Skanda Purana · Chapter 1.63

// sūta uvāca // //
aśvatthalākṣāvahnau ca sarṣapānkesaraplutān //
juhvato maṃtramukhyaiśca balātibalasaṃjñakaiḥ

yāme tu prathame yāte kācinnārī samāyayau //
śoṇitāktaikavasanā mahoccordhvaśiroruhā

dāruṇākṣī śukladantī bhayasyāpi bhayaṃkarī //
sā ruroda mahārāvaṃ prāpya tāṃ homabhūmikām

tāṃ dṛṣṭvā cukṣubhe sadyo vijayo bhītimāniva //
barbarīkaśca nirbhītistasyāḥ saṃmukhamāyayau

tataḥ kaṇṭhaṃ samāśliṣya tasyā matimatāṃ varaḥ //
ruroda dviguṇaṃ vīro meghavannādayanbahu

taṃ dṛṣṭvā vismitā sā ca yāvanmuṃcati kartikām//
tāvanniṣpīḍite kaṃṭhe moktuṃ tasminna cāśakat

pīḍyamāne ca balinā kaṃṭhe tasyā muhurmuhuḥ//
mumuoca vividhāñchabdānvajrāhata ivācalaḥ

kṣaṇaṃ rāvāṃstato muktvā trāhi muñceti vaktyaṇu //
tataḥ kṛpālunā muktā pādayoḥ patitā'bravīt

śaraṇaṃ te prapannāsmi dāsī karmakarī tava //
mahājihveti māṃ viddhi rākṣasīṃ kāmarūpiṇīm

kāśīśmaśānanilayāṃ devadānavadarpahām //
dadāsi yadi me vīra durlabhāṃ prāṇadakṣiṇām

tatastapaścariṣyāmi sarvabhūtābhayapradā //
asminnarthe svadevasya śapathā me tathātmanaḥ

yadyetadvyatyayaṃ kuryāṃ bhasmībhūyāṃ tataḥ kṣaṇam //
evaṃ bruvāṇāṃ tāṃ vīro nigṛhya śapathairdṛḍham

mumoca sāpi saṃhṛṣṭā kṛcchrā- nmuktā yayau vanam //
so'pi vīraḥ khaṅgadhārī tatraivāvasthito'bhavat

tato madhyamarātrau ca garjitaṃ śrūyate mahat //
andhakāraṃ ca saṃjajñe tamoṃ'dhanarakaprabham

dadṛśe ca tataḥ śailaḥ śataśṛṃgo'tivistaraḥ //
nānāśilāḥ pramumuce nānāvṛkṣāṃśca socchrayān

nānānirjhara saṃghoṣaṃ vavṛṣe śoṇitaṃ vahu //
taṃ tathā nagamālokya nirbhīto bhaiminaṃdanaḥ

parvato dviguṇo bhūtvā parvataṃ sahasāplutaḥ //
tadābhijaghne saṃhṛtya parvataṃ svena bhūbhṛtā

tadā viśīrṇaḥ so'bhūcca parvato bhūmimaṃḍale //
tato yojanadehātmā śataśīrṣaḥ śatodaraḥ

vaktrairmuṃcanmahājvālāṃ repalendro'bhyadhāvata //
taṃ dhāvamānaṃ dṛṣṭvaiva barbarīko mahābalaḥ

vidhāya tādṛśaṃ rūpaṃ nardantaṃ cāpyadhāvata //
tato madhyamarātrau tī laghu citraṃ ca suṣṭhu ca

yuyudhāte bāṇajālairyathā prāvṛṣi toyadau //
chinnacāpau ca khaṅgābhyāṃ chinnakhaḍgau ca muṣṭibhiḥ //

parvatāviva satpakṣau ciraṃ yuyudhatuḥ sthiram //
tataḥ kakṣe samutpāṭya bhrāmayitvā muhūrtakam

bhūmau pradharṣayāmāsa prasṛtaṃ ca mumoca ha //
cikṣepa cāgnikoṇe taṃ mahīsāgararodhasi

taddūre repalendrākhyaṃ grāmamadyāpi vartate //
evaṃ sa repalonāma vṛtratulyaparākramaḥ

nāthaḥ śmaśānasyāvantyā vighnakṛnnihato'bhavat //
taṃ nihatya punarvīro barbarīkaḥ sthito'bhavat

tatastṛtīyayāme ca pratīcyā diśa āyayau //
parvatābhā mahānādā pādaiḥ kampayatīva bhūḥ

duhadruhākhyāśvatarī meghabhraṣṭā taḍidyathā //
tāmāyāṃtīṃ tathā dṛṣṭvā sūryavaiśvānaraprabhām

upasṛtya javādbhaimī ruroha prahasanniva //
vegāttataḥ pradravatīṃ tuṇḍe prāhatya muṣṭibhiḥ

sthāpayāmāsa tatraiva tasthau sā cātipīḍitā //
tataḥ kruddhā mahārāvaṃ kṛtvāplutya duhadruhā

jagatyāmāśu cikṣepa barbarīkaṃ tathecchakam //
tato naditvā cātīva pādaghātamamuṃcata

pādau ca vīraḥ saṃgṛhya cikṣepa bhuvi līlayā //
tataḥ punaḥ samutthāya dhāvaṃtīṃ tāṃ nigṛhya saḥ //

muṣṭinā pātayitvaiva daṃtānkaṃṭhamapīḍayat //
klinnaṃ vāsa ivāpīḍya prāṇānatyājayaddrutam

evaṃ sīkottarasthāne smaśānaikapado dbhavā //
śākinīnāmadhīśā sā barbarīkeṇa sūditā

hatvā tāṃ cāpi cikṣepa pratīcyāmeva līlayā //
duhadruhākhyamadyāpi tatra grāmaṃ sma vartate

tatastathaiva saṃtasthau barbarīko'bhirakṣaṇe //
tataścaturthe yāme ca prāptaḥ kṣapaṇako'dbhutaḥ

muṃḍī nagno mayūrāṇāṃ picchadhārī mahāvrataḥ //
provāca cedaṃ vacanaṃ hāhā kaṣṭamatīva bhoḥ

ahiṃsā paramo dharmastadagnirjvālyate kutaḥ //
hūyamāne yato vahnau sūkṣmajīvavadho mahān

śrutvedaṃ vacanaṃ tasya barbarīko'bravītsmayan //
vadane sarvadevānāṃ hūyamāne sma pāvake

anṛtaṃ bhāṣase pāpa śikṣāyogyo'si durmate //
ityuktvā sahasotpatya kakṣāmadhye sthiro'sya ca

dantānmuṣṭiprahāraiśca samāhatyābhyapātayat //
rudhirāvilavaktraṃ taṃ mumoca patitaṃ bhuvi

sa kṣaṇāccetanāṃ prāpya ghoradaityavapurdharaḥ //
bhayādbhaimeḥ pradudrāva guhāvivaramāviśat

bahuprabheti nagarī ṣaṣṭiyojanamāyatā //
tasyāṃ viveśa sahasā taṃ cānu barbarīkakaḥ

barbarīkaṃ tato dṛṣṭvā nādo'bhūcca palāśinām //
dhāvadhvaṃ hanyatāmeṣa chidyatāṃ bhidyatāmiti

tacchrutvā daityavīrāṇāṃ koṭayo nava bhīṣaṇāḥ //
nānāyudhadharā vīraṃ barbarīkamupādravan

dṛṣṭvā tānkoṭiśo daityānkruddho bhīmātmajātmajaḥ //
nimīlya sahasā netre teṣāṃ madhyamadhāvata

pādaghātaistataḥ kāṃścidbhujāghātaistathāparān //
hṛdayasyābhighātaiśca kṣaṇānninye yamakṣayam

yathā nalavanaṃ krruddhaḥ kuryādbhūmisamaṃ karī //
navakoṭīstathā jaghne saha tena palāśinā

tato nāgāḥ samāgamya vāsukipramukhāstadā //
tuṣṭuburvividhairvākyairūcuḥ suhṛdayaṃ ca te

nāgānāṃ paramaṃ kṛtyaṃ kṛtaṃ te bhaiminaṃdana //
palāśīnāma daityoyaṃ nīto yatsānugo yamam //

anena hi vayaṃ vīra sānugena durātmanā //
pīḍitā vividhopāyaiḥ pātālādapyadhaḥ kṛtāḥ

varaṃ vṛṇīṣva tvaṃ tasmānnāgebhyo'bhimataṃ param //
varadāḥ sarva eva sma vayaṃ tubhyaṃ sutoṣitāḥ

// suhṛdaya uvāca // //
yadi deyo varo mahyaṃ tadenaṃ pravṛṇomyaham //
sarvavighnavinirmukto vijayaḥ siddhimāpnuyāt

tatastatheti taṃ procuḥ prahṛṣṭā vāyubhojanāḥ //
sa ca tebhyaḥ purīṃ dattvā nivṛtto nāgapūjitaḥ

vivarasya ca madhyena samāgacchanmahāprabham //
sarvaratnamayaṃ liṃgaṃ sthitaṃ kalpataroradhaḥ

arcyamānaṃ suvahnībhirnāgakanyābhiraikṣata //
tato'sau vismayāviṣṭo nāgakanyā hyapṛcchata

kenedaṃ sthāpitaṃ liṃgaṃ sūryavaiśvānaraprabham //
liṃgādapi caturdikṣu mārgāśceme tu kīdṛśāḥ

iti vīravacaḥ śrutvā bṛhatkaṭipayodharā //
savrīḍaṃ sasmitāpāṃganirmokṣamidamabravīt

sarvapannagarājena śeṣeṇa sumahātmanā //
tapa staptvā mahāliṃgamidamatra pratiṣṭhitam

darśanātsparśanāddhyānādarcanātsarvasiddhidam //
liṃgātpūrveṇa mārgoyaṃ yāti śrīparvataṃ bhuvi

elāpatreṇa vihito nāgānāṃ tatra prāptaye //
dakṣiṇena ca mārgo'yaṃ yāti śūrpārakaṃ bhuvi

karkoṭakena nāgena kṛto'yaṃ tatra prāptaye //
paścimena ca mārgo'yaṃ prabhāsaṃ yāti suprabham

airāvatena vihito nāgānāṃ gamanāya ca //
uttareṇa ca mārgoyaṃ yena yātuṃ bhavānsthitaḥ

guptakṣetre siddhaliṃgaṃ yāti śaktiguhā''kṛtaḥ //
vihitastakṣakeṇāsau yātuṃ tatra mahātmanā

itīdaṃ varṇitaṃ vīra vijñaptiḥ śrūyatāṃ mama//
ko bhavānadhunaiveto daityapṛṣṭha gato'bhavat //
adhunaiva tathaikākī samāyāto'tra no vada

vayaṃ ca sarvāste dāsyastvāṃ patiṃ pravṛṇīmahe //
asmābhiḥ sahitaḥ krīḍa vividhāsvatra bhūmiṣu

// barbarīka uvāca // //
ahaṃ kurukulotpannaḥ pāṃḍuputrasya pautrakaḥ //
barbarīka iti khyātastaṃ daityaṃ haṃtumāgataḥ

sa ca daityo hataḥ pāpaḥ punaryāsye mahītalam //
bhavatībhiśca me nāsti kṛtyaṃ bhobhoḥ kathaṃcana

brahmacārivrataṃ yasmādahaṃ satatamāsthitaḥ //
ityuktvābhyarcya talliṃgaṃ praṇipatya ca daṇḍavat

ūrdhvamācakrame vīraḥ kātaraṃ tābhirīkṣitaḥ//
tato bahiḥ samāgatya saprakāśaṃ mukhaṃ tadā

praharṣeṇaiva pūrvasyā vijayaṃ dadṛśe diśaḥ //
tasminkāle ca vijayaḥ karma sarvaṃ samāptavān

kāṃtyā sūryasamābhāsa ūrdhvamācakrame kṣaṇāt //
tato viyadgataṃ devaiḥ puṣpavarṣamabhūnmahat

jagurgaṃdharvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ //
vijayo barbarīkaṃ ca tato vacanamabravīt

tava prasādādvīreśa siddhiḥ prāptā mayātulā //
ciraṃ jīva ciraṃ naṃda ciraṃ vasa ciraṃ jaya

ata eva hi sādhṛnāṃ saṃgamicchaṃti sādhavaḥ //
auṣadhaṃ sarvadoṣāṇāṃ bhavetsatyaṃ gamo yataḥ

tvaṃ ca homasthitaṃ bhasma siṃdūrasadṛśaprabham //
niḥśalyaṃ savivarakaṃ pūryamāṇaṃ gṛhāṇa ca

akṣayyametatsaṃgrāme prathamaṃ te pramuṃcataḥ //
śatrūṇāṃ sthānakaṃ mṛtyordehaṃ dhvastaṃ kariṣyati

evaṃ sukhena vijayaḥ śatrūṇāṃ te bhaviṣyati

// barbarīka uvāca // //
upakuryānnirākāṃkṣo yaḥ sa sādhuritīryate //
sākāṃkṣamupakuryādyaḥ sādhutve tasya ko guṇaḥ

taddehi bhasma cānyasmai kenāpyartho na me'ṇvapi //
prasādasumukhāṃ dṛṣṭiṃ vinā nānyadvṛṇomi te

// devā ūcuḥ // //
kurūṇāṃ pāṃḍavānāṃ ca bhaviṣyati mahānraṇaḥ //
tato bhūmisthitaṃ bhasma prāpsyaṃti yadi kauravāḥ

mahānanartho bhavitā pāṃḍavānāṃ tataḥ sphuṭam //
tasmādgṛhāṇa tvaṃ bhasma sopi cakre tatho vacaḥ

devībhiḥ sahitā devāḥ saṃmānya vijayaṃ ca te //
siddhaiśvaryaṃ dadustasmai siddhaseneti nāma ca

evaṃ sa vijayo vipraḥ siddhiṃ lebhe sudurlabhām //
barbarīkaśca kṛtvaitaddevībhaktirato'vasat

//
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe kāryasiddhivarṇanaṃnāma triṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ