Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.1.8

7.1.8.1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe kālamahimavarṇanaṃ nāma saptamo 'dhyāyaḥ
Chapter 8
ṛṣaya ūcuḥ
kena mānena kālesminnāyussaṃkhyā prakalpyate
saṃkhyārūpasya kālasya kaḥ punaḥ paramo 'vadhiḥ

7.1.8.2

vāyuruvāca
āyuṣo 'tra nimeṣākhyamādyamānaṃ pracakṣate
saṃkhyārūpasya kālasya śāṃttvatītakalāvadhi

7.1.8.3

akṣipakṣmaparikṣepo nimeṣaḥ parikalpitaḥ
tādṛśānāṃ nimeṣāṇāṃ kāṣṭhā daśa ca pañca ca

7.1.8.4

kāṣṭhāṃstriṃśatkalā nāma kalāṃstriṃśanmuhūrtakaḥ
muhūrtānāmapi triṃśadahorātraṃ pracakṣate

7.1.8.5

triṃśatsaṃkhyairahorātrairmāsaḥ pakṣadvayātmakaḥ

7.1.8.6

jñeyaṃ pitryamahorātraṃ māsaḥ kṛṣṇasitātmakaḥ

7.1.8.7

māsaistairayanaṃ ṣaḍbhirvarṣaṃ dve cāyanaṃ matam
laukikenaiva mānena abdo yo mānuṣaḥ smṛtaḥ

7.1.8.8

etaddivyamahorātramiti śāstrasya niścayaḥ
dakṣiṇaṃ cāyanaṃ rātristathodagayanaṃ dinam

7.1.8.9

māsastriṃśadahorātrairdivyo mānuṣavatsmṛtaḥ
saṃvatsaro 'pi devānāṃ māsairdvādaśabhistathā

7.1.8.10

trīṇi varṣaśatānyeva ṣaṣṭivarṣayutānyapi
divyassaṃvatsaro jñeyo mānuṣeṇa prakīrtitaḥ

7.1.8.11

divyenaiva pramāṇena yugasaṃkhyā pravartate
catvāri bhārate varṣe yugāni kavayo viduḥ

7.1.8.12

pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatastretā vidhīyate
dvāparaṃ ca kaliścaiva yugānyetāni kṛtsnaśaḥ

7.1.8.13

catvāri tu sahasrāṇi varṣāṇāṃ tatkṛtaṃ yugam
tasya tāvacchatīsaṃdhyā saṃdhyāṃśaśca tathāvidhaḥ

7.1.8.14

itareṣu sasaṃdhyeṣu sasaṃdhyāṃśeṣu ca triṣu
ekāpāyena vartaṃte sahasrāṇi śatāni ca

7.1.8.15

etaddvādaśasāhasraṃ sādhikaṃ ca caturyugam
caturyugasahasraṃ yatsaṃkalpa iti kathyate

7.1.8.16

caturyugaikasaptatyā manoraṃtaramucyate
kalpe caturdaśaikasminmanūnāṃ parivṛttayaḥ

7.1.8.17

etena kramayogena kalpamanvaṃtarāṇi ca
saprajāni vyatītāni śataśo 'tha sahasraśaḥ

7.1.8.18

ajñeyatvācca sarveṣāmasaṃkhyeyatayā punaḥ
śakyo naivānupūrvyādvai teṣāṃ vaktuṃ suvistaraḥ

7.1.8.19

kalpo nāma divā prokto brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ
kalpānāṃ vai sahasraṃ ca brāhmaṃ varṣamihocyate

7.1.8.20

varṣāṇāmaṣṭasāhasraṃ yacca tadbrahmaṇo yugam
savanaṃ yugasāhasraṃ brahmaṇaḥ padmajanmanaḥ

7.1.8.21

savanānāṃ sahasraṃ ca triguṇaṃ trivṛtaṃ tathā
kalpyate sakalaḥ kālo brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ

7.1.8.22

tasya vai divase yāṃti caturdaśa puraṃdarāḥ
śatāni māse catvāri viṃśatyā sahitāni ca

7.1.8.23

abde pañca sahasrāṇi catvāriṃśadyutāni ca
catvāriṃśatsahasrāṇi pañca lakṣāṇi cāyuṣi

7.1.8.24

brahmā viṣṇordine caiko viṣṇū rudradine tathā
īśvarasya dine rudrassadākhyasya tatheśvaraḥ

7.1.8.25

sākṣācchivasya tatsaṃkhyastathā so 'pi sadāśivaḥ
catvāriṃśatsahasrāṇi pañcalakṣāṇi cāyuṣi

7.1.8.27

tasminsākṣācchivenaiṣa kālātmā sampravartate // ŚivP_7.1,8.26*1ab/
yattatsṛṣṭessamākhyātaṃ kālāntaramiha dvijāḥ // ŚivP_7.1,8.26*1cd/
etatkālāntaraṃ jñeyamaharvai pārameśvaram // ŚivP_7.1,8.26*2ab/
rātriśca tāvatī jñeyā parameśasya kṛtsnaśaḥ // ŚivP_7.1,8.26*2cd/
ahastasya tu yā sṛṣṭī rātriśca pralayaḥ smṛtaḥ
aharna vidyate tasya na rātririti dhārayet

7.1.8.28

eṣopacāraḥ kriyate lokānāṃ hitakāmyayā
prajāḥ prajānāṃ patayo mūrtayaśca surāsurāḥ

7.1.8.29

indriyāṇīndriyārthāśca mahābhūtāni pañca ca
tanmātrāṇyatha bhūtādirbuddhiśca saha daivataḥ

7.1.8.30

ahastiṣṭhaṃti sarvāṇi pārameśasya dhīmataḥ
aharaṃte pralīyante rātryante viśvasaṃbhavaḥ

7.1.8.31

yo viśvātmā karmakālasvabhāvādyarthe śaktiryasya nollaṃghanīyā
yasyaivājñādhīnametatsamastaṃ namastasmai mahate śaṃkarāya

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc