Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 1.24

1.24.1

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ sādhyasādhanakhaṃḍeśivanamamāhātmyavarṇanonāmatrayoviṃśo 'dhyāyaḥ
Chapter 24
sūta uvāca
dvividhaṃbhasmasaṃproktaṃsarvamaṃgaladaṃparam
tatprakāramahaṃvakṣyesāvadhānatayāśṛṇu

1.24.2

ekaṃjñeyaṃ mahābhasmadvitīyaṃsvalpasaṃjñakam
mahābhasma itiproktaṃbhasmanānāvidhaṃparam

1.24.3

tadbhasmatrividhaṃproktaṃśrotaṃsmārtaṃcalaukikam
bhasmaiva svalpasajñāhibahudhāparikīrtitam

1.24.4

śrautaṃbhasmatathāsmārtaṃdvijānāmevakīrtitam
anyeṣāmapisarveṣāmaparaṃbhasmalaukikam

1.24.5

dhāraṇaṃmaṃtrataḥ proktaṃdvijānāṃmunipuṃgavaiḥ
kevalaṃdhāraṇaṃjñeyamanyeṣāṃmaṃtravarjitam

1.24.6

āgneyamucyatebhasmadagdhagomayasaṃbhavam
tadāpidravyamityuktaṃtripuṃḍrasyamahāmune

1.24.7

agnihotrotthitaṃbhasmasaṃgrāhyaṃvāmanīṣibhiḥ
anyayajñotthitaṃvāpitripuṇḍrasyacadhāraṇe

1.24.8

agnirityādibhirmaṃtrairjābālopaniṣadgateḥ
saptabhidhūlanaṃkāryaṃbhasmanāsajalenaca

1.24.9

varṇānāmāśramāṇāṃcamaṃtratomaṃtratopi ca
tripuṃḍroddhūlanaṃproktajābālairādareṇaca

1.24.10

bhasmanoddhūlanaṃcaivayathātiryaktripuṃḍrakam
pramādādapimokṣārthīnatyajeditiviśrutiḥ

1.24.11

śivenaviṣṇunācaivatathātiryaktripuṃḍrakam
umādevīcalakṣmīṃścavācānyābhiścanityaśaḥ

1.24.12

brāhmaṇaiḥ kṣatriyairvaiśyaiḥ śūdrairapicasaṃskaraiḥ
apabhraṃśairdhṛtaṃbhasmatripuṃḍroddhūlanātmanā

1.24.13

uddhūlanaṃtripuṃḍraṃcaśraddhayānācaraṃtiye
teṣāṃnāstisamācārovarṇāśramasamanvitaḥ

1.24.14

uddhūlanaṃtripuṃḍraṃcaśraddhayānācaraṃtiye
teṣāṃnāstivinimuṃktissaṃsārājjanmakoṭibhiḥ

1.24.15

uddhūlanaṃtripuṃḍraṃcaśraddhayānācarantiye
teṣāṃnāstiśivajñānaṃkalpakoṭiśatairapi

1.24.16

uddhūlanaṃtripuṃḍraṃ ca śraddhayānācarantiye
temahāpātakairyuktā itiśāstrīyanirṇayaḥ

1.24.17

uddhūlanaṃtripuṃḍraṃcaśraddhayānācaranti ye
teṣāmācaritaṃ sarvaṃviparītaphalāya hi

1.24.18

mahāpātakayuktānāṃ jaṃtūnāṃśarvavidviṣām
tripuṃḍroddhūlanadveṣojāyatesudṛḍhaṃ mune

1.24.19

śivāgnikāryaṃ yaḥ kṛtvākuryāttriyāyuṣātmavit
mucyatesarvapāpaistuspṛṣṭenabhasmanānaraḥ

1.24.20

sitenabhasmanākuryāttrisandhyaṃyastripuṇḍrakam
sarvapāpavinirmuktaḥ śivenasahamodate

1.24.21

sitenabhasmanā kuryālāṭe tu tripuṇḍrakam
yosāvanādibhūtānhilokānāpto mṛtobhavet

1.24.22

akṛtvā bhasmanāsnānaṃ na japedvaiṣaḍakṣaram
tripuṃḍraṃ ca racitvā tu vidhinābhasmanājapet

1.24.23

adayo vādhamo vāpi sarvapāpānvitopi vā
uṣaḥpāpānvito vāpimūrkho vā patitopi vā

1.24.24

yasmindeśevasennityaṃbhūtiśāsanasaṃyutaḥ
sarvatīrthaiścakratubhiḥsāṃnidhyaṃkriyatesadā

1.24.25

tripuṃḍrasahito jīvaḥ pūjyaḥ sarvaiḥ surāsuraiḥ
pāpānvitopi śuddhātmā kiṃ punaḥ śraddhayā yutaḥ

1.24.26

yasmindeśe śivajñānī bhūtiśāsanasaṃyutaḥ
gato yadṛcchayādyāpi tasmistīrthāḥ samāgatāḥ

1.24.27

bahunātrakimuktenadhāryaṃbhasmasadā budhaiḥ
liṃgārcanaṃsadākāryaṃjapyomaṃtraḥṣaḍakṣaraḥ

1.24.28

brahmaṇāviṣṇunāvāpi rudreṇamunibhiḥ suraiḥ
bhasmadhāraṇamāhātmyaṃnaśakyaṃparibhāṣitum

1.24.29

iti varṇāśramācāroluptavarṇakriyopi ca
pāpātsakṛttripuṃḍrasyadhāraṇātsopimucyate

1.24.30

yebhasmadhāriṇaṃtyaktvākarmakurvaṃtimānavāḥ
teṣāṃ nāstivinirmokṣaḥ saṃsārājjanmakoṭibhiḥ

1.24.31

te nādhītaṃguroḥsarvaṃtenasarvamanuṣṭhitam
yenavipreṇaśirasitripuṃḍraṃbhasmanākṛtam

1.24.32

ye bhasmadhāriṇaṃ dṛṣṭvānarāḥ kurvaṃtitāḍanam
teṣāṃcaṃḍālatojanmabrahmannūhyaṃvipaścitā

1.24.33

mānastokenamaṃtreṇamaṃtritaṃbhasmadhārayet
brāhmaṇaḥkṣatriyaścaiva prokteṣvaṃgeṣubhaktimān

1.24.34

vaiśyastriyaṃbakenaivaśūdraḥpañcākṣareṇatu
anyeṣāṃ vidhavāstrīṇāṃ vidhiḥ proktaścaśūdravat

1.24.35

pañcabrahmādimanubhirgṛhasthasyavidhīyate
triyaṃbakenamanunāvidhirvaibrahmacāriṇaḥ

1.24.36

aghoreṇāthamanunāvipinasthavidhiḥsmṛtaḥ
yatistupraṇavenaiva tripuṃḍrādīnikārayet

1.24.37

ativarṇāśramīnityaṃśivohaṃbhāvanātparāt
śivayogī ca niyatamīśānenāpi dhārayet

1.24.38

na tyājyaṃ sarvavarṇaiśca bhasmadhāraṇamuttamam
anyairapi yathājīvaissadeti śivaśāsanam

1.24.39

bhasmasnānenayāvaṃtaḥ kaṇāḥ svāṅgepratiṣṭhitāḥ
tāvaṃti śivaliṃgāni tanaudhattehidhārakaḥ

1.24.40

brāhmaṇāḥ kṣatriyāvaiśyāḥ śūdrāścāpi ca saṃkarāḥ
striyothavidhavābālāḥ prāptāḥ pākhaṃḍikāstathā

1.24.41

brahmacārīgṛhīvanyaḥsaṃnyāsīvāvratītathā
nāryobhasmatripuṃḍrāṃkāmuktā evanasaṃśayaḥ

1.24.42

jñānadhṛjñānatovāpivahnidāhasamoyathā
jñānājñānadhṛtaṃbhasmapāvayetsakalaṃnaram

1.24.43

nāśnīyājjalamannamalpamapivā bhasmākṣadhṛtyāvinā bhuktvāvāthagṛhīvanīpatiyatirvarṇītathāsaṃkaraḥ
enobhuṅnarakaṃprayātisatadāgāyatrijāpenatadvarṇānāṃ tu yatestu mukhyapraṇavājapena muktaṃbhavet

1.24.44

tripuṃḍraṃ ye viniṃdaṃti nindantiśivamevate
dhārayaṃticayebhaktyā dhārayanti tamevate

1.24.45

dhigbhasmarahitaṃ bhālaṃdhiggrāmamaśivālayam
dhiganīśārcanaṃ janmadhigvidyāmaśivāśrayām

1.24.46

yeniṃdaṃtimaheśvaraṃtrijagatāmādhārabhūtaṃharaṃ ye nindaṃtitripuṃḍradhāraṇakaraṃ doṣastu taddarśane
tevaisaṃkarasūkarāsurakharaśvakroṣṭukīṭopamājātā eva bhavaṃtipāpaparamāstenārakāḥ kevalam

1.24.47

tedṛṣṭvā śaśibhāskarauniśi dinesvapnepinokevalaṃpaśyaṃtuśrutirudrasūktajapatomucyetatenādṛtāḥ
satsaṃbhāṣaṇatobhaveddhinarakaṃnistāravānāsthitaṃyebhasmādividhāraṇaṃhipuruṣaṃniṃdaṃtimaṃdāhite

1.24.48

natāṃtrikastvadhikṛtonordhvapuṃḍradharomune
saṃtaptacakracihnotraśivayajñebahiṣkṛtaḥ

1.24.49

tatraitebahavolokābṛhajjābālacoditāḥ
tevicāryāḥprayatnenatatobhasmaratobhavet

1.24.50

yaccaṃdanaiścaṃdanakepimiśraṃdhāryaṃhibhasmaivatripuṃḍrabhasmanā
vibhūtibhāloparikiṃcanāpidhāryaṃsadānoyadisaṃtibuddhayaḥ

1.24.51

strībhistripuṇḍramalakāvadhi dhāraṇīyaṃ bhasmadvijādibhiratho vidhavābhirevam
tadvatsadāśramavatāṃ viśadāvibhūtirdhāryāpavargaphaladāsakalāghahantrī

1.24.52

tripuṇḍraṃkuruteyastu bhasmanā vidhipūrvakam
mahāpātakasaṃghātairmucyate copapātakaiḥ

1.24.53

brahmacārīgṛhasthovāvānaprasthothavāyatiḥ
brahmakṣattrāścaviṭśūdrāstathānye patitādhamāḥ

1.24.54

uddhūlanaṃtripuṃḍraṃ ca dhṛtvāśuddhābhavaṃtica
bhasmanovidhinā samyakpāparāśiṃvihāya ca

1.24.55

bhasmadhārī viśeṣeṇa strīgohatyādipātakaiḥ
vīrahatyāśvahatyābhyāṃ mucyatenātra saṃśayaḥ

1.24.56

paradravyāpaharaṇaṃ paradārābhimarśanam
paranindā parakṣetraharaṇaṃ parapīḍanam

1.24.57

sasyārāmādiharaṇaṃ gṛhadāhādikarma ca
gohiraṇyamahiṣyāditilakambalavāsasām

1.24.58

annadhānyajalādīnāṃ nīcebhyaścaparigrahaḥ
daśaveśyāmataṃgīṣu vṛṣalīṣu naṭīṣu ca

1.24.59

rajasvalāsu kanyāsu vidhavāsu ca maithunam
māṃsacarmarasādīnāṃ lavaṇasya ca vikrayaḥ

1.24.60

paiśunyaṃ kūṭavādaśca sākṣimithyābhilāṣiṇām
evamādīnyasaṃkhyāni pāpāni vidhāni ca
sadya eva vinaśyaṃti tripuṃḍrasya ca dhāraṇāt

1.24.61

śivadravyāpaharaṇaṃśivaniṃdācakutracit
niṃdācaśivabhaktānāṃprāyaścittairnaśuddhyati

1.24.62

rudrākṣaṃ yasya gātreṣu lalāṭe tu tripaṃḍrakam
sacāṃḍālopisaṃpūjyassarvavarṇottamottamaḥ

1.24.63

yānitīrthānilokesmingaṃgādyāssaritaścayoḥ
snātobhavatisarvatralalāṭeyastripuṃḍrakam

1.24.64

saptakoṭi mahāmaṃtrāḥ pañcākṣarapurassarāḥ
tathānye koṭiśo maṃtrāḥ śaivakaivalyahetavaḥ

1.24.65

anye maṃtrāśca devānāṃ sarvasaukhyakarāmune
te sarve tasya vaśyāḥ syuryo bibharti tripuṃḍrakam

1.24.66

sahasraṃ pūrvajātānāṃ sahasraṃ janayiṣyatām
svavaṃśajānāṃ jñātīnāmuddharedyastripuṇḍrakṛt

1.24.67

iha bhuktvākhilānbhogāndīrghāyurvyādhivarjitaḥ
jīvitāṃte ca maraṇaṃ sukhenaiva prapadyate

1.24.68

aṣṭaiśvaryaguṇopetaṃprāpyadivyavapuḥ śivam
divyaṃvimānamāruhyadivyatridaśasevitam

1.24.69

vidyādharāṇāṃsarveṣāṃgaṃdharvāṇāṃmahaujasām
iṃdrādilokapālānāṃlokeṣucayathākramam

1.24.70

bhuktvā bhogānsuvipulānprajeśānāṃ padeṣu ca
brahmaṇaḥ padamāsādyatatrakanyāśataṃlamet

1.24.71

tatra brahmāyuṣomānaṃbhuktvābhogānanekaśaḥ
viṣṇorlokelabhedbhogaṃyāvadbrahmaśatātyayaḥ

1.24.72

śivalokaṃ tataḥ prāpya labdhveṣṭaṃ kāmamakṣayam
śivasāyujyamāpnotisaṃśayonātrajāyate

1.24.73

sarvopaniṣadāṃsāraṃsamālokyamuhurmuhuḥ
idameva hi nirṇītaṃ paraṃ śreyastripuṃḍrakam

1.24.74

vibhūtiṃniṃdateyovaibrāhmaṇaḥ sonyajātakaḥ
yāticanarakeghoreyāvadbrahmā caturmukhaḥ

1.24.75

śrāddheyajñejapehomevaiśvadevesurārcane
dhṛtatripuṃḍraḥpūtātmāmṛtyuṃjayatimānavaḥ

1.24.76

jalasnānaṃ malatyāgebhasmasnānaṃsadāśuci
maṃtrasnānaṃharetpāpaṃjñānasnāneparaṃpadam

1.24.77

sarvatīrtheṣuyatpuṇyaṃsarvatīrtheṣuyatphalam
tatphalaṃsamavāpnotibhasmasnānakaronaraḥ

1.24.78

bhasmasnānaṃ paraṃ tīrthaṃgaṃgāsnānaṃdinedine
bhasmarūpīśivaḥsākṣādbhasma trailokyapāvanam

1.24.79

natadūnaṃnataddhyānaṃnataddānaṃjaponasaḥ
tripuṃḍreṇavināyena vipreṇa yadanuṣṭhitam

1.24.80

vānaprasthasyakanyānāṃdīkṣāhīnanṛṇāṃ tathā
madhyāhnātprāgjalairyuktaṃparatojalavarjitam

1.24.81

evaṃ tripuṃḍraṃ yaḥ kuryānnityaṃniyatamānasaḥ
śivabhaktaḥ savijñeyo bhuktimuktiṃ ca viṃdati

1.24.82

yasyāṃgenaivarudrākṣa ekopibahupuṇyadaḥ
tasyajanmanirarthaṃsyāttripuṃḍrarahito yadi

1.24.83

evaṃtripuṃḍramāhātmyaṃsamāsātkathitaṃmayā
rahasyaṃsarvajaṃtūnāṃ gopanīyamidaṃ tvayā

1.24.84

tisrorekhābhavaṃtyevasthāneṣumunipuṃgavāḥ
lalāṭādiṣusarveṣuyathokteṣubudhairmune

1.24.85

bhruvormadhyaṃsamārabhyayāvadaṃtobhavedbhruvoḥ
tāvatpramāṇaṃsaṃdhāryaṃ lalāṭe ca tripuṃḍrakam

1.24.86

madhyamānāmikāṃgulyāmadhyetupratilomataḥ
aṃguṣṭhena kṛtārekhā tripuṃḍrākhyā bhidhīyate

1.24.87

madhyeṃgulibhirādāya tisṛbhirbhasmayatnataḥ
tripuṇḍradhārayedbhaktyābhuktimuktipradaṃparam

1.24.88

tisṛṇāmapi rekhānāṃ pratyekaṃnavadevatāḥ
sarvatrāṃgeṣutāvakṣyesāvadhānatayā śṛṇu

1.24.89

akāro gārhapatyāgnirbhūdharmaśca rajoguṇaḥ
ṛgvedaśca kriyāśaktiḥ prātaḥsavanameva ca

1.24.90

mahadevaśca rekhāyāḥ prathamāyāśca devatā
vijñeyā muniśārdūlāḥ śivadīkṣāparāyaṇaiḥ

1.24.91

ukāro dakṣiṇāgniśca nabhastattvaṃ yajustathā
madhyaṃdinaṃ ca savanamicchāśaktyaṃtarātmakau

1.24.92

maheśvaraśca rekhāyā dvitīyāyāśca devatā
vijñeyāmuniśārdūla śivadīkṣāparāyaṇaiḥ

1.24.93

makārāhavanīyau ca paramātmā tamodivau
jñānaśaktiḥ sāmavedastṛtīyaṃ savanaṃ tathā

1.24.94

śivaścaiva ca rekhāyāstṛtiyāyāśca devatā
vijñeyāmuniśārdūla śivadīkṣāparāyaṇau

1.24.95

evaṃ nityaṃ namaskṛtya sadbhaktyā sthānadevatāḥ
tripuṃḍraṃ dhārayecchuddho bhuktiṃmuktiṃ ca viṃdati

1.24.96

ityuktāḥsthānadevāścasarvāṃgeṣumuniśvara
teṣāṃ saṃbaṃdhinobhaktyāsthānāniśṛṇusāṃpratam

1.24.97

dvātriṃśatsthānake vārdhaṣoḍaśasthānakepi ca
aṣṭasthāne tathā caiva pañcasthānepi nānyaset

1.24.98

uttamāṃge lalāṭe ca karṇayornetrayostathā
nāsāvaktragaleṣvevaṃhastadvaya ataḥparam

1.24.99

kūrpare maṇibaṃdhecahṛdayepārśvayordvayoḥ
nābhaumuṣkadvayecaivamūrvorgulphecajānuni

1.24.100

jaṃghādvayepadadvandvedvātriṃśatsthānamuttamam
agnyabbhūvāyudigdeśadikpālānvasubhiḥ saha

1.24.101

dharādhruvaścasomaśca apaścevānilonalaḥ
pratyūṣaśca prabhāsaścavasavoṣṭaprakīrtitāḥ

1.24.102

eteṣāṃnāmamātreṇatripuṃḍraṃdhārayedbudhāḥ
kuryādvāṣoḍaśasthānetripuṇḍraṃtusamāhitaḥ

1.24.103

śīrṣakecalalāṭecakaṃṭhecāṃsadvayebhuje
kūrparemaṇibaṃdhecahṛdayenābhipārśvake

1.24.104

pṛṣṭhecaivaṃpratiṣṭhāyayajettatrāśvidaivate
śivaśaktiṃtathārudramīśaṃnāradamevaca

1.24.105

vāmādinavaśaktīśca etāḥ ṣoḍaśadevatāḥ
nāsatyodasrakaścaiva aśvinaudvauprakīrtitau

1.24.106

athavāmūrdhnikeśecakarmayorvadanetathā
bāhudvaye ca hṛdayenābhyāmūruyugetathā

1.24.107

jānudvayecapadayoḥ pṛṣṭhabhāge ca ṣoḍaśa
śivaścandraśca rudraḥko vighneśoviṣṇureva vā

1.24.108

śrīścaivahṛdayeśambhustathānābhauprajāpatiḥ
nāgaścanāgakanyāśca ubhayorṛṣikanyakāḥ

1.24.109

pādayoścasamudrāścatīrthāḥ pṛṣṭhe viśālataḥ
ityeva ṣoḍaśa sthānamathocyate

1.24.110

guhyasthānaṃ lalāṭaśca karṇadvayamanuttamam
aṃsayugmaṃ ca hṛdayaṃ nābhirityevamaṣṭakam

1.24.111

brahmā ca ṛṣayaḥ saptadevatāścaprakīrtitāḥ
ityevaṃ tu samuddiṣṭaṃ bhasmavidbhirmunīśvarāḥ

1.24.112

atha vā mastakaṃ bāhūhṛdayaṃ nābhireva ca
pañcasthānānyamūnyāhurdhāraṇe bhasmavijjanāḥ

1.24.113

yathāsaṃbhavanaṃ kuryāddeśakālādyapekṣayā
uddhūlanepyaśaktiścettripuṇḍrādīni kārayet

1.24.114

trinetraṃtriguṇādhāraṃtrivedajanakaṃśivam
smarannamaḥ śivāyeti lalāṭe tu tripuṇḍrakam

1.24.115

īśābhyāṃnama ityuktvāpārśvayośca tripuṇḍrakam
bījābhyāṃ nama ityuktvādhārayettuprakoṣṭhayoḥ

1.24.116

kuryādadhaḥ pitṛbhyāṃ ca umeśābhyāṃtathopari
bhīmāyetitataḥpṛṣṭheśirasaḥpaścimetathā

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc