Skanda Purana · Chapter 1.1.3

sanaka uvāca // //
bhagavannaruṇādrīśa māhātmyamidamadbhutam //
śrutaṃ śivaprasādena dayayā te jagadguroḥ

āścaryametanmāhātmyaṃ sarvapāpavināśanam //
ārādhayanpunaḥ ke vā varadaṃ śoṇaparvatam

anādiraṃtarahitaḥ śivaḥ śoṇacalākṛtiḥ //
yuvayostapasā deva varadānāya saṃsthitaḥ //

sakṛtsaṃkīrtite nāmni śoṇādririti muktide //
sannidhiḥ sarvakāmānāṃ jāyate cāghanāśanam

śivaśabdāmṛtāsvādaḥ śivārcanakathākramaḥ//
iti tadvacanaṃ śrutvā devadevaḥ pitāmahaḥ

uvāca karuṇāmūrtiraruṇādrīśamānaman //
// brahmovāca // //
śrūyatāṃ vatsa pārvatyāścaritaṃ yatpurātanam

aruṇādrīśamāśritya yathā sā nirvṛtābhavat //
āsasāda mahādevaḥ kadācitpārvatīpatiḥ

ratnasiṃhāsanaṃ divyaṃ ratnatoraṇasaṃyutam //
ratnapuṣpaphalopeta kalpadrumamanoharam

parārdhya dṛṣadāstīrṇaṃ baddhamuktāvitānakam //
vimuktapuṣpaprakaradivyadhūporusaurabham

pralaṃbamālikājālaninadadbhṛṃgasaṃkulam //
divyatūryaghanārāvapranṛtyadguhavāhanam

pārvatīsiṃhasaṃcāraparitrastamahāgajam //
apsarobhiḥ pranarttābhirgāyaṃtībhiśca kevalam

āsevitapuroraṃgaṃ dikpālakaniṣevitam //
ṛgyajuḥsāmajairmaṃtraiḥ stuvadbhirmunipuṃgavaiḥ

brahmarṣibhistathā devaiḥ siddhai rājarṣibhivṛtam //
gaṇaiśca vividhākārairbhasmālaṃkṛtavigrahaiḥ

rudrākṣadhārasubhagairāpūrṇaṃ śivatatparaiḥ //
vīṇāveṇumṛdaṃgāditauryatrikajanisvanaiḥ /

ghaṃṭāṭaṃkārasubhagairvedadhvanivimiśritaiḥ //
manoharaṃ mahādivyamāsanaṃ pārvatīsakhaḥ

alaṃcakāra bhagavanbhaktānugrahakāmyayā //
āsthāya vimalaṃ rūpaṃ sarvatejomayaṃ śivam

aṃbikāsahitaḥ śrīmānvijahāra dayānidhiḥ //
saṃgītena kathābhedairdyūtakrīḍāvikalpanaiḥ

gaṇānāṃ vikaṭairnṛtyai ramayāmāsa pārvatīm //
visṛjya sakalāndevānṛṣīṃścāpi sabhāsadaḥ

varānpradāya vividhānbhaktalokāya vāñchitān //
āgameṣu vicitreṣu sarvartukusumeṣu ca

vijahāromayā sārddhaṃ ratnaprāsādapaṃktiṣu //
vāpikāsu manojñāsu ratnasopānapaṃktiṣu

keliparvataśṛṃgeṣu hemaraṃbhāvanāṃtare //
gaṃgātaraṃgaśītena phullapaṃkajagaṃdhinā

vātena maṃdagatinā vihāravihataśramaḥ //
svakāmataḥ svayaṃ devaḥ preyasīmabhyanandayat

ratirūpāṃ śivāṃ devīṃ sarvasaubhāgyasundarīm //
kadācidrahasi prītā nijājñāvaśavarttinam

ramaṇaṃ jānatī mugdhā paścādabhyetya sādaram //
karābhyāṃ kamalābhābhyāṃ triṇetrāṇi jagadguroḥ

pidadhe līlayā śaṃbhoḥ kimetaditi kautukāt //
candrādityāgnirūpeṇa pihiteṣvakṣiṣu kramāt

andhakāro'bhavattatra cirakālaṃ bhayaṃkaraḥ //
nimiṣārddhena devasya jagmurvatsarakoṭayaḥ

devīlīlāsamutthena tamasābhūjjagatkṣayaḥ //
tamasā pūritaṃ viśvamapāreṇa samantataḥ

śūnyaṃ jyotiḥ pracāreṇa vināśaṃ pratyapadyata //
na vyajṛṃbhata vibudhā na ca vedāścakāśire

nāpi jīvāḥ samabhavannavyaktaṃ kevalaṃ sthitam //
jagatāmapi sarveṣāmakāle vīkṣya saṃkṣayam

tapasā labdhasphūrtīnāṃ vicāraḥ samapadyata //
kimetattamaso janma bhuvanakṣayakāraṇam

bhagavānapi sarvātmā na nūnaṃ kālamākṣipat //
devī vinodarūpeṇa pidhatte purajiddṛśaḥ

tenedamakhilaṃ jātaṃ nistejo bhuvanatrayam //
akālatamasā vyāpte sakale bhuvanatraye

kā gatirlabdharājyānāṃ tapaso devajanmanām //
na yajñāḥ saṃpravartaṃte na pūjyante surā bhuvi

iti niścitya manasā vīkṣya te jñānacakṣuṣā //
nityāste sūrayo bhaktyā śaṃbhumāgamya tuṣṭuvuḥ

namaḥ sarvajagatkartre śivāya paramātmane //
māyayā śaktirūpeṇa pṛthagbhāvamupeyuṣe

avinābhāvinī śaktirādyaikā śivarūpiṇī //
līlayā jagadutpattirakṣāsaṃhṛtikāriṇī

ardhāṃgī sā tava deva śivaśaktyātmakaṃ vapuḥ //
eka eva mahādevo na pare tvadvinā vibho

līlayā tava lokoyamakāle pralayaṃ gataḥ //
karuṇā tava nirvyājā varddhatāṃ lokavarddhanī

bhavato nimiṣārddhena tejasāmupasaṃhṛteḥ //
gatānyanekavarṣāṇi jagatāṃ nāśahetave

tataḥ prasīda karuṇāmūrtte kāla sadāśiva //
virama praṇayārabdhādamuṣmāllokasaṃkṣayāt

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā bhaktānāṃ siddhiśālinām //
visṛjākṣoṇi gaurīti karuṇāmūrttirabravīt

visasarja ca sā devī pidhānaṃ haracakṣuṣām //
somasūryāgnirūpāṇāṃ prakāśamabhavajjagat

kiyānkālo gataśceti pṛṣṭaiḥ siddhaiśca vai nataiḥ //
uktaṃ tvannimiṣārddhena jagmurvatsarakoṭayaḥ

atha devaḥ kṛpāmūrttirālokya vihasanpriyām //
abravītparamodāraḥ paraṃ dharmārthasaṃgraham

avicārya kṛtaṃ mugdhe bhuvanakṣayakāraṇāt //
ayuktamiha paśyāmi jaganmātustavaiva hi

ahamapyakhilām̐llokānsaṃhariṣyāmi saṃkṣaye //
prāpte kāle tvayā maugdhyādakāle pralayaṃ gatāḥ

keyaṃ vā tvādṛśī kuryādīdṛśaṃ sadvigarhitam //
karma narmaṇyapi sadā kṛpāmūrtirna bādhate

iti śambhorvacaḥ śrutvā dharmalopabhayākulā //
kiṃ kariṣyāmi tacchāṃtyā ityapṛcchatsma taṃ priyā

atha devaḥ prasannātmā vyājahāra dayānidhiḥ //
devyāstenānutāpena bhaktyā ca toṣitaḥ śivaḥ

manmūrtestava keyaṃ vā prāyaścittirihocyate //
athāpi dharmamārgoyaṃ tvayaiva paripālyate

śrutismṛtikriyākalpā vidyāśca vibudhādayaḥ //
tvadrūpametadakhilaṃ mahadarthosmi tanmayaḥ

mānyayābhinnayā devyā bhāvyaṃ lokasisṛkṣayā //

tasmāllokānurūpaṃ te prāyaścittaṃ vidhīyate //
ṣaḍvidho gadito dharmaḥ śrutismṛtivicārataḥ

svāminā nānupālyeta yadi tyājyo'nujīvibhiḥ //
na tvāṃ vihāya śaknomi kṣaṇamapyāsituṃ kvacit

ahameva tapaḥ sarvaṃ kariṣyāmyātmani sthitaḥ //
pṛdhvī ca sakalā bhūyāttapasā saphalā tava

tvatpādapadmasaṃsparśāttvattapodarśanādapi //
nirasyaṃti svasānnidhyādduṣṭajātamupadravam

karmabhūmestvamādhikyahetave puṇyamācara //
tvattapaścaraṇaṃ loke vīkṣya sarvopi saṃtatam

dharme dṛḍhatarā buddhiṃ nibadhnīyānna saṃśayaḥ //
kṛtārthayiṣyati mahīṃ dayā te dharmapālanaiḥ

tvamevaitatsakalaṃ proktā vedairdevi sanātanaiḥ //
asti kāṃcīpurī khyātā sarvabhūtisamanvitā

yā divaṃ devasaṃpūrṇā pratyakṣayati bhūtale //
yatra kṛtaṃ tapaḥ kiṃcidanaṃtaphalamucyate

devāśca munayaḥ sarve vāsaṃ vāṃchaṃti saṃtatam //
tatra kaṃpeti vikhyātā mahāpātakanāśinī //

yatra sthitānāṃ martyānāṃ kampante pāpakoṭayaḥ //
tatra cūtadrumaścaiko rājate nityapallavaḥ

saṃpūrṇaśītalacchāyaḥ prasūnaphalapallavaiḥ //
tatra japtaṃ hutaṃ dattamanantaphaladaṃ bhavet

gaṇāśca vividhākārā ḍākinyo yoginīgaṇāḥ //
paritastvāṃ niṣevaṃtāṃ viṣṇumukhyāstathā parāḥ

ahaṃ ca niṣkalo bhūtvā tava mānasapaṃkaje //
sannidhāsyāmi mā bhūstvaṃ devi madvirahākulā

ityuktā devadevena devī kaṃpāṃtikaṃ yayau //
tapaḥ kartuṃ sakhīyuktā vismayākrāntalocanā

kaṃpāṃ ca vimalāṃ sindhuṃ munisamaghaniṣevitām //
ālokya komaladalamekāmraṃ dṛṣṭivāraṇam

phalapuṣpasamākīrṇaṃ kokilālāpasaṃkulam //
prasasāda punardevaṃ sasmāra ca maheśvaram

kāmāgniparivītāṃgī tapaḥkṣāmeva sā'bhavat //
abhyabhāṣata sā gaurī vijayāṃ pārśvavarttinīm

kāmaśokaparītāṃgī purārivirahākulā

imamaghaharamāgatāniśaṃ svayamapi pūjayituṃ tapobhirīśam //
ayamabhinavapallavaprasūnaḥ smarayati māṃ smarabandhurekacūtaḥ

kathamiva virahaḥ śivasya sahyaḥ kṣubhitadhiyātra bhṛśaṃ manobhavena //
tadapi ca taruṇeṃducūḍapādasmaraṇamahauṣadhamekameva dṛṣṭam

//
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmye pūrvārddhe pārvatyāḥ śivanetramīlanena tamasā kṣubdhalokapāpabhayena kāṃcyāṃ kaṃpāsthitaikāmratale tapaścaryārthamāgamanaṃnāma tṛtīyo'dhyāyaḥ