Skanda Purana · Verses 2.8-4

// śiva uvāca // //
brahmakuṇḍāddakṣiṇato narāvāsagirirmahān //
yatra bhagavatā meruḥ sthāpito lokasundaraḥ

// skanda uvāca // //
kathaṃ bhagavatā meruḥ sthāpito narasannidhau //
mahatkautūhalaṃ tāta kathyatāṃ yadi rocate

// mahādeva uvāca // //
yadā bhagavato vāso viśālāyāṃ samāgataḥ //
devā maharṣayaḥ siddhāḥ savidyādharacāraṇāḥ

vihāya meruśṛṃgāṇi bhagavaddarśanotsukāḥ //
bhagavaddarśanāhlādatiraskṛtasurālayāḥ

tadā tu bhagavāṃsteṣāṃ sukhahetoḥ ṣaḍānana //
utpādya meruśṛṃgāṇi kareṇaikena līlayā //
sthāpayāmāsa sarveṣāṃ bhagavānprītivarddhanaḥ

tataḥ sarve samālokya giriṃ kāṃcananirmitam //
prasannāstuṣṭuvuḥ sarve nārāyaṇamanāmayam

//devā ūcuḥ// //
yosmatsukhāya bhavaviśramaṇāya bibhrallīlātanūḥ kanakaśailamihānināya //
jetā surārddanaśataṃ tridaśaikapakṣastasmai vidhema nama ugratapaḥśriyāya

yadyatkaroti kṛpayā kṛpaṇārtitūlaśailāgnirāśritakṛdekavidāṃ variṣṭhaḥ//
svenaiva tena karaṇena sa tuṣyatāṃ no yasyānvakāri puruṣeṇa na kenacidvai

asmākamunnatadhiyāṃ vidadhāti samyakchikṣāṃ piteva karuṇo nijalābhapūrṇaḥ//
trailokyarakṣaṇavicakṣaṇadṛṣṭipātapūrṇāmṛtāṃbudhirasau vipadaḥ prapāyāt

// ṛṣaya ūcuḥ // //
yenādhyastaṃ bhāti samastaṃ jagadekaṃ krīḍābhāṃḍaṃ satyatayā'jasya vibhūmnaḥ //
bhānāṃ vṛdaṃ yadvadanepyāśritamūrtistasmai nityaṃ śāśvata tubhyaṃ praṇamāma

// siddhā ūcuḥ // //
yatkṛpālavata eva mahāṃtaḥ siddhimīyuritare bhavabhājaḥ //
te'cireṇa bhavabhīmapayodhiṃ tīrṇavaṃta iti naḥ sumanīṣā

// vidyādharā ūcuḥ// //
vibho sadguṇagrāma kalyāṇamūrte pareśāna saṃmānasaṃtānaheto //
bhavatpādapadmāsavasvādamattāḥ kṛtārthā na citraṃ bhavatyatra kiṃcit

tatastuṣṭo'tha bhagavāṃsteṣāmāsīddivaukasām //
varaṃ vṛṇudhvamityuktāste procurvaradarṣabham

parituṣṭo bhavānsākṣāddevadevo ramāpatiḥ//
badarī na tvayā tyājyā na ca meruḥ kadācana

meruśṛṃgaṃ prapaśyaṃti ye janāḥ puṇyabhāginaḥ //
teṣāṃ vai tvatprasādena merau vāsaḥ prajāyatām

tatra bhuktvā cirādbhogānbhūyādante layastvayi//
evamastviti cābhāṣya tatraivāṃtarhito hariḥ

tataḥ prabhṛti te sarve meruśṛṃgavihāriṇaḥ //
naranārāyaṇasyāṃte pālyamānā muhurmuhuḥ

kadāciddivi tiṣṭhaṃti kadācinmerumadhyataḥ//
nirviśaṃkā nirudvegā ṛṣayaśca tapodhanāḥ

bhagavānapi tatraiva nararūpeṇa tiṣṭhati//
dhanurbāṇadharaḥ śrīmāṃstapasā pāvakopamaḥ//
ānaṃdamṛṣivṛṃdasya janayaṃstapa āsthitaḥ

tatastu paramaṃ tīrthaṃ lokapālābhivaṃditam //
yatra saṃsthāpayāmāsa lokapālānhariḥ svayam

// skaṃda uvāca // //
kathaṃ bhagavatā tatra lokapālāśca sthāpitāḥ //
mahatkautūhalaṃ tāta kathayasva mahāmate

// śiva uvāca // //
ekadā merumadhyasthāśrayāniha haranhariḥ//
devānāmṛṣimukhyānāṃ caritaṃ draṣṭumudyataḥ

taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya namaskṛtya divaukasaḥ //
ūcuste vinayātsarve prasīda bhagavanvibho

kṣaṇaṃ viśrāmya vidhivaddṛṣṭvā tāṃ viralāṃ bhuvam //
sānnidhyamṛṣidevānāmayuktaṃ bhāvayanmithaḥ

tataḥ prahasya bhagavānuvāca madhusūdanaḥ //
lokapālānsamāhūya nātra stheyaṃ bhavadvidhaiḥ

ṛṣayastāpasāḥ siddhāḥ sastrīkā nivasaṃti hi //
bhavadvidhānāmāsthānaṃ pureva kalpitaṃ mayā

tataḥ sa tvarito gatvā ramye girivare hariḥ //
lokapālānsamāhūya sthāpayāmāsa tānguha

tatraiva śailadaṃḍena hatvāgniṃ jalakāṃkṣayā //
krīḍāpuṣkaraṇīṃ teṣāṃ nirmame sumanoharāma

sastrīkā yatra gīrvāṇā vicaraṃti nijecchayā //
gāyaṃti svanumodaṃti gaṃdharvāstridivaukasām

vanāni kusumāmodaramyāṇi paritoṣataḥ //
dināni yatra gacchaṃti kṣaṇaprāyāṇi dehinām

bhagavānapi tatraiva teṣāmānaṃdamāvahan//
dvādaśyāṃ paurṇamāsyāṃ ca svayamāyāti majjane

tatpaścādṛṣayaḥ sarve munayaśca tapodhanāḥ //
yatra snātvā vidhānena guha madhyāhnakālataḥ //
asaṃgaṃ paramaṃ jyotirjale paśyaṃti cakṣuṣā

sarvatīrthāvagāhena yatphalaṃ parikīrtitam //
tatphalaṃ tatkṣaṇādeva daṇḍapuṣkariṇīkṣaṇāt //

yatra kāmyāni karmāṇi saphalāni manīṣiṇām //
yatra piṃḍapradānena gayāto'ṣṭaguṇaṃ phalam

yajño dānaṃ tapaḥ karma sarvamakṣayamucyate//
dvādaśyāṃ śuklapakṣasya jyeṣṭhe māsi ṣaḍānana

tatra snātvā vidhānena kṛtakṛtyo bhavedyataḥ //
badarītīrthamadhye tu guptametatsurottamaiḥ //
na vācyaṃ yatra kutrāpi tava prītyā mayoditam

vaktavyaṃ kimiha bahu prabhūtapuṇyāḥ paśyaṃti prathitamidaṃ suraikaguptam //
nānyeṣāṃ kathamapi cetasi prasaṃgāddevaiḥ syādanudinaciṃtitaṃ guhaitat

yeṣāṃ vai bhagavati cetsamagrakarma svādhyāyābhyasanavidhikrameṇa jātam //
paśyaṃti tribhuvanadurllabhaṃ sutīrthaṃ daṃḍodaṃ na bhavati cānyathā sudṛṣṭam

daṃḍodakātparaṃ tīrthaṃ na viṣṇoḥ sadṛśo'maraḥ //
viśālāsadṛśaṃ kṣetraṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

sevanīyā prayatnena viśālā ca vicakṣaṇaiḥ //
ya icchetsatataṃ dhāma bhagavatpārśvavarti vai

// skaṃda uvāca // //
gaṃgāmāśritya tīrthāni kāni saṃtīha satpade //
śreyaskarāṇi bhūrīṇi saṃkṣepāttāni me vada

// mahādeva uvāca // //
gaṃgāyāṃ yatra saṃyogo mānasodbhedasannidhau //
tattīrthaṃ vimalaṃ puṇyaṃ prayāgādadhikaṃ mahat

triṃśadvarṣasahasrāṇi vāyubhojanato bhavet //
tatphalaṃ snānamātreṇa gaṃgāyāḥ saṃgame nṛṇām

saṃgamāddakṣiṇe bhāge dharmakṣetraṃ prakīrtitam //
yatra mūrtyā śrutau jātau naranārāyaṇāvṛṣī

tatkṣetraṃ pāvanaṃ martye sarveṣāmuttamottamam //
dharmastatraiva bhagavāṃścatuṣpādavatiṣṭhati

yatra yajñāstapo dānaṃ yatkiṃcitkriyate nṛbhiḥ //
tatpuṇyasya kṣayo nāsti kalpakoṭiśatairapi

tato dakṣiṇadigbhāga urvaśī saṃgamābhidham //
sarvapāpaharaṃ puṃsāṃ snānamātreṇa dehinām

kūrmoddhārastataḥ sākṣāddharibhaktyekasādhanam //
snānamātreṇa bhūtānāṃ sattvaśuddhiḥ prajāyate

brahmāvarttastataḥ sākṣādbrahmalokaikakāraṇam //
darśanādeva tīrthasya sarvapāpakṣayo bhavet

bahūni saṃti tīrthāni durgamyānīha dehinām //
saṃkṣepātkathitaṃ vatsa tavādaravaśādidam

ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvā samāhitaḥ //
sarvapāpavinirmuktaḥ padaṃ viṣṇoḥ prapadyate //

rājā vijayamāpnoti sutārthī labhate sutam //
kanyārthī labhate kanyāṃ kanyā viṃdati satpatim

dhanārthī dhanamāpnoti sarvakāmaikasādhanam

māsamātraṃ naro bhaktyā śṛṇuyādyaḥ samāhitaḥ //
tasyābhīṣṭasamāvāptirdurlabhopi na saṃśayaḥ

ādhivyādhibhayaṃ ghoraṃ dāridrya kalahaṃ tathā //
yasya geheṣu māhātmyaṃ tatraitāni na karhicit

nāpamṛtyurna sarpādi daurbhāgyaṃ cāpi vartate //
duḥsvapnagrahapīḍā ca pararāṣṭrabhayaṃ tathā

yuddhe yātrāprayāṇe ca paṭhanīyaṃ prayatnataḥ //
vivāhe ca vivāde ca śubhakarmaṇi yatnataḥ

pūrṇaṃ vā'dhyāyamātraṃ vā tadardhaṃ vā vicakṣaṇaiḥ //
sarvakāryaprasiddhiḥ syānnātra kāryā vicāraṇā

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe badarikāśramamāhātmye śivakārttikeyasaṃvāde badarikāśrame merusaṃsthāpanatīrthalokapālatīrthadaṃḍapuṣkariṇītīrthadharmakṣetrādivividhatīrthakṣetramāhātmya varṇanaṃnāmāṣṭamo'dhyāyaḥ

// cha //
iti śrīskāṃde dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe tṛtīyaṃ badarikāśramamāhātmyaṃ samāptam // २-३) // //