શિવપુરાણ · અધ્યાય 1.24

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં સાધ્યસાધનખંડેશિવનમમાહાત્મ્યવર્ણનોનામત્રયોવિંશો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 24
સૂત ઉવાચ
દ્વિવિધંભસ્મસંપ્રોક્તંસર્વમંગલદંપરમ્
તત્પ્રકારમહંવક્ષ્યેસાવધાનતયાશૃણુ

એકંજ્ઞેયં મહાભસ્મદ્વિતીયંસ્વલ્પસંજ્ઞકમ્
મહાભસ્મ ઇતિપ્રોક્તંભસ્મનાનાવિધંપરમ્

તદ્ભસ્મત્રિવિધંપ્રોક્તંશ્રોતંસ્માર્તંચલૌકિકમ્
ભસ્મૈવ સ્વલ્પસજ્ઞાહિબહુધાપરિકીર્તિતમ્

શ્રૌતંભસ્મતથાસ્માર્તંદ્વિજાનામેવકીર્તિતમ્
અન્યેષામપિસર્વેષામપરંભસ્મલૌકિકમ્

ધારણંમંત્રતઃ પ્રોક્તંદ્વિજાનાંમુનિપુંગવૈઃ
કેવલંધારણંજ્ઞેયમન્યેષાંમંત્રવર્જિતમ્

આગ્નેયમુચ્યતેભસ્મદગ્ધગોમયસંભવમ્
તદાપિદ્રવ્યમિત્યુક્તંત્રિપુંડ્રસ્યમહામુને

અગ્નિહોત્રોત્થિતંભસ્મસંગ્રાહ્યંવામનીષિભિઃ
અન્યયજ્ઞોત્થિતંવાપિત્રિપુણ્ડ્રસ્યચધારણે

અગ્નિરિત્યાદિભિર્મંત્રૈર્જાબાલોપનિષદ્ગતેઃ
સપ્તભિધૂલનંકાર્યંભસ્મનાસજલેનચ

વર્ણાનામાશ્રમાણાંચમંત્રતોમંત્રતોપિ ચ
ત્રિપુંડ્રોદ્ધૂલનંપ્રોક્તજાબાલૈરાદરેણચ

ભસ્મનોદ્ધૂલનંચૈવયથાતિર્યક્ત્રિપુંડ્રકમ્
પ્રમાદાદપિમોક્ષાર્થીનત્યજેદિતિવિશ્રુતિઃ

શિવેનવિષ્ણુનાચૈવતથાતિર્યક્ત્રિપુંડ્રકમ્
ઉમાદેવીચલક્ષ્મીંશ્ચવાચાન્યાભિશ્ચનિત્યશઃ

બ્રાહ્મણૈઃ ક્ષત્રિયૈર્વૈશ્યૈઃ શૂદ્રૈરપિચસંસ્કરૈઃ
અપભ્રંશૈર્ધૃતંભસ્મત્રિપુંડ્રોદ્ધૂલનાત્મના

ઉદ્ધૂલનંત્રિપુંડ્રંચશ્રદ્ધયાનાચરંતિયે
તેષાંનાસ્તિસમાચારોવર્ણાશ્રમસમન્વિતઃ

ઉદ્ધૂલનંત્રિપુંડ્રંચશ્રદ્ધયાનાચરંતિયે
તેષાંનાસ્તિવિનિમુંક્તિસ્સંસારાજ્જન્મકોટિભિઃ

ઉદ્ધૂલનંત્રિપુંડ્રંચશ્રદ્ધયાનાચરન્તિયે
તેષાંનાસ્તિશિવજ્ઞાનંકલ્પકોટિશતૈરપિ

ઉદ્ધૂલનંત્રિપુંડ્રં ચ શ્રદ્ધયાનાચરન્તિયે
તેમહાપાતકૈર્યુક્તા ઇતિશાસ્ત્રીયનિર્ણયઃ

ઉદ્ધૂલનંત્રિપુંડ્રંચશ્રદ્ધયાનાચરન્તિ યે
તેષામાચરિતં સર્વંવિપરીતફલાય હિ

મહાપાતકયુક્તાનાં જંતૂનાંશર્વવિદ્વિષામ્
ત્રિપુંડ્રોદ્ધૂલનદ્વેષોજાયતેસુદૃઢં મુને

શિવાગ્નિકાર્યં યઃ કૃત્વાકુર્યાત્ત્રિયાયુષાત્મવિત્
મુચ્યતેસર્વપાપૈસ્તુસ્પૃષ્ટેનભસ્મનાનરઃ

સિતેનભસ્મનાકુર્યાત્ત્રિસન્ધ્યંયસ્ત્રિપુણ્ડ્રકમ્
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવેનસહમોદતે

સિતેનભસ્મના કુર્યાલાટે તુ ત્રિપુણ્ડ્રકમ્
યોસાવનાદિભૂતાન્હિલોકાનાપ્તો મૃતોભવેત્

અકૃત્વા ભસ્મનાસ્નાનં ન જપેદ્વૈષડક્ષરમ્
ત્રિપુંડ્રં ચ રચિત્વા તુ વિધિનાભસ્મનાજપેત્

અદયો વાધમો વાપિ સર્વપાપાન્વિતોપિ વા
ઉષઃપાપાન્વિતો વાપિમૂર્ખો વા પતિતોપિ વા

યસ્મિન્દેશેવસેન્નિત્યંભૂતિશાસનસંયુતઃ
સર્વતીર્થૈશ્ચક્રતુભિઃસાંનિધ્યંક્રિયતેસદા

ત્રિપુંડ્રસહિતો જીવઃ પૂજ્યઃ સર્વૈઃ સુરાસુરૈઃ
પાપાન્વિતોપિ શુદ્ધાત્મા કિં પુનઃ શ્રદ્ધયા યુતઃ

યસ્મિન્દેશે શિવજ્ઞાની ભૂતિશાસનસંયુતઃ
ગતો યદૃચ્છયાદ્યાપિ તસ્મિસ્તીર્થાઃ સમાગતાઃ

બહુનાત્રકિમુક્તેનધાર્યંભસ્મસદા બુધૈઃ
લિંગાર્ચનંસદાકાર્યંજપ્યોમંત્રઃષડક્ષરઃ

બ્રહ્મણાવિષ્ણુનાવાપિ રુદ્રેણમુનિભિઃ સુરૈઃ
ભસ્મધારણમાહાત્મ્યંનશક્યંપરિભાષિતુમ્

ઇતિ વર્ણાશ્રમાચારોલુપ્તવર્ણક્રિયોપિ ચ
પાપાત્સકૃત્ત્રિપુંડ્રસ્યધારણાત્સોપિમુચ્યતે

યેભસ્મધારિણંત્યક્ત્વાકર્મકુર્વંતિમાનવાઃ
તેષાં નાસ્તિવિનિર્મોક્ષઃ સંસારાજ્જન્મકોટિભિઃ

તે નાધીતંગુરોઃસર્વંતેનસર્વમનુષ્ઠિતમ્
યેનવિપ્રેણશિરસિત્રિપુંડ્રંભસ્મનાકૃતમ્

યે ભસ્મધારિણં દૃષ્ટ્વાનરાઃ કુર્વંતિતાડનમ્
તેષાંચંડાલતોજન્મબ્રહ્મન્નૂહ્યંવિપશ્ચિતા

માનસ્તોકેનમંત્રેણમંત્રિતંભસ્મધારયેત્
બ્રાહ્મણઃક્ષત્રિયશ્ચૈવ પ્રોક્તેષ્વંગેષુભક્તિમાન્

વૈશ્યસ્ત્રિયંબકેનૈવશૂદ્રઃપઞ્ચાક્ષરેણતુ
અન્યેષાં વિધવાસ્ત્રીણાં વિધિઃ પ્રોક્તશ્ચશૂદ્રવત્

પઞ્ચબ્રહ્માદિમનુભિર્ગૃહસ્થસ્યવિધીયતે
ત્રિયંબકેનમનુનાવિધિર્વૈબ્રહ્મચારિણઃ

અઘોરેણાથમનુનાવિપિનસ્થવિધિઃસ્મૃતઃ
યતિસ્તુપ્રણવેનૈવ ત્રિપુંડ્રાદીનિકારયેત્

અતિવર્ણાશ્રમીનિત્યંશિવોહંભાવનાત્પરાત્
શિવયોગી ચ નિયતમીશાનેનાપિ ધારયેત્

ન ત્યાજ્યં સર્વવર્ણૈશ્ચ ભસ્મધારણમુત્તમમ્
અન્યૈરપિ યથાજીવૈસ્સદેતિ શિવશાસનમ્

ભસ્મસ્નાનેનયાવંતઃ કણાઃ સ્વાઙ્ગેપ્રતિષ્ઠિતાઃ
તાવંતિ શિવલિંગાનિ તનૌધત્તેહિધારકઃ

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાવૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચાપિ ચ સંકરાઃ
સ્ત્રિયોથવિધવાબાલાઃ પ્રાપ્તાઃ પાખંડિકાસ્તથા

બ્રહ્મચારીગૃહીવન્યઃસંન્યાસીવાવ્રતીતથા
નાર્યોભસ્મત્રિપુંડ્રાંકામુક્તા એવનસંશયઃ

જ્ઞાનધૃજ્ઞાનતોવાપિવહ્નિદાહસમોયથા
જ્ઞાનાજ્ઞાનધૃતંભસ્મપાવયેત્સકલંનરમ્

નાશ્નીયાજ્જલમન્નમલ્પમપિવા ભસ્માક્ષધૃત્યાવિના ભુક્ત્વાવાથગૃહીવનીપતિયતિર્વર્ણીતથાસંકરઃ
એનોભુઙ્નરકંપ્રયાતિસતદાગાયત્રિજાપેનતદ્વર્ણાનાં તુ યતેસ્તુ મુખ્યપ્રણવાજપેન મુક્તંભવેત્

ત્રિપુંડ્રં યે વિનિંદંતિ નિન્દન્તિશિવમેવતે
ધારયંતિચયેભક્ત્યા ધારયન્તિ તમેવતે

ધિગ્ભસ્મરહિતં ભાલંધિગ્ગ્રામમશિવાલયમ્
ધિગનીશાર્ચનં જન્મધિગ્વિદ્યામશિવાશ્રયામ્

યેનિંદંતિમહેશ્વરંત્રિજગતામાધારભૂતંહરં યે નિન્દંતિત્રિપુંડ્રધારણકરં દોષસ્તુ તદ્દર્શને
તેવૈસંકરસૂકરાસુરખરશ્વક્રોષ્ટુકીટોપમાજાતા એવ ભવંતિપાપપરમાસ્તેનારકાઃ કેવલમ્

તેદૃષ્ટ્વા શશિભાસ્કરૌનિશિ દિનેસ્વપ્નેપિનોકેવલંપશ્યંતુશ્રુતિરુદ્રસૂક્તજપતોમુચ્યેતતેનાદૃતાઃ
સત્સંભાષણતોભવેદ્ધિનરકંનિસ્તારવાનાસ્થિતંયેભસ્માદિવિધારણંહિપુરુષંનિંદંતિમંદાહિતે

નતાંત્રિકસ્ત્વધિકૃતોનોર્ધ્વપુંડ્રધરોમુને
સંતપ્તચક્રચિહ્નોત્રશિવયજ્ઞેબહિષ્કૃતઃ

તત્રૈતેબહવોલોકાબૃહજ્જાબાલચોદિતાઃ
તેવિચાર્યાઃપ્રયત્નેનતતોભસ્મરતોભવેત્

યચ્ચંદનૈશ્ચંદનકેપિમિશ્રંધાર્યંહિભસ્મૈવત્રિપુંડ્રભસ્મના
વિભૂતિભાલોપરિકિંચનાપિધાર્યંસદાનોયદિસંતિબુદ્ધયઃ

સ્ત્રીભિસ્ત્રિપુણ્ડ્રમલકાવધિ ધારણીયં ભસ્મદ્વિજાદિભિરથો વિધવાભિરેવમ્
તદ્વત્સદાશ્રમવતાં વિશદાવિભૂતિર્ધાર્યાપવર્ગફલદાસકલાઘહન્ત્રી

ત્રિપુણ્ડ્રંકુરુતેયસ્તુ ભસ્મના વિધિપૂર્વકમ્
મહાપાતકસંઘાતૈર્મુચ્યતે ચોપપાતકૈઃ

બ્રહ્મચારીગૃહસ્થોવાવાનપ્રસ્થોથવાયતિઃ
બ્રહ્મક્ષત્ત્રાશ્ચવિટ્શૂદ્રાસ્તથાન્યે પતિતાધમાઃ

ઉદ્ધૂલનંત્રિપુંડ્રં ચ ધૃત્વાશુદ્ધાભવંતિચ
ભસ્મનોવિધિના સમ્યક્પાપરાશિંવિહાય ચ

ભસ્મધારી વિશેષેણ સ્ત્રીગોહત્યાદિપાતકૈઃ
વીરહત્યાશ્વહત્યાભ્યાં મુચ્યતેનાત્ર સંશયઃ

પરદ્રવ્યાપહરણં પરદારાભિમર્શનમ્
પરનિન્દા પરક્ષેત્રહરણં પરપીડનમ્

સસ્યારામાદિહરણં ગૃહદાહાદિકર્મ ચ
ગોહિરણ્યમહિષ્યાદિતિલકમ્બલવાસસામ્

અન્નધાન્યજલાદીનાં નીચેભ્યશ્ચપરિગ્રહઃ
દશવેશ્યામતંગીષુ વૃષલીષુ નટીષુ ચ

રજસ્વલાસુ કન્યાસુ વિધવાસુ ચ મૈથુનમ્
માંસચર્મરસાદીનાં લવણસ્ય ચ વિક્રયઃ

પૈશુન્યં કૂટવાદશ્ચ સાક્ષિમિથ્યાભિલાષિણામ્
એવમાદીન્યસંખ્યાનિ પાપાનિ વિધાનિ ચ
સદ્ય એવ વિનશ્યંતિ ત્રિપુંડ્રસ્ય ચ ધારણાત્

શિવદ્રવ્યાપહરણંશિવનિંદાચકુત્રચિત્
નિંદાચશિવભક્તાનાંપ્રાયશ્ચિત્તૈર્નશુદ્ધ્યતિ

રુદ્રાક્ષં યસ્ય ગાત્રેષુ લલાટે તુ ત્રિપંડ્રકમ્
સચાંડાલોપિસંપૂજ્યસ્સર્વવર્ણોત્તમોત્તમઃ

યાનિતીર્થાનિલોકેસ્મિન્ગંગાદ્યાસ્સરિતશ્ચયોઃ
સ્નાતોભવતિસર્વત્રલલાટેયસ્ત્રિપુંડ્રકમ્

સપ્તકોટિ મહામંત્રાઃ પઞ્ચાક્ષરપુરસ્સરાઃ
તથાન્યે કોટિશો મંત્રાઃ શૈવકૈવલ્યહેતવઃ

અન્યે મંત્રાશ્ચ દેવાનાં સર્વસૌખ્યકરામુને
તે સર્વે તસ્ય વશ્યાઃ સ્યુર્યો બિભર્તિ ત્રિપુંડ્રકમ્

સહસ્રં પૂર્વજાતાનાં સહસ્રં જનયિષ્યતામ્
સ્વવંશજાનાં જ્ઞાતીનામુદ્ધરેદ્યસ્ત્રિપુણ્ડ્રકૃત્

ઇહ ભુક્ત્વાખિલાન્ભોગાન્દીર્ઘાયુર્વ્યાધિવર્જિતઃ
જીવિતાંતે ચ મરણં સુખેનૈવ પ્રપદ્યતે

અષ્ટૈશ્વર્યગુણોપેતંપ્રાપ્યદિવ્યવપુઃ શિવમ્
દિવ્યંવિમાનમારુહ્યદિવ્યત્રિદશસેવિતમ્

વિદ્યાધરાણાંસર્વેષાંગંધર્વાણાંમહૌજસામ્
ઇંદ્રાદિલોકપાલાનાંલોકેષુચયથાક્રમમ્

ભુક્ત્વા ભોગાન્સુવિપુલાન્પ્રજેશાનાં પદેષુ ચ
બ્રહ્મણઃ પદમાસાદ્યતત્રકન્યાશતંલમેત્

તત્ર બ્રહ્માયુષોમાનંભુક્ત્વાભોગાનનેકશઃ
વિષ્ણોર્લોકેલભેદ્ભોગંયાવદ્બ્રહ્મશતાત્યયઃ

શિવલોકં તતઃ પ્રાપ્ય લબ્ધ્વેષ્ટં કામમક્ષયમ્
શિવસાયુજ્યમાપ્નોતિસંશયોનાત્રજાયતે

સર્વોપનિષદાંસારંસમાલોક્યમુહુર્મુહુઃ
ઇદમેવ હિ નિર્ણીતં પરં શ્રેયસ્ત્રિપુંડ્રકમ્

વિભૂતિંનિંદતેયોવૈબ્રાહ્મણઃ સોન્યજાતકઃ
યાતિચનરકેઘોરેયાવદ્બ્રહ્મા ચતુર્મુખઃ

શ્રાદ્ધેયજ્ઞેજપેહોમેવૈશ્વદેવેસુરાર્ચને
ધૃતત્રિપુંડ્રઃપૂતાત્મામૃત્યુંજયતિમાનવઃ

જલસ્નાનં મલત્યાગેભસ્મસ્નાનંસદાશુચિ
મંત્રસ્નાનંહરેત્પાપંજ્ઞાનસ્નાનેપરંપદમ્

સર્વતીર્થેષુયત્પુણ્યંસર્વતીર્થેષુયત્ફલમ્
તત્ફલંસમવાપ્નોતિભસ્મસ્નાનકરોનરઃ

ભસ્મસ્નાનં પરં તીર્થંગંગાસ્નાનંદિનેદિને
ભસ્મરૂપીશિવઃસાક્ષાદ્ભસ્મ ત્રૈલોક્યપાવનમ્

નતદૂનંનતદ્ધ્યાનંનતદ્દાનંજપોનસઃ
ત્રિપુંડ્રેણવિનાયેન વિપ્રેણ યદનુષ્ઠિતમ્

વાનપ્રસ્થસ્યકન્યાનાંદીક્ષાહીનનૃણાં તથા
મધ્યાહ્નાત્પ્રાગ્જલૈર્યુક્તંપરતોજલવર્જિતમ્

એવં ત્રિપુંડ્રં યઃ કુર્યાન્નિત્યંનિયતમાનસઃ
શિવભક્તઃ સવિજ્ઞેયો ભુક્તિમુક્તિં ચ વિંદતિ

યસ્યાંગેનૈવરુદ્રાક્ષ એકોપિબહુપુણ્યદઃ
તસ્યજન્મનિરર્થંસ્યાત્ત્રિપુંડ્રરહિતો યદિ

એવંત્રિપુંડ્રમાહાત્મ્યંસમાસાત્કથિતંમયા
રહસ્યંસર્વજંતૂનાં ગોપનીયમિદં ત્વયા

તિસ્રોરેખાભવંત્યેવસ્થાનેષુમુનિપુંગવાઃ
લલાટાદિષુસર્વેષુયથોક્તેષુબુધૈર્મુને

ભ્રુવોર્મધ્યંસમારભ્યયાવદંતોભવેદ્ભ્રુવોઃ
તાવત્પ્રમાણંસંધાર્યં લલાટે ચ ત્રિપુંડ્રકમ્

મધ્યમાનામિકાંગુલ્યામધ્યેતુપ્રતિલોમતઃ
અંગુષ્ઠેન કૃતારેખા ત્રિપુંડ્રાખ્યા ભિધીયતે

મધ્યેંગુલિભિરાદાય તિસૃભિર્ભસ્મયત્નતઃ
ત્રિપુણ્ડ્રધારયેદ્ભક્ત્યાભુક્તિમુક્તિપ્રદંપરમ્

તિસૃણામપિ રેખાનાં પ્રત્યેકંનવદેવતાઃ
સર્વત્રાંગેષુતાવક્ષ્યેસાવધાનતયા શૃણુ

અકારો ગાર્હપત્યાગ્નિર્ભૂધર્મશ્ચ રજોગુણઃ
ઋગ્વેદશ્ચ ક્રિયાશક્તિઃ પ્રાતઃસવનમેવ ચ

મહદેવશ્ચ રેખાયાઃ પ્રથમાયાશ્ચ દેવતા
વિજ્ઞેયા મુનિશાર્દૂલાઃ શિવદીક્ષાપરાયણૈઃ

ઉકારો દક્ષિણાગ્નિશ્ચ નભસ્તત્ત્વં યજુસ્તથા
મધ્યંદિનં ચ સવનમિચ્છાશક્ત્યંતરાત્મકૌ

મહેશ્વરશ્ચ રેખાયા દ્વિતીયાયાશ્ચ દેવતા
વિજ્ઞેયામુનિશાર્દૂલ શિવદીક્ષાપરાયણૈઃ

મકારાહવનીયૌ ચ પરમાત્મા તમોદિવૌ
જ્ઞાનશક્તિઃ સામવેદસ્તૃતીયં સવનં તથા

શિવશ્ચૈવ ચ રેખાયાસ્તૃતિયાયાશ્ચ દેવતા
વિજ્ઞેયામુનિશાર્દૂલ શિવદીક્ષાપરાયણૌ

એવં નિત્યં નમસ્કૃત્ય સદ્ભક્ત્યા સ્થાનદેવતાઃ
ત્રિપુંડ્રં ધારયેચ્છુદ્ધો ભુક્તિંમુક્તિં ચ વિંદતિ

ઇત્યુક્તાઃસ્થાનદેવાશ્ચસર્વાંગેષુમુનિશ્વર
તેષાં સંબંધિનોભક્ત્યાસ્થાનાનિશૃણુસાંપ્રતમ્

દ્વાત્રિંશત્સ્થાનકે વાર્ધષોડશસ્થાનકેપિ ચ
અષ્ટસ્થાને તથા ચૈવ પઞ્ચસ્થાનેપિ નાન્યસેત્

ઉત્તમાંગે લલાટે ચ કર્ણયોર્નેત્રયોસ્તથા
નાસાવક્ત્રગલેષ્વેવંહસ્તદ્વય અતઃપરમ્

કૂર્પરે મણિબંધેચહૃદયેપાર્શ્વયોર્દ્વયોઃ
નાભૌમુષ્કદ્વયેચૈવમૂર્વોર્ગુલ્ફેચજાનુનિ

જંઘાદ્વયેપદદ્વન્દ્વેદ્વાત્રિંશત્સ્થાનમુત્તમમ્
અગ્ન્યબ્ભૂવાયુદિગ્દેશદિક્પાલાન્વસુભિઃ સહ

ધરાધ્રુવશ્ચસોમશ્ચ અપશ્ચેવાનિલોનલઃ
પ્રત્યૂષશ્ચ પ્રભાસશ્ચવસવોષ્ટપ્રકીર્તિતાઃ

એતેષાંનામમાત્રેણત્રિપુંડ્રંધારયેદ્બુધાઃ
કુર્યાદ્વાષોડશસ્થાનેત્રિપુણ્ડ્રંતુસમાહિતઃ

શીર્ષકેચલલાટેચકંઠેચાંસદ્વયેભુજે
કૂર્પરેમણિબંધેચહૃદયેનાભિપાર્શ્વકે

પૃષ્ઠેચૈવંપ્રતિષ્ઠાયયજેત્તત્રાશ્વિદૈવતે
શિવશક્તિંતથારુદ્રમીશંનારદમેવચ

વામાદિનવશક્તીશ્ચ એતાઃ ષોડશદેવતાઃ
નાસત્યોદસ્રકશ્ચૈવ અશ્વિનૌદ્વૌપ્રકીર્તિતૌ

અથવામૂર્ધ્નિકેશેચકર્મયોર્વદનેતથા
બાહુદ્વયે ચ હૃદયેનાભ્યામૂરુયુગેતથા

જાનુદ્વયેચપદયોઃ પૃષ્ઠભાગે ચ ષોડશ
શિવશ્ચન્દ્રશ્ચ રુદ્રઃકો વિઘ્નેશોવિષ્ણુરેવ વા

શ્રીશ્ચૈવહૃદયેશમ્ભુસ્તથાનાભૌપ્રજાપતિઃ
નાગશ્ચનાગકન્યાશ્ચ ઉભયોરૃષિકન્યકાઃ

પાદયોશ્ચસમુદ્રાશ્ચતીર્થાઃ પૃષ્ઠે વિશાલતઃ
ઇત્યેવ ષોડશ સ્થાનમથોચ્યતે

ગુહ્યસ્થાનં લલાટશ્ચ કર્ણદ્વયમનુત્તમમ્
અંસયુગ્મં ચ હૃદયં નાભિરિત્યેવમષ્ટકમ્

બ્રહ્મા ચ ઋષયઃ સપ્તદેવતાશ્ચપ્રકીર્તિતાઃ
ઇત્યેવં તુ સમુદ્દિષ્ટં ભસ્મવિદ્ભિર્મુનીશ્વરાઃ

અથ વા મસ્તકં બાહૂહૃદયં નાભિરેવ ચ
પઞ્ચસ્થાનાન્યમૂન્યાહુર્ધારણે ભસ્મવિજ્જનાઃ

યથાસંભવનં કુર્યાદ્દેશકાલાદ્યપેક્ષયા
ઉદ્ધૂલનેપ્યશક્તિશ્ચેત્ત્રિપુણ્ડ્રાદીનિ કારયેત્

ત્રિનેત્રંત્રિગુણાધારંત્રિવેદજનકંશિવમ્
સ્મરન્નમઃ શિવાયેતિ લલાટે તુ ત્રિપુણ્ડ્રકમ્

ઈશાભ્યાંનમ ઇત્યુક્ત્વાપાર્શ્વયોશ્ચ ત્રિપુણ્ડ્રકમ્
બીજાભ્યાં નમ ઇત્યુક્ત્વાધારયેત્તુપ્રકોષ્ઠયોઃ

કુર્યાદધઃ પિતૃભ્યાં ચ ઉમેશાભ્યાંતથોપરિ
ભીમાયેતિતતઃપૃષ્ઠેશિરસઃપશ્ચિમેતથા