Skanda Purana · Chapter 2.39

// munaya ūcuḥ // //
mune tvattaḥ śrutaṃ samyaṅmāhātmyaṃ jagadīśituḥ //
nirmālyaprabhṛtīnāṃ ca yathāvadanupūrvaśaḥ

śrotumicchāmahe brahmanyātrāṃ taraphalāni vai //
śṛṇvatāṃ tattvato brūhi yathoddeśaḥ kṛtaḥ purā

// jaiminiruvāca //
sarvathā varttate lokahitāya puruṣottamaḥ //
nānāguṇavikāsaiśca nānārūpaviceṣṭitaiḥ

nānārūpavilāsena nānātmā ca jaganmayaḥ//
ahaṃkāraṃ vinā karmaphalaṃ no dvijasattamāḥ

ahaṃkāreṇa badhyante kārāgāre bhavābhidhe //
buddhyahaṃkārayuktastu yatkarmārabhate naraḥ

tasya sadguṇamāpnoti phalaṃ śubhamathāparam //
buddhistu trividhā teṣāṃ guṇabhedena bhāvitā

tatra ye sāttvikāḥ saṃtaḥ phalāvāptiparāṅmukhāḥ //
bhagavatprītaye karma kurvate te mumukṣavaḥ

parasya sparddhayā kīrtyai phalamuddiśya vā punaḥ//
bahuvittavyayāyāsai rājasaṃ karma tanvate

gatānugatikā ye ca dṛṣṭārthaikaparāyaṇāḥ //
prasaṃgātphalamicchaṃtastāmasaṃ karma kurvate

sāttvikānāṃ jagannāthaḥ sarvadā sarvabhāvanaḥ //
dhyāto dṛṣṭaḥ smṛto vāpi muktidātā na saṃśayaḥ

rājasāstāmasā ye vai mūḍhātmānaḥ phalaiṣiṇaḥ //
utsavādikṛtaṃ karma manyaṃte phaladāyi te

saṃbhūya bahavo viprā ārabhaṃte'lpakaṃ vidhim //
bahulāyāsaduḥkhaṃ yatkarma teṣāṃ phalapradam

teṣāmuddharaṇārthāya viśvāsāya durātmanām //
yātrā nānāvidhā viprā varṣe varṣe pravartayet

janmasnānaṃ mahāvedyā utsavaśca prakīrtitaḥ //
mahāyātrādvayaṃ puṃsāṃ kīrtanātpāpanāśanam

darśanaṃ dakṣiṇāmūrtestathā ca śayanotsavaḥ //
sarvapāpaharaścaiṣāmutsavo dakṣiṇāyane

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pārśvasya parivartanam //
śayitasya jagadbhartuḥ parivartayituryugam

nabhasya vimale pakṣe saṃprāpte harivāsare //
viṣṇoḥ svāpagṛhadvāri śanairgatvā praviśya ca

namaskṛtvā jagannāthaṃ paryaṃke śayitaṃ mudā //
avacchādya śanairgatvā pūjayedupacārakaiḥ

praṇamya bhaktyā tatpādau guhyopaniṣadaiḥ stuvan //
mantraṃ cemaṃ paṭhandevaṃ svāpayeduttarāmukham

devadeva jagannātha kalpānāṃ parivartaka //
parivṛttamidaṃ sarvaṃ yena sthāvarajaṃgamam

yadicchāceṣṭitaireva jāgratsvapnasuṣuptibhiḥ //
jagaddhitāya supto'si pārśvena parivarttaya

parivarttanakālo'yaṃ jagataḥ pālanāya te //
tavājñayā'yaṃ śakro'pi dhvaje tiṣṭhansamutsukaḥ

draṣṭuṃ tvatpādakamalaṃ vimucañjaladairjalam //
mahītalaṃ plāvayati prajāpālanahetukam

iti saṃprārthya deveśaṃ vīpsayā toṣayettataḥ //
vyajanaiścāmaraiścaiva vījayedanukalpakṛt

sugandhacandanairasya sarvāṃgaṃ parilepayet //
svādūnikṣuvikārāṃśca vikṛtaiḥ pāyasaistathā

yāvakāni ca hṛdyāni phalāni vividhāni vai //
svādūpadaṃśānanyāṃśca ghṛtapūpānsapāyasān

pakvatāṃbūla patrāṇi sopaskārāṇi ca dvijāḥ //
śayyāgṛhadvāri vibhoḥ śanairbhaktyā nivedayet

tasmindine hare rūpaṃ bhavedyadi mahāphalam //
devamuddiśya yaḥ kuryātsarvamakṣayatāṃ vrajet

snānaṃ dānaṃ japo homastapo jāgaraṇaṃ tathā //
upavāsaśca niyamo vratāṃte dvijatarpaṇam

sāṃgaṃ vratamidaṃ kṛtvā viṣṇulokamavāpnuyāt //
yaṃ yaṃ kāmayate citte taṃ tamāpnotyasaṃśayam

ayaṃ vaḥ kathito viprāḥ pārśvaparyāyaṇotsavaḥ //
anāyāsena lokānāmakṣayaḥ sukhadāyakaḥ

ataḥ paraṃ vai śṛṇuta utthāpanamahotsavam //
pūjayitvā jagannāthaṃ kaumudyākhye mahotsave

akṣakrīḍādibhiḥ puṣpavastramālyānulepanaiḥ //
tatosminpaurṇamāsyāyāṃ rātrāvutsavasaṃyutam

nārikelādibhirdravyaiḥ piṣṭakairarcayeddharim //
tataḥ prabhāte saṃkalpya kārttike vratamuttamam

vratena tenaiva nayedyāvadekādaśī sitā //
tasyāmutthāpayeddevaṃ susuptaṃ jagadīśvaram

pūrvavatpūjayitvā tu niśāmadhye jagadgurum //
utthāpayedimaṃ maṃtramāhvayañchanakairmudā

uttiṣṭha devadeveśa tejorāśe jagatpate //
vīkṣasva sakalaṃ deva prasuptaṃ tava māyayā

praphullapuṃḍarīkaśrīhāriṇā nayanena vai //
tvayā dṛṣṭaṃ jagadidaṃ pāvitryaṃ parameṣyati

śrautasmārttāḥ kriyāḥ sarvāḥ pravartaṃte tato dhruvam //
ityutthāpya jagannāthaṃ veṇuvīṇādikasvanaiḥ

baṃdimāgadhasūtānāṃ stutibhirmaṃgalasvanaiḥ //
śaṃkhakāhālamurajavādanairnṛtyagītakaiḥ

jayaśabdaistathā stotrairnayaṃttaṃ nṛtyamaṇḍapam //
sugandhatailenābhyajya snāpayetpuruṣottamam

pañcāmṛtairnārikelarasaiḥ phalarasaistathā //
sugandhāmalakenātha yavakalkena lepayet

gharṣayettulasīcūrṇairlepayedgandhacandanaiḥ //
puṣpādhivāsitaistoyaistathā karpūravāsitaiḥ

kuśodakai ratnatoyaistathā gaṃdhodakaistathā //
snāpyamānaṃ tathā devaṃ ye paśyaṃti mudānvitāḥ

kṣālayanti dṛḍhaṃ paṃkaṃ bahujanmopapāditam //
tataḥ śrījagadīśasya kroḍe saṃvāsayeddvijāḥ

āpādānmūrdhaparyaṃtaṃ sarvāgaṃ parilepayet //
kuṃkumāgurukastūrīkarpūraiścaṃdanānvitaiḥ

pāṭalodakasaṃpiṣṭaiḥ kālāgururasāplutaiḥ //
dattvā ca mālatīmālā candracūrṇena saṃyutām

mahopacāraiḥ saṃpūjya viṣṇuṃ nīrājayettataḥ //
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā prārthayetparayā mudā

carācaramidaṃ sarvaṃ tvadekaśaraṇaṃ vibho //
anugrahāmṛtālokaiḥ pāvayasva jagadguro //

nṛtyagītaiḥ prekṣaṇakai rātriśeṣaṃ samāpayet //
śayanādutthitaṃ devaṃ yaḥ paśyati gadādharam

nidrāṃ mohamayīṃ bhittvā jyotiḥ śāṃtaṃ vrajaṃti te //
sarvānkāmānavāpnoti yānyānkāmayate hṛdi

aśvamedhasahasrasya phalaṃ sāgraṃ labheta vai //
kapilālaṃkṛtādhenukoṭidānaphalaṃ tathā

puṇyaṃ cāpnoti paramaṃ sarvatīrthābhiṣekajam //
kārttikyāṃ pāraṇaṃ kuryāccāturmāsyavratasya vai

dāmodarasya pratimāṃ svarṇaniṣkeṇa nirmitām //
yathāśaktikṛtāṃ vāpi śālagrāmaśilāsthitām

cakramūrtiṃ bhagavataḥ pūjayetprayatātmavān //
racayenmaṇḍapaṃ śubhramekadeśaṃ gṛhasya vā

alaṃkuryātpuṣpadāmacāmaraiḥ savitānakaiḥ //
bhūmibhittīḥ sudhālepaiḥ staṃbhaiścitradukūlakaiḥ

kālāgurūṇāṃ dhūpaiśca dhūpayettadgṛhaṃ śubham //
tanmadhye maṇḍalaṃ kuryātsvastikaṃ varṇakaiḥ śubhaiḥ

tadantaḥ sthāpayetkhaṭvāṃ karidantamayīṃ śubhām //
paṭṭatūlīṃ tadupari vāsayetpuruṣottamam

dāmodarākṛtiṃ śaṃkhapadmapāṇiṃ caturbhujam //
lakṣmīmāliṃgya padmasthāṃ kroḍasthāṃ vāmapāṇinā

bhaktebhyo dātumudyaṃtaṃ varaṃ dakṣiṇapāṇinā //
sunāsaṃ sulalāṭaṃ ca sunetraṃ suśrutidvayam

viśālavakṣasaṃ devaṃ sarvalāvaṇyasaṃyutam //
sarvālaṃkāraruciraṃ divyapītanicolinam

lakṣmīṃ padmakarāṃ vāpi tāṃbūlaṃ dadatīṃ tathā //
pañcāmṛtaiḥ snāpayitvā vāsoyugmena veṣṭayet

pūjayedupacāraistaṃ yathāvibhavavistaraiḥ //
tāmradīpānmṛnmayānvā jvālayedgavyasarpiṣā

tailena vā śataṃ dīpavṛkṣāṃścaiva pradāpayet //
brahmāṇaṃ nāradādīṃśca devarṣīṃstatra pūjayet

dāmodarasvarūpānvai brāhmaṇānapi pūjayet //
vastrayugmairmālyagandhairbhakṣyabhojyaphalaistathā

tīrtharājābhiṣekāṃgaṃ pūjākarma yathocitam //
dāmodarasya tenaiva vidhinehārcanaṃ bhavet //

tadviṣṇoriti mantreṇa brahmādīnapi pūjayet //
veṇuvīṇādikairgītaiḥ purāṇapaṭhanena ca

mahotsavaṃ prakurvīta tato jāgaraṇena ca //
tataḥ prabhāte vimale'gnikāryaṃ ca samācaret

aṣṭākṣareṇa maṃtreṇa samidājyacarūnapi //
lājānmadhusaminmiśrāñjuhuyācca tataḥ śriye

sūktenāṣṭottaraśataṃ brahmādīnāṃ tadantataḥ //
aṣṭāhutīrvai juhuyātkramādekaikaśastilaiḥ

brahmāṇaṃ nāradaṃ dakṣaṃ vasiṣṭhaṃ gautamaṃ tathā //
sanatkumāramatriṃ ca bharadvājaṃ ca kaśyapam

durvāsasamagastyaṃ ca mahādevaṃ tataḥ param //
vikhyātā vaiṣṇavā hyete viṣṇurūpā na saṃśayaḥ

etānsaṃpūjayanviprānviṣṇuḥ prīṇāti tatkṣaṇāt //
homāṃte prāśanaṃ kṛtvā dadyādācāryadakṣiṇām

suvarṇabhūṣitāṃ dhenuṃ vastraṃ dhānyaṃ ca bhaktitaḥ //
prītaye vāsudevasya bhojayeddvijapuṃgavān

sarvopacārasahitaṃ dadyāddāmodaraṃ tataḥ

ॐ dāmodara jagannātha tvanmayaṃ viśvameva hi //
tvadādhāramidaṃ sarvaṃ tvaṃ dharmaḥ sarvabhāvanaḥ///
tvatprasādādvrataṃ cīrṇaṃ susaṃpūrṇaṃ tadastu me

dāmodaraḥ pradātā ca gṛhītā ca vṛṣadhvajaḥ//
pradīyate jagannāthaḥ prīyatāṃ me jagadguruḥ

iti maṃtraṃ japandadyādācāryāya surottamam//
samāpya pūjayedbhaktyā stūyāttaṃ ca prasādayet

ācārye parituṣṭe tu tuṣṭo bhavati mādhavaḥ //
tattaddravyāṇi ca tato dadyādviprebhya eva hi

tataḥ svayaṃ vai bhuṃjīta iṣṭaiḥ śiṣṭaiḥ svabaṃdhubhiḥ //
cāturmāsyavrataṃ cedaṃ pratiṣṭhāpya vidhānataḥ

yathoktaphalasaṃpanno viṣṇulokamavāpnuyāt //
śrutismṛtipurāṇeṣu nātaḥ parataraṃ vratam

yenānuṣṭhitamātreṇa kṛtakṛtyo bhavennaraḥ //
viṣṇoḥ prītikaraṃ yādṛṅna tathānyadvrataṃ dvijāḥ

tilapātrasahasraistu gavāṃ caivāyutāyutaiḥ //
kṛṣṇājinaśatenāpi kanyānāmayutena ca

dattvā yatphalamāpnoti kṛtvaitadvratamuttamam //
sārddhatrikoṭitīrthānāmabhiṣekaphalaṃ tathā

prāpnoti tatphalaṃ viprā yaṃ yaṃ kāmayate naraḥ

iti śrī skāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye cāturmāsyavratavidhirnāmaikonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ