Skanda Purana · Verses 2.23-3

// śrīnārāyaṇa uvāca //
vānaprasthasya vakṣyāmi niyamānatha te mune //
tṛtīya āyuṣo bhāge tṛtīyāśrama īritaḥ

anukūlā svasevāyāṃ viraktā ca tapaḥpriyā //
yadi patnī bhavettarhi tayā saha vanaṃ viśet

anyathā tu sutādibhyastasyāḥ poṣaṇarakṣaṇam //
ādiśya svayamekākī virakto vanamāviśet

nirbhayo nivasettatra taporuciratandritaḥ //
kuryāduṭajamagnyarthaṃ svayaṃ tu bahirāvaset

bhavetpañcatapā grīṣma udavāsaśca śaiśire //
āsāraṣāṭca varṣāsu jitakrodho jitendriyaḥ

vāsaśca tārṇaṃ pārṇaṃ vā vasītājinavalkalam //
bhuñjīta ṛṣidhānyāni vanyaṃ kandaphalādi vā

agnipakvaṃ vārkapakvamapakvaṃ vāpi bhakṣayet //
abhāve tveṣa dantānāmaśmolūkhalakuṭṭitam

svayamevāharedannaṃ yathākālaṃ dinedine //
kāle parāhṛtaṃ vāpi gṛhṇīyānnānyadā kvacit

kālepi kṛṣṭapacyaṃ tu na gṛhṇīyādanāpadi //
vanyairevāgnikāryaṃ ca dhānyaiḥ kurvīta pūrvavat

rakṣetkamaṇḍaluṃ daṇḍamagnihotraparicchadān//
keśaromaśmaśrunakhāndhārayenmalināndataḥ

aṃgānyamardayansnāyādbhūtale ca śayīta saḥ //
deśakāla balāvasthānusāreṇa tapaścaret

phenapāścaudumbarāśca vālakhilyāstathaiva ca //
vaikhānaseti kathitāścaturddhā vanavāsinaḥ

yathāśakti dvādaśābdānaṣṭau vā caturo vane //
vaseddvāvekamevāpi tataḥ saṃnyāsamāśrayet

yadi syāttīvravairāgyaṃ tarhi nyāso hitāvahaḥ //
vasettatraivā'nyathā tu yāvajjīvaṃ vane dvijaḥ

yathāvidhi kṛtatyāgasturīyāśramamāsthitaḥ //
sācchādanaṃ tu kaupīnaṃ kanthāmekāṃ ca dhārayet//

daṇḍaṃ kamaṇḍaluṃ cāmbugālanaṃ bibhṛyācca saḥ //
sadācāradvijagṛhe kāle bhikṣāṃ samācaret

na kuryātpratyahaṃ bhikṣāmekasyaiva gṛhe yatiḥ //
rasalubdho bhavenneva sakṛcca mitabhugbhavet

vanasthāśramiṇo bhikṣāṃ prāyo gṛhṇīta bhikṣukaḥ //
tadandhasātiśuddhena śuddhyatyevā'sya yanmanaḥ

ghrāṇepi māṃsasurayoḥ pārākaṃ vratamācaret //
śaucācāraviśuddhaḥ syācchūdrādīṃścāpi na spṛśet

nityaṃ kuryādviṣṇupūjā madyādviṣṇornniveditam//
dvādaśārṇaṃ japedviṣṇoraṣṭākṣaramanuṃ ca vā

asadvādaṃ na kurvīta vṛttyarthaṃ nācaretkathām //
asacchāstre na saktaḥ syānnopajīvecca jīvikām

sacchāstramabhyaseccāsau bandhamokṣānudarśanam //
maṭhādīnnaiva badhnīyādahantāmamate tyajet

cāturmāsyaṃ vinaikatra vasennā'sāvanāpadi //
ātmanaśca hare rūpaṃ vidyājjñānena tattvataḥ

kāmaṃ krodhaṃ bhayaṃ vairaṃ dhanadhānyādisaṃgraham //
naiva kuryātpālayeta yamāṃśca niyamānyatiḥ

tīvrajñānavirāgābhyāṃ saṃpannopi yatirdhruvam //
strīvittabhūṣāsadvastrasaṃsargādbhraṣṭatāṃ vrajet

puṣpa candanatailādisugandhidravyavarjanam //
tyāgī kurvītānyathā tu bhaveddehātmadhīḥ sa vai

āhāro yasya yāvāṃstaṃ tāvānstrīkāma āviśet //
ato mitaṃ nīrasaṃ ca bhojanaṃ tyāgino hitam

na śrāvyā grāmyavārttā ca mokṣasiddhimabhīpsatā //
naśyedyacchravaṇānnṝṇāṃ sadyo viṣṇukathā ruciḥ

api citramayīṃ nārīṃ tyāgī nekṣeta na spṛśet //
stryākāradarśanādeva bhraṣṭā bhūri tapasvinaḥ

kuṭīcako bahūdaśca haṃsaḥ paramahaṃsakaḥ //
evaṃ caturddhā kathito yatirvairāgyabhedataḥ

kāṣāyavāsaso ye me bhaviṣyāḥ sādhavaśca taiḥ //
kāryaṃ madarthapākādi turyāśramasthitairapi

śrīvāsudevabhaktā ye tīvravairāgyaśālinaḥ //
teṣāṃ dharmastu tatsevā proktāhassu ca rātriṣu

ekopi ca kṣaṇasteṣāṃ jñānavijñānabhūyasām //
bhaktiṃ navavidhāṃ viṣṇorvinā vyartho na vai bhavet

sarverguṇairupetopi bhagavadvimukho yadi //
svajanopi bhavettaṃ tu jahyureva hi vaiṣṇavāḥ

prāsādikaṃ harerannaṃ prokṣitaṃ tatpadāmbunā //
bhuñjīraṃstulasīmiśraṃ pratyahaṃ sātvatā janāḥ

strīṇāṃ ca strīṣu saktānāṃ prasaṃgo viṣṇucintakaiḥ //
sarvathaiva parityājyo bhavettaddhyānamanyathā

bhagavantaṃ vāsudevaṃ vinaikamitaraḥ pumān //
kopi nāstyeva yo nārīṃ samīkṣya na vimuhyati

yatra sthityā muhuḥ strīṇāṃ syātāṃ śabdaśrutīkṣaṇe //
tyāgī tatra vasennaiva vasandharmacyuto bhavet

kāmo lobho rasāsvādaḥ sneho mānastathā ca ruṭ //
ete tyājyāḥ prayatnena ṣaḍdoṣāḥ saṃsṛtipradāḥ

prokteṣu dharmeṣveteṣu yasyayasya cyutirbhavet//
yathāśakti yathāśāstraṃ kāryā tattasya niṣkṛtiḥ

itthaṃ caturṇāṃ varṇānāmāśramāṇāṃ ca nārada//
dharmāḥ saṃkṣepataḥ proktā vaiṣṇavānāṃ ca te mayā

varṇī yatiśca dharmastho brahmalokamupaiti vai//
ṛṣilokaṃ vanasthaśca gṛhasthaḥ svargamāpnuyāt

bhaktyā sahaitāñchrīviṣṇorācareyustu ye janāḥ //
te tu sarvepi dehānte viṣṇulokamavāpnuyuḥ

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīvāsudevamāhātmye vanasthayatidharmanirūpaṇaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ