Skanda Purana · Verses 2.28-4

// atha kaṭāhatīrthamāhātmyam //
// ṛṣaya ūcuḥ // //
sūta sarvārthatattvajña vedavedāntapāraga //
śrīveṃkaṭācale tīrthaṃ kaṭāhākhyaṃ supāvanam //

śrūyate tasya māhātmyaṃ ghuṣyate ca jagattraye //
asmākametadbrūhi tvaṃ kṛpayā vyāsaśāsita

purā vai nāradaḥ śrīmānbrahmaputro mahānṛṣiḥ //
dṛṣṭvā vai naimiṣāraṇyaṃ saṃprāpto dvijasattamaḥ

tadānīṃ brahmaputraṃ tamarghyapādyādibhiḥ śubhaiḥ //
pūjayitvā yathānyāyaṃ pavitre ca kuśāsane //

sanniveśya mahābhaktyā vinayānatakandharāḥ //
praṇamya prārthayāmāsurime sarve maharṣayaḥ

tvāṃ vinā nārada śrīmannasmākaṃ bhuvanatraye //
dharmopadeśakaḥ kaścinnāsti nāsti maharṣiṣu

veṃkaṭādrau mahāpuṇye sarvadevaniṣevite//
vaikuṇḍādāgate divye siddhagandharvasevite

kaṭāhatīrthamāhātmyaṃ varṇayādya vanaukasām

// śrīnārada uvāca // //
śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve śaunakādyā mahaujasaḥ //
kaṭāhatīrthamāhātmyaṃ ko vetti bhuvanatraye

mahādevo vijānāti tasya tīrthasya vaibhavam //
yāni kāni ca puṇyāni brahmāṇḍāntargatāni vai

tāni gaṃgāditīrthāni svapāpapariśuddhaye //
kaṭāhatīrthasevāṃ ca kurvanti dvijasattamāḥ

brāhmaṇāḥ kṣattriyā vaiśyāḥ śūdrāścetarajātayaḥ //
spṛśanti tajjalamiti na pibedyo vimūḍhadhīḥ

sa hi caṇḍālatāṃ prāpya kumbhīpāke patiṣyati //
brahmacārī gṛhastho vā vānaprastho yatīśvaraḥ

sevayā tasya tīrthasya prāpnoti paramaṃ padam //
śrutismṛtipurāṇeṣu tattīrthasya praśaṃsanam

bahudhā varṇyate paṃcamahāpātakanāśanam //
atyadbhutataraṃ viprāḥ sarvalokaikapāvanam

brahmahatyāyutaṃ cāpi surāpānāyutaṃ tathā //
ayutaṃ gurudārāṇāṃ gamanaṃ pāpakāraṇam

steyāyutaṃ suvarṇānāṃ tatsaṃsargāśca koṭayaḥ //
śīghraṃ vilayamāyāṃti tasya tīrthasya sevayā

yāni niṣkṛtihīnāni pāpāni vividhāni ca //
tāni sarvāṇi naśyaṃti tīrthasyāsya niṣevaṇāt

idaṃ tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ bhagavatpādanissṛtam //
kuṣṭhādirogayukto yaḥ pratyahaṃ ca pibedidam

//
// atha kaṭāhatīrthamahimaśraddhāśūnyānāṃ mahānarakaprāptiḥ // //
so'pi rogavihīnaḥ sanviṣṇulokaṃ ca gacchati //
bhagavāñchaṃkaro devo rahasyānubhave purā

pārvatyai kathayāmāsa tasya tīrthasya vaibhavam //
ukteṣveteṣu sandeho na kartavyaḥ kadācana

arthavādo'yamiti ca na vaktavyaṃ kadācana //
ye'rthavādamidaṃ brūyusteṣāṃ vai nāstikātmanām

jihvāgre paraśuṃ taptaṃ prakṣipanti ca kiṃkarāḥ //
tasmātkaṭāhatīrthaṃ tu sevanīyaṃ prayatnataḥ

sarvaduḥkhapraśamanamapavargaphalapradam //
yatra pītvā naro bhaktyā sarvānkāmānavāpnuyāt

evamuktvā mahābhāgaḥ kāśīṃ trailokyapāvanīm //
saṃprāpto nāradaḥ śrīmānsūta paurāṇikottama

saṃkṣepataśca bhagavānnaimiṣe hyuktavānkhalu //
idānīṃ śrotumicchāmaḥ kaṭāhasya ca vaibhavam

suvistareṇa cāsmākaṃ vada sūta kṛpāvaśāt

// atha kaṭāhatīrthapānakramaḥ //
// śrīsūta uvāca // //
bhobhostapodhanāḥ sarve naimiṣāraṇyavāsinaḥ //
kaṭāhatīrthamāhātmyaṃ śṛṇudhvaṃ dvijasattamāḥ

kaṭāhatīrthaṃ bho viprāḥ sarva lokeṣu viśrutam //
sarvasampatkaraṃ śuddhaṃ sarvapāpapraṇāśanam

duḥsvapnanāśanaṃ hyetanmahāpātakanāśanam //
mahāvighnapraśamanaṃ mahāśāntikaraṃ nṛṇām

smṛtimātreṇa yatpuṃsāṃ sarvapāpaniṣūdanam //
mantreṇāṣṭākṣareṇaiva pibettīrthaṃ manoharam

athavā keśavādyaiśca nāmabhirvā pibejjalam //
yadvā nāmatrayeṇā'pi pibettīrthaṃ śubhapradam

āhosvidveṃkaṭeśasya mantreṇāṣṭākṣareṇa vai //
pibetkaṭāhatīrthaṃ tadbhuktimuktipradāyakam

vinā maṃtreṇa yo vipraḥ saṃpibettīrthamuttamam //
pāpaṃ me nāśaya kṣipraṃ janmāntarakṛtaṃ mahat

ityuktvā sa pibennityaṃ mokṣamārgaikasādhanam //
svāmipuṣkariṇīsnānaṃ varāhaśrīśadarśanam

kaṭāhatīrthapānaṃ ca trayaṃ trailokyadurlabham //
bahunā kimihoktena brahmahatyādināśanam

// atha keśavākhyadvijavṛttāntaḥ // //
purā kaściddvijo mohātkeśavākhyo bahuśrutam //
hatvā khaḍgena durbuddhyā brahmahatyāmavāptavān

so'pi tasminmahātīrthe pītvā jalamanuttamam //
keśavākhyo mahāpāpī vimukto brahmahatyayā

// ṛṣaya ūcuḥ // //
kasya putraḥ keśavākhyaḥ kathaṃ prāpto bhayaṃkarīm //
brahmahatyāmatikrūrāmasmākaṃ vaktumarhasi

// śrīsūta uvāca // //
tuṅgabhadrātaṭe ramye gandharvairupasevite //
agrahāro mahānāsīdvedāḍhya iti nāmataḥ

tasminvedapure ramye brāhmaṇā vedapāragāḥ //
śabdaśāstraparāḥ sarve jyotiḥśāstrapravartakāḥ

mīmāṃsātarkaśāstrajñāḥ sarve vedāntavādinaḥ //
dharmaśāstreṣu niratā annadānaparāḥ sadā

putravantaśca te sarve hyagrahāre mahājanāḥ //
vedāḍhaye'pyagrahāre vai padmanābha iti śrutaḥ

// atha gaṇikālaṃpaṭasya keśavadvijasya brahmahatyāprāptikramaḥ // //
tasya putraḥ keśavākhyaḥ sarvakarmabahiṣkṛtaḥ //
mātaraṃ pitaraṃ tyaktvā bhāryāmapi pativratām

sarvadā gaṇikāsakto veśyāgāraṃ viveśa ha //
dinadvaye ca tāṃ veśyāmanubhūya dvijastataḥ

niṣkadvayaṃ pradātavyaṃ haste dattvā gataḥ sukham //
veśyayā cādhanastyaktastatsaṃyogaikatatparaḥ

itastataścorayitvā bahudravyāṇi santatam //
dattvā tayā ciraṃ reme tadgṛhe bubhuje ca saḥ

ekena caṣakeṇāsau tayā saha surāṃ papau //
sa kadācitkirātaistu dravyaṃ hartuṃ yayau dvijaḥ //

viprasya kasyacidgehe so'pi kairātaveṣadhṛk //
keśavo viprabandhurvai sāhasī khaṅgahastavān

tadgṛhasvāminaṃ vipraṃ hatvā khaḍgena sāhasāt //
samādāya bahu dravyaṃ veśyāgāraṃ viveśa ha

taṃ yāntamanuyāti sma brahmahatyā bhayaṃkarī //
nīlavastradharā bhīmā bhṛśaṃ raktaśiroruhā //

garjantī sāṭṭahāsaṃ sā kampayantī ca rodasī //
anudrutastayā vipro babhrāma jagatītale

evaṃ bhramandharāṃ sarvāṃ viprabandhurdurātmavān //
svagrāmaṃ prayayau bhītyā śaunakādyā mahaujasaḥ

anudrutastayā bhītaḥ prayayau svaniketanam//
brahmahatyāpyanudrutya tena sākaṃ gṛhaṃ yayau

janakaṃ rakṣa rakṣeti keśavaḥ śaraṇaṃ yayau //
mā bhaiṣīriti sa procya pitā rakṣitumudyataḥ

// atha svasutarakṣaṇodyukte padmanābhe brahmahatyoktiḥ //
krūrainaṃ brahmahatyā sā janakaṃ pratyabhāṣata

// brahmahatyovāca // //
mainaṃ tvaṃ pratigṛhṇīṣva padmanābha dvijottama //
ayaṃ surāpī steyī ca brahmahā cātipātakī

mātṛdrohī pitṛdrohī bhāryātyāgī ca duṣṭadhīḥ //
gaṇikāsaktacittaśca hyenaṃ muñca durātmakam

gṛhṇāsi cetsutaṃ vipra mahāpātakinaṃ vṛthā //
tvadbhāryāmasya bhāryāṃ ca tvāṃ ca putramimaṃ dvija

bhakṣayiṣyāmi vaṃśaṃ ca tasmānmuñca durātmakam //
imaṃ tyajasi cetputraṃ yuṣmānmuñcāmi sāṃpratam

naikasyārthe kulaṃ hantumarhasi tvaṃ mahāmate //
ityuktaḥ sa tayā tatra padmanābho'bravīcca tām

//
// padmanābha uvāca // //
bādhate māṃ sutasnehaḥ kathaṃ putraṃ parityaje //
brahmahatyā tadākarṇya padmanābhaṃ tamabravīt

// brahmahatyovāca // //
putro'yaṃ patito'bhūtte varṇāśramabahiṣkṛtaḥ //
putresminmā kuru snehaṃ niṃditaṃ tasya darśanam

ityuktvā brahmahatyā sā padmanābhasya paśyataḥ //
hastena prajahārāsya sutaṃ keśavanāmakam

ruroda tātatāteti janakaṃ prabruvanmuhuḥ //
rurudurjanako mātā bhāryā tasya durātmanaḥ

// atha padmanābhaṃ prati bharadvājakathito brahmahatyāvimuktyupāyaḥ // //
tasminkāle mahābhāgo bharadvājo mahāmuniḥ //
diṣṭyā samāyayau yogī śaunakādyā mahaujasaḥ

padmanābho'tha taṃ dṛṣṭvā bharadvājaṃ mahāmunim //
stutvā praṇamya śaraṇaṃ yayāce putrakāraṇāt

bharadvāja mahābhāga sākṣādviṣṇvaṃśako bhavān //
tvaddarśanamapuṇyānāṃ bhavitā na kadācana

brahmahā ca surāpī ca steyī cābhūtsuto mama //
putraṃ prahartumā yātā brahmahatyā bhayaṃkarī

bhūyādyathā me putroyaṃ mahāpātakamocitaḥ //
ghoreyaṃ brahmahatyā ca yathā śīghraṃ layaṃ vrajet

tamupāyaṃ vadasvādya mama putre dayāṃ kuru //
eka eva hi putro me nānyo'sti tanayo mune

sute mṛte tu vaṃśo me samucchidyeta mūlataḥ //
tataḥ pitṛbhyaḥ piṇḍānāṃ dātā'pi na bhaveddhruvam

tataḥ kṛpāṃ kuruṣva tvamasmāsu bhagavanmune //
ityuktaḥ sa bharadvājaḥ sākṣānnārāyaṇāṃśakaḥ

dhyātvā tu suciraṃ kālaṃ padmanābhaṃ vaco'bravīt

// bharadvāja uvāca // //
padmanābha kṛtaṃ pāpamatikrūraṃ sutena te //
nāsya pāpasya śāntiḥ syātprāyaścittāyutairapi

tathā'pi te sutasyāhamasya pāpasya śāntaye //
prāyaścittaṃ vadiṣyāmi padmanābha śṛṇu dvija

gaṅgāyā dakṣiṇe bhāge dviśatīyojane dvija //
pūrvāmbhodheḥ paścime tu pañcabhiryojanairmite

suvarṇamukharītīre cottare krośamātrake //
veṃkaṭādriti khyātaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ

meruputro mahāpuṇyaḥ sarvadevābhivanditaḥ //
vaikuṇṭhalokādānīto viṣṇoḥ krīḍācalo mahān

garutmatā vegavatā svarṇamukhyāstaṭe śubhe //
vartate devasaṃghaiśca ṛṣisaṃghaiśca pūjitaḥ

tasminveṃkaṭaśailendre sākṣānnārāyaṇaḥ svayam //
lakṣmīdevyā ca bhūdevyā nīlādevyā samāgataḥ

vartate veṃkaṭeśaḥ sa sākṣānmokṣapradāyakaḥ //
tasya veṃkaṭanāthasya hyālayasya tathottare

kaṭāhatīrthaṃ viprendra vartate maṅgalapradam //
brahmahatyādipāpaghnaṃ vāñchitārthapradāyakam

sutena sākaṃ vipreṃdra piba tīrthaṃ manoharam //
bharadvājasya vākyaṃ tacchrutvā vai vedasaṃmitam

śirasā taṃ praṇamyātha yayau veṃkaṭaparvatam //

// atha bharadvājoktyā kaṭāhatīrthapānena keśavasya brahmahatyāvimuktiḥ // //
taṃ gatvā veṃkaṭaṃ śailaṃ svāmipuṣkariṇījale //
sutena sākaṃ vipreṃdraḥ sasnau niyamapūrvakam

varāhasvāminaṃ natvā śrīnivāsālayaṃ gataḥ //
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā vimānaṃ saṃpraṇamya ca

padmanābho'tha putreṇa keśavena durātmanā //
papau kaṭāhatīrthaṃ tadbrahmahatyāvināśakam

tadānīṃ brahmahatyā sā śīghrameva layaṃ gatā //
anantaraṃ tato gatvā veṃkaṭeśaṃ kṛpānidhim

putreṇa saha viprendraḥ padmanābho dadarśa saḥ //
tadā prādurabhūddevo veṅkaṭeśo dayānidhiḥ

kaṭāhatīrthapānena toṣito vākyamabravīt

// atha brahmahatyāvimuktasutena sahitaṃ padmanābhaṃ prati bhagavaduktiḥ //
// śrībhagavānuvāca // //
padmanābha mahābuddhe vedavedāntapāraga //
bharadvājasya vākyena prāpya veṃkaṭaparvatam

kaṭāhatīrthaṃ tvaṃ pītvā kṛtārtho'si na saṃśayaḥ //
tava putraḥ keśavākhyo vimukto brahmahatyayā

tasmātkaṭāhatīrthaṃ tu sevanīyaṃ prayatnataḥ //
tasmiṃstīrthe mahābhāga pītvā jalamanuttamam

pāpino'pi kṛtārthāḥ syuḥ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ //
māmakaṃ lokamāgatya sukhī bhava mahāmate

ityuktvā veṃkaṭeśo'sāvantardhānaṃ gatastataḥ

// śrīsūta uvāca // //
tasmāttapodhanāḥ sarve śaunakādyā mahaujasaḥ //
kaṭāhatīrthamāhātmyamitihāsasamanvitam

yathāśrutaṃ mayā samyaktathoktaṃ bhavatāṃ dvijāḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye sūtaśaunaka saṃvāde kaṭāhatīrthapraśaṃsanaṃnāmāṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ