Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 1.15

1.15.1

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ caturdaśo 'dhyāyaḥ
Chapter 15
ṛṣaya ūcuḥ
deśādīnkramaśo brūhi sūta sarvārthavittam
sūta uvāca
śuddhaṃ gṛhaṃ samaphalaṃ devayajñādikarmasu

1.15.2

tato daśaguṇaṃ goṣṭhaṃ jalatīraṃ tato daśa
tato daśaguṇaṃ bilvatulasyaśvatthamūlakam

1.15.3

tato devālayaṃ vidyāttīrthatīraṃ tato daśa
tato daśaguṇaṃ nadyāstīrthanadyāstato daśa

1.15.4

saptagaṃgānadītīraṃ tasyā daśaguṇaṃ bhavet
gaṃgā godāvarī caiva kāverī tāmraparṇikā

1.15.5

siṃdhuśca sarayū revā saptagaṃgāḥ prakīrtitāḥ
tato 'bdhitīraṃ daśa ca parvatāgre tato daśa

1.15.6

sarvasmādadhikaṃ jñeyaṃ yatra vā rocate manaḥ
kṛte pūrṇaphalaṃ jñeyaṃ yajñadānādikaṃ tathā

1.15.7

tretāyuge tripādaṃ ca dvāpare 'rdhaṃ sadā smṛtam
kalau pādaṃ tu vijñeyaṃ tatpādonaṃ tatordhake

1.15.8

śuddhātmanaḥ śuddhadinaṃ puṇyaṃ samaphalaṃ viduḥ
tasmāddaśaguṇaṃ jñeyaṃ ravisaṃkramaṇe budhāḥ

1.15.9

viṣuve taddaśaguṇamayane taddaśa smṛtam
taddaśa mṛgasaṃkrāṃtau taccaṃdragrahaṇe daśa

1.15.10

tataśca sūryagrahaṇe pūrṇakālottame viduḥ
jagadrūpasya sūryasya viṣayogācca rogadam

1.15.11

atastadviṣaśāṃtyarthaṃ snānadānajapāṃ caret
viṣaśāṃtyarthakālatvātsa kālaḥ puṇyadaḥ smṛtaḥ

1.15.12

janmarkṣe ca vratāṃte ca sūryarāgopamaṃ viduḥ
mahatāṃ saṃgakālaśca koṭyarkagrahaṇaṃ viduḥ

1.15.13

taponiṣṭhā jñānaniṣṭhā yogino yatayastathā
pūjāyāḥ pātramete hi pāpasaṃkṣayakāraṇam

1.15.14

caturviṃśatilakṣaṃ vā gāyatryā japasaṃyutaḥ
brāhmaṇastu bhavetpātraṃ saṃpūrṇaphalabhogadam

1.15.15

patanāttrāyata iti pātraṃ śāstre prayujyate
dātuśca pātakāttrāṇātpātramityabhidhīyate

1.15.16

gāyakaṃ trāyate pātādgāyatrītyucyate hi sā
yathā 'rthahino loke 'sminparasyārthaṃ na yacchati

1.15.17

arthavāniha yo loke parasyārthaṃ prayacchati
svayaṃ śuddho hi pūtātmā narānsatrātumarhati

1.15.18

gāyatrījapaśuddho hi śuddhabrāhmaṇa ucyate
tasmāddāne jape home pūjāyāṃ sarvakarmaṇi

1.15.19

dānaṃ kartuṃ tathā trātuṃ pātraṃ tu brāhmaṇorhati
annasya kṣudhitaṃ pātraṃ nārīnaramayātmakam

1.15.20

brāhmaṇaṃ śreṣṭhamāhūya yatkāle susamāhitam
tadarthaṃ śabdamarthaṃ vā sadbodhakamabhīṣṭadam

1.15.21

icchāvataḥ pradānaṃ ca saṃpūrṇaphaladaṃ viduḥ
yatpraśnānaṃtaraṃ dattaṃ tadarthaphaladaṃ viduḥ

1.15.22

yatsevakāya dattaṃ syāttatpādaphaladaṃ viduḥ
jātimātrasya viprasya dīnavṛtterdvijarṣabhāḥ

1.15.23

dattamarthaṃ hi bhogāya bhūrlokedaśavārṣikam
vedayuktasya viprasya svarge hi daśavārṣikam

1.15.24

gāyatrījapayuktasya satye hi daśavārṣikam
viṣṇubhaktasya viprasya dattaṃ vaikuṃṭhadaṃ viduḥ

1.15.25

śivabhaktasya viprasya dattaṃ kailāsadaṃ viduḥ
tattallokopabhogārthaṃ sarveṣāṃ dānamiṣyate

1.15.26

daśāṃgamannaṃ viprasya bhānuvāre dadannaraḥ
parajanmani cārogyaṃ daśavarṣaṃ samaśnute

1.15.27

bahumānamathāhvānamabhyaṃgaṃ pādasevanam
vāso gaṃdhādyarcanaṃ ca ghṛtāpūparasottaram

1.15.28

ṣaḍrasaṃ vyaṃjanaṃ caiva tāṃbūlaṃ dakṣiṇottaram
namaścānugamaścaiva svannadānaṃ daśāṃgakam

1.15.29

daśāṃgamannaṃ viprebhyo daśabhyo vai dadannaraḥ
arkavāre tathā ' 'rogyaṃ śatavarṣaṃ samaśnute

1.15.30

somavārādivāreṣu tattadvāraguṇaṃ phalam
annadānasya vijñeyaṃ bhūrloke parajanmani

1.15.31

saptasvapi ca vāreṣu daśabhyaśca daśāṃgakam
annaṃ dattvā śataṃ varṣamārogyādikamaśnute

1.15.32

evaṃ śatebhyo viprebhyo bhānuvāre dadannaraḥ
sahasravarṣamārogyaṃ śarvaloke samaśnute

1.15.33

sahasrebhyastathā dattvā 'yutavarṣaṃ samaśnute
evaṃ somādivāreṣu vijñeyaṃ hi vipaścitā

1.15.34

bhānuvāre sahasrāṇāṃ gāyatrīpūtacetasām
annaṃ dattvā satyaloke hyārogyādi samaśnute

1.15.35

ayutānāṃ tathā dattvā viṣṇuloke samaśnute
annaṃ dattvā tu lakṣāṇāṃ rudraloke samaśnute

1.15.36

bālānāṃ brahmabuddhyā hi deyaṃ vidyārthibhirnaraiḥ
yūnāṃ ca viṣṇubuddhyā hi putrakāmārthibhirnaraiḥ

1.15.37

vṛddhānāṃ rudrabuddhyā hi deyaṃ jñānārthibhirnaraiḥ
bālastrībhāratībuddhyā buddhikāmairnarottamaiḥ

1.15.38

lakṣmībuddhyā yuvastrīṣu bhogakāmairnarottamaiḥ
vṛddhāsu pārvatībuddhyā deyamātmārthibhirjanaiḥ

1.15.39

śilavṛttyoñchavṛttyā ca gurudakṣiṇayārjitam
śuddhadravyamiti prāhustatpūrṇaphaladaṃ viduḥ

1.15.40

śuklapratigrahāddattaṃ madhyamaṃ dravyamucyate
kṛṣivāṇijyakopetamadhamaṃ dravyamucyate

1.15.41

kṣatriyāṇāṃ viśāṃ caiva śauryavāṇijyakārjitam
uttamaṃ dravyamityāhuḥ śūdrāṇāṃ bhṛtakārjitam

1.15.42

strīṇāṃ dharmārthināṃ dravyaṃ paitṛkaṃ bhartṛkaṃ tathā
gavādīnāṃ dvādaśīnāṃ caitrādiṣu yathākramam

1.15.43

saṃbhūya vā puṇyakāle dadyādiṣṭasamṛddhaye
gobhūtilahiraṇyājyavāsodhānyaguḍāni ca

1.15.44

raupyaṃ lavaṇakūṣmāṃḍe kanyādvādaśakaṃ tathā
godānāddattagavyena gomayenopakāriṇā

1.15.45

dhanadhānyādyāśritānāṃ duritānāṃ nivāraṇam
jalasnehādyāśritānāṃ duritānāṃ tu gojalaiḥ

1.15.46

kāyikāditrāṇāṃ tu kṣīradadhyājyakaistathā
tathā teṣāṃ ca puṣṭiśca vijñeyā hi vipaścitā

1.15.47

bhūdānaṃ tu pratiṣṭhārthamiha cā 'mutra ca dvijāḥ
tiladānaṃ balārthaṃ hi sadā mṛtyujayaṃ viduḥ

1.15.48

hiraṇyaṃ jāṭharāgnestu vṛddhidaṃ vīryadaṃ tathā
ājyaṃ puṣṭikaraṃ vidyādvastramāyuṣkaraṃ viduḥ

1.15.49

dhānyamannaṃ samṛddhyarthaṃ madhurāhāradaṃ guḍam
raupyaṃ retobhivṛddhyarthaṃ ṣaḍrasārthaṃ tu lāvaṇam

1.15.50

sarvaṃ sarvasamṛddhyarthaṃ kūṣmāṃḍaṃ puṣṭidaṃ viduḥ
prāptidaṃ sarvabhogānāmiha cā 'mutra ca dvijāḥ

1.15.51

yāvajjīvanamuktaṃ hi kanyādānaṃ tu bhogadam
panasāmrakapitthānāṃ vṛkṣāṇāṃ phalameva ca

1.15.52

kadalyādyauṣadhīnāṃ ca phalaṃ gulmodbhavaṃ tathā
māṣādīnāṃ ca mudgānāṃ phalaṃ śākādikaṃ tathā

1.15.53

marīcisarṣapādyānāṃ śākopakaraṇaṃ tathā
yadṛtau yatphalaṃ siddhaṃ taddeyaṃ hi vipaścitā

1.15.54

śrotrādīṃdriyatṛptiśca sadā deyā vipaścitā
śabdādidaśabhogārthaṃ digādīnāṃ ca tuṣṭidā

1.15.55

vedaśāstraṃ samādāya buddhvā gurumukhātsvayam
karmaṇāṃ phalamastīti buddhirāstikyamucyate

1.15.56

baṃdhurājabhayādbuddhiśraddhā sā ca kanīyasī
sarvābhāve daridrastu vācā vā karmaṇā yajet

1.15.57

vācikaṃ yajanaṃ vidyānmaṃtrastotrajapādikam
tīrthayātrāvratādyaṃ hi kāyikaṃ yajanaṃ viduḥ

1.15.58

yena kenāpyupāyena hyalpaṃ vā yadi vā bahu
devatārpaṇabuddhyā ca kṛtaṃ bhogāya kalpate

1.15.59

tapaścaryā ca dānaṃ ca kartavyamubhayaṃ sadā
pratiśrayaṃ pradātavyaṃ svavarṇaguṇaśobhitam

1.15.60

devānāṃ tṛptaye 'tyarthaṃ sarvabhogapradaṃ budhaiḥ
ihā 'mutrottamaṃ janmasadābhogaṃ labhedbudhaḥ
īśvarārpaṇabuddhyā hi kṛtvā mokṣaphalaṃ labhet

1.15.61

ya imaṃ paṭhate 'dhyāyaṃ yaḥ śṛṇoti sadā naraḥ
tasya vaidharmabuddhiśca jñānasiddhiḥ prajāyate

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc