṇīyavapuḥ strīṇāṃ mahābhogapatirbhavet

5.7.55

vānaprasthasamācāro vanauṣadhivivarjitaḥ //
śīrṇaparṇa samāhāraḥ phalapuṣpāṃbubhojanaḥ

5.7.56

kaṇāśano'śmakuṭṭo vā daṃtolūkhalako'tha vā //
yena kenāpyupāyena jīrṇavalkaladhārakaḥ

5.7.57

jaṭī triṣavaṇasnāyī muktakeśaḥ sudaṃḍavān //
jalaśāyī paṃcatapā varṣāsvabhrāvakāśakaḥ

5.7.58

kīṭakaṃṭakapāṣāṇabhūmyāṃ tu śayanaṃ tathā //
sthānaṃ vīrāsanarataḥ saṃvibhāgī dṛḍhabataḥ

5.7.59

araṇyauṣadhibhoktā ca sarvabhūtābhayapradaḥ //
nityaṃ dharmaparo maunī jitakrodho jiteṃdriyaḥ

5.7.5.1.7.60

rudrabhaktaḥ kṣetravāsī mahākālavane muniḥ //
sarvasaṃgaparityāgī svārāmo vigataspṛhaḥ

5.7.61

yaścātra vasate vyāsa śṛṇu tasya hi yā gatiḥ //
taruṇārkapradīptena vedikāstaṃbhaśobhinā

5.7.62

rudrabhakto vimānena yāti kāmapracāriṇā //
virājamāno nabhasi dvitīya iva caṃdramāḥ

5.7.63

gītavāditraśabdena saṃvṛto'psarasāṃ gaṇai //
varṣakoṭiśataṃ sāgraṃ rudraloke mahīyate

5.7.64

rudralokāccyutaścāpi viṣṇuloke mahīyate //
viṣṇulokātparibhraṣṭo brahmalokaṃ sa gacchati

5.7.65

tasmādapi cyutaḥ sthānāddvīpeṣu sa hi jāyate //
svargaṣu ca tathānyeṣu bhogānbhuṃkte yathecchayā

5.7.66

bhuktaiśvaryo narasteṣu martyāmartyeṣu jāyate //
rājā vā rājatulyo vā jāyate dhanavānsukhī //
surūpaḥ subhagaḥ kāṃtaḥ kīrtimānrudrabhāvitaḥ

5.7.67

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā vā kṣetravāsinaḥ //
svadharmaniratā vyāsa svabhṛtyā cārajīvinaḥ

5.7.68

sarvātmanā rudrabhaktā bhūtānugrahakāriṇaḥ //
mahākālavane kṣetre ye vasaṃti mumukṣavaḥ

5.7.69

mṛtāste rudrabhavane vimānairyāṃti śobhanaiḥ //
apsarogaṇasaṃyuktaiḥ kāmagaiḥ kāmarūpibhiḥ

5.7.5.1.7.70

athavā saṃvidagnau ca śarīraṃ vijuhoti yaḥ //
rudradhyāyī mahāsattvaḥ sa rudra bhavane vaset

5.7.71

rudraloko'kṣayasteṣāṃ śāśvato guhyakaiḥ saha //
sarvalokottamo ramyo bhavatīṣṭārthasādhakaḥ

5.7.72

ye tyajaṃti mahākāle prāṇāna naśanairnarāḥ //
teṣāmapyakṣayo vyāsa rudraloko mahātmanām

5.7.73

sāṃkhyāḥ stuvaṃti te rudraṃ sarvaduḥkhavivarjitāḥ //
sarvāmarayutaṃ devaṃ naṃdidevagaṇai ryutam//
anāśakamṛtāḥ śūdrā mahākālavane narāḥ

5.7.74

siṃhayuktaistu te yāṃti vimānairarkasannibhaiḥ

5.7.75

nānāvarṇasuvarṇāḍhyairhṛṣṭagaṃdhādhivā sitaiḥ /
anaupamyaguṇai ramyairapsarogītavādibhiḥ

5.7.76

patākādhvajavinyastairnānāghaṃṭānināditaiḥ//
suprabhairguṇasaṃpannairmayūravaracāribhiḥ

5.7.77

rudraloke narā dhīrāḥ sarve cānaśanairmṛtāḥ //
tatroṣitvā ciraṃ kālaṃ bhogānbhuktvā yathepsitān //
dhanī viprakule bhogī jāyate martyamāgataḥ

5.7.78

karīṣaṃ sādhayedyastu mahākālavane naraḥ //
sarvabhogavinirmukto rudralokaṃ sa gacchati

5.7.79

rudraloke vasettāvadyāvatkalpakṣayo bhavet

5.7.5.1.7.80

tatra bhuktvā mahābhogāniha jāto mahīpatiḥ //
pṛthivyāḥ sakalāyāśca rūpavānsubhago bhavet

5.7.7

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe'vantīkṣetramāhātmye mahākālavanavāsavidhivarṇanaṃnāma saptamo'dhyāyaḥ

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc