Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shukla Yajurveda · Chapter p6

vedapārāyaṇavidhiḥ/
śrīvedapuruṣāya namaḥ // sthaṇḍilaṃ kalpayitvāgnimupasamādhāya saṃparistīryājyenaitābhyo devatābhyo juhoti agnaye somāyendrāya viśvebhyodevebhyaḥ ṛṣibhya ṛgbhyo yajurbhyaḥ sāmabhyaḥ śraddhāyai prajñāyai medhāyai dhāraṇāyai śriyai hriyai sāvitryai savitre prajāpataye kāṇḍaṛṣaye somāya kāṇḍaṛṣaye agnaye kāṇḍaṛṣaye viśvebhyodevebhyaḥ kāṇḍaṛṣibhyaḥ saṃhitābhyo devatābhya upaniṣadbhyo yājñikībhyo devatābhya upaniṣadbhyo vāruṇībhyo devatābhya upaniṣadbhyo havyavāhāya viśvebhya ṛggaṇebhyo'numatyai sviṣṭakṛte ca pṛthaksvāhākāreṇa hutvā vyāhṛtibhiśca punaḥ pariṣiñcati / samāpte caitā yajuṣā tarpayati / evamṛgvedasya kāṇḍarṣyādivarjyamāsviṣṭakṛtasteṣāṃ sthāne śatarcibhyo mādhyamebhyo gṛtsamadāya viśvāmitrāya vāmadevāyā'traye bharadvājāya jāmadagnyāya gautamāya vasiṣṭhāya pragāthebhyaḥ pāvamānībhyo devatābhyaḥ kṣudrasūktebhyo mahāsūktebhyo mahānāmnībhya iti / tato vedādimārabhya saṃtatamadhīyītetyāha bhagavānbaudhāyanaḥ / iti vedapārāyaṇopakramavidhiḥ // // atha vedapārāyaṇe kalaśapratiṣṭhāpanādiprakāraḥ // tīrthe devālaye gehe praśaste supariṣkṛte / kalaśaṃ sudṛḍhaṃ tatra sunirṇiktaṃ(१) vibhūṣitam / puṣpapallavamālābhiścandanaiḥ kuṅkumādibhiḥ / mṛttikābhiśca saṃmiśravedimadhye nyasettataḥ / pañcāśadbhiḥ, kuśaiḥ kāryoṃ brahmā paścānmukhasthitaḥ / snāpitaḥ sthāpitaḥ kumbhe caturbāhuścaturmukhaḥ / vatsajānvākṛtiṃ daṇḍamuttarāgraiḥ kuśaiḥ kṛtam / brahmopadhāne dattvā taṃ tataḥ svastyayanaṃ paṭhet / pratiṣṭhāṃ kārayetpaścātpūjādravyamathocyate / yajñopavītanaivedyavastracandakuṅkumaiḥ / sragdhūpadīpatāmbūlairakṣataiśca pitāmaham / brahmajajñānamiti vā gāyatryā vā prapūjayet / upadhyāyaśca saṃpūjyo yathāpāṭhaṃ paṭhettataḥ / iti vedapārāyaṇe kalaśapratiṣṭhāpanādiprakāraḥ //
anaśnatpārāyaṇavidhiḥ/
śrīḥ// athāto'naśnatpārāyaṇavidhiṃ vyākhyāsyāma āsamāpternāśnīyāt yathāśakti vāpaḥ payaḥ phalānyodanaṃ vā haviṣyamalpaṃ bhuktvā tadā śeṣamadhīyīta / grāmātprācīmudīcīṃ vā diśamupagamyāgnimupasamādhāya paristīryedhmaṃ pradāyājyenaitābhyo devatābhyo juhoti agnaye somāyendrāya prajāpataye bṛhaspataye viśvebhyo devebhyo brahmaṇe ṛṣibhya ṛgbhyo yajurbhyaḥ śraddhāyai medhāyai prajñāyai dhāraṇāyai sadasaspataye anumataye śriyai hriyai sāvitryai savitre prajāpataye kāṇḍaṛṣaye somāya kāṇḍaṛṣaye viśvebhyodevebhyaḥ kāṇḍaṛṣibhyaḥ saṃhitābhyo devatābhya upaniṣadbhyo yājñikībhyo devatābhya upaniṣadbhyo vāruṇībhyo devatābhya upaniṣadbhyo havyavāhāya viśvebhya ṛggaṇebhya anumatyai sviṣṭakṛte ca pṛthak svāhākāreṇa hutvā vyāhṛtibhiśca punaḥ pariṣiñcati / samāpte caitā yajuṣā tarpayati / evamṛgvedināṃ kāṇḍarṣyādivarjamāsviṣṭakṛtasteṣāṃ sthāne śatarcibhyo mādhyamebhyo gṛtsamadāya viśvāmitrāya vāmadevāyātraye bharadvājāya jāmadagnyāya gautamāya vasiṣṭhāya pragāthebhyaḥ pāvamānibhyaḥ kṣudrasūktebhyo mahānāmnībhya iti / tato vedādimārabhya saṃtatamadhīyīta nāsyāntarānadhyāyo nāsyāntarā jananamaraṇe aśucī nāntarā vyāharennāntarā viramedyāvantamadhīyīta / yadyantarā viramettrīnprāṇāyāmānāyamya praṇavaṃ vā praṇidhāya yāvatkālamadhīyīta / tataḥ sarvaṃ niśo niśāntaraṃ saṃgrāmāraṇyasalilaṃ pralopya paridadhyāt / ādāvante ca brāhmaṇabhojanaṃ dakṣiṇādānaṃ ca dadyāt / parātena vidhinā vedamadhīyīta sa tataḥ pūto vedo bhavati manaḥśuddhaśca bhavati dvābhyāṃ pārāyaṇābhyāṃ ṛgbhiśca bhojana ihādhīte anṛtebhyaḥ pramucyate tribhirbahubhyaḥ pātakopapātakebhyaḥ śūdrāyāṃ retaḥsiktvā gaṅgāsu nimajjaṃśca bhavati / caturthyaḥ śūdrānnabhojanāttatsevanāttatstrīsevanāca pañcabhirayājyayājanātpūto bhavati / agrāhyagrahaṇādgrāhyāgrahaṇādabhyāsopāsanācca ṣaḍbhirbrāhmaṇasya lohitakaraṇātstrīlohitakaraṇātpaśuhananātsuvarṇasteyātpatisaṃprayogācca saptabhiḥ prājāpatyānāṃ hīnācaraṇāt / yajñopavedhanācca aṣṭabhiścāndrāyaṇasyāntarānācaraṇādgurutalpagamanādrajasvalāgamanācca navabhiḥ surāpānācca daśabhiraśrotriyayājanāt asomapānāt anyāyataśca ekādaśabhirbrāhmaṇahananādgarbhahananāddvādaśabhiḥ pūrvajanmehajanmakṛtaiḥ sarvaiḥ pāpaiḥ pramucyate svargalokaṃ gacchati pitṝnsvargalokaṃ gamayati agniṣṭomādīnkratūnyajati taiḥ kratubhiriṣṭaṃ bhavati / vedādhyāyī sadaiva syādyathā hi satyavākśuciḥ/ yaṃ yaṃ kāmayate kāmaṃ taṃ taṃ vedena sādhayet / asādhyaṃ nāsti yatkiṃcidbrahmaṇo hi phalaṃ mahat brahmaṇo hi phalaṃ mahaditi / samāptau yajuṣā tarpayatīti / vedapārāyaṇe samāpte etā devatāḥ pūrvoktā agnisomādyāyajuṣā tarpayati yajurvedapārāyaṇe tasya vedasya prādhānyamucyate / athavā bhūrādivyāhṛticatuṣṭayātmakaṃ yajuḥśabdena gṛhyate tenaitaduktaṃ bhavati / bhūrdevāṃstarpayāmītyanena prakāreṇa tarpayitvā agnisomādīṃstarpayediti / nāsyāntarā
jananamaraṇe aśucī iti / nāśucihetubhūte ityarthaḥ / nāntarā vyāharediti/ upakrāntavedapārāyaṇamadhye na vyāharennādhyāpayet tathā laukikavacanamapi na brūyāt / vihitaṃ nityanaimittikaṃ karmānupayuktvā vaktiṃ na kuryādityarthaḥ / niśoniśāntaraṃ saṃgrāmāraṇyasalilaṃ lopya paridadhyāditi lopya chittvā parihārya varjayitvetyartha iti yāvat / paridhyāt samāpayet/ niśāntaraṃ niśīthaḥ saṃdhyā vā / salilaṃ vṛṣṭirudakasamīpabhūmikā vā / niśādikālāndeśāṃśca varjayitvā samāpayedityarthaḥ / satataḥ pūto vedo bhavatīti / vedo bhavati vedātmako bhavati utkṛṣṭajñānavānbhavedityarthaḥ / dvābhyāṃ pārāyaṇābhyāṃ ṛgbhiśceti / ṛgbhiḥ pāvamānībhiḥ pārāyaṇadvayaṃ pāvamānyaśca militvoktaphalāya kalpyete ityarthaḥ / evamuttaratra pārāyaṇatrayaṃ gaṅgāsnānaṃ ca militvā sādhanam / nimajjaṃśca bhavati pūto bhavatītyarthaḥ / prājāpatyānācaraṇaṃ prakrāntaprājāpatyānāmananuṣṭhānaṃ evaṃ cāndrāyaṇasthānācaraṇaṃ / yajñopavedhanaṃ yajñavināśaḥ/ ityanaśnatpārāyaṇavidhiḥ //
----
१ nirṇiktaṃ prakṣālitam /
-------

Original text: śuklayajurvedaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc