Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.5

7.2.5.1

549b
oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe gaurīśaṃkaravibhūtiyogo nāma caturtho 'dhyāyaḥ
Chapter 5
upamanyuruvāca
vigrahaṃ devadevasya viśvametaccarācaram
tadevaṃ na vijānaṃti paśavaḥ pāśagauravāt

7.2.5.2

tamekameva bahudhā vadaṃti yadunaṃdana
ajānantaḥ paraṃ bhāvamavikalpaṃ maharṣayaḥ

7.2.5.3

aparaṃ brahmarūpaṃ ca paraṃ brahmātmakaṃ tathā
kecidāhurmahādevamanādinidhanaṃ param

7.2.5.4

bhūteṃdriyāṃtaḥkaraṇapradhānaviṣayātmakam
aparaṃ brahma nirdiṣṭaṃ paraṃ brahma cidātmakam

7.2.5.5

bṛhattvādbṛhaṇatvādvā brahma cetyabhidhīyate
ubhe te brahmaṇo rūpe brahmaṇo 'dhipateḥ prabhoḥ
vidyā 'vidyāsvarūpīti kaiścidīśo nigadyate

7.2.5.6

vidyāṃ tu cetanāṃ prāhustathāvidyāmacetanām
vidyā 'vidyātmakaṃ caiva viśvaṃ viśvagurorvibhoḥ

7.2.5.7

rūpameva na saṃdeho viśvaṃ tasya vaśe yataḥ
bhrāṃtirvidyā parā ceti śārvaṃ rūpaṃ paraṃ viduḥ

7.2.5.8

ayathābuddhirartheṣu bahudhā bhrāṃtirucyate
yathārthākārasaṃvittirvidyeti parikīrtyate

7.2.5.9

vikalparahitaṃ tattvaṃ paramityabhidhīyate
vaiparītyādasacchabdaḥ kathyate vedavādibhiḥ

7.2.5.10

tayoḥ patitvāttu śivaḥ sadasatpatirucyate
kṣarākṣarātmakaṃ prāhuḥ kṣarākṣaraparaṃ pare

7.2.5.11

kṣarassarvāṇi bhūtāni kūṭastho 'kṣara ucyate
ubhe te parameśasya rūpe tasya vaśe yataḥ

7.2.5.12

tayoḥ paraḥ śivaḥ śāṃtaḥ kṣarākṣarāparassmṛtaḥ
samaṣṭivyaṣṭhirūpaṃ ca samaṣṭivyaṣṭikāraṇam

7.2.5.13

vadaṃti munayaḥ kecicchivaṃ paramakāraṇam
samaṣṭimāhuravyaktaṃ vyaṣṭiṃ vyaktaṃ tathaiva ca

7.2.5.14

te rūpe parameśasya tadicchāyāḥ pravartanāt
tayoḥ kāraṇabhāvena śivaṃ paramakāraṇam

7.2.5.15

kāraṇārthavidaḥ prāhuḥ samaṣṭivyaṣṭikāraṇam
jātivyaktisvarūpīti kathyate kaiścidīśvaraḥ

7.2.5.16

yā piṃḍepyanuvarteta sā jātiriti kathyate
vyaktirvyāvṛttirūpaṃ taṃ piṇḍajāteḥ samāśrayam

7.2.5.17

jātayo vyaktayaścaiva tadājñāparipālitāḥ
yatastato mahādevo jātivyaktivapuḥ smṛtaḥ

7.2.5.18

pradhānapuruṣavyaktakālātmā kathyate śivaḥ
pradhānaṃ prakṛtiṃ prāhuḥkṣetrajñaṃ puruṣaṃ tathā

7.2.5.19

trayoviṃśatitattvāni vyaktamāhurmanīṣiṇaḥ
kālaḥ kāryaprapañcasya pariṇāmaikakāraṇam

7.2.5.20

eṣāmīśo 'dhipo dhātā pravartakanivartakaḥ
āvirbhāvatirobhāvaheturekaḥ svarāḍajaḥ

7.2.5.21

tasmātpradhānapuruṣavyaktakālasvarūpavān
550a
heturnetādhipasteṣāṃ dhātā coktā maheśvaraḥ

7.2.5.22

virāḍḍhiraṇyagarbhātmā kaiścidīśo nigadyate
hiraṇyagarbho lokānāṃ heturviśvātmako virāṭ

7.2.5.23

aṃtaryāmī paraśceti kathyate kavibhiśśivaḥ
prājñastaijasaviśvātmetyapare saṃpracakṣate

7.2.5.24

turīyamapare prāhuḥ saumyameva pare viduḥ
mātā mānaṃ ca meyaṃ ca matiṃ cāhurathāpare

7.2.5.25

kartā kriyā ca kāryaṃ ca karaṇaṃ kāraṇaṃ pare
jāgratsvapnasuṣuptyātmetyapare saṃpracakṣate

7.2.5.26

turīyamapare prāhusturyātītamitītare
tamāhurviguṇaṃ kecidguṇavantaṃ pare viduḥ

7.2.5.27

kecitsaṃsāriṇaṃ prāhustamasaṃsāriṇaṃ pare
svataṃtramapare prāhurasvataṃtraṃ pare viduḥ

7.2.5.28

ghoramityapare prāhuḥ saumyameva pare viduḥ
rāgavaṃtaṃ pare prāhurvītarāgaṃ tathā pare

7.2.5.29

niṣkriyaṃ ca pare prāhuḥ sakriyaṃ cetare janāḥ
niriṃdriyaṃ pare prāhuḥ seṃdriyaṃ ca tathāpare

7.2.5.30

dhruvamityapare prāhustamadhruvāmitīrate
arūpaṃ kecidāhurvai rūpavaṃtaṃ pare viduḥ

7.2.5.31

adṛśyamapare prāhurdṛśyamityapare viduḥ
vācyamityapare prāhuravācyamiti cāpare
śabdātmakaṃ pare prāhuśśabdātītamathāpare

7.2.5.32

keciccintāmayaṃ prāhuścintayā rahitaṃ pare
jñānātmakaṃ pare prāhurvijñānamiti cāpare

7.2.5.33

kecicjñeyamiti prāhurajñeyamiti kecana
parameke tamevāhuraparaṃ ca tathā pare

7.2.5.34

evaṃ vikalpyamānaṃ tu yāthātmyaṃ parameṣṭhinaḥ
nādhyavasyaṃti munayo nānāpratyayakāraṇāt

7.2.5.35

ye punassarvabhāvena prapannāḥ parameśvaram
te hi jānaṃtyayatnena śivaṃ paramakāraṇam

7.2.5.36

yāvatpaśurnaiva paśyatyanīśaṃ 1 purāṇaṃ bhuvanasyeśitāram
tāvadduḥkhe vartate baddhapāśaḥ saṃsāre 'smiñcakranemikrameṇa

7.2.5.37

yadā 2 paśyaḥ paśyate rukmavarṇaṃ kartāramīśaṃ puruṣaṃ brahmayonim
tadāvidvānpuṇyapāpe vidhūya niraṃjanaḥ paramamupaiti sāmyam

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc