Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 1.15
iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ caturdaśo 'dhyāyaḥ
Chapter 15
ṛṣaya ūcuḥ
deśādīnkramaśo brūhi sūta sarvārthavittam
sūta uvāca
śuddhaṃ gṛhaṃ samaphalaṃ devayajñādikarmasu
tato daśaguṇaṃ goṣṭhaṃ jalatīraṃ tato daśa
tato daśaguṇaṃ bilvatulasyaśvatthamūlakam
tato devālayaṃ vidyāttīrthatīraṃ tato daśa
tato daśaguṇaṃ nadyāstīrthanadyāstato daśa
saptagaṃgānadītīraṃ tasyā daśaguṇaṃ bhavet
gaṃgā godāvarī caiva kāverī tāmraparṇikā
siṃdhuśca sarayū revā saptagaṃgāḥ prakīrtitāḥ
tato 'bdhitīraṃ daśa ca parvatāgre tato daśa
sarvasmādadhikaṃ jñeyaṃ yatra vā rocate manaḥ
kṛte pūrṇaphalaṃ jñeyaṃ yajñadānādikaṃ tathā
tretāyuge tripādaṃ ca dvāpare 'rdhaṃ sadā smṛtam
kalau pādaṃ tu vijñeyaṃ tatpādonaṃ tatordhake
śuddhātmanaḥ śuddhadinaṃ puṇyaṃ samaphalaṃ viduḥ
tasmāddaśaguṇaṃ jñeyaṃ ravisaṃkramaṇe budhāḥ
viṣuve taddaśaguṇamayane taddaśa smṛtam
taddaśa mṛgasaṃkrāṃtau taccaṃdragrahaṇe daśa
tataśca sūryagrahaṇe pūrṇakālottame viduḥ
jagadrūpasya sūryasya viṣayogācca rogadam
atastadviṣaśāṃtyarthaṃ snānadānajapāṃ caret
viṣaśāṃtyarthakālatvātsa kālaḥ puṇyadaḥ smṛtaḥ
janmarkṣe ca vratāṃte ca sūryarāgopamaṃ viduḥ
mahatāṃ saṃgakālaśca koṭyarkagrahaṇaṃ viduḥ
taponiṣṭhā jñānaniṣṭhā yogino yatayastathā
pūjāyāḥ pātramete hi pāpasaṃkṣayakāraṇam
caturviṃśatilakṣaṃ vā gāyatryā japasaṃyutaḥ
brāhmaṇastu bhavetpātraṃ saṃpūrṇaphalabhogadam
patanāttrāyata iti pātraṃ śāstre prayujyate
dātuśca pātakāttrāṇātpātramityabhidhīyate
gāyakaṃ trāyate pātādgāyatrītyucyate hi sā
yathā 'rthahino loke 'sminparasyārthaṃ na yacchati
arthavāniha yo loke parasyārthaṃ prayacchati
svayaṃ śuddho hi pūtātmā narānsatrātumarhati
gāyatrījapaśuddho hi śuddhabrāhmaṇa ucyate
tasmāddāne jape home pūjāyāṃ sarvakarmaṇi
dānaṃ kartuṃ tathā trātuṃ pātraṃ tu brāhmaṇorhati
annasya kṣudhitaṃ pātraṃ nārīnaramayātmakam
brāhmaṇaṃ śreṣṭhamāhūya yatkāle susamāhitam
tadarthaṃ śabdamarthaṃ vā sadbodhakamabhīṣṭadam
icchāvataḥ pradānaṃ ca saṃpūrṇaphaladaṃ viduḥ
yatpraśnānaṃtaraṃ dattaṃ tadarthaphaladaṃ viduḥ
yatsevakāya dattaṃ syāttatpādaphaladaṃ viduḥ
jātimātrasya viprasya dīnavṛtterdvijarṣabhāḥ
dattamarthaṃ hi bhogāya bhūrlokedaśavārṣikam
vedayuktasya viprasya svarge hi daśavārṣikam
gāyatrījapayuktasya satye hi daśavārṣikam
viṣṇubhaktasya viprasya dattaṃ vaikuṃṭhadaṃ viduḥ
śivabhaktasya viprasya dattaṃ kailāsadaṃ viduḥ
tattallokopabhogārthaṃ sarveṣāṃ dānamiṣyate
daśāṃgamannaṃ viprasya bhānuvāre dadannaraḥ
parajanmani cārogyaṃ daśavarṣaṃ samaśnute
bahumānamathāhvānamabhyaṃgaṃ pādasevanam
vāso gaṃdhādyarcanaṃ ca ghṛtāpūparasottaram
ṣaḍrasaṃ vyaṃjanaṃ caiva tāṃbūlaṃ dakṣiṇottaram
namaścānugamaścaiva svannadānaṃ daśāṃgakam
daśāṃgamannaṃ viprebhyo daśabhyo vai dadannaraḥ
arkavāre tathā ' 'rogyaṃ śatavarṣaṃ samaśnute
somavārādivāreṣu tattadvāraguṇaṃ phalam
annadānasya vijñeyaṃ bhūrloke parajanmani
saptasvapi ca vāreṣu daśabhyaśca daśāṃgakam
annaṃ dattvā śataṃ varṣamārogyādikamaśnute
evaṃ śatebhyo viprebhyo bhānuvāre dadannaraḥ
sahasravarṣamārogyaṃ śarvaloke samaśnute
sahasrebhyastathā dattvā 'yutavarṣaṃ samaśnute
evaṃ somādivāreṣu vijñeyaṃ hi vipaścitā
bhānuvāre sahasrāṇāṃ gāyatrīpūtacetasām
annaṃ dattvā satyaloke hyārogyādi samaśnute
ayutānāṃ tathā dattvā viṣṇuloke samaśnute
annaṃ dattvā tu lakṣāṇāṃ rudraloke samaśnute
bālānāṃ brahmabuddhyā hi deyaṃ vidyārthibhirnaraiḥ
yūnāṃ ca viṣṇubuddhyā hi putrakāmārthibhirnaraiḥ
vṛddhānāṃ rudrabuddhyā hi deyaṃ jñānārthibhirnaraiḥ
bālastrībhāratībuddhyā buddhikāmairnarottamaiḥ
lakṣmībuddhyā yuvastrīṣu bhogakāmairnarottamaiḥ
vṛddhāsu pārvatībuddhyā deyamātmārthibhirjanaiḥ
śilavṛttyoñchavṛttyā ca gurudakṣiṇayārjitam
śuddhadravyamiti prāhustatpūrṇaphaladaṃ viduḥ
śuklapratigrahāddattaṃ madhyamaṃ dravyamucyate
kṛṣivāṇijyakopetamadhamaṃ dravyamucyate
kṣatriyāṇāṃ viśāṃ caiva śauryavāṇijyakārjitam
uttamaṃ dravyamityāhuḥ śūdrāṇāṃ bhṛtakārjitam
strīṇāṃ dharmārthināṃ dravyaṃ paitṛkaṃ bhartṛkaṃ tathā
gavādīnāṃ dvādaśīnāṃ caitrādiṣu yathākramam
saṃbhūya vā puṇyakāle dadyādiṣṭasamṛddhaye
gobhūtilahiraṇyājyavāsodhānyaguḍāni ca
raupyaṃ lavaṇakūṣmāṃḍe kanyādvādaśakaṃ tathā
godānāddattagavyena gomayenopakāriṇā
dhanadhānyādyāśritānāṃ duritānāṃ nivāraṇam
jalasnehādyāśritānāṃ duritānāṃ tu gojalaiḥ
kāyikāditrāṇāṃ tu kṣīradadhyājyakaistathā
tathā teṣāṃ ca puṣṭiśca vijñeyā hi vipaścitā
bhūdānaṃ tu pratiṣṭhārthamiha cā 'mutra ca dvijāḥ
tiladānaṃ balārthaṃ hi sadā mṛtyujayaṃ viduḥ
hiraṇyaṃ jāṭharāgnestu vṛddhidaṃ vīryadaṃ tathā
ājyaṃ puṣṭikaraṃ vidyādvastramāyuṣkaraṃ viduḥ
dhānyamannaṃ samṛddhyarthaṃ madhurāhāradaṃ guḍam
raupyaṃ retobhivṛddhyarthaṃ ṣaḍrasārthaṃ tu lāvaṇam
sarvaṃ sarvasamṛddhyarthaṃ kūṣmāṃḍaṃ puṣṭidaṃ viduḥ
prāptidaṃ sarvabhogānāmiha cā 'mutra ca dvijāḥ
yāvajjīvanamuktaṃ hi kanyādānaṃ tu bhogadam
panasāmrakapitthānāṃ vṛkṣāṇāṃ phalameva ca
kadalyādyauṣadhīnāṃ ca phalaṃ gulmodbhavaṃ tathā
māṣādīnāṃ ca mudgānāṃ phalaṃ śākādikaṃ tathā
marīcisarṣapādyānāṃ śākopakaraṇaṃ tathā
yadṛtau yatphalaṃ siddhaṃ taddeyaṃ hi vipaścitā
śrotrādīṃdriyatṛptiśca sadā deyā vipaścitā
śabdādidaśabhogārthaṃ digādīnāṃ ca tuṣṭidā
vedaśāstraṃ samādāya buddhvā gurumukhātsvayam
karmaṇāṃ phalamastīti buddhirāstikyamucyate
baṃdhurājabhayādbuddhiśraddhā sā ca kanīyasī
sarvābhāve daridrastu vācā vā karmaṇā yajet
vācikaṃ yajanaṃ vidyānmaṃtrastotrajapādikam
tīrthayātrāvratādyaṃ hi kāyikaṃ yajanaṃ viduḥ
yena kenāpyupāyena hyalpaṃ vā yadi vā bahu
devatārpaṇabuddhyā ca kṛtaṃ bhogāya kalpate
tapaścaryā ca dānaṃ ca kartavyamubhayaṃ sadā
pratiśrayaṃ pradātavyaṃ svavarṇaguṇaśobhitam
devānāṃ tṛptaye 'tyarthaṃ sarvabhogapradaṃ budhaiḥ
ihā 'mutrottamaṃ janmasadābhogaṃ labhedbudhaḥ
īśvarārpaṇabuddhyā hi kṛtvā mokṣaphalaṃ labhet
ya imaṃ paṭhate 'dhyāyaṃ yaḥ śṛṇoti sadā naraḥ
tasya vaidharmabuddhiśca jñānasiddhiḥ prajāyate
Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0