Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.22

7.2.22.1

oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe nityanaimittikakarmavarṇanaṃ nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ
Chapter 22
upamanyuruvāca
nyāsastu trividhaḥ proktaḥ sthityutpattilayakramāt
sthitirnyāso gṛhasthānāmutpattirbrahmacāriṇām

7.2.22.2

570a
yatīnāṃ saṃhṛtinyāso vanasthānāṃ tathaiva ca
sa eva bhartṛhīnāyāḥ kuṭuṃbinyāḥ sthitirbhavet

7.2.22.3

kanyāyāḥ punarutpattiṃ vakṣye nyāsasya lakṣaṇam
aṃguṣṭhādikaniṣṭhāṃtaṃ sthitinyāsa udāhṛtaḥ

7.2.22.4

dakṣiṇāṃguṣṭhamārabhya vāmāṃguṣṭhāntameva ca
utpattinyāsa ākhyāto viparītastu saṃhṛtiḥ

7.2.22.5

sabiṃdukānnakārādīnvarṇānnyasyedanukramāt
aṃgulīṣu śivaṃ nyasyettalayorapyanāmayoḥ

7.2.22.6

astranyāsaṃ tataḥ kṛtvā daśadikṣvastramaṃtrataḥ
nivṛttyādikalāḥ pañca pañcabhūtasvarūpiṇīḥ

7.2.22.7

pañcabhūtādhipaissārdhaṃ tataccihnasamanvitāḥ
hṛtkaṇṭatālubhrūmadhyabrahmarandhrasamāśrayāḥ

7.2.22.8

tadtadbījena saṃgraṃthīstadtadbījeṣu bhāvayet
tāsāṃ viśodhanārthāya vidyāṃ pañcākṣarīṃ japet

7.2.22.9

niruddhvā prāṇavāyuṃ ca guṇasaṃkhyānusārataḥ
bhūtagraṃthiṃ tataśchidyādastreṇaivāstramudrayā

7.2.22.10

nāḍyā suṣumnayātmānaṃ preritaṃ prāṇavāyunā
nirgataṃ brahmarandhreṇa yojayecchivatejasā

7.2.22.11

viśoṣya vāyunā paścāddehaṃ kālāgninā dahet
tataścoparibhāvena kalāssaṃhṛtya vāyunā

7.2.22.12

dehaṃ saṃhṛtya vai dagdhaṃ kalāsspṛṣṭvā sahābdhinā
plāvayitvāmṛtairdehaṃ yathāsthānaṃ niveśayet

7.2.22.13

atha saṃhṛtya vai dagdhaḥ kalāsargaṃ vinaiva tu
amṛtaplāvanaṃ kuryādbhasmībhūtasya vai tataḥ

7.2.22.14

tato vidyāmaye tasmindehe dīpaśikhākṛtim
śivānnirgatamātmānaṃ brahmaraṃdhreṇa yojayet

7.2.22.15

dehasyāntaḥ praviṣṭaṃ taṃ dhyātvā hṛdayapaṃkaje
punaścāmṛtavarṣeṇa siṃcedvidyāmayaṃ vapuḥ

7.2.22.16

tataḥ kuryātkaranyāsaṃ karaśodhanapūrvakam
dehanyāsaṃ tataḥ paścānmahatyā mudrayā caret

7.2.22.17

aṃganyāsaṃ tataḥ kṛtvā śivoktena tu vartmanā
varṇanyāsaṃ tataḥ kuryāddhastapādādisaṃdhiṣu

7.2.22.18

ṣaḍaṃgāni tato nyasya jātiṣaṭkayutāni ca
digbaṃdhamācaretpaścādāgneyādi yathākramam

7.2.22.19

yadvā mūrdhādipañcāṃgaṃ nyāsameva samācaret
tathā ṣaḍaṃganyāsaṃ ca bhūtaśuddhyādikaṃ vinā

7.2.22.20

evaṃ samāsarūpeṇa kṛtvā dehātmaśodhanam
śivabhāvamupāgamya pūjayetparameśvaram

7.2.22.21

atha yasyāstyavasaro nāsti vā mativibhramaḥ
sa vistīrṇena kalpena nyāsakarma samācaret

7.2.22.22

tatrādyo mātṛkānyāso brahmanyāsastataḥ paraḥ
tṛtīyaḥ praṇavanyāso haṃsanyāsastaduttaraḥ

7.2.22.23

pañcamaḥ kathyate sadbhirnyāsaḥ pañcākṣarātmakaḥ
570b
eteṣvekamanekaṃ vā kuryātpūjādi karmasu

7.2.22.24

akāraṃ mūrdhni vinyasya ākāraṃ ca lalāṭake
iṃ īṃ ca netrayostadvat uṃ ūṃ śravaṇayostathā

7.2.22.25

ṛṃ ḥṃ kapolayoścaiva ḷṃ ḹṃ nāsāpuṭadvaye
ememoṣṭhadvayoromauṃ daṃtapaṃktidvayoḥ kramāt

7.2.22.26

aṃ jihvāyāmatho tālunyaḥ prayojyo yathākramam
kavargaṃ dakṣiṇe haste nyasetpañcasu saṃdhiṣu

7.2.22.27

cavargaṃ ca tathā vāmahastasaṃdhiṣu vinyaset
ṭavargaṃ ca tavargaṃ ca pādayorubhayorapi

7.2.22.28

paphau tu pārśvayoḥ pṛṣṭhe nābhau cāpi babhau tataḥ
nyasenmakāraṃ hṛdaye tvagādiṣu yathākramam

7.2.22.29

yakarādisakārāṃtānnyasetsaptasu dhātuṣu
haṃkāraṃ hṛdayasyāṃtaḥ kṣakāraṃ bhrūyugāṃtare

7.2.22.30

evaṃ varṇānpravinyasya pañcāśadrudravartmanā
aṃgavaktrakalābhedātpañca brahmāṇi vinyaset

7.2.22.31

karanyāsādyamapi taiḥ kṛtvā vātha na vā kramāt
śirovadanahṛdguhyapādeṣvetāni kalpayet

7.2.22.32

tataścordhvādivaktrāṇi paścimāṃtāni kalpayet
īśānasya kalāḥ pañca pañcasveteṣu ca kramāt

7.2.22.33

tataścaturṣu vaktreṣu puruṣasya kalā api
catasraḥ praṇidhātavyāḥ pūrvādikramayogataḥ

7.2.22.34

hṛtkaṃṭhāṃseṣu nābhau ca kukṣau pṛṣṭhe ca vakṣasi
aghorasya kalāścāṣṭau pādayorapi hastayoḥ

7.2.22.35

paścāttrayoḥdaśakalāḥ pāyumeḍhrorujānuṣu
jaṃghāsphikkaṭipārśveṣu vāmadevasya bhāvayet

7.2.22.36

ghrāṇe śirasi bāhvośca kalpayetkalpavittamaḥ
aṣṭatriṃśatkalānyāsamevaṃ kṛtvānupūrvaśaḥ

7.2.22.37

paścātpraṇavaviddhīmānpraṇavanyāsamācaret
bāhudvaye kūrparayostathā ca maṇibandhayoḥ

7.2.22.38

pārśvodarorujaṃgheṣu pādayoḥ pṛṣṭhatastathā
itthaṃ praṇavavinyāsaṃ kṛtvā nyāsavicakṣaṇaḥ

7.2.22.39

haṃsanyāsaṃ prakurvīta śivaśāstre yathoditam
bījaṃ vibhajya haṃsasya netrayorghrāṇayorapi

7.2.22.40

vibhajya bāhunetrāsyalalāṭe ghrāṇayorapi
kakṣayoḥ skandhayoścaiva pārśvayostanayostathā

7.2.22.41

kaṭhyoḥ pāṇyorgulphayośca yadvā pañcāṃgavartmanā
haṃsanyāsamimaṃ kṛtvā nyasetpañcākṣarīṃ tataḥ

7.2.22.42

yathā pūrvoktamārgeṇa śivatvaṃ yena jāyate
nāśivaḥ śivamabhyasyennāśivaḥ śivamarcayet

7.2.22.43

nāśivastu śivaṃ dhyāyennāśivamprāpnuyācchivam
tasmācchaivīṃ tanuṃ kṛtvā tyaktvā ca paśubhāvanām

7.2.22.44

śivo 'hamiti saṃcintya śaivaṃ karma samācaret
karmayajñastapoyajño japayajñastaduttaraḥ
dhyānayajño jñānayajñaḥ pañca yajñāḥ prakīrtitāḥ

7.2.22.45

571a
karmayajñaratāḥ kecittapoyajñaratāḥ pare
japayajñaratāścānye dhyānayajñaratāstathā

7.2.22.46

jñānayajñaratāścānye viśiṣṭāścottarottaram
kramayajño dvidhā proktaḥ kāmākāmavibhedataḥ

7.2.22.47

kāmānkāmī tato bhuktvā kāmāsaktaḥ punarbhavet
akāme rudrabhavane bhogānbhuktvā tataścyutaḥ

7.2.22.48

tapoyajñarato bhūtvā jāyate nātra saṃśayaḥ
tapasvī ca punastasminbhogān bhuktvā tataścyutaḥ

7.2.22.49

japadhyānarato bhūtvā jāyate bhuvi mānavaḥ
japadhyānarato martyastadvaiśiṣṭyavaśādiha

7.2.22.50

jñānaṃ labdhvācirādeva śivasāyujyamāpnuyāt
tasmānmukto śivājñaptaḥ karmayajño 'pi dehinām

7.2.22.51

akāmaḥ kāmasaṃyukto bandhāyaiva bhaviṣyati
tasmātpañcasu yajñeṣu dhyānajñānaparo bhavet

7.2.22.52

dhyānaṃ jñānaṃ ca yasyāsti tīrṇastena bhavārṇavaḥ
hiṃsādidoṣanirmukto viśuddhaścittasādhanaḥ

7.2.22.53

dhyānayajñaḥ parastasmādapavargaphalapradaḥ
bahiḥ karmakarā yadvannātīva phalabhāginaḥ

7.2.22.54

dṛṣṭvā narendrabhavane tadvadatrāpi karmiṇaḥ
dhyānināṃ hi vapuḥ sūkṣmaṃ bhavetpratyakṣamaiśvaram

7.2.22.55

yatheha karmaṇāṃ sthūlaṃ mṛtkāṣṭhādyaiḥ prakalpitam
dhyānayajñaratāstasmāddevānpāṣāṇamṛṇmayān

7.2.22.56

nātyaṃtaṃ pratipadyaṃte śivayāthātmyavedanāt
ātmasthaṃ yaḥ śivaṃ tyaktvā bahirabhyarcayennaraḥ

7.2.22.57

hastasthaṃ phalamutsṛjya lihetkūrparamātmanaḥ
jñānāddhyānaṃ bhaveddhyānājjñānaṃ bhūyaḥ pravartate

7.2.22.58

tadubhābhyāṃ bhavenmuktistasmāddhyānarato bhavet
dvādaśānte tathā mūrdhni lalāṭe bhrūyugāntare

7.2.22.59

nāsāgre vā tathāsye vā kandhare hṛdaye tathā
nābhau vā śāśvatasthāne śraddhāviddhena cetasā

7.2.22.60

bahiryāgopacāreṇa devaṃ devīṃ ca pūjayet
athavā pūjayennityaṃ liṃge vā kṛtakepi vā

7.2.22.61

vahnau vā sthaṇḍile vātha bhaktyā vittānusārataḥ
athavāṃtarbahiścaiva pūjayetparameśvaram
aṃtaryāgarataḥ pūjāṃ bahiḥ kurvīta vā na vā

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc