Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.39

7.2.39.1

oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe yogagatau vighnotpattivarṇanaṃ nāmāṣṭatriṃśo 'dhyāyaḥ
Chapter 39
upamanyuruvāca
śrīkaṃṭhanāthaṃ smaratāṃ sadyaḥ sarvārthasiddhayaḥ
prasidhyaṃtīti matvaike taṃ vai dhyāyaṃti yoginaḥ

7.2.39.2

sthityarthaṃ manasaḥ kecitsthūladhyānaṃ prakurvate
sthūlaṃ tu niścalaṃ ceto bhavetsūkṣme tu tatsthiram

7.2.39.3

śive tu ciṃtite sākṣātsarvāḥ sidhyanti siddhayaḥ
mūrtyaṃtareṣu dhyāteṣu śivarūpaṃ viciṃtayet

7.2.39.4

lakṣayenmanasaḥ sthairyaṃ tattaddhyāyetpunaḥ punaḥ
dhyānamādau saviṣayaṃ tato nirviṣayaṃ jaguḥ

7.2.39.5

tatra nirviṣayaṃ dhyānaṃ nāstītyeva satāṃ matam
buddherhi santatiḥ kāciddhyānamityabhidhīyate

7.2.39.6

tena nirviṣayā buddhiḥ kevaleha pravartate
tasmātsaviṣayaṃ dhyānaṃ bālārkakiraṇāśrayam

7.2.39.7

sūkṣmāśrayaṃ nirviṣayaṃ nāparaṃ paramārthataḥ
yadvā saviṣayaṃ dhyānaṃ tatsākārasamāśrayam

7.2.39.8

nirākārātmasaṃvittirdhyānaṃ nirviṣayaṃ matam
nirbījaṃ ca sabījaṃ ca tadeva dhyānamucyate

7.2.39.9

nirākāraśrayatvena sākārāśrayatastathā
tasmātsaviṣayaṃ dhyānamādau kṛtvā sabījakam

7.2.39.10

aṃte nirviṣayaṃ kuryānnirbījaṃ sarvasiddhaye
prāṇāyāmena sidhyaṃti devyāḥ śāṃtyādayaḥ kramāt

7.2.39.11

śāṃtiḥ praśāṃtirdīptiśca prasādaśca tataḥ param
śamaḥ sarvāpadāṃ caiva śāṃtirityabhidhīyate

7.2.39.12

597b
tamaso 'ntabahirnāśaḥ praśāntiḥ parigīyate
bahirantaḥprakāśo yo dīptirityabhidhīyate

7.2.39.13

svasthatā yā tu sā buddhaḥ prasādaḥ parikīrtitaḥ
kāraṇāni ca sarvāṇi sabāhyābhyaṃtarāṇi ca

7.2.39.14

buddheḥ prasādataḥ kṣipraṃ prasannāni bhavantyuta
dhyātā dhyānaṃ tathā dhyeyaṃ yadvā dhyānaprayojanam
etaccatuṣṭayaṃ jñātvā dhyātā dhyānaṃ samācaret

7.2.39.15

jñānavairāgyasaṃpanno nityamavyagramānasaḥ
śraddadhānaḥ prasannātmā dhyātā sadbhirudāhṛtaḥ

7.2.39.16

dhyai ciṃtāyāṃ smṛto dhātuḥ śivaciṃtā muhurmuhuḥ

7.2.39.17

yogābhyāsastathālpe 'pi yathā pāpaṃ vināśayet
dhyāyataḥ kṣaṇamātraṃ vā śraddhayā parameśvaram

7.2.39.18

avyākṣiptena manasā dhyānamityabhidhīyate

7.2.39.19

buddhipravāharūpasya dhyānasyāsyāvalaṃbanam
dhyeyamityucyate sadbhistacca sāṃbaḥ svayaṃ śivaḥ

7.2.39.20

vimuktipratyayaṃ pūrṇamaiśvaryaṃ cāṇimādikam
śivadhyānasya pūrṇasya sākṣāduktaṃ prayojanam

7.2.39.21

yasmātsaukhyaṃ ca mokṣaṃ ca dhyānādabhayamāpnuyāt
tasmātsarvaṃ parityajya dhyānayukto bhavennaraḥ

7.2.39.22

nāsti dhyānaṃ vinā jñānaṃ nāsti dhyānamayoginaḥ
dhyānaṃ jñānaṃ ca yasyāsti tīrṇastena bhavārṇavaḥ

7.2.39.23

jñānaṃ prasannamekāgramaśeṣopādhivarjitam
yogābhyāsena yuktasya yoginastveva sidhyati

7.2.39.24

prakṣīṇāśeṣapāpānāṃ jñāne dhyāne bhavenmatiḥ
pāpopahatabuddhīnāṃ tadvārtāpi sudurlabhā

7.2.39.25

yathāvahnirmahādīptaḥ śuṣkamārdraṃ ca nirdahet
tathā śubhāśubhaṃ karma dhyānāgnirdahate kṣaṇāt

7.2.39.26

atyalpo 'pi yathā dīpaḥ sumahannāśayettamaḥ
yogābhyāsastathālpo 'pi mahāpāpaṃ vināśayet

7.2.39.27

dhyāyataḥ kṣaṇamātraṃ vā śraddhayā parameśvaram
yadbhavetsumahacchreyastasyāṃto naiva vidyate

7.2.39.28

nāsti dhyānasamaṃ tīrthaṃ nāsti dhyānasamaṃ tapaḥ
nāsti dhyānasamo yajñastasmāddhyānaṃ samācaret

7.2.39.29

tīrthāni toyapūrṇāni devānpāṣāṇamṛnmayān
yogino na prapadyaṃte svātmapratyayakāraṇāt

7.2.39.30

yogināṃ ca vapuḥ sūkṣmaṃ bhavetpratyakṣamaiśvaram
yathā sthūlamayuktānāṃ mṛtkāṣṭhādyaiḥ prakalpitam

7.2.39.31

yathehāṃtaścarā rājñaḥ priyāḥ syurna bahiścarāḥ
tathāṃtardhyānaniratāḥ priyāśśaṃbhorna karmiṇaḥ

7.2.39.32

bahiskarā yathā loke nātīva phalabhoginaḥ
598a
dṛṣṭvā narendrabhavane tadvadatrāpi karmiṇaḥ

7.2.39.33

yadyaṃtarā vipadyaṃte jñānayogārthamudyataḥ
yogasyodyogamātreṇa rudralokaṃ gamiṣyati

7.2.39.34

anubhūya sukhaṃ tatra sa jāto yogināṃ kule
jñānayogaṃ punarlabdhvā saṃsāramativartate

7.2.39.35

jijñāsurapi yogasya yāṃ gatiṃ labhate naraḥ
na tāṃ gatimavāpnoti sarvairapi mahāmakhaiḥ

7.2.39.36

dvijānāṃ vedaviduṣāṃ koṭiṃ saṃpūjya yatphalam
bhikṣāmātrapradānena tatphalaṃ śivayogine

7.2.39.37

yajñāgnihotradānena tīrthahomeṣu yatphalam
yogināmannadānena tatsamastaṃ phalaṃ labhet

7.2.39.38

ye cāpavādaṃ kurvaṃti vimūḍhāśśivayoginām
śrotṛbhiste prapadyante narakeṣvāmahīkṣayāt

7.2.39.39

sati śrotari vaktāsyādapavādasya yoginām
tasmācchrotā ca pāpīyāndaṇḍyassumahatāṃ mataḥ
ye punaḥ satataṃ bhaktyā bhajaṃti śavayoginaḥ

7.2.39.40

te vidaṃti mahābhogānaṃte yogaṃ ca śāṃkaram
bhogārthibhirnaraistasmātsaṃpūjyāḥ śivayoginaḥ

7.2.39.41

pratiśrayānnapānādyaiḥ śayyāprāvaraṇādibhiḥ
yogadharmaḥ sasāratvādabhedyaḥ pāpamudgaraiḥ

7.2.39.42

vajrataṃdulavajjñeyaṃ tathā pāpena yoginaḥ
na lipyaṃte ca tāpaughaiḥ padmapatraṃ yathāṃbhasā

7.2.39.43

yasmindeśe vasennityaṃ śivayogarato muniḥ
so 'pi deśo bhavetpūtaḥ sapūta iti kiṃ punaḥ

7.2.39.44

tasmātsarvaṃ parityajya kṛtyamanyadvicakṣaṇaḥ
sarvaduḥkhaprahāṇāya śivayogaṃ samabhyaset

7.2.39.45

siddhayogaphalo yogī lokānāṃ hitakāmyayā
bhogānbhuktvā yathākāmaṃ viharedvātra vartatām

7.2.39.46

athavā kṣudramityeva matvā vaiṣayikaṃ sukham
tyaktvā virāgayogena svecchayā karma mucyatām

7.2.39.47

yastvāsannāṃ mṛtiṃ martyo dṛṣṭāriṣṭaṃ ca bhūyasā
sa yogārambhanirataḥ śivakṣetraṃ samāśrayet

7.2.39.48

sa tatra nivasanneva yadi dhīramanā naraḥ
prāṇānvināpi rogādyaiḥ svayameva parityajet

7.2.39.49

kṛtvāpyanaśanaṃ caiva hutvā cāṃgaṃ śivānale
kṣiptvā vā śivatīrtheṣu svadehamavagāhanāt

7.2.39.50

śivaśāstroktavidhivatprāṇānyastu parityajet
sadya eva vimucyeta nātra kāryā vicāraṇā 2

7.2.39.51

rogādyairvātha vivaśaḥ śivakṣetraṃ samāśritaḥ
mriyate yadi sopyevaṃ mucyate nātra saṃśayaḥ

7.2.39.52

1 udyogaṃ kurvata ityarthaḥ
2 na cāsāvātmaghātaka iti pāṭhāntaram
598b
yathā hi maraṇaṃ śreṣṭhamuśaṃtyanaśanādibhiḥ
śāstraviśraṃbhadhīreṇa manasā kriyate yataḥ

7.2.39.53

śivanindārataṃ hatvā pīḍitaḥ svayameva vā
yastyajeddustyajānprāṇānna sa bhūyaḥ prajāyate

7.2.39.54

śivanindārataṃ haṃtumaśakto yaḥ svayaṃ mṛtaḥ
sadya eva pramucyeta triḥ saptakulasaṃyutaḥ

7.2.39.55

śivārthe yastyajetprāṇāñchivabhaktārthameva vā
na tena sadṛśaḥ kaścinmuktimārgasthito naraḥ

7.2.39.56

tasmācchīghratarā muktistasya saṃsāramaṃḍalāt
eteṣvanyatamopāyaṃ kathamapyavalambya vā

7.2.39.57

ṣaḍadhvaśuddhiṃ vidhivatprāpto vā mriyate yadi
paśūnāmiva tasyeha na kuryādaurdhvadaihikam

7.2.39.58

naivāśaucaṃ prapadyeta tatputrādiviśeṣataḥ
śivacārārthamathavā śivavidyārthameva vā
khanedvā bhuvi taddehaṃ dahedvā śucināgninā

7.2.39.59

kṣipedvāpsu śivāsveva tyajedvā kāṣṭhaloṣṭavat
athainamapi coddiśya karma cetkartumīpsitam

7.2.39.60

kalyāṇameva kurvīta śaktyā bhaktāṃśca tarpayet
dhanaṃ tasya bhajecchaivaḥ śaivī cetasya santatiḥ

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc