Scripture Library

Skanda Purana · Verses 5.54-3

5.54-3.54.1

īśvara uvāca -
tataścānantaraṃ rājā jagāmodvegamuttamam /
kathaṃ yāmi gṛhaṃ tvadya vārāṇasyāmahaṃ punaḥ

5.54-3.54.2

brahmahatyāsamāviṣṭo juhomyagnau kalevaram /
athavā tasya vākyena taṃ gacchāmyāśramaṃ prati

5.54-3.54.3

kathayāmi yathāvṛttaṃ gatvā tasya mahāmuneḥ /
evaṃ saṃcintya rājāsau jagāmāśramasannidhau

5.54-3.54.4

ṛkṣaśṛṅgasya cāsthīni gṛhītvā sa nṛpottamaḥ /
dṛṣṭimārge sthitastasya maharṣerbhāvitātmanaḥ

5.54-3.54.5

dīrghatapā uvāca -
āgaccha svāgataṃ te'stu āsane'tropaviśyatām /
arghaṃ dadāmyahaṃ yena madhuparkaṃ saviṣṭaram

5.54-3.54.6

citrasena uvāca -
arghasyāsya na yogyo'haṃ maharṣe nāsmi bhāṣaṇe /
mṛgamadhyasthito viprastava putro mayā hataḥ

5.54-3.54.7

putraghnaṃ viddhi māṃ vipra tīvradaṇḍena daṇḍaya /
mṛgabhrāntyā hato vipra ṛkṣaśṛṅgo mahātapāḥ

5.54-3.54.8

iti matvā muniśreṣṭha kuru me tvaṃ yathocitam /
mātā tadvacanaṃ śrutvā gṛhānniṣkramya vihvalā

5.54-3.54.9

hā hatāsmītyuvācedaṃ papāta dharaṇītale /
vilalāpa suduḥkhārtā putraśokena pīḍitā

5.54-3.54.10

hā hatā putra putreti karuṇaṃ kurarī yathā /
vilalāpāturā mātā kva gato māṃ vihāya vai /
mukhaṃ darśaya cātmīyaṃ mātaraṃ māṃ hi mānaya

5.54-3.54.11

śrutādhyayanasampannaṃ japahomaparāyaṇam /
āgataṃ tvāṃ gṛhadvāre kadā drakṣyāmi putraka

5.54-3.54.12

lokoktyā śrūyate caitaccandanaṃ kila śītalam /
putragātrapariṣvaṅgaścandanādapi śītalaḥ

5.54-3.54.13

kiṃ candanena pīyūpabindunā kiṃ kimindunā

5.54-3.54.14

putragātrapariṣvaṅgapātraṃ gātraṃ bhavedyadi

5.54-3.54.15

pariṣvajitumicchāmi tvāmahaṃ putra supriya /
pañcatvamanuyāsyāmi tvadvihīnādya duḥkhitā

5.54-3.54.16

evaṃ vilapatī dīnā putraśokena pīḍitā /
mūrchitā vihvalā dīnā nipapāta mahītale

5.54-3.54.17

bhāryāṃ ca patitāṃ dṛṣṭvā putraśokena pīḍitām /
cukopa sa munistatra citrasenāya bhūbhṛte

5.54-3.54.18

dīrghatapā uvāca -
yāhi yāhi mahāpāpa mā mukhaṃ darśayasva me /
kiṃ tvayā ghātito vipro hyakāmācca suto mama

5.54-3.54.19

brahmahatyā bhaviṣyanti bahvyaste vasudhādhipa /
sakuṭumbasya me tvaṃ hi mṛtyureṣa upasthitaḥ

5.54-3.54.20

evamuktvā tato vipro vicintya ca punaḥpunaḥ /
parityajya tadā krodhaṃ munibhāvājjagāda ha

5.54-3.54.21

dīrghatapā uvāca -
udvegaṃ tyaja bho vatsa duruktaṃ gadito mayā /
putraśokābhibhūtena duḥkhataptena mānada

5.54-3.54.22

kiṃ karoti naraḥ prājñaḥ preryamāṇaḥ svakarmabhiḥ /
prāgeva hi manuṣyāṇāṃ buddhiḥ karmānusāriṇī

5.54-3.54.23

anenaiva vidhānena pañcatvaṃ vihitaṃ mama /
hatyāstava bhaviṣyanti pūrvamuktā na saṃśayaḥ

5.54-3.54.24

brahmakṣatraviśāṃ madhye śūdracaṇḍālajātiṣu /
kastvaṃ kathaya satyaṃ me kasmācca nihato dvijaḥ

5.54-3.54.25

citrasena uvāca -
vijñāpayāmi viprarṣe kṣantavyaṃ te mamopari /
nāhaṃ vipro'smi vai tāta na vaiśyo na ca śūdrajaḥ

5.54-3.54.26

na vyādhaścāntyajāto vā kṣatriyo'haṃ mahāmune /
kāśīrājo mṛgān hantumāgato vanamuttamam

5.54-3.54.27

bhrāntyā nipātito hyeṣa mṛgarūpadharo muniḥ /
idānīṃ tava pādānte saṃśritaḥ pātakānvitaḥ

5.54-3.54.28

kiṃ kartavyaṃ mayā vipra upāyaṃ kathayasva me

5.54-3.54.29

dīrghatapā uvāca -
brahmahatyā na śakyetāpyekā nistarituṃ prabho /
daśaikā ca kathaṃ śakyāstāḥ śṛṇuṣva nareśvara

5.54-3.54.30

catvāro me sutā rājan sabhāryā mātṛpūrvakāḥ /
mayā saha na jīvanti ṛkṣaśṛṅgasya kāraṇe

5.54-3.54.31

upāyaṃ śobhanaṃ tāta kathayiṣye śṛṇuṣva tam /
śakro'pi yadi taṃ kartuṃ sukhopāyaṃ nareśvara

5.54-3.54.32

sakuṭumbaṃ samastaṃ māṃ dāhayitvānale nṛpa /
asthīni narmadātoye śūlabhede vinikṣipa

5.54-3.54.33

narmadādakṣiṇe kūle śūlabhedaṃ hi viśrutam /
sarvapāpaharaṃ tīrthaṃ sarvaduḥkhaghnamuttamam

5.54-3.54.34

śucirbhūtvā mamāsthīni tatra tīrthe vinikṣipa /
mokṣyase sarvapāpaistvaṃ mama vākyānna saṃśayaḥ

5.54-3.54.35

rājovāca -
ādeśo dīyatāṃ tāta kariṣyāmi na saṃśayaḥ /
samastaṃ me'sti yatkiṃcidrājyaṃ kośaḥ suhṛtsutāḥ

5.54-3.54.36

tavādhīnaṃ mahāvipra prayacchāmi prasīda me /
parasparaṃ vivadatorvipra rājñostadā nṛpa

5.54-3.54.37

sphuṭitvā hṛdayaṃ śīghraṃ munibhāryā mṛtā tadā /
putraśokasamāviṣṭā nirjīvā patitā kṣitau

5.54-3.54.38

putrāśca mātṛśokena sarve pañcatvamāgatāḥ /
snuṣāścaiva tadā sarvā mṛtāśca saha bhartṛbhiḥ

5.54-3.54.39

pañcatvaṃ ca gatāḥ sarve munimukhyā nṛpottama /
viprānāhvāpayāmāsa ye tatrāśramavāsinaḥ

5.54-3.54.40

tebhyo nivedayāmāsa yathāvṛttaṃ nṛpottamaḥ /
sa taistadābhyanujñātaḥ kāṣṭhānyādāya yatnataḥ

5.54-3.54.41

dāhaṃ saṃcayanaṃ cakre citraseno mahīpatiḥ /
ṛkṣaśṛṅgādisarveṣāṃ gṛhītvāsthīni yatnataḥ

5.54-3.54.42

yāmyāśāṃ prasthito rājā pādacārī mahīpate /
na śaknoti yadā gantuṃ chāyāmāśritya tiṣṭhati

5.54-3.54.43

viśramya ca punargacchedbhārākrānto mahīpatiḥ /
sacailaṃ kurute snānaṃ muktvāsthīni pade pade

5.54-3.54.44

pibejjalaṃ nirāhāraḥ sa gacchan dakṣiṇāmukhaḥ /
acireṇaiva kālena saṃgato narmadātaṭam

5.54-3.54.45

āśramasthān dvijān dṛṣṭvā papraccha pṛthivīpatiḥ

5.54-3.54.46

citrasena uvāca -
kathyatāṃ śūlabhedasya mārgaṃ me dvijasattamāḥ /
yena yāmi mahābhāgāḥ svakāryārthasya siddhaye

5.54-3.54.47

munaya ūcuḥ /
itaḥ krośāntarādarvāktīrthaṃ paramaśobhanam /
narmadādakṣiṇe kūle tato drakṣyasi nānyathā

5.54-3.54.48

ṛṣivākyena rājāsau śīghraṃ gatvā nareśvaraḥ /
sa dadarśa tataḥ śīghraṃ bahudvijasamākulam

5.54-3.54.49

bahudrumalatākīrṇaṃ bahupuṣpopaśobhitam /
ṛkṣasiṃhasamākīrṇaṃ nānāvratadharaiḥ śubhaiḥ

5.54-3.54.50

ekapādāsthitāḥ kecidapare sūryadṛṣṭayaḥ /
ekāṅguṣṭha sthitāḥ kecidūrdhvabāhusthitāḥ pare

5.54-3.54.51

dinaikabhojanāḥ kecitkecitkandaphalāśanāḥ /
trirātrabhojanāḥ kecitparākavratino'pare

5.54-3.54.52

cāndrāyaṇaratāḥ kecitkecitpakṣopavāsinaḥ /
māsopavāsinaḥ kecitkecidṛtvantapāraṇāḥ

5.54-3.54.53

yogābhyāsaratāḥ kecitkeciddhyāyanti tatpadam /
śīrṇaparṇāśinaḥ kecitkecicca kaṭukāśanāḥ

5.54-3.54.54

śaivālabhojanāḥ kecitkecinmārutabhojanāḥ /
gārhasthye ca sthitāḥ kecitkeciccaivāgnihotriṇaḥ

5.54-3.54.55

evaṃvidhān dvijān dṛṣṭvā jānubhyāmavaniṃ gataḥ /
praṇamya śirasā rājanrājā vacanamabravīt

5.54-3.54.56

citrasena uvāca -
kasmindeśe ca tattīrthaṃ satyaṃ kathayata dvijāḥ /
yenābhivāñchitā siddhiḥ saphalā me bhaviṣyati

5.54-3.54.57

ṛṣaya ūcuḥ /
dhanvantaraśataṃ gaccha bhṛgutuṅgasya mūrdhani /
kuṇḍaṃ drakṣyasi tatpūrṇaṃ vistīrṇaṃ payasā śivam

5.54-3.54.58

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā gataḥ kuṇḍasya sannidhau /
dṛṣṭvā caiva tu tattīrthaṃ bhrāntirjātā nṛpasya vai

5.54-3.54.59

tato vismayamāpannaścintayanvai muhurmuhuḥ /
ākāśasthaṃ dadarśāsau sāmiṣaṃ kuraraṃ nṛpaḥ

5.54-3.54.60

bhramamāṇaṃ gṛhītāhiṃ vadhyamānaṃ nirāmiṣaiḥ /
parasparaṃ ca yuyudhuḥ sarve'pyāmiṣakāṅkṣayā

5.54-3.54.61

hataścañcuprahāreṇa sa tataḥ patito'ṃbhasi /
śūlena śūlinā yatra bhūbhāgo bheditaḥ purā

5.54-3.54.62

tattīrthasya prabhāveṇa sa sadyaḥ puruṣo'bhavat /
vimānasthaṃ dadarśāsau pumāṃsaṃ divyarūpiṇam

5.54-3.54.63

gandharvāpsaraso yakṣāstaṃ yāntaṃ tuṣṭuvurdivi /
apsarogīyamāne tu gate sūryasya mūrdhani /
citrasenastatastasminnāścaryaṃ paramaṃ gataḥ

5.54-3.54.64

ṛṣiṇā kathitaṃ yadvattadvattīrthaṃ na saṃśayaḥ /
hṛṣṭaromābhavaddṛṣṭvā prabhāvaṃ tīrthasambhavam

5.54-3.54.65

mamādya divaso dhanyo yasmādatra samāgataḥ /
asthīni bhūmau nikṣipya snānaṃ kṛtvā yathāvidhi

5.54-3.54.66

tilamiśreṇa toyenātarpayatpitṛdevatāḥ /
gṛhyāsthīni tato rājā cikṣepāntarjale tadā

5.54-3.54.67

kṣaṇamekaṃ tato vīkṣya rājorddhvavadanaḥ sthitaḥ /
tān dadarśa punaḥ sarvān divyarūpadharāñchubhān

5.54-3.54.68

divyavastraiśca saṃvītān divyābharaṇabhūṣitān /
vimānairvividhairdivyairapsarogaṇasevitaiḥ

5.54-3.54.69

pṛthagbhūtāṃśca tān sarvān vimāneṣu vyavasthitān /
utpattivatsamālokya rājā saṃharṣī so'bhavat

5.54-3.54.70

ṛṣirvimānamārūḍhaścitrasenamathābravīt /
bhobhoḥ sādho mahārāja citrasena mahīpate

5.54-3.54.71

tvatprasādānnṛpaśreṣṭha gatirdivyā mamedṛṣī /
jāteyaṃ yattvayā kāryaṃ kṛtaṃ paramaśobhanam

5.54-3.54.72

svasuto'pi na śaknoti pitḥṇāṃ kartumīdṛśam /
madīyavacanāttāta niṣpāpastvaṃ bhaviṣyasi

5.54-3.54.73

phalaṃ prāpsyasi rājendra kāmikaṃ manasepsitam /
āśīrvādāṃstato dattvā citrasenāya dhīmate /
svargaṃ jagāma sasutastato dīrghatapā muniḥ

// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcamāvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe dīrghatapasaḥ svargārohaṇavarṇanaṃ nāma catuḥpañcāśattamo'dhyāyaḥ //

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0