Shiva Purana · Chapter 7.2
ṛṣaya ūcuḥ
kiṃ tatpāśupataṃ jñānaṃ kathaṃ paśupatiśśivaḥ
kathaṃ dhaumyāgrajaḥ pṛṣṭaḥ kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā
etatsarvaṃ samācakṣva vāyo śaṃkaravigraha
tatsamo na hi vaktāsti trailokyeṣvaparaḥ prabhuḥ
sūta uvāca
ityākarṇya vacasteṣāṃ maharṣīṇāṃ prabhaṃjanaḥ
saṃsmṛtya śivamīśānaṃ pravaktumupacakrame
vāyuruvāca
purā sākṣānmaheśena śrīkaṃṭhākhyena mandare
devyai devena kathitaṃ jñānaṃ pāśupataṃ param
tadeva pṛṣṭaṃ kṛṣṇena viṣṇunā viśvayoninā
paśutvaṃ ca surādīnāṃ patitvaṃ ca śivasya ca
yathopadiṣṭaṃ kṛṣṇāya muninā hyupamanyunā
tathā samāsato vakṣye tacchṛṇudhvamataṃdritāḥ
puropamanyumāsīnaṃ viṣṇuḥkṛṣṇavapurdharaḥ
praṇipatya yathānyāyamidaṃ vacanamabravīt
śrīkṛṣṇa uvāca
bhagavañchrotumicchāmi devyai devena bhāṣitam
divyaṃ pāśupataṃ jñānaṃ vibhūtiṃ vāsya kṛtsnaśaḥ
kathaṃ paśupatirdevaḥ paśavaḥ ke prakīrtitāḥ
kaiḥ pāśaiste nibadhyaṃte vimucyaṃte ca te katham
iti saṃcoditaḥ śrīmānupamanyurmahātmanā
praṇamya devaṃ devīṃ ca prāha puṣṭo yathā tathā
upamanyuruvāca
brahmādyāḥ sthāvarāṃtāśca devadevasya śūlinaḥ
paśavaḥ parikīrtyaṃte saṃsāravaśavartinaḥ
teṣāṃ patitvāddeveśaḥ śivaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ
malamāyādibhiḥ pāśaiḥ sa badhnāti paśūnpatiḥ
sa eva mocakasteṣāṃ bhaktyā samyagupāsitaḥ
caturviṃśatitattvāni māyākarmaguṇā amī
viṣayā iti kathyante pāśā jīvanibandhanāḥ
brahmādistambaparyaṃtān paśūnbaddhvā maheśvaraḥ
pāśairetaiḥ patirdevaḥ kāryaṃ kārayati svakam
tasyājñayā maheśasya prakṛtiḥ puruṣocitām
buddhiṃ prasūte sā buddhirahaṃkāramahaṃkṛtiḥ
indriyāṇi daśaikaṃ ca tanmātrāpañcakaṃ tathā
śāsanāddevadevasya śivasya śivadāyinaḥ
tanmātrāṇyapi tasyaiva śāsanena mahīyasā
mahābhūtānyaśeṣāṇi bhāvayaṃtyanupūrvaśaḥ
brahmādīnāṃ tṛṇāntānāṃ dehināṃ dehasaṃgatim
mahābhūtānyaśeṣāṇi janayaṃti śivājñayā
adhyavasyati vai buddhirahaṃkārobhimanyate
cittaṃ cetayate cāpi manaḥ saṃkalpayatyapi
śrotrādīni ca gṛhṇanti śabdādīnviṣayān pṛthak
svāneva nānyāndevasya divyenājñābalena vai
vāgādīnyapi yānyāsaṃstāni karmendriyāṇi ca
yathā svaṃ karma kurvanti nānyatkiṃcicchivājñayā
śabdādayopi gṛhyaṃte kriyante vacanādayaḥ
avilaṃghyā hi sarveṣāmājñā śaṃbhorgarīyasī
avakāśamaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ saṃprayacchati
ākāśaḥ parameśasya śāsanādeva sarvagaḥ
prāṇādyaiśca tathā nāmabhedairaṃtarbahirjagat
bibharti sarvaṃ śarvasya śāsanena prabhañjanaḥ
havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi
pākādyaṃ ca karotyagniḥ parameśvaraśāsanāt
saṃjīvanādyaṃ sarvasya kurvatyāpastadājñayā
viśvambharā jagannityaṃ dhatte viśveśvarājñayā
devānpātyasurān haṃti trilokamabhirakṣati
ājñayā tasya devendraḥ sarvairdevairalaṃghyayā
ādhipatyamapāṃ nityaṃ kurute varuṇassadā
pāśairbadhnāti ca yathā daṃḍyāṃstasyaiva śāsanāt
dadāti nityaṃ yakṣendro draviṇaṃ draviṇeśvaraḥ
puṇyānurūpaṃ bhūtebhyaḥ puruṣasyānuśāsanāt
karoti saṃpadaḥ śaśvajjñānaṃ cāpi sumedhasām
nigrahaṃ cāpyasādhūnāmīśānaśśivaśāsanāt
dhatte tu dharaṇīṃ mūrdhnā śeṣaḥ śivaniyogataḥ
yāmāhustāmasīṃ raudrīṃ mūrtimaṃtakarīṃ hareḥ
sṛjatyaśeṣamīśasya śāsanāccaturānanaḥ
anyābhirmūrtibhiḥ svābhiḥ pāti cāṃte nihanti ca
viṣṇuḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt
sṛjate trasate cāpi svakābhistanubhistribhiḥ
haratyaṃte jagatsarvaṃ harastasyaiva śāsanāt
sṛjatyapi ca viśvātmā tridhā bhinnastu rakṣati
kālaḥ karoti sakalaṃ kālassaṃharati prajāḥ
kālaḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt
tribhiraṃśairjagadbibhrattejobhirvṛṣṭimādiśan
divi varṣatyasau bhānurdevadevasya śāsanāt
puṣṇātyoṣadhijātāni bhūtānyāhlādayatyapi
devaiśca pīyate caṃdraścandrabhūṣaṇaśāsanāt
ādityā vasavo rudrā aśvinau marutastathā
khecarā ṛṣayassiddhā bhogino manujā mṛgāḥ
paśavaḥ pakṣiṇaścaiva kīṭādyāḥ sthāvarāṇi ca
nadyassamudrā girayaḥ kānanāni sarāṃsi ca
vedāḥ sāṃgāśca śāstrāṇi maṃtrastomamakhādayaḥ
kālāgnyādiśivāṃtāni bhuvanāni sahādhipaiḥ
brahmāṃḍānyapyasaṃkhyāni teṣāmāvaraṇāni ca
vartamānānyatītāni bhaviṣyantyapi kṛtsnaśaḥ
diśaśca vidiśaścaiva kālabhedāḥ kalādayaḥ
yacca kiṃcijjagatyasmin dṛśyate śrūyate 'pi vā
tatsarvaṃ śaṃkarasyājñā balena samadhiṣṭhitam
ājñābalāttasya dharā sthiteha dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ
jyotirgaṇāḥ śakramukhāśca devāḥ sthiraṃ ciraṃ vā cidacidyadasti
upamanyuruvāca
atyāścaryamidaṃ kṛṣṇa śaṃbhoramitakarmaṇaḥ
ājñākṛtaṃ śṛṇuṣvaitacchrutaṃ śrutimukhe mayā
purā kila surāḥ seṃdrā vivadaṃtaḥ parasparam
asurānsamare jitvā jetāhamahamityuta
tadā maheśvarasteṣāṃ madhyato varaveṣadhṛk
svalakṣaṇairvihīnāṃgaḥ svayaṃ yakṣa ivābhavat
sa tānāha surānekaṃ tṛṇamādāya bhūtale
ya etadvikṛtaṃ kartuṃ kṣamate sa tu daityajit
yakṣasya vacanaṃ śrutvā vajrapāṇiḥ śacīpatiḥ
kiṃcitkruddho vihasyainaṃ tṛṇamādātumudyataḥ
na tattṛṇamupadātuṃ manasāpi ca śakyate
yathā tathāpi tacchettuṃ vajraṃ vajradharo 'sṛjat
tadvajraṃ nijavajreṇa saṃsṛṣṭamiva sarvataḥ
tṛṇenābhihataṃ tena tiryagagraṃ papāta ha
tataścānye susaṃrabdhā lokapālā mahābalāḥ
sasṛjustṛṇamuddiśya svāyudhāni sahasraśaḥ
prajajjvāla mahāvahniḥ pracaṃḍaḥ pavano vavau
pravṛddho 'pāṃpatiryadvatpralaye samupasthite
evaṃ devaissamārabdhaṃ tṛṇamuddiśya yatnataḥ
vyarthamāsīdaho kṛṣṇa yakṣasyātmabalena vai
tadāha yakṣaṃ deveṃdraḥ ko bhavānityamarṣitaḥ
tatassa paśyatāmeva teṣāmaṃtaradhādatha
tadaṃtare haimavatī devī divyavibhūṣaṇā
āvirāsīnnabhoraṃge śobhamānā śucismitā
tāṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭā devāḥ śakrapurogamāḥ
praṇamya yakṣaṃ papracchuḥ ko 'sau yakṣo vilakṣaṇaḥ
sā 'bravītsasmitaṃ devī sa yuṣmākamagocaraḥ
tenedaṃ bhramyate cakraṃ saṃsārākhyaṃ carācaram
tenādau kriyate viśvaṃ tena saṃhriyate punaḥ
na tanniyantā kaścitsyāttena sarvaṃ niyamyate
ityuktvā sā mahādevī tatraivāṃtaradhatta vai
devāśca vismitāḥ sarve tāṃ praṇamya divaṃ yayuḥ
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe dvitīyo 'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0