Skanda Purana · Verses 5.58-2

// īśvara uvāca // //
prayāgeśvarasaṃjñaṃ tu sarvakāmakaraṃ param //
aṣṭādhikaṃ vijānīhi paṃcāśattamamīśvaram

āsītprathamakalpe tu manuḥ svāyaṃbhuvaḥ purā //
tasya priyavrataḥ putro yajvā paramadhārmikaḥ

sa ceṣṭvā bahubhiryajñaiḥ samāptavaradakṣiṇaiḥ //
saptadvīpeṣu saṃprāpya bharatādīnsutānpriye

svayaṃ viśālāṃ badarīṃ gatvā tepe mahattapaḥ //
kālena bahunā tatra nāradaḥ samupasthitaḥ

pūjito viṣṭarārgheṇa rājñā priyavratena ca //
sa pṛṣṭaḥ pūjayitvā tu kimāścaryaṃ vadasva me

ityuktaḥ kathayāmāsa nārado munisattamaḥ //
śvetadvīpe mayā rājankanyā dṛṣṭā sarovare

sā ca pṛṣṭā viśālākṣī kasmādvasasi nirjane //
kāsi bhadre kathaṃ vāsi kiṃvā kāryamiha tvayā

karttavyaṃ cārusarvāṃgi tanmamācakṣva śobhane //
evamuktā mayā sā hi māṃ dṛṣṭvā mīlitekṣaṇam

smṛtvā tūṣṇīṃ sthitā yāvattāvanme jñānamuttamam //
vismṛtāḥ sarvavedāśca sarvaśāstrāṇi caiva hi

tato'haṃ vismayāviṣṭaściṃtāmohasamanvitaḥ //
tāmeva śaraṇaṃ gatvā yāvatpaśyāmi pārthiva

tāvaddivyaḥ pumāṃstasyāḥ śarīre samadṛśyata //
tasyāpi puṃso hradaye dvitīyastasya corasi //
tasyāpi hṛdaye cānyastṛtīyastu vyavasthitaḥ

tataḥ pṛṣṭā mayā devī sā kumārī kathaṃcana //
vedā naṣṭā mamāśeṣā bhadre kiṃ brūhi kāraṇam

// kanyovāca // //
mātāhaṃ sarvavedānāṃ sāvitrīnāma nāmataḥ //
māṃ na jānāsi yena tvamato vedā hṛtāstava

evamukte mayā pṛṣṭā vismayena mahīpate //
vedānāṃ tvaṃ tu mātā vai kathayasva mamānaghe

tvadīya hṛdaye devi ka ete puruṣāstrayaḥ

// kanyovāca // //
ya eṣa maccharīrasthaḥ śubhāṃgaścāru śobhanaḥ //
eṣa ṛgvedanāmā tu yajurvedo dvitīyakaḥ

sāmavedastṛtīyastu trayo vedā mayi sthitāḥ //
trayo'gnayastrayo devā maccharīre sthitā dvija

ityuktvā sā tadā kanyā paśyato mama bhūpate //
aṃtarddhānaṃ gatā sadyastato'haṃ vismito'bhavam

kiṃ karomi kva gacchāmi śaraṇaṃ yāmi kaṃ prabhum //
kathamāvirbhaviṣyaṃti vedāḥ śāstrāṇi sāṃpratam

kāmikastīrtharājastu prayāgaḥ śrūyate śrutau //
ahaṃ tatra gamiṣyāmi jñānaṃ samyagbhaviṣyati

naṣṭavedena raibhyeṇa prāptā siddhiranuttamā //
sāvitrī śrūyate tatra akṣayyavaṭasannidhau

evaṃ manasi saṃdhyāya gato'haṃ nṛpasattama //
prayāgaṃ kāmikaṃ tīrthaṃ sarvadevanamaskṛtam

tapastīvraṃ mayā tatra taptaṃ paramaduṣkaram //
athājagāma rājeṃdra prayāgo mūrttimānsvayam

ukto'haṃ praṇayāttena na māṃ tāpaya nārada //
brahmaputra prayāgo'haṃ bhīṣitastapasā tava

bhavataḥ pārśvamāyātaḥ praṇayena tapodhana //
dhanyo'si sarvathā brahmaṃstapasā ca viśeṣataḥ

mayā sārdhaṃ tvayā brahmangatiḥ kāryā'vikalpataḥ //
mahākālavane ramye tatra te jñānamuttamam //
bhaviṣyati na saṃdeho mama kīrtiśca susthirā

evaṃ hi bruvatastasya prayāgasya nṛpottama //
prādurbabhūva sahasā pītavāsā janārddanaḥ

śaṅkhacakragadāpāṇirgaruḍastho viyadgataḥ //
uvāca meghagaṃbhīraṃ vākyaṃ sa puruṣottamaḥ

ehi nārada gacchāmaḥ prayāgo yatra yāsyati //
kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā mayā prokto janārdanaḥ

jñānaṃ me dehi deveśa kathaṃ yāsyāmi tadvanam//
mahākālaṃ jagannātha śrutajñānavivarjitaḥ

ityuktaḥ śrīdhareṇāhaṃ mahākālavanaṃ nṛpa //
ānītastatkṣaṇācchīghraṃ prayāgasahitastadā

/
ghaṃṭeśvarasya pūrve tu navanadyāstu dakṣiṇe //
tatra liṃgamanādi tu jyotīrūpaṃ sanātanam

prayāgaḥ pūjayāmāsa paśyato mama bhūpate //
liṃgenoktaṃ prasannena kimarthaṃ tvamihāgataḥ

prayāga prayato bhūtvā prasanno'haṃ sadā tava//
darśanaṃ ca madīyaṃ tu viphalaṃ na bhaviṣyati

ityuktastena liṃgena madarthaṃ prārthitastadā //
jñānaṃ dehi dvijāyāsmai nāradāya mahātmane

naṣṭā vedāśca śāstrāṇi sāvitryā darśanātprabho

tato liṃgātsamuttasthau brahmā vedairvṛtastadā //
ṣaḍaṃgaiḥ sarahasyaiśca purāṇaiḥ sahitastadā

ityukto'haṃ tadā devyā sāvitryā nṛpasattama //
liṃgasyāsya prabhāveṇa prayāgābhyarthitasya vai

pratibhāsyaṃti te vedā dharmaśāstrāṇi nārada //
ityukte vacane bhūyaḥ prāptā vedā mayā nṛpa

jñānaṃ ṣaḍaṃgasahitaṃ śāstrāṇi vividhāni ca //
labdhajñānena rājeṃdra mayā proktaṃ vacastadā

prayāgenārcito devo mama jñānasya kāraṇāt //
prayāgeśvarasaṃjñastu khyātiṃ lokeṣu yāsyati

tadāprabhṛti talliṃgaṃ tīrthakoṭiśatairvṛtam //
svargāpavargaphaladaṃ tatra tvaṃ gaṃtumarhasi

kimanenāśvamedhena iṣṭena nṛpasattama //
aśvamedhaśataphalaṃ jāyate tasya darśanāt

tapasā kiṃ sutaptena kāyakleśakareṇa tu //
vāñchitaṃ labhate sadyaḥ prayāgeśvaradarśanāt //

// īśvara uvāca // //
nāradasya vacaḥ śrutvā svāyaṃbhuvasuto nṛpaḥ //
priyavrato mahādevi mahākālavanaṃ gataḥ

dadarśa tatra talliṃgaṃ navanadyāstu dakṣiṇe //
darśanāttasya liṃgasya matsamīpaṃ samāgataḥ

mayā saṃmānito devi gaṇānāmadhipaḥ kṛtaḥ //
ye paśyaṃti narā bhaktyā prayāgeśvaramīśvaram //
te dhanyā mānuṣe loke kliśyantyanye nirarthakāḥ

yā gatiryogayuktasya sattvasthasya manīṣiṇaḥ //
sā gatirjāyate samyakprayāgeśvaradarśanāt

māghamāse sameṣyaṃti prayāgeśvaradarśanam //
karttuṃ ye mānuṣāsteṣāmaśvamedhaḥ padepade

eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ //
prayāgeśvaradevasya śṛṇu siddheśvaraṃ param

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtya khaṃḍe caturaśītiliṅgamāhātmye prayāgeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ