Skanda Purana · Chapter 5.194

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
tacchrutvānāntadevena viśvarūpamudāhṛtam /
devarājastathā devāḥ paraṃ vismayamāgatāḥ

dṛṣṭvā cāpsarasaṃ puṇyāmurvaśīṃ kamalānanām /
saṃtrasto vismitaścābhūdindro rājaśriyā vṛtaḥ

na kiṃciduttaraṃ vākyamuktavāñjoṣamāsthitaḥ /
iti vṛttāntabhūtaṃ hi nārāyaṇaviceṣṭitam

bhṛgoḥ khātyāṃ(?) samutpannā lakṣmīḥ śrutvā tu vai nṛpa /
vaiśvarūpaṃ paraṃ rūpaṃ vismitācintayattadā

kenopāyena sa syānme bhartā nārāyaṇaḥ prabhuḥ /
vratena tapasā vāpi dānena niyamena ca

vṛddhānāṃ sevanenātha devatārādhanena vā /
iti cintāparāṃ kanyāṃ satī jñātvā yudhiṣṭhira

prāha prāpto mayā bhartā śaṅkarastapasā kila /
prajāpatiśca gāyatryā hyanyābhirabhivāñchitāḥ

tapasaiva hi te prāpyastasmāttaccara suvrate /
tapastvaṃ hi mahaccograṃ sarvavāñchitadāyakam

mārkaṇḍeya uvāca -
sāgarāntaṃ samāsādya lakṣmīḥ parapuraṃjaya /
cacāra vipulaṃ kālaṃ tapaḥ paramaduścaram

sthāṇuvatsaṃsthitā sābhūddivyaṃ varṣasahasrakam /
tata indrādayo devāḥ śaṅkhacakragadādharāḥ

bhūtvā jagmustadarthaṃ te sā tu pṛṣṭavatī surān /
viśvarūpaṃ vaiṣṇavaṃ yattaddarśayata māciram

vilakṣā vrīḍitā devā gatvā nārāyaṇaṃ tadā /
abruvan vaiśvarūpaṃ no śaktā darśayituṃ vayam

tato yatheṣṭaṃ te jagmuḥ sa ca viṣṇuracintayat /
ugrarūpā sthitā devī dehaṃ dahati bhārgavī

tāṃ tasmāttatra gatvāhaṃ varaṃ dattvā tu vāñchitam /
punastapaḥ kariṣyāmi darśayiṣyāmi vā punaḥ /
vaiṣṇavaṃ viśvarūpaṃ yaddurdaśyaṃ devadānavaiḥ

mārkaṇḍeya uvāca -
tato gatvā hṛṣīkeśaḥ sāgarāntasthitāṃ śriyam /
prāha tuṣṭo'smi te devi varaṃ vṛṇu yathepsitam

śrīruvāca -
yadi tuṣṭo'si me deva prapannāyā janārdana /
tadā darśaya yaddṛṣṭamapsarobhistavānagha

viśvarūpamanantaṃ ca bhūtabhāvana keśava /
gandhamādanamāsādya kṛtaṃ yacca tapastvayā

tadvadasva vibho viṣṇo na mithyā yadi keśava /
śraddadhāmi na caivāhaṃ rūpasyāsya kathaṃcana

bahubhiryakṣarakṣobhirmāyācāripracāribhiḥ /
chanditā mama jānadbhirbhāvamantargataṃ harau

bhūtvā viṣṇusvarūpāste cakriṇaśca caturbhujāḥ /
suvrīḍitā gatāḥ sarve viśvarūpo sahāyataḥ

mārkaṇḍeya uvāca -
nārāyaṇo'tha bhagavāñchaṅkhacakragadābhṛtam /
tayā tathoktastadrūpaṃ muktvā vai surapūjitam

rūpaṃ paraṃ yathoktaṃ vai viśvarūpamadarśayat /
darśayitvā vacaḥ prāha pañcarātravidhānataḥ

yo'rcayiṣyati māṃ nityaṃ sa pūjyaḥ sa ca pūjitaḥ /
dhanadhānyasamāyuktaḥ sarvabhogasamanvitaḥ

mūlaṃ hi sarvadharmāṇāṃ brahmacaryaṃ paraṃ tapaḥ /
tenāhaṃ tatra sthāsyāmi mūlaśrīpatisaṃjñitaḥ

mūlaśrīḥ procyate brāhmī brahmacaryasvarūpiṇī /
sarvayogamayī puṇyā sarvapāpaharī śubhā

patistasyāḥ prabhurahaṃ varadaḥ prāṇināṃ priye /
revājale naraḥ snātvā yo'rcayenmāṃ yatavrataḥ

mūlaśrīpatināmānaṃ vāñchite prāpnuyātphalam /
dānāni tatra yo dadyānmahādānāni ca priye

sahasraguṇitaṃ puṇyamanyasthānādavāpyate /
dṛṣṭaṃ tvayā tatra deśe samyakcaivāvadhāritam /
tadarcitvā parān kāmānāpsyasi tvaṃ na saṃśayaḥ

varaṃ vṛṇīṣva deveśi vāñchitaṃ durlabhaṃ suraiḥ /
durgasaṃsārakāntārapatitaiḥ parameśvari

śrīruvāca -
nārāyaṇa jagaddhātarnārāyaṇa jagatpate /
nārāyaṇa parabrahma nārāyaṇaparāyaṇa

prasīda pāhi māṃ bhaktyā samyaksarge niyojaya /
priyo hyasi priyāhaṃ te yathā syāṃ tattathā kuru

gṛhaṃ dharmārthakāmānāṃ kāraṇaṃ deva saṃmatam /
tadāsthāyāśramaṃ puṇyaṃ māṃ śreyasi niyojaya

nārāyaṇa uvāca -
nārāyaṇagirā devi vijñapto'smi yatastvayā /
nārāyaṇagirirnāma tena me'tra bhaviṣyati

nārāyaṇasmṛtau yāti duritaṃ janmakoṭijam /
yasmādgirati tasmācca girirityeva śabditam

tasmātsarvāśrayo devi giriḥ parvatarāṅbhavet /
surāsuramanuṣyāṇāṃ yathāhamapi cāśrayaḥ

ya etatpūjayiṣyanti maṇḍalasthaṃ paraṃ mama /
nārāyaṇagirirnāma devarūpaṃ śubhekṣaṇe

te divyajñānasampannā divyadehaviceṣṭitāḥ /
divyaṃ lokamavāpsyanti divyabhogasamanvitāḥ

mārkaṇḍeya uvāca -
tayorevaṃ saṃvadatordevā indrapurogamāḥ /
samāgatā vanoddeśaṃ sāgarānte maharṣayaḥ

tato bhṛguṃ devarājo nārāyaṇavicintitam /
vavre jñātvā tu tatkanyāṃ dharmātmā sa dadau ca tām

dharmo'pi vidhivadvatsa vivāhaṃ samakārayat /
devadevasya rājarṣe devatārthe samāhitaḥ

yudhiṣṭhira uvāca -
dharmo vivāhamakarodvidhivadyattvayoditam /
ko vidhistatra kā dattā dakṣiṇā bhṛguṇāpi ca

vivāhayajñe samabhūtsruksruvagrahaṇe ca kaḥ /
ṛtvijaḥ ke sadasyāśca tasyāsan dvijasattama

kiṃ tasyāvabhṛthaṃ tvāsīttatsarvaṃ vada vistarāt /
tvadvākyāmṛtapānena tṛptirmama na vidyate

mārkaṇḍeya uvāca -
nārāyaṇavivāhasya yajñasya ca yudhiṣṭhira /
tapasastasya devasya samyagācaraṇasya ca

vaktuṃ samartho na guṇānbrahmāpi parameśvaraḥ /
tathāpyuddeśato vacmi śṛṇu bhūtvā samāhitaḥ

brahmā saptarṣayastatra sruksruvagrahaṇe ratāḥ /
agnīñjuhuvire rājanvedirdhātrī sasāgarā

daduḥ samudrā ratnāni brahmarṣibhyo nṛpottama /
dhanado'pi dadau vittaṃ sarvabrāhmaṇavāñchitam

viśvakarmā'pi devānāṃ brahmarṣīṇāṃ paraṃtapa /
veśmāni suvicitrāṇi sarvaratnamayāni ca

kṛtvā pradarśayāmāsa devendrāya yaśasvine /
śatakratustato viprānkāpiṣṭhalapurogamān

śaunakādīṃśca papraccha baṣkalāñchāgalānapi /
ātreyānapi rājendra vṛṇudhvamabhivāñchitam

dṛṣṭvā te citraratnāni prāhuḥ sarveśvareśvaram /
devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca saṅgamo'yaṃ supuṇyakṛt

asminpuṇye sureśāna vastuṃ vāñchāmahe sadā /
śatakratuḥ prāha punarvāso vātra bhaviṣyati /
satyadharmaratā yūyaṃ yāvatkālaṃ bhaviṣyatha

mārkaṇḍeya uvāca -
pṛṣṭaṃ yadrājaśārdūla ke makhe hotriṇo'bhavan /
tatprocyamānamadhunā śṛṇu bhūtvā samāhitaḥ

sanatkumārapramukhāḥ sadasyāstasya cābhavan /
audgātramatryaṅgirasau marīciśca cakāra ha

hautraṃ dharmavasiṣṭhau ca brahmatvaṃ sanako muniḥ /
ṣaṭtriṃśadgrāmasāhasraṃ prādāttebhyaḥ śatakratuḥ

lakṣmīrbhartrā ca saṃyuktābhavattatkṛtavānprabhuḥ /
brahmaṇo juhvato vahniṃ yāvaddeśasthitaiḥ suraiḥ

dṛṣṭaṃ lalāṭaṃ deśo'sau lalāṭa iti saṃjñitaḥ /
sa deśaḥ śrīpateḥ kṣetrapuṇyaṃ devarṣisevitam

sarvāścaryamayaṃ divyaṃ divyasiddhisamanvitam /
brāhmaṇānāṃ tataḥ paṅktiṃ niveśayitumudyatā

lakṣmīḥ śrīpatināmānamāha devaṃ vacastadā /
śrīruvāca -
ya ete brāhmaṇāḥ śiṣyā bhṛgvādīnāṃ yatavratāḥ

tānniveśayitumicchāmi tvatprasādādadhokṣaja /
marīcyādayaḥ surendreṇa sthāpitā garuḍadhvaja

naiṣṭhikavratino viprā bahavo'tra yatavratāḥ /
prājāpatye vrate brāhme kecidatra vyavasthitāḥ /
tānahaṃ sthāpayiṣyāmi tvatprasādādadhokṣaja

mārkaṇḍeya uvāca -
tataḥ kautūhaladharo bhagavānvṛṣabhadhvajaḥ /
papraccha vratinaḥ sarvānvṛttibhede vyavasthitān

nārado'pi mahādevamupetya ca satīpatim /
prāha kṛṣṇājinadharo naiṣṭhikā brāhmaṇā hyamī

amī kāryāḥ suvastreṇa channaguhyā dvijottamāḥ /
prājāpatyāścaturviṃśasahasrāṇi nareśvara

brahmacaryavratasthānāṃ vratabrahmavicāriṇām /
dvādaśaiṣāṃ sahasrāṇi santi vai vṛṣabhadhvaja

nāradasya vacaḥ śrutvā devā devarṣayo'pi ca /
sādhu sādhvityamanyanta nocuḥ kecana kiṃcana

samāhvayattato lakṣmīstān viprān bhaktisaṃyutā /
uvāca caraṇāngṛhya prasādaḥ kriyatāṃ mayi

ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi veśmanāmatra saṃsthitiḥ /
viśvakarmakṛtānāṃ tu teṣu tiṣṭhantu vo'khilāḥ

te tatheti pratijñāya sthitāḥ saṃprītamānasāḥ /
dhanadhānyasamṛddhāśca vāñchitaprāptilakṣaṇāḥ /
sarvakāmasamṛddhāśca hyanārambheṣu karmaṇām

iti saṃsthāpya tān viprān sā sthitā paryapālayat /
caturdhā tu sthito viṣṇuḥ śriyā devyāḥ priye rataḥ

evaṃ vaivāhikamakhe nivṛtte ṛṣayastu tam /
ūcuścāvabhṛthasnānaṃ kutra kurmo janārdana

iti śrutvā tu vacanaṃ śrīpatiḥ pādapaṅkajāt /
mumoca jāhnavītoyaṃ revāmadhyagamaṃ śuci

hareḥ pādodakaṃ dṛṣṭvā niḥsṛtaṃ munayastu te /
vismitāḥ samapadyanta jānantastasya gauravam

rudreṇa sahitāḥ sarve devatā ṛṣayastathā /
saṃkathā vismitāścakrurvidhunvantaḥ śirāṃsi ca

ṛṣaya ūcuḥ /
brūhi śambho kimatrāyaṃ akasmādvārisambhavaḥ /
viṣṇoḥ pādāmbujotthaśca sammohakaraṇaḥ paraḥ

īśvara uvāca -
pādodakamidaṃ viṣṇorahaṃ jānāmi vai surāḥ /
daśāśvamedhāvabhṛthaiḥ snānamatrātiricyate

yuṣmābhiḥ śrīpatiḥ pūjyaḥ snānaṃ cāvabhṛthaṃ kutaḥ /
bhaviṣyatīti tenāśu idaṃ vo'rthe vinirmitam

snātvātra tridaśeśānā yatphalaṃ samprapadyate /
vaktuṃ na kenacidyāti tataḥ kimuttaraṃ vacaḥ

mārkaṇḍeya uvāca -
evamuktvā tu te sarve snānaṃ kṛtvā yathāgatam /
jagmurdevā maheśānapurogā bharatarṣabha

brāhmaṇāśca tataḥ sarve svaveśmānyeva bhejire /
devatīrthe mahārāja sarvapāpapraṇāśane

// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śrīpativivāhavarṇanaṃ nāma caturnavatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ //