Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.4

7.2.4.1

oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe tṛtīyo 'dhyāyaḥ
Chapter 4
kṛṣṇa uvāca
bhagavanparameśasya śarvasyāmitatejasaḥ
mūrtibhirviśvamevedaṃ yathā vyāptaṃ tathā śrutam

7.2.4.2

athaitajjñātumicchāmi yāthātmyaṃ pameśayoḥ
strīpuṃbhāvātmakaṃ cedaṃ tābhyāṃ kathamadhiṣṭhitam

7.2.4.3

upamanyuruvāca
śrīmadvibhūtiṃ śivayoryāthātmyaṃ ca samāsataḥ
vakṣye tadvistarādvaktuṃ bhavenāpi na śakyate

7.2.4.4

śaktiḥ sākṣānmahādevī mahādevaśca śaktimān
tayorvibhūtileśo vai sarvametaccarācaram

7.2.4.5

vastu kiṃcidacidrūpaṃ kiṃcidvastu cidātmakam
547b
dvayaṃ śuddhamaśuddhaṃ ca paraṃ cāparameva ca

7.2.4.6

yatsaṃsarati ciccakramaciccakrasamanvitam
tadevāśuddhamaparamitaraṃ tu paraṃ śubham

7.2.4.7

aparaṃ ca paraṃ caiva dvayaṃ cidacidātmakam
śivasya ca śivāyāśca svāmyaṃ caitatsvabhāvataḥ

7.2.4.8

śivayorvai vaśe viśvaṃ na viśvasya vaśe śivau
īśitavyamidaṃ yasmāttasmādviśveśvarau śivau

7.2.4.9

yathā śivastathā devī yathā devī tathā śivaḥ
nānayoraṃtaraṃ vidyāccaṃdracandrikayoriva

7.2.4.10

caṃdro na khalu bhātyeṣa yathā caṃdrikayā vinā
na bhāti vidyamāno 'pi tathā śaktyā vinā śivaḥ

7.2.4.11

prabhayā hi vināyadvadbhānureṣa na vidyate
prabhā ca bhānunā tena sutarāṃ tadupāśrayā

7.2.4.12

evaṃ parasparāpekṣā śaktiśaktimatoḥ sthitā
na śivena vinā śaktirna śaktyā ca vinā śivaḥ

7.2.4.13

śaktauyayā śivo nityaṃ bhaktau muktau ca dehinām
ādyā saikā parā śaktiścinmayī śivasaṃśrayā

7.2.4.14

yāmāhurakhileśasya taistairanuguṇairguṇaiḥ
samānadharmiṇīmeva śivasya paramātmanaḥ

7.2.4.15

saikā parā ca cidrūpā śaktiḥ prasavadharmiṇī
vibhajya bahudhā viśvaṃ vidadhāti śivecchayā

7.2.4.16

sā mūlaprakṛtirmāyā triguṇā ca tridhā smṛtā
śivayā ca viparyastaṃ yayā tatamidaṃ jagat

7.2.4.17

ekadhā ca dvidhā caiva tathā śatasahasradhā
śaktayaḥ khalu bhidyaṃte bahudhā vyavahārataḥ

7.2.4.18

śivecchayā parāśaktiḥ śivatattvaikatāṃ gatā
tataḥ parisphuratyādau sarge tailaṃ tilādiva

7.2.4.19

tataḥ kriyākhyayā śaktyā śaktau śaktimadutthayā
tasyāṃ vikṣobhyamāṇāyāmādau nādaḥ samudbabhau

7.2.4.20

nādādviniḥsṛto biṃdurbiṃdodevassadāśivaḥ
tasmānmaheśvaro jātaḥ śuddhavidyā maheśvarāt

7.2.4.21

sā vācāmīśvarī śaktirvāgīśākhyā hi śūlinaḥ
yā sā varṇasvarūpeṇa mātṛkepi vijṛmbhate

7.2.4.22

athānaṃtasamāveśānmāyā kālamavāsṛjat
niyatiñca kalāṃ vidyāṃ kalātorāgapūruṣau

7.2.4.23

māyātaḥ punarevābhūdavyaktaṃ triguṇātmakam
triguṇācca tato vyaktādvibhaktāḥ syustrayo guṇāḥ

7.2.4.24

sattvaṃ rajastamaśceti yairvyāptamakhilaṃ jagat
guṇebhyaḥ kṣobhyamāṇebhyo guṇeśākhyāstrimūrtayaḥ

7.2.4.25

abhavanmahadādīni tattvāni ca yathākramam
tebhyassyuraṇḍapiṇḍāni tvasaṃkhyāni śivājñayā
548a
adhiṣṭhitānyanantādyairvidyeśaiścakravartibhiḥ

7.2.4.26

śarīrāṃtarabhedena śakterbhedāḥ prakīrtitāḥ
nānārūpāstu vijñeyāḥ sthūlasūkṣmavibhedataḥ

7.2.4.27

rudrasya raudrī sā śaktirviṣṇaurvai vaiṣṇavī matā
brahmāṇī brahmaṇaḥ proktā cendrasyaiṃdrīti kathyate

7.2.4.28

kimatra bahunoktena yadviśvamiti kīrtitam
śakyātmanaiva tadvyāptaṃ yathā dehe 'ṃtarātmanā

7.2.4.29

tasmācchaktimayaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṃgamam
kalā yā paramā śaktiḥ kathitā paramātmanaḥ

7.2.4.30

evameṣā parā śaktirīśvarecchānuyāyinī
sthiraṃ caraṃ ca yadviśvaṃ sṛjatīti viniścayaḥ

7.2.4.31

jñānakriyā cikīrṣābhistisṛbhissvātmaśaktibhiḥ
śaktimānīśvaraḥ śaśvadviśvaṃ vyāpyādhitiṣṭhati

7.2.4.32

idamitthamidaṃ netthaṃ bhavedityevamātmikā
icchāśaktirmaheśasya nityā kāryaniyāmikā

7.2.4.33

jñānaśaktistu tatkāryaṃ karaṇaṃ kāraṇaṃ tathā
prayojanaṃ ca tattvena buddhirūpādhyavasyati

7.2.4.34

yathepsitaṃ kriyāśaktiryathādhyavasitaṃ jagat
kalpayatyakhilaṃ kāryaṃ kṣaṇātsaṃkalparūpiṇī

7.2.4.35

yathā śaktitrayotthānaṃ śaktiprasavadharmiṇī
śaktyā paramayā nunnā prasūte sakalaṃ jagat

7.2.4.36

evaṃ śaktisamāyogācchaktimānucyate śivaḥ
śaktiśaktimadutthaṃ tu śāktaṃ śaivamidaṃ jagat

7.2.4.37

yathā na jāyate putraḥ pitaraṃ mātaraṃ vinā
tathā bhavaṃ bhavānīṃ ca vinā naitaccarācaram
strīpuṃsaprabhavaṃ viśvaṃ strīpuṃsātmakameva ca

7.2.4.38

strīpuṃsayorvibhūtiśca strīpuṃsābhyāmadhiṣṭhitam
paramātmā śivaḥ proktaśśivā sā ca prakīrtitā

7.2.4.39

śivassadāśivaḥ proktaḥ śivā sā ca manonmanī
śivo maheśvaro jñeyaḥ śivā māyeti kathyate

7.2.4.40

puruṣaḥ parameśānaḥ prakṛtiḥ parameśvarī
rudro maheśvarassākṣādrudrāṇī rudravallabhā

7.2.4.41

viṣṇurviśveśvaro devo lakṣmīrviśveśvarapriyā
brahmā śivo yadā sraṣṭā brahmāṇī brahmaṇaḥ priyā

7.2.4.42

bhāskaro bhagavāñchaṃbhuḥ prabhā bhagavatī śivā
maheṃdro manmathārātiḥ śacī śailendrakanyakā

7.2.4.43

jātavedā mahādevaḥ svāhā śarvārdhadehinī
yamastriyaṃbako devastatpriyā girikanyakā

7.2.4.44

nirṛtirbhagavānīśo nairṛtī naganaṃdanī
varuṇo bhagavānrudro vāruṇī bhūdharātmajā

7.2.4.45

bāleṃduśekharo vāyuḥ śivā śivamanoharā
yakṣo yajñaśirohartā ṛddhirhimagirīndrajā

7.2.4.46

548b
caṃdrārdhaśekharaścaṃdro rohiṇī rudravallabhā
īśānaḥ parameśānastadāryā parameśvarī

7.2.4.47

anaṃtavalayo 'naṃto hyanaṃtānaṃtavallabhā
kālāgnirudraḥ kālāriḥ kālī kālāṃtakapriyā

7.2.4.48

puruṣākhyo manuśśaṃbhuḥ śatarūpā śivapriyā
dakṣassākṣānmahādevaḥ prasūtiḥ parameśvarī

7.2.4.49

rucirbhavo bhavānī ca budhairākūtirucyate
bhṛgurbhagākṣihā devaḥ khyātistrinayanapriyā

7.2.4.50

marīcibhagavānrudraḥ saṃbhūtiśśarvavallabhā
gaṃgādharo 'ṃgirā jñeyaḥ smṛtiḥ sākṣādumā smṛtā

7.2.4.51

pulastyaḥ śaśabhṛnmauliḥ prītiḥ kāṃtā pinākinaḥ
pulahastripuradhvaṃsī tatpriyā tu śivapriyā

7.2.4.52

kratudhvaṃsī kratuḥ proktaḥ saṃnatirdayitā vibhoḥ
trinetro 'trirumā sākṣādanasūyā smṛtā budhaiḥ

7.2.4.53

kaśyapaḥ kālahā devo devamātā maheśvarī
vasiṣṭho manmathārātirdevī sākṣādaruṃdhatī

7.2.4.54

śaṃkaraḥ puruṣāssarve striyassarvā maheśvarī
sarve strīpuruṣāstasmāttayoreva vibhūtayaḥ

7.2.4.55

viṣayī bhagavānīśo viṣayaḥ parameśvarī
śrāvyaṃ sarvamumārūpaṃ śrotā śūlavarāyudhaḥ

7.2.4.56

praṣṭavyaṃ vastujātaṃ tu dhatte śaṃkaravallabhā
praṣṭā sa eva viśvātmā bālacandrāvataṃsakaḥ

7.2.4.57

draṣṭavyaṃ vasturūpaṃ tu bibharti vaktavallabhā
draṣṭā viśveśvaro devaḥ śaśikhaṃḍaśikhāmaṇiḥ

7.2.4.58

rasajātaṃ mahādevī devo rasayitā śivaḥ
preyajātaṃ ca girijā preyāṃścaiva garāśanaḥ

7.2.4.59

maṃtavyavastutāṃ dhatte sadā devī maheśvarī
maṃtā sa eva viśvātmā mahādevo maheśvaraḥ

7.2.4.60

boddhavyavasturūpaṃ tu bibharti bhavavallabhā
devassa eva bhagavānboddhā mugdhenduśekharaḥ

7.2.4.61

prāṇaḥ pinākī sarveṣāṃ prāṇināṃ bhagavānprabhuḥ
prāṇasthitistu sarveṣāmaṃbikā cāṃburūpiṇī

7.2.4.62

bibharti kṣetratāṃ devī tripurāṃtakavallabhā
kṣetrajñatvaṃ tadā dhatte bhagavānaṃtakāṃtakaḥ

7.2.4.63

ahaḥ śūlāyudho devaḥ śūlapāṇipriyā niśā
ākāśaḥ śaṃkaro devaḥ pṛthivī śaṃkarapriyā

7.2.4.64

samudro bhagavānīśo velā śailendrakanyakā
vṛkṣo vṛṣadhvajo devo latā viśveśvarapriyā

7.2.4.65

puṃlliṃgamakhilaṃ dhatte bhagavānpuraśāsanaḥ
striliṃgaṃ cākhilaṃ dhatte devī devamanoramā

7.2.4.66

śabdajālamaśeṣaṃ tu dhatte sarvasya vallabhā
arthasvarūpamakhilaṃ dhatte mugdhenduśekharaḥ

7.2.4.67

yasya yasya padārthasya yā yā śaktirudāhṛtā
sā sā viśveśvarī devī sa sa sarvo maheśvaraḥ

7.2.4.68

549a
yatparaṃ yatpavitraṃ ca yatpuṇyaṃ yacca maṃgalam
tattadāha mahābhāgāstayostejovijṛṃbhitam

7.2.4.69

yathā dīpasya dīptasya śikhā dīpayate gṛham
tathā tejastayoretadvyāpya dīpayate jagat

7.2.4.70

tṛṇādiśivamūrtyaṃtaṃ viśvakhyātiśayakramaḥ
sannikarṣakramavaśāttayoriti parā śrutiḥ

7.2.4.71

sarvākārātmakāvetau sarvaśreyovidhāyinau
pūjanīyau namaskāryau ciṃtanīyau ca sarvadā

7.2.4.72

yathāprajñamidaṃ kṛṣṇa yāthātmyaṃ parameśayoḥ
kathitaṃ hi mayā te 'dya na tu tāvadiyattayā

7.2.4.73

tatkathaṃ śakyate vaktuṃ yāthātmyaṃ parameśayoḥ
mahatāmapi sarveṣāṃ manaso 'pi bahirgatam

7.2.4.74

aṃtargatamananyānāmīśvarārpitacetasām
anyeṣāṃ buddhyanārūḍhamārūḍhaṃ ca yathaiva tat

7.2.4.75

yeyamuktā vibhūtirvai prākṛtī sā parā matā
aprākṛtāṃ parāmanyāṃ guhyāṃ guhyavido viduḥ

7.2.4.76

yato vāco nivartaṃte manasā cendriyaissaha
aprākṛtī parā caiṣā vibhūtiḥ pārameśvarī

7.2.4.77

saiveha paramaṃ dhāma saiveha paramā gatiḥ
saiveha paramā kāṣṭhā vibhūtiḥ parameṣṭhinaḥ

7.2.4.78

tāṃ prāptuṃ prayataṃte 'tra jitaśvāsā jiteṃdriyāḥ
garbhakārā gṛhadvāraṃ niśchidraṃ ghaṭituṃ yathā

7.2.4.79

saṃsārāśīviṣālīḍhamṛtasaṃjīvanauṣadham
vibhūtiṃ śivayorvidvānna bibheti kutaścana

7.2.4.80

yaḥ parāmaparāṃ caiva vibhūtiṃ vetti tattvataḥ
so 'paro bhūtimullaṃghya parāṃ bhūtiṃ samaśnute

7.2.4.81

etatte kathitaṃ kṛṣṇa yāthātmyaṃ paramātmanoḥ
rahasyamapi yogyo 'si bhargabhakto bhavāniti

7.2.4.82

nāśiṣyebhyo 'pyaśaivebhyo nābhaktebhyaḥ kadācana
vyāharedīśayorbhūtimiti vedānuśāsanam

7.2.4.83

tasmāttvamatikalyāṇaparebhyaḥ kathayenna hi
tvādṛśebhyo 'nurūpebhyaḥ kathayaitanna cānyathā

7.2.4.84

vibhūtimetāṃ śivayoryogyebhyo yaḥ pradāpayet
saṃsārasāgarānmuktaḥ śivasāyujyamāpnuyāt

7.2.4.85

kīrtanādasya naśyaṃti mahāntyaḥ pāpakoṭayaḥ
triścaturdhāsamabhyastairvinaśyaṃti tato 'dhikāḥ

7.2.4.86

naśyaṃtyaniṣṭaripavo vardhante suhṛdastathā
vidyā ca vardhate śaivī matissatye pravartate

7.2.4.87

bhaktiḥ parāḥ śive sāmbe sānuge saparicchide
yadyadiṣṭatamaṃ cānyattattadāpnotyasaṃśayam

7.2.4.88

antaḥśuciḥ śive bhakto visrabdhaḥ kīrtayedyadi
prabalaiḥ karmabhiḥ pūrvaiḥ phalaṃ cetpratibadhyate
punaḥ punaḥ samabhyasyettasya nāstīha durllabham

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc