Skanda Purana · Verses 2.35-3

// atha suvarṇamukharyā kalyānadīsaṃgamaḥ //
// bharadvāja uvāca // //
suvarṇamukharī tatra saṃgatā maṃgalapradā //
kalyānāma nadī puṇyā kālindī jāhnavīmiva

vṛṣabhācalasaṃbhūtā tīrtharājavirājitā //
nadīnāmuttamā kalyā kaluṣaughavināśinī

nānātarulatāvrātavibhūṣitataṭadvayā //
munisaṃghasukhāvāsā puṇyāśramasamutkaṭā

dvijadattārdhyavilasatkuśākṣatalasattaṭā //
apsaraḥkucakastūrīpaṃkakṣālanapaṃkilā

dantāvalakaṭacyotanmadāmbusurabhīkṛtā //
viprabhūpālavitatamakhayūpa śatāvṛtā

anāvilajalāpūratoṣitāśeṣamānavā //
ekaivālaṃ parā kartuṃ mahānadyostu pātakam

tayoḥ saṃgatayoḥ stotuṃ mahimānaṃ ka īśate //
yatra brahmaśilānāma sarinmadhye ca vartate

agastyatapasā paścādgayā sāṃnidhyameti ca //
nadīdvayajale tatra snātāḥ puṇye kurūdvaha

makhānāṃ pauṇḍarīkāṇāṃ śatasya phalamāpnuyuḥ //
brahmahatyādipāpāni samāyāṃti parikṣayam

tatrābhiṣekapūtānāṃ nadīdvitayasaṃgame //
saṅgatā bhavanāśinyā kṛṣṇaveṇīva pāvanī

// atha suvarṇamukharītīrasthitaśrīveṃkaṭācalavarṇanam // //
rājate svarṇamukharī kalyayā saṃgatā tadā

athodīcyāṃ mahānadyā yojanārddhe virājate //
yojanotsedhasahito vikhyāto veṃkaṭācalaḥ

sarveṣāmeva tīrthānāmāśrayo'yaṃ nagottamaḥ //
añjanānantavṛṣabhanīlakesaripotriṇaḥ

etānyupavanānyadreḥ syurnārāyaṇaveṃkaṭau//
varāhavapuṣā pūrvaṃ svīkṛtatvānmadhudviṣā //

varāhakṣetramityāryaiḥ kīrtito'yaṃ mahīdharaḥ //
suvarṇamukharītīre vikhyāte veṃkaṭācale

nivasatyacyuto nityamabdhīndratanayānvitaḥ//
tasmingirau śriyā sārddhaṃ vasante veṃkaṭādhipam

sevante siddhagandharvamunimānavadānavāḥ//
tasminvinyastacittānāṃ bhaktānāṃ puruṣottame

vāṃchitānyāśu sidhyaṃti naśyaṃti vipado'rjuna //
ye smaraṃti jagannāthaṃ veṃkaṭādrinivāsinam

nirastadoṣāste yāṃti śāśvataṃ padamavyayam

// // arjuna uvāca // //
veṃkaṭādrau mahāpuṇye surāsuranamaskṛtaḥ //
kathaṃ prādurabhūddevo bhagavānkamalāpatiḥ

kasya vā kṛtinastatra prasanno nijamadbhutam //
rūpaṃ prakāśayāṃcakre bhuktimuktiphalapradam

viṣṇordevādidevasya mahimānaṃ mahāmune //
śrotumicchāmi tattvena tanme kathaya vistarāt

// atha śrīveṃkaṭācalavāsibhagavadvaibhavavarṇanam //
// bharadvāja uvāca // //
śṛṇu veṃkaṭanāthasya mahimānaṃ samāhitaḥ //
vistareṇa samākhyātuṃ brahmaṇāpi na śakyate

dhanyo'si devadevasya māhātmyaṃ madhuvidviṣaḥ //
yadbhaktiyuktābhūttāta śrotuṃ matirarindama

kṛtapuṇyo'smyahaṃ pārtha sarvabhūtapaterhareḥ //
pavitrāṇi caritrāṇi stoṣyante yanmayā'dhunā

purā bhāgīrathītīre janakāya mahātmane //
kratudīkṣāprasaktāya viśuddhajñānaśāline

vāmadevena kathitāṃ kathāṃ pāpapraṇāśinīm //
kathayiṣyāmi te pārtha viṣṇukīrtanapāvanīm

sarveṣāmeva bhūtānāmādyo nārāyaṇaḥ prabhuḥ //
jaganmayo jagatkartā citsvarūpo niraṃjanaḥ //

sahasraśīrṣā bhagavānsahasrākṣaḥ sahasrapāt //
yasya bhāsā jagadidaṃ vibhāti sacarācaram

tasmātparataraṃ tejastasmātparataraṃ tapaḥ //
tasmātparataraṃ jñānaṃ yogastasmātparo na ca

vidyā tasmādapi parā nāsti pārtha nararṣabha //
sarveṣvapi ca bhūteṣu sadā sannihitaḥ prabhuḥ

sarvāṇyapi ca bhūtāni tasminnevāsate sukham //
sa eva yajño yajvā ca sādhanaṃ sruksruvādikam

phalaṃ phalapradātā ca tatsaṃprāpyā gatistathā //
vahnau praṇīte paśunā prokṣitena prajuhvati //
ye taṃ prayāṃti te yāṃti gatiṃ tatpratipāditām

karmabandhaṃ paśuṃ kṛtvā jñānāgnau saṃpravartite //
ye juhvate tamuddiśya te tatsāyujyabhāginaḥ

hariḥ sadāśivo brahmā mahendraḥ paramaḥ svarāṭ //
sarveśvarasya tasyaite paryāyāḥ parikīrtitāḥ

mamāhito'nusaṃdhatte ya idaṃ paramātmanaḥ //
nārāyaṇasya māhātmyaṃ sa na yāti punarbhavam

cidānandamayaḥ sākṣī nirguṇo nirupādhikaḥ //
nityo'pi bhajate tāṃtāmavasthāṃ sa yadṛcchayā

pavitrāṇāṃ pavitraṃ yo hyagatīnāṃ parā gatiḥ //
daivataṃ devatānāṃ ca śreyasāṃ śreya uttamam

bodhyānāṃ bodhya eko'sau dhyeyānāṃ dhyeya uttamaḥ //
vinayānāṃ samadhiko vinayo nayasaṃyutaḥ

tejasāṃ janakaṃ tejaḥ prakṛṣṭaṃ tapasāṃ tapaḥ //
ādhāraḥ sarvabhūtānāmanādyanto janārdanaḥ

tasyedaṃ bhāvavijñāne mūḍhā brahmādayo'pi ca //
ajo gṛhṇāti jananaṃ sarvātmā hanti vidviṣaḥ

svatantro'pi svabhaktānāṃ paratantraḥ pravartate //
sa sākṣī karmaṇāṃ devaḥ sarvajño garuḍadhvajaḥ

tasya svarūpaṃ munayo mṛgayante samāhitāḥ //
saṅkarṣaṇo vāsudevaḥ pradyumnaśca tathā punaḥ

aniruddha iti khyātaṃ tanmūrtīnāṃ catuṣṭayam //
kīrtitaḥ praṇavaḥ paścāddhṛdayaṃ tasya bhāsvaram

bhagavānvāsudevaśca mantro'yaṃ tatprakāśakaḥ

mantrarājamimaṃ nityaṃ prajapedyaḥ samāhitaḥ //
sa viṣṇoḥ karuṇāyogātsiddhīnāṃ bhājanaṃ bhavet

// atha bhagavatkṛtabhūtasṛṣṭyādivarṇanam // //
āpannivārakaḥ saṃpatprāpako bhuktimuktidaḥ //
yathā sasarja bhūtāni kalpādāveva mādhavaḥ

tatsarvaṃ kathayiṣyāmi samāhitamanāḥ śṛṇu //
tasya cintayataḥ sargaṃ tejorūpaṃ paraṃ hareḥ

viriṃca iti vikhyātaṃ rājasaṃ guṇamāśritam //
tasya devasya vadanācchakro devaḥ sapāvakaḥ //
jajñe yaśca trilokeśaḥ pākakarmaṇi yaḥ prabhuḥ

manasaścābhavaccandraḥ karuṇānityaśītalāt //
apāṃ sarvauṣadhīnāṃ ca viprāṇāṃ rakṣakaḥ sadā //

netrābhyāmudabhūtsūryastasya viśvaprakāśakaḥ //
śītoṣṇavarṣakṛtkālakāraṇaṃ tejasāṃ nidhiḥ

prāṇebhyo'sya jagatprāṇaḥ samīraḥ samajāyata //
dhartā graharkṣasvargaṃgā vimānānāṃ mahābalaḥ

nābhideśātsamutpannamantarikṣaṃ mahātmanaḥ //
tasyāsīcchiraso vyoma bhūtasaṃbhavakāraṇam

pādāmbujābhyāmudabhūdbhūmirbhūtagaṇāśrayā //
viniḥsṛtā diśaḥ sarvāḥ śrotrābhyāṃ paramātmanaḥ

bhūrbhuvādyāstathā lokāḥ smaraṇāttasya jajñire //
rasātalādilokāśca yakṣarakṣogaṇādayaḥ

mukhabāhūrupādebhyo janayāmāsa sa kramāt //
brāhmaṇānkṣattriyānvaiśyāñchūdrādīṃśca kurūdvaha

chandāṃsi yajñasturagā gāvo meṣāvikādayaḥ //
atarkyaprabhavāṃ tasmādutpattiṃ pratipedire

saṃkalpāddevadevasya tasya sthāvarajaṃgamam //
bhūtajātamabhūtkālo bhūto bhāvī bhavaṃstathā

pibatyambu samudrāṇāṃ baḍavānalarūpadhṛka //
kalpāntakāle tatsarvaṃ visṛjatyātmani sthitam

sañcārayati bhūtānāṃ vṛttiṃ sūryendurūpadhṛk //
tamonirasanāccāpi kāladharmapravartanāt

jaganti kalpavirame vinyasya svodarāntare //
līlābālākṛtiḥ śete vaṭapatre mahāmbudhau

atha codagrabhogīndrabhogatalpe sukhocite //
yoganidrāmavāpnoti sadvitīyo'bjavāsayā

nābhikāsārasaṃbhūtājjanayāmāsa paṃkajāt

sarveṣāṃ jagatāṃ nātho vidhātāraṃ caturmukham

līlā hyeṣā mukundasya svecchāyogapravartinaḥ //
vijñāyate na kenā'pi yāthārthyena sa īśvaraḥ

yadā dharmasya hāniḥ syādadharmo vardhate yadā //
yadā vā mahatīṃ pīḍāṃ bhajante devatāgaṇāḥ

yadāvalepadurvārā yāṃti vṛddhiṃ suradruhaḥ //
bhūmerbhūmijanānāṃ ca yadodeti mahadbhayam

yadā vā nijabhaktānāṃ sādhūnāmanivāritā //
durantātaṃkajananī vipatsamupajāyate

tadā tadanurūpāṇi rūpāṇyāsthāya kautukāt //
adharmamavadhūyāśu kurute jagato hitam

sṛjati vidhisamākhyo rājasenātmanā'sau vahati harisamākhyaḥ sattvaniṣṭhaḥ prapañcam //
harati harasamākhyastāmasīmetya vṛttiṃ madhumathanamahimnāmasti vettā na ko'pi

yajñāṃgaiḥ kṛtasakalāṃgasaṃdhibaṃdhaṃ vārāhaṃ vapuradhigamya lokanāthaḥ //
śaile'sminnabhajadasau yathā nivāsaṃ tadvakṣye śṛṇu vibudhādhināthasūno

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye suvarṇamukharīmāhātmye viṣṇumāhātmyaprastāve sṛṣṭyādivarṇanaṃnāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ