Skanda Purana · Verses 5.51-3
uttānapāda uvāca -
kāle tatkriyate kasmiñchrāddhaṃ dānaṃ tatheśvara /
yātrā tatra prakartavyā tithau yasyāṃ vadāśu tat
īśvara uvāca -
pitṛtīrthaṃ yathā puṇyaṃ sarvakāmikamuttamam /
idaṃ tīrthaṃ tathā puṇyaṃ snānadānāditarpaṇaiḥ
viśeṣeṇa tu kurvīta śrāddhaṃ sarvayugādiṣu /
manvantarādayo vatsa śrūyantāṃ ca caturdaśa
aśvayukchuklanavamī dvādaśī kārttikasya ca /
tṛtīyā caitramāsasya tathā bhādrapadasya ca
āṣāḍhasyaiva daśamī māghasyaiva tu saptamī /
śrāvaṇasyāṣṭamī kṛṣṇā tathāṣāḍhasya pūrṇimā
phālgunasya tvamāvāsyā pauṣasyaikādaśī sitā /
kārttikī phālgunī caitrī jyaiṣṭhī pañcadaśī tathā
manvantarādayaścaite anantaphaladāḥ smṛtāḥ /
ayane cottare rājandakṣiṇe śrāddhamācaret
kārttikī ca tathā māghī vaiśākhasya tṛtīyikā /
paurṇamāsī ca caitrasya jyeṣṭhasya ca viśeṣataḥ
aṣṭakāsu ca saṃkrāntau vyatīpāte tathaiva ca /
śrāddhakālā ime sarve dattameṣvakṣayaṃ smṛtam
madhumāse site pakṣa ekādaśyāmupoṣitaḥ /
niśi jāgaraṇaṃ kuryādviṣṇupādasamīpataḥ
dhūpadīpādinaivedyaiḥ sraṅmālāgurucandanaiḥ /
arcāṃ kurvanti ye viṣṇoḥ paṭheyuḥ prāktanīṃ kathām
ṛgyajuḥsāmamantroktaṃ sūktaṃ japati yo dvijaḥ /
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati
prātaḥ śrāddhaṃ prakurvīta dvijān sampūjya yatnataḥ /
dānaṃ dadyādyathāśakti gohiraṇyāmbarādikam
pitarastasya tṛpyanti yāvadābhūtasamplavam /
śrāddhadastu vrajettatra yatra devo janārdanaḥ
trayodaśyāṃ tato gacchedguhāvāsini liṅgake /
dṛṣṭvā mārkaṇḍamīśānaṃ mucyate sarvapātakaiḥ
uttānapāda uvāca -
guhāmadhye mahādeva liṅgaṃ paramaśobhitam /
yena pratiṣṭhitaṃ deva tanmamākhyātumarhasi
īśvara uvāca -
triṣu lokeṣu vikhyāto mārkaṇḍeyo munīśvaraḥ /
divyaṃ varṣasahasraṃ sa tapastepe sudāruṇam
guhāmadhyaṃ praviṣṭo'sau yogābhyāsamupāśritaḥ /
liṅgaṃ tu sthāpitaṃ tena mārkaṇḍeśvarasaṃjñitam
tatra snātvā ca yo bhaktyā sopavāso jitendriyaḥ /
tatra jāgaraṇaṃ kurvan dadyāddīpaṃ prayatnataḥ
devasya snapanaṃ kuryānmṛtaiḥ pañcabhistathā /
yathā śaktyā samālabhya pūjāṃ kuryādyathāvidhi
svaśākhotpannamantraiśca japaṃ kuryurdvijātayaḥ /
sāvitryaṣṭasahasraṃ tu śatāṣṭakamathāpi vā
etatkṛtvā nṛpaśreṣṭha janmanaḥ phalamāpnuyāt /
caturdaśyāṃ tu vai snātvā pūjāṃ kṛtvā yathāvidhi
pātraṃ parīkṣya dātavyamātmanaḥ śreya icchatā /
pitarastasya tṛpyanti dvādaśābdānyasaṃśayam
dātā sa gacchate tatra yatra bhogāḥ sanātanāḥ /
guhāmadhye praviṣṭastu loṭayeccaiva śaktitaḥ
nīle girau hi yatpuṇyaṃ tatsamastaṃ labhanti te /
śūlabhede tu yaḥ kuryācchrāddhaṃ parvaṇi parvaṇi
viśeṣāccaitramāsānte tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu /
kedāre caiva yatpuṇyaṃ gaṅgāsāgarasaṅgame
sitāsite tu yatpuṇyamanyatīrthe viśeṣataḥ /
arbude vidyate puṇyaṃ puṇyaṃ cāmaraparvate
gayādisarvatīrthānāṃ phalamāpnoti mānavaḥ /
vidhimantrasamāyuktastarpayetpitṛdevatāḥ
kulānāṃ tārayedviṃśaṃ daśa pūrvān daśāparān /
dakṣiṇasyāṃ tato mūrtau śucirbhūtvā samāhitaḥ
nyāsaṃ kṛtvā tu pūrvoktaṃ pradadyādaṣṭapuṣpikām /
śāstroktairaṣṭabhiḥ puṣpairmānasaiḥ śṛṇu tadyathā
vārijaṃ saumyamāgneyaṃ vāyavyaṃ pārthivaṃ punaḥ /
vānaspatyaṃ bhavetṣaṣṭhaṃ prājāpatyaṃ tu saptamam
aṣṭamaṃ śivapuṣpaṃ syādeṣāṃ śṛṇu vinirṇayam /
vārijaṃ salilaṃ jñeyaṃ saumyaṃ madhughṛtaṃ payaḥ
āgneyaṃ dhūpadīpādyaṃ vāyavyaṃ candanādikam /
pārthivaṃ kandamūlādyaṃ vānaspatyaṃ phalātmakam
prājāpatyaṃ tu pāṭhādyaṃ śivapuṣpaṃ tu vāsanā /
ahiṃsā prathamaṃ puṣpaṃ puṣpamindriyanigrahaḥ
tṛtīyaṃ tu dayā puṣpaṃ kṣamā puṣpaṃ caturthakam /
dhyānapuṣpaṃ tapaḥ puṣpaṃ jñānapuṣpaṃ tu saptamam
satyaṃ caivāṣṭamaṃ puṣpamebhistuṣyanti devatāḥ /
bhaktyā tapasvinaḥ pūjyā jñāninaśca narādhipa
chatramāvaraṇaṃ dadyādupānadyugalaṃ tathā /
tena pūjitamātreṇa pūjitāḥ puruṣāstrayaḥ
svargaloke vasettāvadyāvadābhūtasamplavam /
śūlapāṇestu bhaktyā vai jāpyaṃ kurvanti ye narāḥ
pañcāmṛtaiḥ pañcagavyairyakṣakardamakuṅkumaiḥ /
samālabheta deveśaṃ śrīkhaṇḍāgurucandanaiḥ
nānāvidhaiśca ye puṣpairarcāṃ kurvanti śūlinaḥ /
niśi jāgaraṇaṃ kuryurdīpadānaṃ prayatnataḥ
dhūpanaivedyakaṃ dadyātpaṭhetpaurāṇikīṃ kathām /
tatra sthāne sthitā bhaktyā japaṃ kurvanti ye narāḥ
śrīsūktaṃ pauruṣaṃ sūktaṃ pāvamānaṃ vṛṣākapim /
vedoktaiścaiva mantraiśca raudrīṃ vā bahurūpiṇīm
brāhmaṇān pūjayedbhaktyā pūjayitvā praṇamya ca /
nānāvidhairmahābhogaiḥ śivaloke mahīyate
agnimityādi jāpyāni ṛgvedī japate tu yaḥ /
rudrān puruṣasūktaṃ ca ślokādhyāyaṃ ca śukriyam
iṣetvā dikamantraughaṃ jyotirbrāhmaṇameva ca /
gāyatryaṃ vai madhu caiva maṇḍalabrāhmaṇāni ca
etāñjapyāṃstu yo bhaktyā yajurvedī japedyadi /
devavrataṃ vāmadevyaṃ puruṣarṣabhameva ca
bṛhadrathāntaraṃ caiva yo japedbhaktitatparaḥ /
sa prayāti naraḥ sthānaṃ yatra devo maheśvaraḥ
pādaśaucaṃ tathābhyaṅgaṃ kurute yo'tra bhaktitaḥ /
godāne caiva yatpuṇyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ
brāhmaṇān bhojayettatra madhunā pāyasena ca /
ekasmin bhojite vipre koṭirbhavati bhojitā
suvarṇaṃ rajataṃ vastraṃ dadyādbhaktyā dvijottame /
tarpitāstena devāḥ syurmanuṣyāḥ pitarastathā
candrasūryagrahe bhaktyā snānaṃ kurvanti ye narāḥ /
devārcanaṃ ye ca kuryurjapaṃ homaṃ viśeṣataḥ /
dadyāddānaṃ yathāśakti brāhmaṇe vedapārage
aśvaṃ rathaṃ gajaṃ yānaṃ tulāpuruṣameva ca /
śakaṭaṃ yaḥ pradadyādvā saptadhānyaprapūritam
sayoktraṃ lāṅgalaṃ dadyādyuvānau tu dhuraṃdharau /
gobhūtilahiraṇyādi pātre dātavyamarcitam
apātre viduṣā kiṃcinna deyaṃ bhūtimicchatā /
yato'sau sarvabhūtāni dadhāti dharaṇī kila
tato viprāya sā deyā sarvasasyaughamālinī /
athānyacchṛṇu rājendra godānasya tu yatphalam
yāvadvatsasya pādau dvau mukhaṃ yonyāṃ pradṛśyate /
tāvadgauḥ pṛthivī jñeyā yāvadgarbhaṃ na muñcati
yena kenāpyupāyena brāhmaṇe tāṃ samarpayet /
pṛthvī dattā bhavettena saśailavanakānanā
tārayenniyataṃ dattā kulānāmekaviṃśatim /
raupyakhurīṃ kāṃsyadohāṃ savastrāṃ ca payasvinīm
ye prayacchanti kṛtino graste sūrye niśākare /
teṣāṃ saṃkhyāṃ na jānāmi puṇyasyābdaśatairapi
sarvasyāpi hi dānasya saṃkhyāstīha narādhipa /
candrasūryoparāge ca dānasaṃkhyā na vidyate
yatra gaurdṛśyate rājan sarvatīrthāni tatra hi /
tatra parva vijānīyānnātra kāryā vicāraṇā
punaḥ smṛtvā tu tattīrthaṃ yaḥ kuryādgamanaṃ naraḥ /
athavā mriyate yo'tra rudrasyānucaro bhavet
// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śūlabhede dānadharmapraśaṃsāvarṇanaṃ nāmaikapañcāśattamo'dhyāyaḥ //
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0