Skanda Purana · Chapter 5.7
// vyāsa uvāca // //
bhagavankena vidhinā mahākālavane naraiḥ //
rudralokamabhīpsadbhirvastavyaṃ kṣetravāsibhiḥ
kiṃ manuṣyairuta strībhiḥ siddhyarthaṃ hyāśramānvitaiḥ//
vasadbhiḥ kimanuṣṭheyametatsarvaṃ bravīhi naḥ
naraiḥ strībhiśca vastavyaṃ varṇaiścāśramavāsibhiḥ //
svadharmācāraniratairdaṃbhamohavivarjitaiḥ
karmaṇā manasā vācā rudrabhaktairyatendriyaiḥ //
anuśrutibhirakṣudraiḥ sarvabhūta hite rataiḥ //
kiṃ kurvāṇairnaraiḥ karma rudrabhaktiṃ bravīhi naḥ
// sanatkumāra uvāca // //
trividhā kathitā hyatra manovākkāyasaṃbhavā //
laukikī vaidikī cānyā bhavedādhyātmikī tathā
dhyānadhāraṇayā buddhyā rudrāṇāṃ smaraṇaṃ hi tat //
rudrabhaktikarī caiṣā mānasī bhaktiru cyate
vratopavāsaniyamairyatedriyanirodhibhiḥ //
kāyikā bhaktī rudrasya jñānadhyānasya dharmiṇām
goghṛtakṣīradadhibhirgaṃdharaktakuśo dakaiḥ //
gandhamālyaiśca vividhairdhātubhiścopapāditā
ghṛtagugguladhūpaiśca kṛṣṇāgarusugaṃdhibhiḥ //
bhūṣaṇairhemaratnānāṃ citrābhiḥ sragbhireva ca
vāsapravisarāstotraiḥ patākāvyajanocchritaiḥ //
nṛtyavāditragītaiśca sarvapratyupahārakaiḥ
bhakṣyabhojyānupānaiśca yāvatpūjākṣatairnaraiḥ //
maheśvaraṃ puraskṛtya bhaktiḥ sā laukikī matā
vedamantrahaviryāgairyā kriyā vaidikī matā
darśe ca pūrṇamāsyāṃ vā kartavyaṃ cāgnihotrakam ///
prāśanaṃ dakṣiṇādānaṃ puroḍāśaśca satkriyā
iṣṭavṛttiḥ somapānaṃ yājñikaṃ sarvakarma ca//
ṛgyajuḥsāmajāpyāni saṃhitādhyayanāni ca
/
kriyate rudramuddiśya sā bhaktirvaidikī smṛtā //
agnibhūmyanilākāśaniśākaradivākarān
samuddiśya kṛtaṃ karma tatsarvaṃ daivikaṃ bhavet ///
ādhyātmikī tu dvividhā rudrabhaktiḥ sthitā mune
sāṃkhyākhyā yaugikī cānyā vibhāgaṃ tatra me śṛṇu //
caturviṃśatitattvāni pradhānādīni saṃkhyayā
acetanāni yojyāni puruṣaḥ pañcaviṃśakaḥ //
cetanaḥ puruṣo bhoktā na kāryaṃ tasya karmaṇaḥ
rudraḥ ṣaḍviṃśakaḥ kartā sarvajñaścetanaḥ prabhuḥ //
ajanmā nityamavyaktamadhiṣṭhātā prayojakaḥ
puruṣo nityavyaktaḥ syātkāraṇaṃ ca maheśvaraḥ //
tattvasargaṃ bhavetsargaṃ bhūtasargaṃ ca tattvataḥ
saṃkhyayā parisargāya pradhānaṃ ca guṇātmakam //
sādharmyamātmanaiśvaryaṃ pradhānaṃ vai vidharmi ca
kāraṇaṃ tacca rudrasya kāmya tvamidamucyate //
sarvatra kartṛtā rudre puruṣe cāpyakartṛtā
acaitanyaṃ pradhāne ca tacca tattvamidaṃ smṛtam //
tattvāṃtareṇa mucyaṃte kāryaṃ kāraṇameva ca
prayojane ca vaijātyaṃ jñātvā tattvamasaṃkhyayā //
saṃkhyāstītyucyate prājñai rudratattvārthaciṃtakaiḥ
iti tasya tattvabhāvaṃ tattvasaṃkhyā ca tattvataḥ //
rudratattvādhikaṃ cāpi jñānatattvaṃ vidurbudhāḥ
sāṃkhye kṛtā bhaktireṣā sadbhirādhyātmikī matā //
yogināmapi me bhaktyā śṛṇu bhaktiṃ mahāsura
prāṇāyāmaparo nityaṃ dhyāyate niyateṃdriyaḥ //
dhāraṇāṃ hṛdaye dhṛtvā dhyāyate yo maheśvaram
hṛtkañjakarṇikāsīnaṃ pañcavaktraṃ trilocanam //
śaśāṃkajyotijaṭharaṃ vyālavṛttakaṭītaṭam
śvetaṃ daśabhujaṃ bhadraṃ varadābhayahastakam //
yogajā mānasī vyāsa rudrabhaktiḥ parā smṛtā
ya eva bhaktimānrudre rudrabhaktaḥ sa ucyate //
vidhiṃ tu śṛṇu me vyāsa yaḥ smṛtaḥ kṣetravāsinām
svayaṃ rudreṇa vihito brahmādīnāṃ samāgame //
kathito vistarātpūrvaṃ sarveṣāṃ tatra sannidhau
nirmamā nirahaṃkārā niḥsaṃgā niṣparigrahāḥ //
baṃdhuvargeṇa niḥ snehāḥ samaloṣṭāśmakāṃcanāḥ
bhūtānāṃ karmabhirnityaṃ trividhairabhayapradāḥ //
sāṃkhyayogavidhijñāśca dharmajñāśchinnasaṃśayāḥ
yajaṃto vivi dhairyajñairye viprāḥ kṣetravāsinaḥ //
mahākālavane teṣāṃ mṛtānāṃ yatphalaṃ śṛṇu
vrajaṃtyeva suduṣprāpyaṃ brahmasāyujyamakṣayam //
saṃprāpya na puna rjanma labhaṃte mokṣamavyayam
punarāvartanaṃ hitvā vidhiṃ māheśvaraṃ sthitāḥ //
punarāvṛttiranyeṣāṃ prapaṃcāśramavāsinām
gārhasthyaṃ vidhimāsādya ṣaṭkarmaniratāḥ sadā //
juhvate vidhinā samyaṅmaṃtrastotrairniyaṃtritāḥ
adhikaṃ phalamāyāṃti sarvaduḥkhavivarjitāḥ //
sarva lokeṣu cānyatra gatistasya na hanyate
divyenaiśvaryayogena svārūḍhaḥ svaparigrahaḥ //
bahusūryaprakāśena vimānena suvarcasā
vṛtaḥ strīṇāṃ sahasraiśca svacchaṃdagamanālayaḥ //
vicaratyavicāryaiva sarvalokāndivaukasām
spṛhaṇīyatamaḥ puṃsāṃ sarvavarṇottamo dhanī //
svargāccyutaḥ prajāyeta kule mahati rūpavān
dharmajño rudrabhaktaśca sarvavidyārthapāragaḥ //
tathaiva brahmacaryeṇa guruśuśrūṣaṇena ca
vedādhyayanasaṃyukto ca bhaikṣavṛttirjiteṃdriyaḥ //
nityaṃ satyavrate yuktaḥ svadharme ca pramodavān
mṛtaḥ kāle samṛddhena sarvabhogāvalaṃbinā //
sūryeṇeva dvitīyena vimānena vicāritaḥ
guhyakonāma rudrasya gaṇaḥ paramasaṃmataḥ //
aprameyabalaiśvaryo devadānavapūjitaḥ
teṣāṃ ca samatāṃ yāti tulyaiśvaryasama nvitaḥ //
devadānavamartyeṣu sa ca pūjyatamo bhaveta/
varṣakoṭisahasrāṇi varṣakoṭiśatāni ca //
aivamaiśvaryasaṃyukto rudraloke mahīyate
vasitvāsau vibhūtyā vai yadā ca cyavate naraḥ //
rudralokāccyuto bhūmau vasate nātra saṃśayaḥ
mahākālavane kṣetre brahmacaryāśrame sthitaḥ ///
maheśvaraparo nityaṃ vasedvā'tha mriyeta vā
mṛto'sau yāti divye vai vimāne sūryavarcasi //
pūrṇacaṃdraprakāśo vai śaśivatpriyadarśanaḥ
rudralokaṃ samāsādya guhyakaiḥ saha modate //
aiśvaryaṃ ca mahadbhuṃkte sarvasya jagataḥ prabhuḥ
bhuktvā yugasahasrāṇi rudraloke mahīyate //
pracyutastu punastasmādrudralokātkrameṇa tu
nityaṃ pramuditastatra bhuktvā lokamanāmayam //
dvijānāṃ sādhane nityaṃ kule mahati jāyate
/
mānaveṣu ca dharmeṣu vasedbhūyāṃśca rūpavān //
spṛhaṇīyavapuḥ strīṇāṃ mahābhogapatirbhavet
vānaprasthasamācāro vanauṣadhivivarjitaḥ //
śīrṇaparṇa samāhāraḥ phalapuṣpāṃbubhojanaḥ
kaṇāśano'śmakuṭṭo vā daṃtolūkhalako'tha vā //
yena kenāpyupāyena jīrṇavalkaladhārakaḥ
jaṭī triṣavaṇasnāyī muktakeśaḥ sudaṃḍavān //
jalaśāyī paṃcatapā varṣāsvabhrāvakāśakaḥ
kīṭakaṃṭakapāṣāṇabhūmyāṃ tu śayanaṃ tathā //
sthānaṃ vīrāsanarataḥ saṃvibhāgī dṛḍhabataḥ
araṇyauṣadhibhoktā ca sarvabhūtābhayapradaḥ //
nityaṃ dharmaparo maunī jitakrodho jiteṃdriyaḥ
rudrabhaktaḥ kṣetravāsī mahākālavane muniḥ //
sarvasaṃgaparityāgī svārāmo vigataspṛhaḥ
yaścātra vasate vyāsa śṛṇu tasya hi yā gatiḥ //
taruṇārkapradīptena vedikāstaṃbhaśobhinā
rudrabhakto vimānena yāti kāmapracāriṇā //
virājamāno nabhasi dvitīya iva caṃdramāḥ
gītavāditraśabdena saṃvṛto'psarasāṃ gaṇai //
varṣakoṭiśataṃ sāgraṃ rudraloke mahīyate
rudralokāccyutaścāpi viṣṇuloke mahīyate //
viṣṇulokātparibhraṣṭo brahmalokaṃ sa gacchati
tasmādapi cyutaḥ sthānāddvīpeṣu sa hi jāyate //
svargaṣu ca tathānyeṣu bhogānbhuṃkte yathecchayā
bhuktaiśvaryo narasteṣu martyāmartyeṣu jāyate //
rājā vā rājatulyo vā jāyate dhanavānsukhī //
surūpaḥ subhagaḥ kāṃtaḥ kīrtimānrudrabhāvitaḥ
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā vā kṣetravāsinaḥ //
svadharmaniratā vyāsa svabhṛtyā cārajīvinaḥ
sarvātmanā rudrabhaktā bhūtānugrahakāriṇaḥ //
mahākālavane kṣetre ye vasaṃti mumukṣavaḥ
mṛtāste rudrabhavane vimānairyāṃti śobhanaiḥ //
apsarogaṇasaṃyuktaiḥ kāmagaiḥ kāmarūpibhiḥ
athavā saṃvidagnau ca śarīraṃ vijuhoti yaḥ //
rudradhyāyī mahāsattvaḥ sa rudra bhavane vaset
rudraloko'kṣayasteṣāṃ śāśvato guhyakaiḥ saha //
sarvalokottamo ramyo bhavatīṣṭārthasādhakaḥ
ye tyajaṃti mahākāle prāṇāna naśanairnarāḥ //
teṣāmapyakṣayo vyāsa rudraloko mahātmanām
sāṃkhyāḥ stuvaṃti te rudraṃ sarvaduḥkhavivarjitāḥ //
sarvāmarayutaṃ devaṃ naṃdidevagaṇai ryutam//
anāśakamṛtāḥ śūdrā mahākālavane narāḥ
siṃhayuktaistu te yāṃti vimānairarkasannibhaiḥ
nānāvarṇasuvarṇāḍhyairhṛṣṭagaṃdhādhivā sitaiḥ /
anaupamyaguṇai ramyairapsarogītavādibhiḥ
patākādhvajavinyastairnānāghaṃṭānināditaiḥ//
suprabhairguṇasaṃpannairmayūravaracāribhiḥ
rudraloke narā dhīrāḥ sarve cānaśanairmṛtāḥ //
tatroṣitvā ciraṃ kālaṃ bhogānbhuktvā yathepsitān //
dhanī viprakule bhogī jāyate martyamāgataḥ
karīṣaṃ sādhayedyastu mahākālavane naraḥ //
sarvabhogavinirmukto rudralokaṃ sa gacchati
rudraloke vasettāvadyāvatkalpakṣayo bhavet
tatra bhuktvā mahābhogāniha jāto mahīpatiḥ //
pṛthivyāḥ sakalāyāśca rūpavānsubhago bhavet
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe'vantīkṣetramāhātmye mahākālavanavāsavidhivarṇanaṃnāma saptamo'dhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0