Skanda Purana · Chapter 1.2.16

// brahmovāca // //
devadeva tavaiśvaryaṃ kena śakyeta veditum //
vinā bhāyaikyasulabhaṃ bhavadīyamanugraham

akartṛkāṇi vākyāni aiśvaryaṃ te niratyayam //
na stotuṃ śakyate kiṃ tu namaskurvaṃti dūrataḥ

ko viṣṇuḥ ko'hamete vā dikpālā vāsavādayaḥ //
tvameva deva karttāsi jagatsṛjanarakṣayoḥ

patistvaṃ pārvatīnātha paśavo vayamapyamī //
baddhaṃ pāśena moktuṃ vā tvamevāsmānpragalbhase

ṣaḍviṃśattattvarūpastvamabhitaścābhivarttase //
kovidaḥ ko vinirṇetuṃ tava yāthātmyamīśvaraḥ

kirātaḥ kila devastvaṃ sārameyaiḥ kilāgamaiḥ //
ṣaḍvargahiṃsrānsaṃhartuṃ karoṣyākheṭakautukam

deva dakṣādhvare pūrvaṃ varibhadrastvadājñayā //
kāṃkāṃ śikṣāmakārṣīnna iti kāpi viḍambanā

tava kālāgnirūpasya sarvabrahmāṃḍadāhinaḥ //
poṣaṇātpuṣpacāpasya prāyo jihveti śemuṣī

kṛtāparādhaḥ śūlena tvayā dīrṇo jalaṃdharaḥ //
antakoṃdhakadaityaśca prativīraśca ko'sti te

adhārayiṣyatkaṇṭhena kālakūṭaṃ na cedbhavān //
kathaṃ ca dhārayiṣyāmo vayaṃ sarve'pi jīvitam

devadāruvane pūrvaṃ munīnkevalakarmaṭhān //
prakṣobhya dhūrtaveṣastvaṃ dayayānvagrahīstathā

aṃghriṇākrāṃtavānno cedatyugrāṃ tvamapasmṛtim //
tayākrāṃtamidaṃ kṛtsnamaṃdhakārāyate jagat

ardhanārīśvaraṃ rūpaṃ tvayā cenna prakāśitam //
prabhavāmi kathaṃ sraṣṭuṃ jagadetaccarācaram

bhavatā staṃbhitaḥ śambho saṃraṃbhājjaṃbhajidbhujaḥ//
kiyaṃtaṃ haṃta kālaṃ te jayastaṃbha iva sthitaḥ

bhikṣoḥ kapālamāpūrya rudhireṇātmano hariḥ//
śūlenotkṣipya mumuhe hyetattvamavadhāraya

na cedaśikṣayaḥ sarvaśastrāstrāṇyanukaṃpayā //
nirvāpayetkathaṃ vairaṃ kruddhopi jamadagnibhūḥ

nṛhariṃ śarabhākāraḥ samahārṣīnna cedbhavān //
sa eva saṃharedviśvaṃ hiraṇyakaśiporapi

tvamācakṛkṣaḥ kalpābdhau kaivartto matsyakacchapau //
hariṃ baddhvāhirāṭsūtrairnṛsiṃhamatha sūkaram

ekone padmasāhasre svanetreṇa kṛtārcanam //
śūlinsudarśanaṃ dattvā daityadviṣamatūtupaḥ

// naṃdikeśvara uvāca // //
stutyaivamasya viṣṇośca prārthanena prasedivān //
dhūrjaṭiḥ sṛṣṭikartṛtvaṃ punarasyābhyamanyata

samam̐jyāsu dvijānāṃ ca pūjanaṃ cānuśiṣṭavān //
ubhāvapyabravīdetau vātsalyāccadraśekharaḥ

// śrīśiva uvāca // //
vatsau yuvāṃ na jñātvaivaṃ bhūyo bhavatamuddhatau //
guruṃ smarato māmeva jāgrataṃ sṛṣṭirakṣayoḥ

iha pradeśe yuvayoryanmayānugrahaḥ kṛtaḥ //
puṇyakṣetramidaṃ puṃsāṃ tato mokṣāya kalpatām

yojanatrayamātre'sminkṣetre nivasatāṃ nṛṇām //
dīkṣādikaṃ vināpyastu matsāyujyaṃ mamājñayā

yadvā tiraścāmapyatra sthāvarāṇāṃ ca dehinām //
abuddhipūrvikā buddhirapavargasya jāyatām

nṛṇāṃ ca darśanāddūre kaivalyaṃ smaraṇena vā //
astu vedāṃtavijñānaṃ na sādhyaṃ niṣprayāsataḥ

śubhāya taijasī mūrtiḥ sthāvarā mama śāśvatī //
aruṇādririti khyātā nityamevātra varttatām

yugātyayepi nainaṃ tu majjayeyurmahābdhayaḥ //
na cālayeyurmaruto na daheyuśca vahnayaḥ

jyotirmayamidaṃ liṃgaṃ jyotiḥṣvapi na jātucit//
kramaṃtā nirgamāgatyā khecarāṇi samaṃtataḥ

yasyānugrahamicchāmi jaṃtotasyātra saṃbhavaḥ//
dehāṃte kalpatāṃ muktyai vinaupaniṣadīrgiraḥ

eṣa dūrātpraṇāmena nikarṣācca pradakṣiṇāt//
api pāpātmanāṃ puṃsāmastu niśreyasapradaḥ

atraiva niyataṃ vāsāḥ saṃbhavaṃti mahātmanām //
tasmātsthalamidaṃ hitvā na gaṃtavyaṃ kadācana

śoṇācalamanādṛtya kvacitsthitvāpi muktaye //
tasmādyuvāṃ vidhiharī vasataṃ cātra nityaśaḥ

// naṃdikeśvara uvāca // //
ityuktavaṃtaṃ kāmāriṃ praṇamya vidhimādhavau //
tau vyajñāpayatāṃ devaṃ dūrībhavadahaṃkriyau

// vidhimādhavāvūcatuḥ // //
evametajjagadādhāra jagadādhāratāṃ gataḥ //
āstāṃ girirasau kiṃ tu tejo hyasya sudussaham

atoyamuttamo rudra tejaḥ sāmānyaśailavat //
tiṣṭhatvabhedyamahimā niśreyasamahākhaniḥ

vivṛṇoti nijaṃ jyotirviśvasyāsya samṛddhaye //
pratyabdaṃ kārttike māsi kṛttikāsu dinātyaye

śarmadopi nṛṇāṃ deva śoṇādristava śāsanāt //
mahattvādarcituṃ śakyo na syādbhaktasya kasyacit

etasyopatyakāyāṃ tadadyārabhyāsmadarthanāt//
devena sannidhātavyamavanyāṃ liṃgarūpiṇā

taccāruṇagirīśānamāvāmārādhayāvahe//
abhiṣekānulepādyairupacārairyathāvidhi

saṃtyatra keśarāścūtā nāgapuṃnāgakesarāḥ//
āragvadhāḥ kurabakā mālūrāḥ pāṭalā api

atraiva sannidhātavyaṃ devadeva dayānidhe //
yatastvadbhaktidārḍhyaṃ nau bhavatāttvadupāsanāt

nānyathā cittaśuddhirnnau deve'pyevaṃ praseduṣi //
anādyavidyāvṛtaye yo bhaviṣyati nityaśaḥ

śoṇādreḥ pūrvadigbhāge sa eṣa bhṛśamunnataḥ //
sa evālaṃ nivāsāya devasya hṛdayaṃgamaḥ //

sāṃgavedā dharmaśāstraṃ purāṇāni śivāgamāḥ //
kṛtvā ca sakalāḥ proktā bhavataiva bhavāvayoḥ

niśreyasāya bhaktānāṃ tvayaiva gururūpiṇā//
aṣṭāviṃśatirākhyātā āgamāḥ śaivasaṃjñitāḥ

teṣu kasya prakāreṇa kurvāṇau tvadupāsanām //
kadāpyajñānajāmārtiṃ nādhigacchāva śaṃkara

// naṃdikeśvara uvāca // //
iti tau dhātṛgoviṃdau pādapadmāvalaṃbinau //
jagāda karuṇāmūrttirjagatībhṛtsutāpatiḥ

// śrīmahādeva uvāca // //
yuktamuktamidaṃ bhadrau mayāpyevaṃ manīṣitam //
kāmikoktena mārgeṇa māmarcayitumarhathaḥ

mohato vismṛtā manye bhavadbhyāṃ śaivasaṃhitā //
adhunā matprasādena punarudbhāsatāṃ hṛdi

// nandīśa uvāca // //
ityuktvā śrīśavāgīśau giriśo'ntaradhādatha //
tadā prādurabhūttatra liṃgaṃ kimapi maṃgalam

taccāvalokya sāścaryyau mukundakamalāsanau //
muhuḥ praṇamya sānaṃdaṃ prārcya tuṣṭuvatuściram

tāvakārayatāṃ śoṇagirināthasya cālayam //
nānāśilpādbhutaṃ viśvakarmaṇā pracayena ca

khānayāmāsatustatra saraḥ kimapi pāvanam //
abhiṣekāya devasya sarvatīrthamayaṃ navam

aruṇākhyaṃ puraṃ cārātkalpayāmāsatuściram //
siddhyai notkaṃṭhate labdhvā kailāsāyāpi dhūrjaṭiḥ

tasyāṃ brahmarṣayo devā gaṃdharvā divyayoṣitaḥ //
siddhavidyādharā yakṣāḥ pauratvaṃ samupāyayuḥ

tīrthāni dhārya kūpatvaṃ gaṃgādyāḥ saritastathā //
naṃdanādīni ca vanānyabhavanniṣkuṭatvataḥ

goloko gogoṣṭhatayā naigamatvaṃ kilāgamāḥ //
śailāśca gopurāditvaṃ smṛtayo vidhitāṃ yayuḥ

bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca vetālāḥ kaṭapūtanāḥ //
prapannā mānuṣaṃ dehaṃ tasyāṃ kila pṛthagjanāḥ

devopi dhūrjaṭistasyāṃ kautukī siddharūpadhṛk //
yogitvaṃ samupāsthāya mātrākaupīnamuṇḍadhṛk

na kenacidavijñātaḥ sadā sarvatra dīpyati //
tau ca keśavalokeśau jaṭilau bhasmaguṇṭhitau

dāṃtau śoṇādrināthaṃ tamarcayāmāsatuściram //
tatratyānāṃ ca sarveṣāṃ varṇānāmānuguṇyataḥ

dīkṣādikāni cakrāte svayamācāryatāṃ gatau //
krameṇa hṛtanirmālyau sarvāgamarahovidau

prātaḥ snātvā samāhṛtya puṣpapatrādikaṃ phalam //
maṃtraṃ cāruṇanāthasya tata eva rahaḥ śrutam

jaṃjalpākau jajapatuḥ sarvamaṃtrādhikaṃ sadā //
dhūpapradīpanaivedyairgītavāditranartanaiḥ

pradakṣiṇānamaskārairmudrābaṃdhairnavairnavaiḥ //
āsanena ca mūrttyā ca mūlena ca yathāvidhi

paṃcabrahmaṣaḍaṃgādyairarcayāmāsatuḥ śivam //
evaṃ varṣasahasrāṇi ṣoḍaśāruṇaśaṃkaram

vedhoviṣṇū samārādhya śivajñānamavāpatuḥ

itīdamaśrāvi mayā rahasyaṃ pituḥ śilādasya mukhātpurā yat //
niveditaṃ cādya tadeva tubhyaṃ kimanyadākarṇayituṃ manīṣā

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe brahmaviṣṇukṛtāruṇācaleśa maṃdiravarṇanaṃnāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ