Skanda Purana · Verses 5.30-2

śrīviśvanātha uvāca//
triṃśattamaṃ vijānīhi tvaṃ devi cyavaneśvaram//
yasya darśanamātreṇa svargabhraṃśo na jāyate

bhṛgormaharṣeḥ putraśca cyavano nāma pārvati//
sthāṇubhūtastapastepe nirāhāro mahāmuniḥ

vitastāyāstaṭe ramye bahuvarṣagaṇānkila //
savalmīko'bhavadvipro latābhirabhisaṃvṛtaḥ

kālena mahatā devi samākīrṇaḥ pipīlakaiḥ //
tathā sa saṃvṛto dhīmānmṛtpiṃḍa iva sarvaśaḥ

ājagāma tamuddeśaṃ vihartuṃ vana uttame //
śaryātirnāma dharmātmā sakuṭuṃbo mudānvitaḥ

tasya strīṇāṃ sahasrāṇi catvāryāsanparigrahaḥ //
ekaiva tu sutā subhrūḥ sukanyānāma nāmataḥ

sā sakhībhiḥ parivṛtā sarvābharaṇabhūṣitā //
sā bhramyamāṇā valmīke dṛṣṭvā bhārgavacakṣuṣī

sā kautukātkaṇṭakena buddhimohavatī tadā //
kiṃ nu khalvidamityuktvā nirbibhedāsya locane

abhavatsa tayā viddho netrayoḥ paramārtimān //
tataḥ śaryātisainyasya śakṛnmūtraṃ samāruṇat

tato ruddhe śakṛnmūtre paryatapyata pārthivaḥ //
pratyuvāca tataḥ kruddho rājā gadgadayā girā

kenāpakṛtamadyeha bhārgavasya mahātmanaḥ //
taponityasya vṛddhasya roṣaṇasya viśeṣataḥ

jñātaṃ vā yadi vājñātaṃ tadidaṃ brūta mā ciram //
tamūcuḥ sainikāḥ sarve na vidmo'pakṛtaṃ vayam

tataḥ sa pṛthivīpālaḥ sāmnā cogreṇa ca svayam //
paryapṛcchatsvavarga ca bhūyobhūyaḥ suduḥkhitaḥ

pitaraṃ duḥkhitaṃ dṛṣṭvā sukanyā tamathābravīt //
mayā kiṃcicca valmīke dṛṣṭaṃ sattvamaticchavi

khadyotavadabhijñātaṃ tanmayā viddhamaṃtikam //
etacchrutvā tu śaryātirvalmīkaṃ kṣipramabhyagāt

tatrāpaśyattapovṛddhaṃ vayovṛddhaṃ ca bhārgavam //
prārthayāmāsa sainyārthe prāṃjaliḥ sa mahīpatiḥ

ajñānādbālayā yatte'pakṛtaṃ tu mahīsura //
imāmeva ca te kanyāṃ dadāmi sudṛḍhavratām

bhāryārthe tvaṃ gṛhāṇemāṃ prasīda dvijasattama //
tatobravīmahīpālaṃ cyavano bhārgavastathā

yadyevaṃ pratigṛhyaitāṃ kṣamiṣyāmi mahīpate //
dadau duhitaraṃ tasmai cyavanāya mahīpatiḥ

pratigṛhya ca tāṃ kanyāṃ bhagavānprasasāda ha //
prāpte prasāde rājātha sasainyo viṣayaṃ gataḥ

sukanyāpi patiṃ labdhvā tapasvinamaniṃditā //
nityaṃ paryacaratprītyā tapasā niyamena ca

kasyacittvatha kālasya nāsatyāvaśvinau priye //
kṛtābhiṣekāṃ vivṛtāṃ sukanyāṃ tāmapaśyatām

tāṃ dṛṣṭvā darśanīyāṃgīṃ devarājasutāmiva //
ūcatuḥ samupadrutya kasya tvamatiśobhane

sā provāca mahābhāgā pativrataparāyaṇā //
śaryātitanayāṃ caiva bhāryāṃ ca cyavanasya hi

tatośvinau prahasyaināmabrūtāṃ punareva tu //
kasmādevaṃvidhā bhūtvā jarājarjaritaṃ patim

tvamapāsyeha kalyāṇi kāmabhogabahiṣkṛtā //
vṛddhaṃ cyavanamutsṛjya varayasvaikamāvayoḥ

patyarthaṃ devagarbhābhe mā vṛthā yauvanaṃ kṛthāḥ //
evamuktā sukanyā tu dasrau tāvidamabravīt

ratāhaṃ cyavane deve maivaṃ mā paryaśaṃkatam //
tato'brūtāṃ punastvenāmāvāṃ devabhiṣagvarau

yuvānaṃ rūpasaṃpannaṃ kariṣyāvaḥ patiṃ tava //
etena samayenāvāmāmaṃtraya sumadhyame //२७/
sā tayorvacanaṃ śrutvā kathayāmāsa bhārgave //
tacchrutvā cyavano bhāryāṃ kriyatāmityabhā ṣata

ūcatū rājaputrīṃ tāṃ patistava viśatvapaḥ //
tato'psu cyavanaḥ śīghraṃ rūpārthī praviveśa ha

aśvināvapi tatkāle saraḥ prāviśatāṃ priye //
tato muhūrttāduttīrṇā sarve te sarasastadā

divyarūpadharāḥ sarve yuvāno divyakuṃḍalāḥ //
tulyaveṣadharāścaiva manasaḥ prītivarddhanāḥ //

te'bruvansahitāḥ sarve vṛṇīṣvānyatamaṃ śubham //
asmākamīpsitaṃ bhadre patitve varavarṇini

sā samīkṣya tu tānsarvāṃstulyarūpadharā nsthitān //
niścitya manasā buddhyā devī vavre svakaṃ patim

labdhvā tu cyavano bhāryāṃ vayo rūpaṃ tu vāṃchitam //
hṛṣṭo'bravīnmahātejāstau nāsatyāvidaṃ vacaḥ

yadahaṃ rūpasaṃpanno vayasā ca samanvitaḥ //
kṛto bhavadbhyāṃ vṛddhaḥ sanbhāryāṃ ca prāptavānimām

tasmādyuvāṃ kari ṣyāmi prītyāhaṃ somapāyinau //
satyametanna saṃdeho devarājasya paśyataḥ

tacchrutvā hṛṣṭamanasau divaṃ devau prajagmatuḥ //
yājayāmāsa somārhau nāsatyāvaśvināviti

bhiṣajau devatānāṃ hi karmaṇā tena garhitau //
ābhyāmarthāya somaṃ tvaṃ pradāsyasi yadi svayam

vajraṃ te prahariṣyāmi ghorarūpaṃ sudāruṇam //
evamuktaḥ smayannindramabhivīkṣya sa bhārgavaḥ //
balinaṃ vāsavaṃ jñātvā ciṃtayāmāsa satvaram

devamārādhayiṣyāmi mahādevaṃ maheśvaram //
yasya karmakaraḥ śakro yasya devā vaśānugāḥ //
yaḥ samartho jagadgoptā sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ

ityuktvā cyavano devi mahākālavanaṃ gataḥ //
rāmeśvarasya devasya liṃgamīśānataḥ sthitam //
śraddhayārādhitaṃ tena cyavanena mahātmanā

tasya prasanno rudrastu sa vajrādabhayaṃ dadau //
tasya praharato bāhuṃ staṃbhayāmāsa bhārgavaḥ

samārādhanatuṣṭasya liṃgasyāsya prabhāvataḥ //
etasminnaṃtare jvālā niḥsṛtā liṃgamadhyataḥ

tayā devagaṇāḥ sarve dahyamānā vicetasaḥ //
procurgadgadayā vācā dhūmenāṃdhīkṛte kṣaṇāḥ

kriyetāṃ somapāvetāvaśvinau balasūdana //
devānāṃ vacanaṃ śrutvā cyavanaṃ bhayapīḍitaḥ //
pratyuvāca tataḥ śakraḥ praṇāmānatakaṃdharaḥ

somapāvaśvināvetāvadyaprabhṛti bhārgava //
bhaviṣyatastataḥ sarvametatsatyaṃ bravīmi te

mā te'tithyābhisaṃraṃbho bhaviṣyati tapodhana // /
liṃgasyāsya prabhāvo'yaṃ yadahaṃ niṣprabhīkṛtaḥ

tatastvannāmadheyena prasiddhirbhuvi yāsyati //
ārādhitaṃ yato devi cyavanena mahātmanā

cyavaneśvarametadvai khyātaṃ tribhuvane'bhavat //
bhaktā ye pūjayiṣyaṃti deveśaṃ cyavaneśvaram //
ājanmaprabhavaṃ pāpaṃ teṣāṃ naśyati tatkṣaṇāt

yaḥ paśyati naro nityaṃ cyavaneśvarasaṃjñakam //
janmaduḥkhajarārogairmukto muktimavāpnuyāt

yaṃyaṃ kāmamabhidhyāyenmanasābhimataṃ naraḥ //
taṃtaṃ durlabhamāpnoti cyavaneśvaradarśanāt

niyamena prapaśyaṃti ye devaṃ cyavaneśvaram //
te prayāṃti tanuṃ tyaktvā madīye bhuvane priye

yaḥ śṛṇoti kathāṃ puṇyāṃ sarvapāpaharāṃ śubhām //
sa puṇyātmā paraṃ sthānaṃ yāti divyaṃ na saṃśayaḥ

bhaktihīnaḥ kriyāhīno yaḥ paśyati prasaṃgataḥ //
sa puṇyāṃ gatimāpnoti yogigamyāṃ yaśasvini

puṣpairvicitrairye devaṃ yajaṃte cyavaneśvaram //
saṃsārārṇavamullaṃghya te yāṃti paramaṃ padam

eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ //
cyavaneśvaradevasya śṛṇu khaṃḍeśvaraṃ śive

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṃgamāhātmye cyavaneśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma triṃśo'dhyāyaḥ