Skanda Purana · Verses 2.23-5

// // śrutadeva uvāca // //
athātaḥ saṃpravakṣyāmi māhātmyaṃ pāpanāśanam //
akṣayyāyāstṛtīyāyāḥ site pakṣe ca mādhave

ye kurvaṃti ca tasyāṃ vai prātaḥ snānaṃ bhagodaye //
te sarve pāpanirmuktā yāṃti viṣṇoḥ paraṃ padam

devānpitṝnmunīnyastu kuryāduddiśya tarpaṇam //
tenā'dhītaṃ ca teneṣṭaṃ tena śrāddhaśataṃ kṛtam

madhusūdanamabhyarcya kathāṃ śṛṇvaṃti ye narāḥ //
akṣayyāyāṃ tṛtīyāyāṃ te narā muktibhāginaḥ //

ye dānaṃ tatra kurvaṃti madhudviṭprītaye śubham //
tadakṣayyaṃ phalatyeva madhuśāsanaśāsanāt

devarṣipitṛdaivatyā tithireṣā mahāśubhā //
trayāṇāṃ tṛptidātrī ca kṛte dharme sanātane

prakhyātiśca titherasyāḥ kena cāsti tadapyaham//
vakṣyāmi nṛpaśārdūla sāvadhānamanāḥ śṛṇu //

purā puraṃdarasyā''sīdyuddhaṃ ca balinā saha //
devānāṃ caiva daityānāṃ dvaṃdvaṃ yuddhamabhūttataḥ

sa nirjitya baliṃ daityaṃ pātālatalavāsinam//
punarbhuvaṃ samāsādya cotathyasyā''śramaṃ yayau

tatrāpaśyacca tatpatnīṃ gurviṇīṃ maṃdagāminīm//
calacchroṇitaṭābaddha kāṃcīdāmnā sumaṃḍitām

kvaṇatkaṃkaṇanirghoṣa jitamattālikokilām //
valgucitrāṃbarāṃ rāmāṃ maṃjuvācaṃ śucismitām

lasatkuṃbhasthalābhyāṃ ca kucābhyāmupaśobhitām //
hasatpadmamukhāṃ divyāṃ nīlotpalasulocanām

ketakyudarapāṃḍubhyāṃ gaṃḍābhyāṃ ca manoramām //
śramocchvasaṃtīṃ dīnākṣīṃ parṇaśālāmukhe sthitām

svapatīṃ śayane kvā'pi tāṃ dṛṣṭvā mohamāgataḥ //
balātkāreṇa bubhuje gurviṇīṃ pākaśāsanaḥ

garbhasthastu tadā piṃḍaḥ svasya pātaviśaṃkayā //
chādayāmāsa vai yoniṃ dvāre pādena duḥkhitaḥ

tataścaskanda vīryaṃ tadbhūmāveva balidviṣaḥ //
garbhasthāya cukopāsau bhagavānpākaśāsanaḥ

taṃ śaśāpa ca garbhasthaṃ ruṣā tāmrāṃtalocanaḥ //
jātyandho bhava durbuddhe mā'vamaṃsthā yataḥ padā

pracchādya yonidvāraṃ ca tato dīrghatapāhvayaḥ //
padā praskaṃditādvīryājjālataḥ samajāyata

paścādiṃdro yayau śīghramṛṣeḥ śāpa viśaṃkitaḥ //
palāyaṃtaṃ hariṃ dṛṣṭvā jahasurbaṭavo'khilāḥ

tatastu vrīḍito bhūtvā yayau merorguhāṃ śubhām //
tatra līnaścacārā'sau dustaraṃ vai tapo mahat

merau vilīya vasati devendre lajjayā'nvite //
gūḍhairvijñāya tāṃ vārtāṃ daiteyā balipūrvakāḥ

surānākramya bubhujurbalīṃdraścāmarāvatīm //
dikpālānāṃ vibhūtīśca śaṃbarādyā balīyasaḥ

balādbubhujire hīnanāthe rāṣṭre divaukasām //
rakṣitāramajānaṃto devāścāgnipurogamāḥ

papracchurdhiṣaṇaṃ devaṃ devācāryamakalmaṣam //
papracchuriṃdravṛttāṃtaṃ kva svittiṣṭhati naḥ prabhuḥ

daityākrāṃtamidaṃ rāṣṭraṃ hīnanāthaṃ divaukasām //
kuto nā''yāti devo'sau bhūyānkālo gato vibho

taṃ yāmo yatra dhiṣaṇa prārthayāmaśca taṃ vibhum //
iti pṛṣṭastadā devairdhiṣaṇastānuvāca ha

rasātale baliṃ jitvā cotathyasyā''śramaṃ yayau //
bhuktvā patnīṃ ca dārḍhyena tacchiṣyaireva ninditaḥ

vrīḍitastu divaṃ yātuṃ guhāṃ merorviveśa ha //
tatraivā''ste śacīyuktaḥ svakṛtaṃ cintayanvibhuḥ

iti tasya vacaḥ śrutvā devā agnipurogamāḥ //
guhāṃ meroryayuḥ śīghraṃ dṛṣṭvā prārthayituṃ vibhum

tatra dṛṣṭvā guhālīnaṃ devendraṃ pākaśāsanam //
tuṣṭuvurvividhaiḥ stotraistadvīryairlokaviśrutaiḥ

iṃdra tubhyaṃ namaste'stu sarvadevā'dhipāya te //
vayaṃ daityairarditāśca tvayā hīnā bhṛśārditāḥ

sthānabhraṣṭāścarāmoṃ'ga nānādeśeṣu duḥkhitāḥ //
tasmādāgatya devendra jahi śatrūnariṃdama

iti stutastadā devairniścakrāma guhāmukhāt //
lajjayā 'vanato bhūtvā paśyanbhūmiṃ ca cakṣuṣā

na kiṃcidapi covāca duḥkhādgadgadabhāṣaṇaḥ //
ta''jñātvā dhiṣaṇaḥ prāha taṃ surendraṃ bhayānakam

mā śaṃkā te surapate karmādhīnamidaṃ jagat//
mānāmānau sukhaṃ duḥkhaṃ lābhālābhau jayājayau

pūrvakarmānurodhena bhavaṃtyete na saṃśayaḥ//
jīvaḥ karmānugo duḥkhaṃ diṣṭaṃ daivena kālataḥ

prājñāḥ prāyo na śocaṃti na prahṛṣyaṃti vai sukhāt//
tasmātprārabdhataḥ prāptaṃ duḥkhaṃ cedaṃ tava prabho//

tatprāpya maghavanduḥkhaṃ naiva śocitumarhasi //
ityukto guruṇā cāha maghavānamarādhipān

// indra uvāca //
parastrīsaṃgadoṣeṇa balaṃ vīryaṃ yaśo'malam //
maṃtraśaktiḥśāstraśaktirvidyāśaktiśca mānada

abhavannaṣṭavīryaṃ me tūṣṇīṃ tena vasāmyaham //
pākaśāsanavākyaṃ tu śrutvā svācāryasaṃyu'tāḥ

maṃtrayāmāsurekānte punastasya balāptaye //
tadā guruśca tānprāha karuṇaṃ ca viduttamaḥ

bṛhaspatiruvāca//
māso vaiśākhanāmā'yaṃ priyo vai madhughātinaḥ//
sarvāśca tithayaḥ puṇyā māse'sminmādhavapriye

tatrā'pi ca site pakṣe māse'sminnakṣayāhvayā //
yā tasyāṃ snānadānādi śraddhayā ca karoti vai

tasya pāpasahasrāṇi naśyaṃtyeva na saṃśayaḥ//
anavadyaṃ tathaiśvaryaṃ balaṃ dhairyaṃ bhavaṃti ca

tasmāttasyāṃ tṛtīyāyāṃ hariṇā balavidviṣā //
snānadānādisaddharmānkārayāmo hitā''ptaye

bhaviṣyati ca sā śaktirvidyāyā mantraśāstrayoḥ //
balaṃ dhairyaṃ yaśaścaiva yathāpūrvaṃ bhaviṣyati

ityevaṃ tu vicāryātha gururdevaiḥ samāhitaḥ //
indreṇa kārayāmāsa dharmānetānharipriyān

akṣayyāyāṃ tṛtīyāyāṃ bhuktimuktiphalapradān //
tena pūrvavadevā''sīdbalaṃ dhairyādikaṃ vibhoḥ //

parastrīsaṃgadoṣo'pi sadya eva vyalīyata //
paścāddhatāśubhaḥ śakro rāhormukta ivoḍupaḥ

devatānāṃ tathā madhye śuśubhe ca hariryathā //
paścāddevaiḥ samāyukto vinirjitya tathā'surān

tṛtīyāyāśca māhātmyādbhāgyayukto'marāvatīm //
viveśa vibhavaiḥ sārddhaṃ śaṃkhatūryādiniḥsvanaiḥ

anujñātāśca śakreṇa svadhāmāni yayuḥ surāḥ //
tataste yajñabhāgāṃśca lebhire ca yathā purā

piṃḍabhāgāṃśca pitaro yathāpūrvaṃ prapedire //
svādhyāye munayastuṣṭā daityānāṃ ca parājayaḥ

tadā prabhṛti loke'smiṃstṛtīyā cā'kṣayā''hvayā //
prakhyātā sarvalokeṣu devarṣipitṛtuṣṭidā

tasmātpuṇyatamā caiṣā sarvakarmanikṛṃtanī //
bhuktimuktipradā nṛṇāṃ tṛtīyā cā'kṣayā''hvayā

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe vaiśākhamāsamāhātmye nāradāmbarīṣasaṃvāde'kṣayyatṛtīyāyāḥ śreṣṭhatvakathanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ