શિશુપાલવધ · અધ્યાય 7

અનુગિરમૃતુભિર્વિતાયમાનામથ સ વિલોકયિતું વનાન્તલક્ષ્મીમ્ ।
નિરગમદભિરાદ્ધુમદૃતાનાં ભવતિ મહત્સુ ન નિષ્ફલઃ પ્રયાસઃ

દધતિ સુમનસો વનાનિ બહ્વીર્યુવતિયુતા યદવઃ પ્રયાતુમીષુઃ ।
મનસિમહાસ્ત્રમન્યથામી ન કુસુમપઞ્ચકમલં વિસોઢુમ્

અવસમધિગમ્ય તં હરન્તયો હૃદયમયત્નકૃતોજ્વલસ્વરૂપાઃ ।
અવનિષુ પદમઙ્ગનાસ્તદાનીં ન્યદધત વિભ્રમસમ્પદો ઽઙગનાસુ

નખરુચિરચિન્દ્રચાપં લલિતગતેષુ ગતાગતં દધાના ।
મુખરિતવલયં પૃથૌ નિતમ્બે ભુજલતિકા મુહુરસ્ખલત્તરુણ્યાઃ

અતિયપરિણાહ્વવાન્ વિતેને બહુતરમર્પિતકિઙ્કિણીકઃ ।
અલઘુનિ જઘનસ્થલે ઽપરસ્યા ધ્વનિમધિકં કલમેખલાકલાપઃ

ગુરુનિબિડનિતમ્બબિમ્બભારાક્રમણનિપીડિતમઙ્ગનાજનસ્ય ।
ચરણયુગમસુસ્રુવત્પદેષુ સ્વરસમસક્તમલક્તકચ્છલેન

તવ સપદિ સમીપમાનયે તામહમિતિ તસ્ય મયાગ્રતો ઽભ્યધાયિ ।
અતિરભસાકૃતાલઘુપ્રતિજ્ઞામનૃતગિરં ગુણગૌરિ મા કૃથા મામ્

ન ચ સુતનુ ન વેદ્મિ યન્મહીયાનસુનિરસસ્તવ નિશ્ચયઃ પરેણ ।
વિતથયતિ ન જાનાતુ મદ્વચો ઽસાવિતિ ચ તથાપિ સખીષુ મે ઽભિમાનઃ

સતતમનભિભાષણં મયા તે પરિણમિતં ભવતીમનાનયન્તયા ।
ત્વયિ તદિતિ વિરોધનિશ્ચિતાયાં ભવતિ ભવત્વસુહૃજ્જનઃ સકામઃ

ગતધૃતિરવલમ્બિતું બતાસૂનનલમનાલપનાદહં ભવત્યાઃ ।
પ્રણયતિ યદિ ન પ્રસાદબુદ્ધિર્ભવ મમ માનિનિ જીવિતે દયાલુઃ

પ્રિયમિતિ વનિતા નિતાન્તમાગઃસ્મરણસરોષષકષાયિતાક્ષી ।
ચરણગતસખીવચો ઽનુરોધાત્ કિલ કથમપ્યનુકૂલયાઞ્ચકાર

દ્રુતપદમિતિ મા વયસ્ય યાસિર્નનુ સુતનું પરિપાલયાનુયાન્તીમ્ ।
નહિ ન વિદિતખેદમેદતીયસ્તનજઘનોદ્વહને તવાપિ ચેતઃ

ઇતિ વદતિ સખીજને ઽનુરાગાદ્દયિતતમામપરશ્ચિરં પ્રતીક્ષ્ય ।
તદનુગમવશાદનાયતાનિ ન્યધિત મિમાન ઇવાવનિં પદાનિ

યદિ મયિ લઘિમાનમાગતાયાં તવ ધૃતિરસ્તિ ગતાસ્મિ સમ્પ્રતીયમ્ ।
દ્રુતતરપદપાતમાપપાત પ્રિયમિતિ કોપપદેન કાપિ સંખ્યા

અવિરલપુલકઃ સહ વ્રજન્ત્યાઃ પ્રતિપદમેકતરઃ સ્તનસ્તરુણ્યાઃ ।
ઘટિતવિઘટિતઃ પ્રિયસ્ય વક્ષસ્તટભુવિ કન્દુકવિભ્રમં બભાર

અશિથિલમપરાવસજ્ય કણ્ઠે દૃઢપરિરબ્ધબૃહદ્બહિસ્તનેન ।
હૃષિતતનુરુહા ભુજેન ભર્તૃર્મૃદુમમૃદુ વ્યતિવિદ્ધમેકબાહું

મુહુરસુસમમાધ્નતી નિતાન્તં પ્રણદિતકાઞ્ચિ નિતમ્બમણ્ડલેન ।
વિષમિતપૃથુહારયષ્ટિ તિર્યક્કુચમિતરં તદુરસ્થલે નિપીડ્ય

ગુરુતરકલનૂપુરાનુનાદં સલલિતનર્તિતવામપાદપદ્મા ।
ઇતરદતિલોલમાદધાના પદમથ મન્મથમન્થરં જગામ

લધુલલિતપદં તદંસપીઠદ્વયનિહિતોભયપાણિપલ્લવાન્યા ।
સકઠિનકુચચૂચુકપ્રણોદં પ્રિયમબલા સવિલાસમન્વિનાય

જઘનમેલઘપીવરોરુ કૃચ્છ્રાદુરુનિબિરીસનિતમ્બભારખેદિ ।
દયિતતમશિરોધરાવલમ્બિસ્વભુજલતાવિભવેન કાચિદૂહે

અનુવપુરપરેણ બાહુમૂલપ્રહિતભુજાકલિતસ્તનેન નિન્યે ।
નિહિતદશનવાસસા કપોલે વિષમવિતીર્ણપદં બલાદિવાન્યા

અનુવનમસિતભ્રુવઃ સખીભિઃ સહ પદવીમપરઃ પુરોગતાયાઃ ।
ઉરસિ સરસરાગપદલેખાપ્રતિમતયાનુયયાવસંશયાનઃ

મદનરસમહૌઘપૂર્ણનાભીહ્રદપરિવાહિતરોમરાજયસ્તાઃ ।
સરિત ઇવ સવિભ્રમપ્રયાતપ્રણદિતહંસકભૂષણા વિરેજુઃ

શ્રુતિપથમધુરાણિ સારસાનામનુનદિ સુશ્રુવિરે રુતાનિ તાભિઃ ।
વિદધતિ જનતામનઃશરવ્યવ્યધપટુમન્મથચાપનાદશઙ્કામ્

મધુમથનવધૂરિવાહ્વયન્તિ ભ્રમરકુલાનિ જગુર્યદુત્સુકાનિ ।
તદભિનયમિવાવલિર્વનાનામતનુત નૂતનપલ્લવાઙુગુલીભિઃ

અસકલકલિકાકુલીકૃતાલિસ્ખલનવિકીર્ણવિકાસિકેશરાણામ્ ।
મરુદવનિરુહાં રજો વધૂભ્યઃ મુપહરન્ વિચકાર કોરકાણિ

ઉપવનપવનાનુપાતદક્ષૈરલિભિરલાભિ યદઙ્ગનાજનસ્ય ।
પરિમલવિષયસ્તદુન્નતાનામનુગમને ખલુ સમ્પદો ઽગ્રતઃસ્થાઃ

રથચરણધરાઙ્ગનાકરાબ્જવ્યતિકરસમ્પદુપાત્તસૌમનસ્યાઃ ।
જગતિ સુમનસસ્તદાદિ નૂનં દધતિ પરિસ્ફુટમર્થતો ઽભિધાનમ્

અભિમુખપતિતૈર્ગુણપ્રકર્ષાદવજિતમુદ્ધતિમુજ્વલાં દધાનૈઃ ।
તરુકિસલયજાલમગ્રહસ્તૈઃ પ્રસભમનીયત ભઙ્ગમઙ્ગનાનાં

મુદિતમધુભુજો ભુજેન શાખાશ્ચલિતવિશૃઙ્ખલશઙ્ખકં ધુવત્યાઃ ।
તરુરતિશાયિતાપરાઙ્ગનાયાઃ શિરસિ મુદેવ મુમોચ પુષ્પવર્ષમ્

અનવરતરસેન રાગભાજા કરજપરિક્ષતિલબ્ધસંસ્તવેન ।
સપદિ તરુણપલ્લવેન વધ્વા વિગતદયં ખલુ ખણ્ડિતેન મમ્લે

પ્રિયમભિકુસુમોદ્યતસ્ય બાહોર્નવનખમણ્ડનચારુ મૂલમન્યા ।
મુહુરિતરકરાહિતેન પીનસ્તનતટરોધિ તિરોદધે ઽંશુકેન

વિતતવલિવિભાવ્યપાણ્ડુલેખાકૃતપરભાઘવિલીનરોમરાજિઃ ।
કૃશમપિ કૃશતાં પુનર્નયન્તી વિપુલતરોન્મુખલોચનાવલગ્નં

પ્રસકલકુચબન્ધુરોદ્ધુરોરઃપ્રસભવિભિભિન્નતનૂત્તરીયબન્ધા ।
અનમવદુદરોચ્છ્વસદ્દુકૂલસ્ફુટતરલક્ષ્યગભીરનાબિમૂલા

વ્યવહિતમવિજાનાતી કિલાન્તવર્ણભુવિ વલ્લભમાભિમુખ્યભાજમ્ ।
અધિવિટપિ સલીલમગ્રપુષ્પગ્રહણપદેન ચિરં વિલમ્બ્ય કાચિત્

અથ કિલ કથિતે સખીભિરત્ર ક્ષણમપરેવ સસંભ્રમા ભવન્તી ।
શિથિલિતકુસુમાકુલાગ્રપાણિઃ પ્રતિપદસંયમિતાંશુકાવૃતાઙ્ગી

કૃતભયપરિતોષસન્નિપાતં સચકિતસસ્મિતવક્ત્રવારિજશ્રીઃ ।
મનસિજગુરુતત્ક્ષણોપદિષ્ટં કિમપિ રાસેન રસન્તરં ભજન્તી

અવનદવદનેન્દુરિચ્છતીવ વ્યવધિમધીરતયા યદસ્થિતાસ્મૈ ।
અહરત સુતરામતો ઽસ્ય ચેતઃ સ્ફુટમભિભૂષયતિ સ્ત્રિયસ્ત્રપૈવ

કિસલયશકલેષ્વવાચનીયાઃ પુલકિનિ કેવલમઙ્ગકેનિધેયાઃ ।
નખપદલિપયો ઽપિ દીપિતાર્થાઃ પ્રણિદધિરે દયિતૈરનઙ્ગલેખાઃ

કૃતકૃતકરુષા સખીમપાસ્ય ત્વમકુશલેતિ કયાચિદાત્મનૈવ ।
અભિમતમભિ સાભિલાષમાવિષ્કૃતભુજમૂલમબન્ધિ મૂર્ધ્નિ માલા

અભિમુખમુપયાતિ મા સ્મ કિઞ્ચિત્ત્વમભિદધાઃ પટલે મધુવ્રતાનામ્ ।
મધુસુરભિમુખાબ્જગન્ધલબ્ધેરધિકમધિત્વદનેન મા નિપાતિ

સરજસમકરન્દનિર્ભરાસુ પ્રસવવિભૂતિષુ ભૂરુહાં વિરક્તઃ ।
ધ્રુવમમૃતપનામવાઞ્છયાસાવધરમમું મધુપસ્તવાજિહીતે

ઇતિ વદતિ સખીજને નિમીલદ્વિગુણિતસાન્દ્રતરાક્ષિપક્ષ્મમાલા ।
અપદતલિભયેન ભર્તુરઙ્ગં ભવતિ હિ વિક્લવતા ગુણો ઽઙ્ગનાનામ્

મુખકમલકમુન્નમય્ય યૂના યદભિનવોઢવધૂર્બલાદચુમ્બિ ।
તદપિ ન કિલ બાલપલ્લવાગ્રગ્રહયાપરયા વિવિદે વિદગ્ધસક્યા

વ્રતતિવિતતિભિસ્તિરોહિતાયાં પ્રતિયુવતૌ વદનં પ્રિયઃ પ્રિયાયાઃ ।
યદધયદધરાવલોપનૃત્યત્કરવલયસ્વનિતેન તદ્વિવવ્રે

વિલસિતમનુકુર્વતી પુરસ્તાદ્ધરણિરુહાધિરુહો વધૂર્લતાયાઃ ।
રમણમૃજુતયા પુરઃ સખીનામકલિતચાપલદોષમાલિલિઙ્ગ

સલલિકમવલમ્બ્ય પાણિનાંસે સહચરમુચ્છ્રતગુચ્છવાઞ્છયાન્યા ।
સકલકલભકુમ્ભવિભ્રમાભ્યામુરસિ રસાદવતસ્તરે સ્તનાભ્યાં

મૃદુચરણતલાગ્રદુઃસ્થિતત્વાદસહતરા કુચકુમ્ભયોર્ભરસ્ય ।
ઉપરિનિરવલમ્બનં પ્રિયસ્ય ન્યપતદથોચ્ચતરોચ્ચિચીષયાન્યા

ઉપરિજતરુજાનિ યાજમાનાં કુશલતયા પરિરમ્ભલોલુપો ઽન્યઃ ।
પ્રથિતપૃથુપયોધરાં ગૃહાણ સ્વયમિતિ મુગ્ધવધૂમુદાસ દોર્ભ્યામ્

ઇદમિદમિતિ ભૂરુહાં પ્રસૂનૈર્મુહુરતિલોભયતા પુરઃપુરો ઽન્યા ।
અનુરહસમનાયિ નાયકેન ત્વરયતિ રન્તુમહો જનં મનોભૂઃ

વિજનમિતિ બલાદમું ગૃહીત્વા ક્ષણમથ વીક્ષ્ય વિપક્ષમન્તિકો ઽન્યા ।
અભિપતિતુમના લઘુત્વભીતેરભવદમુઞચતિ વલ્લભે ઽતિગુર્વી

અધિરજનિ જગામ ધામ તસ્યાઃ પ્રિયતમયેતિ રુષા સ્રજાવનદ્ધઃ ।
પદમપિ ચલિતું યુવા ન સેહે કિમિવ ન શક્તિહરં સસાધ્વસાનાં

ન ખલુ વયમમુષ્ય દાનયોગ્યાઃ પિબતિ ચ પાતિ ચ યાસકૌ રહસ્ત્વાં ।
વ્રજ વિચપમમું દદસ્વ તસ્યૈ ભવતુ યતઃ સદૃશોશ્ચિરાય યોગઃ

તવ કિતવ કિમાહિતૈર્વૃથા નઃ ક્ષિતિરુહપલ્લવપુષ્પકર્ણપૂરૈઃ ।
નનુ જનવિદિતૈર્ભવદ્વ્યલીકૈશ્ચિરપરિપૂરિતમેવ કર્ણયુગ્મમ્

મુહુરુપહસિતામિવાલિનાદૈર્વિતરસિ નઃ કાલિકાં કિમર્થમેનામ્ ।
વસતિમુપગતેન ધામ્નિ તસ્યાઃ શઠ કલિરેષ મહાંસ્ત્વયાદ્ય દત્તઃ

ઇતિ ગદિતવતી રુષા જઘાન સ્ફુરિતમનોરમપક્ષ્મકેશરેણ ।
શ્રવણનિયમિતેન કાન્તમન્યા સમમસિતામ્બુરુહેણ ચક્ષુષા ચ

વિનયતિ સુદૃશો દૃશઃ પરાગં પ્રણયિનિ કૌસુમમાનનાનિલેન ।
તદહિતયુવતેરભીક્ષ્ણમક્ષ્ણોર્દ્વયમપિ રોષરઝોભિરાપુપૂરે

સ્ફુચમિદમભિચારમન્ત્ર એવ પ્રતિયુવતેરભિધાનમઙ્ગનાનામ્ ।
વરતનુરમુનોપહૂય પત્યા મૃદુકુસુમેન યદાહતાપ્યમૂર્ચ્છત્

સમદનમવતંસિતે ઽદ્કર્ણં પ્રણયવતા કુસુમે સુમધ્યમાયાઃ ।
વ્રજદપિ લઘુતાં બભૂવ ભારઃ સપદિ હિરણ્મયમણ્ડનં સપત્ન્યાઃ

અવજિતમધુના તવાહમક્ષ્ણો રુચિતયેત્યવનમ્ય લજ્જયેવ ।
શ્રવણકુવલયં વિલાસવત્યા ભ્રમરરુતૈરુપકર્ણમાચચક્ષે

અવચિતકુસુમા વિહાય વલ્લીર્યુવતીષુ કોમલમાલ્યમાલિનીષુ ।
પદમુપદધિરે કુલાન્યલીનાં ન પરિચયો મલિનાત્મનાં પ્રધાનમ્

શ્લથશિરસિજપાતભારાદિવ નિતરાં નતિમદ્ભિરંસભાગૈઃ ।
મુકુલિતનયનૈર્મુખારવિન્દૈર્ઘનમહતામિવ પક્ષ્મણાં ભરેણ

અદિકમરુણિમાનમુદ્વહદ્ભિર્વિકસદશીતમરીચિરશમિજાલૈઃ ।
પરિચિતપરિચુમ્બનાભિયોગાદપગતકુઙ્કુમરેણુભિઃ કપોલૈઃ

અવસિતલલિતક્રિયેણ બાહ્વોર્લલિતતરેણ તનીયસા યુગેન ।
સરસકિસલયાનુરઞ્જિતૈર્વા કરકમલૈઃ પુનરુક્તભાભિઃ

સ્મરસરસમુરઃસ્થલેન પત્યુર્વિનિમયસંક્રમિતાઙ્ગરાગરાગૈઃ ।
ભૃશમતિશયખેદસમ્પદેવ સ્તનયુગલૈરિતરેતરં નિષણ્ણૈઃ

અતનુકુચભરાનતેન ભૂયઃ શ્રમજનિતાનતિના શરીરકેણ ।
અનુચિતગતિસાદનિઃસહત્વં કલભકરોરુભિરૂરુભિર્દધાનૈઃ

અપગતનવયાવકૈશ્ચિરાય ક્ષિતિગમનેન પુનર્વિતીર્ણરાગૈઃ ।
કથમપિ ચરણોત્પલૈશ્ચલદ્ભિર્ભૃશાવિનિવેશાત્પરસ્પરસ્ય

મુહુરિતિ વનવિભ્રમાભિષઙ્ગાદતમિ તદા નિતરાં નિતમ્બિનીભિઃ ।
મૃદુતરતનવો ઽનલસાઃ પ્રકૃત્યા ચિરમપિ તાઃ કિમુત પ્રયાસભાજઃ

પ્રતમમલઘુમૌક્તકાભમાસીચ્છ્રમજલમુજ્જ્વલગણ્ડમણ્ડલેષુ ।
કઠિનકુચતટાગ્રપાતિ પશ્ચાદથ શતસર્કરતાં જગામ તાસામ્

વિપુલકમપિ યૌવનોદ્ધતાનાં ઘનપુલકોદયકોમલં ચકાશે ।
પરિમલિતમપિ પ્રિયૈઃ પ્રકામં કુચયુગમુજ્જ્વલમેષ કામિનીનામ્

અવિરતકુસુમાવચાયખેદાન્નિહિતભુજાલતયૈકયોપકણ્ઠમ્ ।
વિપુલતરનિરન્તરાલગ્નસ્તનપિહિતપ્રિયવક્ષસા લલમ્બે

અભિમતમભિતઃ કૃતાઙ્ગભઙ્ગા કુચયુગમુન્નતિવિત્તમુન્નમય્ય ।
તનુરભિલષિતં ક્લમચ્છલેન વ્યવૃણુત વેલ્લિતબાહુવલ્લરીકા

હિમલતસદૃશઃ શ્રમોદબિન્દૂનુપનયતા કિલ નૂતનોઢવધ્વાઃ ।
કુચકલશકિશોરકૌ કથઞ્ચિત્તરલતયા તરુણેન પસ્પૃશાતે

ગત્વોદ્રેકં જઘનપુલિને રુદ્ધમધ્યપ્રદેશઃ ક્રમન્નૂરુદ્રુમભુજલતાઃ પૂર્ણનાભીહ્રદાન્તાઃ ।
ઉલ્લઙ્ઘ્યોચ્ચૈઃ કુચતટભુવં પ્લાવયન્ રોકૂપાન્ સ્વેદપૂરો યુવતિસરિતાં વ્યાપ ગણ્ડસ્થલાનિ

પ્રિયકરપરિમાર્ગદઙ્ગનાનાં યદાભૂત્ પુનરધિકતરૈવ સ્વેદતોયોદયશ્રીઃ ।
અથ વપુરભિષેક્તું તાસ્તદામ્ભોભિરીષુર્વનવિહરણખેદમ્લાનમમ્લાનશોભાઃ