Skanda Purana · Chapter 5.1

// śrīgaṇeśāya namaḥ //
śrījagadaṃbāyai namaḥ //
// athāvantyakhaṇḍe'vantīkṣetramāhātmyaṃ prārabhyate //
// vyāsa uvāca // //
sraṣṭāro'pi prajānāṃ prabalabhavabhayādyaṃ namasyaṃti devā
yo hyavyakte praviṣṭaḥ pravihitamanasāṃ dhyānayuktātmanāṃ ca //
lokānāmādidevaḥ sa jayatu bhagavāñchrīmahā kālanāmā bibhrāṇaḥ somalekhāmahivalayayutaṃ vyaktaliṃgaṃ kapālam

// umovāca // //
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni puṇyāśca saritastathā//
kathyaṃtāṃ tāni yatnena śraddhā yeṣu prajāyate

īśvara uvāca // //
asti lokeṣu vikhyātā gaṃgā tripathagā nadī //
sevitā devagandharvairmunibhiśca niṣevitā

tapanasya sutā devī yamunā lokapāvanī //
pitṝṇāṃ vallabhā devī mahāpātakanāśinī

candrabhāgā vitastā ca narmadā'marakaṇṭake //
kurukṣetraṃ gayā devi prabhāsaṃ naimiṣaṃ tathā

kedāraṃ puṣkaraṃ caiva tathā kāyāvarohaṇam //
tathā puṇyatamaṃ devi mahākālavanaṃ śubham

yatrāste śrīmahākālaḥ pāpendhanahutāśanaḥ //
kṣetraṃ yojanaparyaṃtaṃ brahmahatyādināśanam

bhuktidaṃ muktidaṃ kṣetraṃ kalika lmaṣanāśanam //
pralaye'pyakṣayaṃ devi duṣprāpaṃ tridaśairapi

// umovāca // //
prabhāvaḥ kathyatāṃ deva kṣetrasyāsya maheśvara //
yāni tīrthāni vidyante yāni liṃgāni saṃti vai

tānyahaṃ śrotumicchāmi paraṃ kautūhalaṃ hi me

// mahādeva uvāca // //
śṛṇu devi prayatnena prabhāvaṃ pāpanāśanam //
kṣetramādyaṃ mahādevi sarvapāpapraṇāśanam

śrīmeroḥ saṃnidhāne ca śikharaṃ ratnacihnitam //
anekāścaryanilayaṃ bahupādapasaṃkulam

vicitradhātubhiścitraṃ svacchasphaṭikavedikam //
vicitravarṇaśobhāḍhyamṛṣisaṃghanināditam

mṛganāgendrasaṃyuktaṃ gajayūthasamākulam //
nirjharāṃbuprapātotthaśīkarākarasaṃkulam

vātāhatataruvrātaprasūnāsthānacitritam //
mṛganābhivarāmodavāsitā śeṣakānanam

latāgṛharatisthānaṃ siddhavidyādharāśrayam //
pravīṇakinnaravrātamadhuradhvanināditam

tasminvane mahāramye śobhitāśeṣa bhūmikam //
vairājaṃ nāma bhavanaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ

tatra divyāṃganāgītamadhuradhvanināditā //
pārijātatarucchannamaṃjarīdāmaśobhitā //

bahuvādyasamunnaddhamahāsvananināditā //
layatālayutānekagītavāditranāditā

vinyastā koṭibhiḥ staṃbhairnirmalādarśaśobhitā //
layatālayutānekamahākautukasaṃyutā

apsaronṛtyavinyāsavilāsollāsaśobhitā //
sabhā kāṃtimatīnāma devānāṃ harṣadāyikā

ṛṣisaṃghasamākīrṇā munivṛndaniṣevitā //
dvijātivedaśabdena nāditā''naṃdadāyikā

tasyāṃ niviṣṭaṃ vāgīśaṃ śaṃkarārādhane ratam //
sanatkumāraṃ brahmarṣiṃ brahmaṇo mānasaṃ sutam

munimadhyātsamutthāya kṛṣṇadvaipāyano muniḥ //
parāśarasuto vyāsaḥ praṇipatya yathāvidhi

kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā bhavabhaktyānubhāvitaḥ //
papraccha parayā tuṣṭyā harṣitāṃgaruhānanaḥ

mahākālasya māhātmyaṃ prāṇināṃ mohanāśanam //
// // vyāsa uvāca // //
mahākālavanaṃ kasmātprocyate sarvato varam

bhagavankṣetramāhātmyaṃ mahākālasya kathyatām //
kathaṃ guhyavanaṃ proktaṃ pīṭhatvamūṣaraṃ tathā

phalaṃ yathātra vasatāṃ mṛtānāṃ ca gatiryathā //
snānena yadbhavetpuṇyaṃ dānenāpi ca yatphalam

kathametatsmaśānaṃ ca kṣetraṃ proktaṃ yathā tathā //
pṛṣṭaṃ me śaṃkare bhaktyā brūhi tvaṃ śāstrakovida

// sanatkumāra uvāca // //
kṣīyate pātakaṃ yatra tenedaṃ kṣetramucyate //
yasmātsthānaṃ ca mātṝṇāṃ pīṭhaṃ tenaiva kathyate

mṛtāḥ punarna jāyaṃte tenedamūṣaraṃ smṛtam //
guhyametatpriyaṃ nityaṃ kṣetraṃ śaṃbhormahā tmanaḥ

yasmādiṣṭaṃ hi bhūtānāṃ smaśānamativallabham //
mahākālavanaṃ yacca tathā caivāvimuktikam

ekāmrakaṃ bhadrakālaṃ karavīravanameva ca //
kolāgiristathā kāśī prayāgamamareśvaram

bharathaṃ caiva kedāraṃ divyaṃ rudramahālayam //
divyasmaśānānyetāni rudrasyeṣṭāni nityaśaḥ //

ramate bhagavāneṣu siddhakṣetreṣu sarvadā //
pṛthivyāṃ naimiṣaṃ tīrthamuttamaṃ tīrthapuṣkaram

trayāṇāmapi lokānāṃ kurukṣetraṃ praśasyate //
kurukṣetrāddaśaguṇā puṇyā vārāṇasī matā

tasyā daśaguṇaṃ vyāsa mahākālavanottamam //
prabhāsādyāni tīrthāni pṛthivyāmiha yāni tu

prabhāsamuttamaṃ tīrthaṃ kṣetramādyaṃ pinākinaḥ //
śrīśailamuttamaṃ tīrthaṃ devadāruvanaṃ tathā

tasmādapyuttamaṃ vyāsa puṇyā vārāṇasī matā//
tasmāddaśaguṇaṃ proktaṃ sarvatīrthottamaṃ yataḥ

mahākālavanaṃ guhyaṃ siddhakṣetraṃ tathoṣaram //
kiṃcidguhyānyathānyāni smaśānānyūṣarāṇi ca

sarvatastu samākhyātaṃ mahākālavanaṃ mune //
smaśānamūṣarakṣetraṃ pīṭhaṃ tu vanameva ca

paṃcaikatra na labhyaṃte mahākālapurādṛte

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe'vantīkṣetramāhātmye mahākālavanapraśaṃsāvarṇanaṃnāma prathamo'dhyāyaḥ