Skanda Purana · Verses 2.6-6

// sāvarṇiruvāca //
sa hi bhakto bhagavata āsīdrājā mahānvasuḥ //
kiṃ mithyā'bhyavadadyena divo bhūvivaraṃ gataḥ

kenoddhṛtaḥ punarbhūmeḥ śapto'sau pitṛbhiḥ kutaḥ //
kathaṃ muktastato bhūpa ityetatskanda me vad

skanda uvāca //
śṛṇu brahmankathāmetāṃ vasorvāsa varociṣaḥ //
yasyāḥ śravaṇataḥ sadyaḥ sarvapāpakṣayo bhavet

svāyambhuvāntare pūrvamindro viśvajidāhvayaḥ //
ārarambhe mahāyajñamaśvamedhābhidhaṃ mune

nibaddhāḥ paśavo'jādyāḥ krośantastatra bhūriśaḥ //
sarve devagaṇāścāpi rasalubdhāstadāsata

kṣemāya sarvalokānāṃ vicaranto yadṛcchayā //
maharṣaya upājagmustatra bhāskaravarccasaḥ

saṃmānitā suragaṇaiḥ pādyārghyasvāgatādibhiḥ //
te bṛhanmunayo'paśyanmedhyāṃstānkrośataḥ paśūn

sāttvikānāmapi ca taṃ devānāṃ yajñavistaram //
hiṃsāmayaṃ samālokya te'tyāścaryaṃ hi lebhire

dharmavyatikramaṃ dṛṣṭvā kṛpayā te dvijottamāḥ //
mahendrapramukhānūcurdevāndharmadhiyastataḥ

maharṣaya ūcuḥ //
devaiśca ṛṣibhiḥ sākaṃ mahendrā'smadvacaḥ śṛṇu //
yathāsthitaṃ dharmatattvaṃ vadāmo hi sanātanam

yūyaṃ jagatsargakāle brahmaṇā parameṣṭhinā //
sattvena nirmitāḥ stho vai catuṣpāddharmadhārakāḥ

rajasā tamasā cāsau manūṃścaiva narādhipān //
asurāṇāṃ cādhipatīnasṛjaddharmadhāriṇaḥ

sarveṣāmatha yuṣmākaṃ yajñādividhibodhakam //
sasarja śreyase vedaṃ sarvābhīṣṭaphalapradam

ahiṃsaiva paro dharmastatra vede'sti kīrttitaḥ //
sākṣātpaśuvadho yajñe nahi vedasya saṃmataḥ

catuṣpādasya dharmasya sthāpane hyeva sarvathā //
tātparyamasti vedasya na tu nāśe'sya hiṃsayā

rajastamodoṣavaśāttathāpyasurapā nṛpāḥ //
medhyenājena yaṣṭavyamityādau matijāḍyataḥ //
chāgādimarthaṃ bubudhurvrīhyādiṃ tu na te viduḥ

sāttvikānāṃ tu yuṣmākaṃ vedasyārtho yathā sthitaḥ //
grahītavyonyathā naiva tādṛśī ca kriyocitā

yādṛśo hi guṇo yasya svabhāvastasya tādṛśaḥ //
svasvabhāvānusāreṇa pravṛttiḥ syācca karmaṇi

sāttvikānāṃ hi vo devaḥ sākṣādviṣṇū ramāpatiḥ //
ahiṃsayajñe'sti tato'dhikārastasya tuṣṭaye

pratyakṣapaśumālabhya yajñasyācaraṇaṃ tu yat //
dharmaḥ sa viparīto vai yuṣmākaṃ surasattamāḥ

rajastamoguṇavaśādāsurīṃ saṃpadaṃ śritāḥ //
yuṣmākaṃ yājakā hyete santyavedavido yathā

tatsaṅgādeva yuṣmākaṃ sāmprataṃ vyatyayo mateḥ //
jātastenedṛśaṃ karma prārabdhamiti niścitam

rājasānāṃ tāmasānāmāsurāṇāṃ tathā nṛṇām //
yathāguṇaṃ bhairavādyā upāsyāḥ santi devatāḥ

svaguṇānuguṇātmīyadevatātuṣṭaye bhuvi //
hiṃsrayajñavidhānaṃ yatteṣāmevocitaṃ hi tat

tatrāpi viṣṇubhaktā ye daityarakṣonarādayaḥ //
teṣāmapyucito nāsti hiṃsrayajñaḥ kutastu vaḥ

yajñaśeṣo hi sarveṣāṃ yajñakarmānutiṣṭhatām //
anujñāto bhakṣaṇārthaṃ nigamenaiva vartate

sāttvikānāṃ devatānāṃ surāmāṃsāśanaṃ kvacit //
asmābhistvīkṣitaṃ naiva na śrutaṃ ca satāṃ mukhāt

tasmādvrīhibhirevāsau yajñaḥ kṣīreṇa sarpiṣā //
medhyairannarasaiścā'nyaiḥ kāryo na paśuhiṃsayā

tatrāpi bījairyaṣṭavyamajasaṃjñāmupāgataiḥ //
trivarṣakālamuṣitairnna yeṣāṃ punarudgamaḥ

adrohaścāyalobhaśca damo bhūtadayā tapaḥ //
brahmacaryaṃ tathā satyamadambhaśca kṣamā dhṛtiḥ

sanātanasya dharmasya rūpametadudīritam //
tadatikramya yo varteddharmaghnaḥ sa patatyadhaḥ

// skanda uvāca //
itthaṃ vedarahasyajñairmahāmunibhirādarāt //
bodhitā api sannītyā svapratijñāvighātataḥ //
tadvākyaṃ jagṛhurnaiva tatprāmāṇyavidopi te

mahadvyatikramāttarhi mānakrodhamadādayaḥ //
viviśusteṣvadharmasya vaṃśyāśchidragaveṣiṇaḥ

ajaśchāgo na bījānītyādi vādiṣu teṣvatha //
vimanassvṛṣivaryeṣu punastānbodhayatsu ca

rājoparicaraḥ śrīmāṃstatraivāgādyadṛcchayā //
tejasā dyotayannāśā indrasya paramaḥ sakhā

taṃ dṛṣṭvā sahasāyāntaṃ vasuṃ te tvantarikṣagam //
ūcurdvijātayo devāneṣa cchetsyati saṃśayam

eṣa bhūmipatiḥ pūrvaṃ mahāyajñānsahasraśaḥ //
cakre sātvatatantroktavidhināraṇyakena ca

yeṣu sākṣātpaśuvadhaḥ kasmiṃścidapi nā'bhavat //
na dakṣiṇānukalpaśca nāpratyakṣasurārccanam

ahiṃsādharmarakṣābhyāṃ khyātosau sarvato nṛpaḥ //
agraṇīrviṣṇubhaktānāmekapatnīmahāvrataḥ

īdṛśo dhārmikavaraḥ satyasandhaśca vedavit //
kathaṃcinnānyathā brūyādvākyameṣa mahānvasuḥ

evaṃ te saṃvidaṃ kṛtvā vibudhā ṛṣayastathā //
apṛcchansahasā'bhyetya vasuṃ rājānamutsukāḥ

devamaharṣaya ūcuḥ //
bho rājankena yaṣṭavyaṃ paśunā hosvidauṣadhaiḥ //
etaṃ naḥ saṃśayaṃ chindhi pramāṇaṃ no bhavānmataḥ

skanda uvāca //
sa tānkṛtāñjalirbhūtvā paripapraccha vai vasuḥ //
kasya vaḥ ko mataḥ pakṣo brūta satyaṃ samāhitāḥ

maharṣaya ūcuḥ //
dhānyairyaṣṭavyamityeva pakṣo'smākaṃ narādhipa //
devānāṃ tu paśuḥ pakṣo mataṃ rājanvadātmanaḥ

skanda uvāca //
devānāṃ tu mataṃ jñātvā vasustatpakṣasaṃśrayāt //
chāgādipaśunaivejyamityuvāca vacastadā

evaṃ hi mānināṃ pakṣamasantaṃ sa upāśritaḥ //
dharmajñopyavadanmithyā vedaṃ hiṃsāparaṃ nṛpaḥ

tasminnaiva kṣaṇe rājā vāgdoṣādantarikṣataḥ //
adhaḥ papāta sahasā bhūmiṃ ca praviveśa saḥ//
mahatīṃ vipadaṃ prāpa bhūmimadhyagato nṛpaḥ//
smṛtistvenaṃ na prajahau tadā nārāyaṇāśrayāt

mocayitvā paśūntsarvāṃstataste tridivaukasaḥ //
hiṃsābhītā divaṃ jagmuḥ svāśramāṃśca maharṣayaḥ

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇava khaṇḍe śrīvāsudevamāhātmye vedasyahiṃsāparatvoktyā uparicaravasoradhaḥpātavarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ