Śiśupālavadha · Chapter 7
anugiramṛtubhirvitāyamānāmatha sa vilokayituṃ vanāntalakṣmīm /
niragamadabhirāddhumadṛtānāṃ bhavati mahatsu na niṣphalaḥ prayāsaḥ
dadhati sumanaso vanāni bahvīryuvatiyutā yadavaḥ prayātumīṣuḥ /
manasimahāstramanyathāmī na kusumapañcakamalaṃ visoḍhum
avasamadhigamya taṃ harantayo hṛdayamayatnakṛtojvalasvarūpāḥ /
avaniṣu padamaṅganāstadānīṃ nyadadhata vibhramasampado 'ṅaganāsu
nakharuciracindracāpaṃ lalitagateṣu gatāgataṃ dadhānā /
mukharitavalayaṃ pṛthau nitambe bhujalatikā muhuraskhalattaruṇyāḥ
atiyapariṇāhvavān vitene bahutaramarpitakiṅkiṇīkaḥ /
alaghuni jaghanasthale 'parasyā dhvanimadhikaṃ kalamekhalākalāpaḥ
gurunibiḍanitambabimbabhārākramaṇanipīḍitamaṅganājanasya /
caraṇayugamasusruvatpadeṣu svarasamasaktamalaktakacchalena
tava sapadi samīpamānaye tāmahamiti tasya mayāgrato 'bhyadhāyi /
atirabhasākṛtālaghupratijñāmanṛtagiraṃ guṇagauri mā kṛthā mām
na ca sutanu na vedmi yanmahīyānasunirasastava niścayaḥ pareṇa /
vitathayati na jānātu madvaco 'sāviti ca tathāpi sakhīṣu me 'bhimānaḥ
satatamanabhibhāṣaṇaṃ mayā te pariṇamitaṃ bhavatīmanānayantayā /
tvayi taditi virodhaniścitāyāṃ bhavati bhavatvasuhṛjjanaḥ sakāmaḥ
gatadhṛtiravalambituṃ batāsūnanalamanālapanādahaṃ bhavatyāḥ /
praṇayati yadi na prasādabuddhirbhava mama mānini jīvite dayāluḥ
priyamiti vanitā nitāntamāgaḥsmaraṇasaroṣaṣakaṣāyitākṣī /
caraṇagatasakhīvaco 'nurodhāt kila kathamapyanukūlayāñcakāra
drutapadamiti mā vayasya yāsirnanu sutanuṃ paripālayānuyāntīm /
nahi na viditakhedamedatīyastanajaghanodvahane tavāpi cetaḥ
iti vadati sakhījane 'nurāgāddayitatamāmaparaściraṃ pratīkṣya /
tadanugamavaśādanāyatāni nyadhita mimāna ivāvaniṃ padāni
yadi mayi laghimānamāgatāyāṃ tava dhṛtirasti gatāsmi sampratīyam /
drutatarapadapātamāpapāta priyamiti kopapadena kāpi saṃkhyā
aviralapulakaḥ saha vrajantyāḥ pratipadamekataraḥ stanastaruṇyāḥ /
ghaṭitavighaṭitaḥ priyasya vakṣastaṭabhuvi kandukavibhramaṃ babhāra
aśithilamaparāvasajya kaṇṭhe dṛḍhaparirabdhabṛhadbahistanena /
hṛṣitatanuruhā bhujena bhartṛrmṛdumamṛdu vyatividdhamekabāhuṃ
muhurasusamamādhnatī nitāntaṃ praṇaditakāñci nitambamaṇḍalena /
viṣamitapṛthuhārayaṣṭi tiryakkucamitaraṃ tadurasthale nipīḍya
gurutarakalanūpurānunādaṃ salalitanartitavāmapādapadmā /
itaradatilolamādadhānā padamatha manmathamantharaṃ jagāma
ladhulalitapadaṃ tadaṃsapīṭhadvayanihitobhayapāṇipallavānyā /
sakaṭhinakucacūcukapraṇodaṃ priyamabalā savilāsamanvināya
jaghanamelaghapīvaroru kṛcchrādurunibirīsanitambabhārakhedi /
dayitatamaśirodharāvalambisvabhujalatāvibhavena kācidūhe
anuvapurapareṇa bāhumūlaprahitabhujākalitastanena ninye /
nihitadaśanavāsasā kapole viṣamavitīrṇapadaṃ balādivānyā
anuvanamasitabhruvaḥ sakhībhiḥ saha padavīmaparaḥ purogatāyāḥ /
urasi sarasarāgapadalekhāpratimatayānuyayāvasaṃśayānaḥ
madanarasamahaughapūrṇanābhīhradaparivāhitaromarājayastāḥ /
sarita iva savibhramaprayātapraṇaditahaṃsakabhūṣaṇā virejuḥ
śrutipathamadhurāṇi sārasānāmanunadi suśruvire rutāni tābhiḥ /
vidadhati janatāmanaḥśaravyavyadhapaṭumanmathacāpanādaśaṅkām
madhumathanavadhūrivāhvayanti bhramarakulāni jaguryadutsukāni /
tadabhinayamivāvalirvanānāmatanuta nūtanapallavāṅugulībhiḥ
asakalakalikākulīkṛtāliskhalanavikīrṇavikāsikeśarāṇām /
marudavaniruhāṃ rajo vadhūbhyaḥ mupaharan vicakāra korakāṇi
upavanapavanānupātadakṣairalibhiralābhi yadaṅganājanasya /
parimalaviṣayastadunnatānāmanugamane khalu sampado 'grataḥsthāḥ
rathacaraṇadharāṅganākarābjavyatikarasampadupāttasaumanasyāḥ /
jagati sumanasastadādi nūnaṃ dadhati parisphuṭamarthato 'bhidhānam
abhimukhapatitairguṇaprakarṣādavajitamuddhatimujvalāṃ dadhānaiḥ /
tarukisalayajālamagrahastaiḥ prasabhamanīyata bhaṅgamaṅganānāṃ
muditamadhubhujo bhujena śākhāścalitaviśṛṅkhalaśaṅkhakaṃ dhuvatyāḥ /
taruratiśāyitāparāṅganāyāḥ śirasi mudeva mumoca puṣpavarṣam
anavaratarasena rāgabhājā karajaparikṣatilabdhasaṃstavena /
sapadi taruṇapallavena vadhvā vigatadayaṃ khalu khaṇḍitena mamle
priyamabhikusumodyatasya bāhornavanakhamaṇḍanacāru mūlamanyā /
muhuritarakarāhitena pīnastanataṭarodhi tirodadhe 'ṃśukena
vitatavalivibhāvyapāṇḍulekhākṛtaparabhāghavilīnaromarājiḥ /
kṛśamapi kṛśatāṃ punarnayantī vipulataronmukhalocanāvalagnaṃ
prasakalakucabandhuroddhuroraḥprasabhavibhibhinnatanūttarīyabandhā /
anamavadudarocchvasaddukūlasphuṭataralakṣyagabhīranābimūlā
vyavahitamavijānātī kilāntavarṇabhuvi vallabhamābhimukhyabhājam /
adhiviṭapi salīlamagrapuṣpagrahaṇapadena ciraṃ vilambya kācit
atha kila kathite sakhībhiratra kṣaṇamapareva sasaṃbhramā bhavantī /
śithilitakusumākulāgrapāṇiḥ pratipadasaṃyamitāṃśukāvṛtāṅgī
kṛtabhayaparitoṣasannipātaṃ sacakitasasmitavaktravārijaśrīḥ /
manasijagurutatkṣaṇopadiṣṭaṃ kimapi rāsena rasantaraṃ bhajantī
avanadavadanenduricchatīva vyavadhimadhīratayā yadasthitāsmai /
aharata sutarāmato 'sya cetaḥ sphuṭamabhibhūṣayati striyastrapaiva
kisalayaśakaleṣvavācanīyāḥ pulakini kevalamaṅgakenidheyāḥ /
nakhapadalipayo 'pi dīpitārthāḥ praṇidadhire dayitairanaṅgalekhāḥ
kṛtakṛtakaruṣā sakhīmapāsya tvamakuśaleti kayācidātmanaiva /
abhimatamabhi sābhilāṣamāviṣkṛtabhujamūlamabandhi mūrdhni mālā
abhimukhamupayāti mā sma kiñcittvamabhidadhāḥ paṭale madhuvratānām /
madhusurabhimukhābjagandhalabdheradhikamadhitvadanena mā nipāti
sarajasamakarandanirbharāsu prasavavibhūtiṣu bhūruhāṃ viraktaḥ /
dhruvamamṛtapanāmavāñchayāsāvadharamamuṃ madhupastavājihīte
iti vadati sakhījane nimīladviguṇitasāndratarākṣipakṣmamālā /
apadatalibhayena bharturaṅgaṃ bhavati hi viklavatā guṇo 'ṅganānām
mukhakamalakamunnamayya yūnā yadabhinavoḍhavadhūrbalādacumbi /
tadapi na kila bālapallavāgragrahayāparayā vivide vidagdhasakyā
vratativitatibhistirohitāyāṃ pratiyuvatau vadanaṃ priyaḥ priyāyāḥ /
yadadhayadadharāvalopanṛtyatkaravalayasvanitena tadvivavre
vilasitamanukurvatī purastāddharaṇiruhādhiruho vadhūrlatāyāḥ /
ramaṇamṛjutayā puraḥ sakhīnāmakalitacāpaladoṣamāliliṅga
salalikamavalambya pāṇināṃse sahacaramucchratagucchavāñchayānyā /
sakalakalabhakumbhavibhramābhyāmurasi rasādavatastare stanābhyāṃ
mṛducaraṇatalāgraduḥsthitatvādasahatarā kucakumbhayorbharasya /
upariniravalambanaṃ priyasya nyapatadathoccataroccicīṣayānyā
uparijatarujāni yājamānāṃ kuśalatayā parirambhalolupo 'nyaḥ /
prathitapṛthupayodharāṃ gṛhāṇa svayamiti mugdhavadhūmudāsa dorbhyām
idamidamiti bhūruhāṃ prasūnairmuhuratilobhayatā puraḥpuro 'nyā /
anurahasamanāyi nāyakena tvarayati rantumaho janaṃ manobhūḥ
vijanamiti balādamuṃ gṛhītvā kṣaṇamatha vīkṣya vipakṣamantiko 'nyā /
abhipatitumanā laghutvabhīterabhavadamuñacati vallabhe 'tigurvī
adhirajani jagāma dhāma tasyāḥ priyatamayeti ruṣā srajāvanaddhaḥ /
padamapi calituṃ yuvā na sehe kimiva na śaktiharaṃ sasādhvasānāṃ
na khalu vayamamuṣya dānayogyāḥ pibati ca pāti ca yāsakau rahastvāṃ /
vraja vicapamamuṃ dadasva tasyai bhavatu yataḥ sadṛśościrāya yogaḥ
tava kitava kimāhitairvṛthā naḥ kṣitiruhapallavapuṣpakarṇapūraiḥ /
nanu janaviditairbhavadvyalīkaiściraparipūritameva karṇayugmam
muhurupahasitāmivālinādairvitarasi naḥ kālikāṃ kimarthamenām /
vasatimupagatena dhāmni tasyāḥ śaṭha kalireṣa mahāṃstvayādya dattaḥ
iti gaditavatī ruṣā jaghāna sphuritamanoramapakṣmakeśareṇa /
śravaṇaniyamitena kāntamanyā samamasitāmburuheṇa cakṣuṣā ca
vinayati sudṛśo dṛśaḥ parāgaṃ praṇayini kausumamānanānilena /
tadahitayuvaterabhīkṣṇamakṣṇordvayamapi roṣarajhobhirāpupūre
sphucamidamabhicāramantra eva pratiyuvaterabhidhānamaṅganānām /
varatanuramunopahūya patyā mṛdukusumena yadāhatāpyamūrcchat
samadanamavataṃsite 'dkarṇaṃ praṇayavatā kusume sumadhyamāyāḥ /
vrajadapi laghutāṃ babhūva bhāraḥ sapadi hiraṇmayamaṇḍanaṃ sapatnyāḥ
avajitamadhunā tavāhamakṣṇo rucitayetyavanamya lajjayeva /
śravaṇakuvalayaṃ vilāsavatyā bhramararutairupakarṇamācacakṣe
avacitakusumā vihāya vallīryuvatīṣu komalamālyamālinīṣu /
padamupadadhire kulānyalīnāṃ na paricayo malinātmanāṃ pradhānam
ślathaśirasijapātabhārādiva nitarāṃ natimadbhiraṃsabhāgaiḥ /
mukulitanayanairmukhāravindairghanamahatāmiva pakṣmaṇāṃ bhareṇa
adikamaruṇimānamudvahadbhirvikasadaśītamarīciraśamijālaiḥ /
paricitaparicumbanābhiyogādapagatakuṅkumareṇubhiḥ kapolaiḥ
avasitalalitakriyeṇa bāhvorlalitatareṇa tanīyasā yugena /
sarasakisalayānurañjitairvā karakamalaiḥ punaruktabhābhiḥ
smarasarasamuraḥsthalena patyurvinimayasaṃkramitāṅgarāgarāgaiḥ /
bhṛśamatiśayakhedasampadeva stanayugalairitaretaraṃ niṣaṇṇaiḥ
atanukucabharānatena bhūyaḥ śramajanitānatinā śarīrakeṇa /
anucitagatisādaniḥsahatvaṃ kalabhakarorubhirūrubhirdadhānaiḥ
apagatanavayāvakaiścirāya kṣitigamanena punarvitīrṇarāgaiḥ /
kathamapi caraṇotpalaiścaladbhirbhṛśāviniveśātparasparasya
muhuriti vanavibhramābhiṣaṅgādatami tadā nitarāṃ nitambinībhiḥ /
mṛdutaratanavo 'nalasāḥ prakṛtyā ciramapi tāḥ kimuta prayāsabhājaḥ
pratamamalaghumauktakābhamāsīcchramajalamujjvalagaṇḍamaṇḍaleṣu /
kaṭhinakucataṭāgrapāti paścādatha śatasarkaratāṃ jagāma tāsām
vipulakamapi yauvanoddhatānāṃ ghanapulakodayakomalaṃ cakāśe /
parimalitamapi priyaiḥ prakāmaṃ kucayugamujjvalameṣa kāminīnām
aviratakusumāvacāyakhedānnihitabhujālatayaikayopakaṇṭham /
vipulataranirantarālagnastanapihitapriyavakṣasā lalambe
abhimatamabhitaḥ kṛtāṅgabhaṅgā kucayugamunnativittamunnamayya /
tanurabhilaṣitaṃ klamacchalena vyavṛṇuta vellitabāhuvallarīkā
himalatasadṛśaḥ śramodabindūnupanayatā kila nūtanoḍhavadhvāḥ /
kucakalaśakiśorakau kathañcittaralatayā taruṇena paspṛśāte
gatvodrekaṃ jaghanapuline ruddhamadhyapradeśaḥ kramannūrudrumabhujalatāḥ pūrṇanābhīhradāntāḥ /
ullaṅghyoccaiḥ kucataṭabhuvaṃ plāvayan rokūpān svedapūro yuvatisaritāṃ vyāpa gaṇḍasthalāni
priyakaraparimārgadaṅganānāṃ yadābhūt punaradhikataraiva svedatoyodayaśrīḥ /
atha vapurabhiṣektuṃ tāstadāmbhobhirīṣurvanaviharaṇakhedamlānamamlānaśobhāḥ
Original text: Śiśupālavadha · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0