Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śiśupālavadha · Chapter 20

20.1

mukhamullasitatrirekhamuccairbhidurabhrūyugabhīṣaṇaṃ dadhānaḥ /
samitāviti vikramānamṛṣyangatabhīrāhvatacedirāṇmurārim

20.2

śitacakranipātasaṃpratīkṣyaṃ vahataḥ skandhagataṃ ca tasya mṛtyum /
abhiśauri ratho 'thanoditāśvaḥ prayayau sārathirūpayā niyatyā

20.3

abhicaidyamagādratho 'pi śaureravaniṃ jāguḍakuṅkumābhitāmraiḥ /
guraneminipīḍanāvadīrṇavyasudehasrutaśoṇitairvilimpan

20.4

sa nirāyataketanāṃśukāntaḥ kalanikvāṇakarālakiṅkiṇīkaḥ /
virarāja ripukṣayapratijñāmukharo muktaśikhaḥ svayaṃ nu mṛtyuḥ

20.5

sajalāmbudharāravānukārī dhvanirāpūritadiṅmukho rathasya /
praguṇīkṛtakekamūrdhvakaṇṭhaiḥ śitikaṇṭhairupakarṇayāmbabhūve

20.6

abhivīkṣya vidarbharājaputrīkucakāśmīrajacihnamacyutoraḥ /
cirasevitayāpi cedirājaḥ sahasāvāpa ruṣā tadaiva yogam

20.7

janitāśaniśabdaśaṅkamuccairdhanurāsphālitamadhvanannṛpeṇa /
capalānilacodyamānakalpakṣayakālāgniśikhānibhasphurajjyam

20.8

samakālamivābhilakṣaṇīyagrahasaṃdhānavikarṣaṇāpavargaiḥ /
atha sābhisāraṃ śaraistarasvī sa tiraskartumupendramadhyavarṣat

20.9

ṛjutāphalayogaśuddhibhājāṃ gurupakṣāśrayiṇāṃ śilīmukhānām /
guṇinā natimāgatena sandhiḥ saha cāpena samañjaso babhūva

20.10

aviṣahyatame kṛtādhikāraṃ vaśinā karmaṇi cedipārthivena /
arasaddhanuruccakaidṛḍhārtiprasabhākarṣaṇavepamānajīvam

20.11

anusantatipātinaḥ paṭutvaṃ dadhataḥ śuddhibhṛto gṛhītapakṣāḥ /
vadanādiva vādino 'tha śabdāḥ kṣitibharturdhanuṣaḥ śarāḥ prasasruḥ

20.12

gavalāsitakānti tasya madhyasthitaghorāyatabāhudaṇḍanāsam /
dadṛśe kupitāntakonnmadbhrūyugabhīmākṛti kārmukaṃ janena

20.13

taḍidujjvalajātarūpapuṅkhaiḥ khamayaḥśyāmamukhairabhidhvanadbhiḥ /
jaladairiva raṃhasā patadbhiḥ pidadhe saṃhatiśālibhiḥ śaraughaiḥ

20.14

śitaśalyamukhāvadīrṇameghakṣaradambhaḥ sphuṭatīvravedanānām /
sravadasrutatīva cakravālaṃ kakubhāmaurṇaviṣuḥ suvarṇapuṅkhāḥ

20.15

amanoramatāṃ yatī janasya kṣaṇamālokapathānnabhaḥ sadāṃ vā /
rurudhe pihitāhimadyutirdhīrviśikhairantaritā cyutā dharitratrī

20.16

vinivāritabhānutāpamekaṃ sakalasyāpi muradviṣo balasya /
śarajālamayaṃ samaṃ samantāduru sadmeva narādhipena tene

20.17

iti cedimahībhṛtā tadānīṃ tadanīkaṃ danusūnusūdanasya /
vayasamiva cakramakriyākaṃ parito 'rodhi vipāṭapañcareṇa

20.18

iṣuvarṣamanekamekavīrastadaripracyutamacyutaḥ pṛṣatkaiḥ /
atha vādikṛtaṃ pramāṇamanyaiḥ prativādīva nirākarotpramāṇaiḥ

20.19

pratikuñcitakūrpareṇa tena śravaṇopāntikanīyamānagavyam /
dhvanati sma dhanurghanāntamattapracurakrauñcaravānukāramuccaiḥ

20.20

urasā vitatena pātitāṃsaḥ sa mayūrāñcitamastakastadānīm /
kṣaṇamālikhito nu sauṣṭhavena sthirapūrvāparamuṣṭirābabhau vā

20.21

dhvanato nitarāṃ rayeṇa gurvyastaḍidākāracaladguṇādasaṃkhyāḥ /
iṣavo dhanuṣaḥ saśabdamāśu nyapatannambudharādivāmbudharāḥ

20.22

śikharonnataniṣṭhurāṃsapīṭhaḥ sthagayannekadigantamāyatāntaḥ /
niravarṇi sakṛtprasārito 'sya kṣitibharteva camūbhirekabāhuḥ

20.23

tamakuṇṭhamukhāḥ suparṇaketoriṣavaḥ kṣiptamiṣuvrajaṃ pareṇa /
vibhidāmanayanta kṛtyapakṣaṃ nṛpaterneturivāyathārthavarṇāḥ

20.24

dayitairiva khaṇḍitā murārerviśikhaiḥ saṃmukhamujjvalāṅgalekhaiḥ /
laghimānamupeyuṣī pṛthivyāṃ viphalā śatruśarāvaliḥ papāta

20.25

pramukhe 'bhihatāśca patravāhāḥ prasabhaṃ mādhavamuktavatsadantaiḥ /
paripūrṇataraṃ bhuvo gatāyāḥ parataḥ kātaravatpratīpamīyuḥ

20.26

itaretaratsannikarṣajanmā galasaṃghaṭṭavikīrṇavisphuliṅgaḥ /
paṭalāni lihanvalāhakānāmapareṣu kṣaṇamajjvalatkṛśānuḥ

20.27

śaradīva śaraśriyā vibhinne vibhunā śatruśilīmukhābhrajāle /
vikasanmukhavārijāḥ prakāmaṃ babhurāśā iva yādavadhvajinyaḥ

20.28

sa divaṃ samacicchadaccharaughaiḥ kṛtatigmadyutimaṇḍalāpalāpaiḥ /
dadṛśe 'tha ca tasya cāpayaṣṭyāmiṣurekaiva janai sakṛdvisṛṣṭā

20.29

bhavati sphuṭamāgato vipakṣānna sapakṣo 'pi hi nirvṛtervidhātā /
śiśupālabalāni kṛṣṇamuktaḥ sutarāṃ tena tatāpa tomaraughaḥ

20.30

guruvegavirāvibhiḥ patatrairiṣavaḥ kāñcanapiṅgalabhāsaḥ /
vinatāsutavattalaṃ bhuvaḥ sma vyathitabhrāntabhujaṅgamaṃ viśanti

20.31

śataśaḥ paruṣāḥ puro viśaṅkaṃ śiśupālena śilīmukhāḥ prayuktāḥ /
paramarmabhido 'pi dānavāreraparādhā iva na vyathāṃ vitenuḥ

20.32

vihitādbhutalokasṛṣṭimāye jamamicchankila māyayā murārau /
bhuvanakṣayakālayoganidre nṛpatiḥ svāpanamastramājahāra

20.33

salilārdravarāhadehanīlo vidadhadbhāskaramarthaśūnyasaṃjñam /
pracalāyatalocanāravindaṃ vidadhe tadbalamandhakāraḥ

20.34

guravo 'pi niṣadya yannidadrurdhanuṣi kṣmāpatayo na vācyametat /
kṣayitāpadi jāgrato 'pi nityaṃ nanu tatraiva hi te 'bhavanniṣaṇṇāḥ

20.35

ślathatāṃ vrajatastathā pareṣāmagaddhāraṇāśaktimujjhataḥ svām /
sugṛhītamapi pramadabhājāṃ manasaḥ śāstramivāmastramagrapāṇeḥ

20.36

ucitasvapano 'pi nīrarāśau svabalāmbhonidhimadhyagastadīnīm /
bhuvanatrayakāryajāgarūkaḥ sa paraṃ tatra paraḥ pumānajāgaḥ

20.37

athasūryarucīva tasya dṛṣṭāvudbhūtkaustubhadarpaṇaṃ gatāyām /
paṭuḥ dhāma tato na cādbhutaṃ tadvibhurindvarkavilocanaḥ kilāsau

20.38

mahataḥ praṇateṣviva prasādaḥ sa maṇeraṃśucayaḥ kakuṃmukheṣu /
vyakasadvikasadvilocanebhyo dadadālokamanāvilaṃ balebhyaḥ

20.39

prakṛtiṃ pratipādukaiśca pādaiścakḷṣe bhānumataḥ punaḥ prasartum /
tamaso 'bhibhavādapāsya mūrcchāmupajīvatsahasaiva jīvalokaḥ

20.40

ghanasaṃtamasairjavena bhūyo yaduyodhairyudhi redhire dviṣantaḥ /
nanu vāridharoparodhamuktaḥ sutarāmuttapate patiḥ prabhāṇām

20.41

vyavahāra ivānṛtābhiyogaṃ timiraṃ nirjitavatyathaprakāśe /
ripurulbaṇabhīmabhogabhājāṃ bhujagānāṃ jananīṃ jajāpa vidyām

20.42

pṛthudarvibhṛtastataḥ phaṇīndrā viṣamāśībhiranārataṃ vamantaḥ /
abhavanyugapadvilolajihvāyugalīḍhobhayasṛkkabhāgamāviḥ

20.43

kṛtakeśaviḍambanairvihāyo vijayaṃ tatkṣaṇamicchubhiśchalena /
amṛtāgrabhuvaḥ pureva pucchaṃ baḍavābharturavāri kādraveyaiḥ

20.44

dadhatastanimānamānapūrvyā babhurakṣiśravaso mukhe viśālāḥ /
bharatajñakavipraṇītakāvyagrathitāṅkā iva nāṭakaprapañcāḥ

20.45

saviṣaśvasanoddhatorudhūmavyavadhimlānamarīci pannagānām /
uparāgavateva tigmabhāsā vapuraudumbaramaṇḍalābhamūhe

20.46

śikhipicchakṛtadhvajāvacūḍakṣaṇasāśaṅkavivartamānabhogāḥ /
yamapāśavadāśubandhanāya nyapatanvṛṣṇigaṇeṣu lelihānāḥ

20.47

pṛthuvāridhivīcimaṇḍalāntarvilasatphenavitānapāṇḍurāṇi /
dadhati sma bhujaṅgamāṅgamadhye navanirmokaruciṃ dhvajāṃśukāni

20.48

kṛtamaṇḍalabandhamullasadbhiḥ śirasi pratyurasaṃ vilambamānaiḥ /
vyarucajjanatā bhujaṅgabhogairdalitendīvaramālabhāriṇīva

20.49

pariveṣṭitamūrtayaśca mūlāduragairāśirasaḥ saratnapuṣpaiḥ /
dadhurāyatavalliveṣṭitānāmupamānaṃ manujā mahīruhāṇām

20.50

bahulāñjanapaṅkapaṭṭanīladyutayo dehamitastataḥ śramantaḥ /
dadhire phaṇinasturaṅgameṣu sphuṭapalyāṇanibaddhavardhralīlām

20.51

prasṛtaṃ rabhasādayobhinīlā pratipadaṃ parito 'bhiveṣṭayantī /
tanurāyatiśālinī mahāhergajamanduriva niścalaṃ cakāra

20.52

atha sasmitavīkṣitādavajñācalitaikonnamitabhru mādhavena /
nijaketuśiraḥśritaḥ suparṇādudapaptannayutāni pakṣirājām

20.53

drutahemarucaḥ khagāḥ khagendrādalaghūdīritanādamutpatantaḥ /
kṣaṇamaikṣiṣatoccakaiścamūbhirjvalataḥ saptaruceriva sphuliṅgāḥ

20.54

upamānamalābhi lolapakṣakṣaṇavikṣiptamahāmbuvāhamatsyaiḥ /
gaganārṇavamantarāsumeroḥ kulajānāṃ garuḍairilādharāṇām

20.55

patatāṃ paritaḥ parisphuradbhiḥ paripiṅgīkṛtadiṅmukhairmayūkhaiḥ /
sutarāmabhavadaddurīkṣyabimbastapanastatkiraṇairivātmadarśaḥ

20.56

dadhurambudhimanthanādrimanthabhramaṇāyastaphaṇīndrapittajānām /
rucamullasamānavainateyadyutibhinnāḥ phaṇabhāriṇo maṇīnām

20.57

abhitaḥ kṣubhitāmburāśidhīradhvanirākṛṣṭasamūlapādapaughaḥ /
janayannabhavadyugāntaśaṅkāmanilo nāgavipakṣapakṣajanmā

20.58

pracalatpatagendrapatravātaprasabhonmūlitaśailadattamārgaiḥ /
bhayavihvalamāśu dandaśūkairvivaśairāviviśe svameva dhāma

20.59

khacaraiḥ kṣayamakṣaye 'hisainye sukṛtairduṣkṛtavattadopanīte /
ayugāciriva jvalanruṣātho ripuraudarciṣamājuhāva mantram

20.60

sahasā dadhaduddhatāṭṭahāsaśriyamuttrāsitajantunā svanena /
viyatāyatahetibāhuruccairatha vetāla ivotpapāta vahniḥ

20.61

calitoddhatadhūmaketano 'sau rabhasādambararohirohitāśvaḥ /
drutamārutasārathiḥ śikhāvānkanakasyandanasundaraścacāla

20.62

jvaladambarakoṭarāntarālaṃ bahulārdrāmbudapatrabaddhadhūmam /
paridīpitadīrghakāṣṭhamuccaistaruvadviśvamuvoṣa jātavedāḥ

20.63

gurutāpaviśuṣyadambuśubhrāḥ kṣaṇamālagnakṛśānutāmrabhāsaḥ /
svamasāratayā maṣībhavantaḥ punarākāramavāpurāmbuvāhāḥ

20.64

jvalitānalalolapallavāntāḥ sphuradaṣṭāpadapatrapītabhāsaḥ /
kṣaṇamātrabhavāmabhāvakāle sutarāmāpurivāyatiṃ patākāḥ

20.65

nikhilāmiti kurvataścirāyadrutacāmīkaracārutāmiva dyām /
pratighātasamarthamastramagneratha meghaṅkaramasmaranmurāriḥ

20.66

caturambudhigarbhadhīrakukṣervapuṣaḥ sandhiṣu līnasarvasindhoḥ /
udaguḥ salilātmanastridhāmno jalavāhāvalayaḥ śiroruhebhyaḥ

20.67

kakubhaḥ kṛtanādamāstṛṇantastirayantaḥ paṭalāni bhānubhāsam /
udanaṃsiṣurabhramabhrasaṅghāḥ sapadi śyāmalimānamānayantaḥ

20.68

tapanīyanikarṣarājigaurasphuraduttālataḍicchaṭāṭṭahāsam /
anubaddhasamuddhatāmbuvāhadhvanitāḍambaramambaraṃ babhūva

20.69

savituḥ paribhāvukairmarīcīnacirābhyaktamataṅgajāṅgabhābhiḥ /
jaladairabhitaḥ sphuradbhiruccairvidadhe ketanateva dhūmaketoḥ

20.70

jvalataḥ śamanāya citrabhānoḥ pralayāplāvamivābhidarśayantaḥ /
vavṛṣurvṛṣanādino nadīnāṃ prataṭāropitavāri vārivāhāḥ

20.71

madhurairapi bhūyasā sa medhyaiḥ prathamaṃ pratyuta vāribhirdidīpe /
pavamānasakhastataḥ krameṇa praṇayakrodha ivāśamadvivādaiḥ

20.72

paritaḥ prasabhena nīyamānaḥ śaravarṣairavasāyamāśrayāśaḥ /
prabaleṣu kṛtī cakāra vidyudvyapadeśena ghaneṣvanupraveśam

20.73

prayataḥ praśamaṃ hutāśanasya kvacidālakṣyata muktamūlamarciḥ /
balabhitprahitāyudhābhighātāttruṭitaṃ patripaterivaikapatram

20.74

vyagamansahasā diśāṃ mukhebhyaḥ śamayitvā śikhināṅghanāghanaughāḥ /
upakṛtyanisargataḥ pareṣāmuparodhaṃ na hi kurvate mahāntaḥ

20.75

kṛtadāhamudarciṣaḥ śikhābhiḥ pariṣiktaṃ muhurambhasā navena /
vihitāmbudharavraṇaṃ prapede gaganaṃ tāpitapāyitāsilakṣmīm

20.76

iti narapatirastraṃ yadyadāviścakāra prakupita iva rogaḥ kṣiprakārī vikāram /
bhiṣagiva gurudoṣacchedinopakrameṇa kramavidatha murāriḥ pratyahaṃstattadāśu

20.77

śuddhiṃ gatairapi parāmṛjubhirviditvā bāṇairajayyamavighaṭṭitamarmabhistam /
marmātigairanṛjubhirnitarāmaśuddhair vāksāyakairatha tutoda tadā vipakṣaḥ

20.78

rāhustrīstanayorakāri sahasā yenāślathāliṅganavyāpāraikavinodadurlalitayoḥ kārkaśyalakṣmīrvṛthā /
tenākrośata eva tasya murajittatkālalolānalajvālāpallavitena mūrdhavikalaṃ cakreṇa cakre vapuḥ

20.79

śriyā juṣṭaṃ divyaiḥ sapaṭaharavairanvitaṃ puṣpavarṣair vapuṣṭacaidyasya kṣaṇamṛṣigaṇaiḥ stūyamānaṃ nirīya /
prakāśenākāśe dinakarakarānvikṣipadvismitākṣair narendrairaupendraṃ vapuratha viśaddhāma vīkṣāṃbabhūve

Original text: Śiśupālavadha · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc