Shiva Purana · Chapter 5.15

vyāsa uvāca //
yenaikena hi dattena sarveṣāṃ prāpyate phalam //
dānānāṃ tanmamākhyā hi mānuṣāṇāṃ hitārthataḥ

sanatkumāra uvāca//
śṛṇu kāleḥ pradattādvai phalaṃ viṃdaṃti mānavāḥ//
ekasmādapi sarveṣāṃ dānānāṃ tadvadāmi te

dānānāmuttamaṃ dānaṃ brahmāṇḍaṃ khalu mānavaiḥ //
dātavyaṃ muktikāmaistu saṃsārottāraṇāya vai

brahmāṃḍe sakalaṃ dattaṃ yatphalaṃ labhate naraḥ //
tadekabhāvādāpnoti saptalokādhipo bhavet

yāvaccandradivākarau nabhasi vai yāvatsthirā medinī
tāvatso'pi naraḥ svabāṃdhavayutassvavargaukasāmokasi//
sarveṣveva manonugeṣu kakubhirbrahmāṇḍadaḥ krīḍate
paścādyāti padaṃ sudurlabhataraṃ devairmude mādhavam

vyāsa uvāca //
bhagavanbrūhi brāhmāṇḍaṃ yatpramāṇaṃ yadātmakam //
yadādhāraṃ yathābhūtaṃ yena me pratyayo bhavet

sanatkumāra uvāca //
mune śṛṇu pravakṣyāmi yadutsedhaṃ tu vistaram //
brahmāṇḍaṃ tattu saṃkṣepācchrutvā pāpātpramucyate

yattatkāraṇamavyaktaṃ vyaktaṃ śivamanāmayam //
tasmātsaṃjāyate brahmā dvidhābhūtāddhi kālataḥ

brāhmāṇḍaṃ sṛjati brahmā caturddaśabhavātmakam //
tadvacmi kramatastāta samāsācchṛṇu yatnataḥ

pātālāni tu saptaiva bhuvanāni tathorddhvataḥ //
ucchrāyo dviguṇastasya jalamadhye sthitasya ca

tasyādhāraḥ sthito nāgassa ca viṣṇuḥ prakīrtitaḥ //
brahmaṇo vacaso hetorbibharti sakalaṃ tvidam

śeṣasyāsya guṇān vaktuṃ na śaktā devadānavāḥ //
yonaṃtaḥ paṭhyate siddhairdevarṣigaṇapūjitaḥ

śiraḥsāhasrayuktassa sarvā vidyotayandiśaḥ //
phaṇāmaṇisahasreṇa svastikāmalabhūṣaṇaḥ

madāghūrṇitanetro'sau sāgniśśveta ivācalaḥ //
sragvī kirīṭī hyābhāti yassadaivaika kuṃḍalaḥ

sāyaṃ gaṃgāpravāheṇa śvetaśailopaśobhitaḥ //
nīlavāsā madodriktaḥ kailāsādririvāparaḥ

lāṃgalāsaktahastāgro bibhranmusalamuttamam//
yo'rcyate nāgakanyābhissvarṇavarṇābhirādarāt

saṃkarṣaṇātmako rudro viṣānalaśikhojjvalaḥ //
kalpāṃte niṣkramante yadvaktrebhyo'gniśikhā muhuḥ //
dagdhvā jagattrayaṃ śāntā bhavaṃtītyanuśuśruma

āste pātālamūlasthassa śeṣaḥ kṣitimaṇḍalam //
bibhratsvapṛṣṭhe bhūteśaśśeṣo'śeṣaguṇārcitaḥ

tasya vīryaprabhāvaśca sākāṃkṣaistridaśairapi //
na hi varṇayituṃ śakyaḥ svarūpaṃ jñātumeva vā

āste kusumamāleva phaṇāmaṇiśilāruṇā //
yasyaiṣā sakalā pṛthvī kastadvīryaṃ vadiṣyati

yadā vijṛmbhate'naṃto madāghūrṇitalocanaḥ //
tadā calati bhūreṣā sādritoyādhikānanā

daśasāhasramekaikaṃ pātālaṃ muni sattama //
atalaṃ vitalaṃ caiva sutalaṃ ca rasātalam

talaṃ talātalaṃ cāgryaṃ pātālaṃ saptamaṃ matam //
bhūmeradhassapta lokā ime jñeyā vicakṣaṇaiḥ

ucchrāyo dviguṇaścaiṣāṃ sarveṣāṃ ratnabhūmayaḥ //
ratnavanto'tha prāsādā bhūmayo hemasaṃbhavāḥ

teṣu dānavadaiteyā nāgānāṃ jātayastathā //
nivasaṃti mahānāgā rākṣasā daityasaṃbhavāḥ

prāha svargasadomadhye pātālānīti nāradaḥ //
svarlokādati ramyāṇi tebhyo'sāvāgato divi

nānābhūṣaṇabhūṣāsu maṇayo yatra suprabhāḥ //
āhlādakāni śubhrāṇi pātālaṃ kena tatsamam

pātāle kasya na prītiritaścetaśca śobhitam //
devadānavakanyābhirvimuktasyābhijāyate

divārkaraśmayo yatra na bhavaṃti vidho niśi //
na śītamātapo yatra maṇitejo'tra kevalam

bhakṣyabhojyānnapānāni bhujyaṃte muditairbhṛśam //
yatra na jāyate kālo gato'pi munisattama

puṃskokilarutaṃ yatra padmāni kamalākarāḥ //
nadyassarāṃsi ramyāṇi hyanyonyavicarāṇi ca

bhūṣaṇānyatiśubhrāṇi gaṃdhāḍhyaṃ cānulepanam //
vīṇāveṇumṛdaṃgānāṃ svanā geyāni ca dvija

daityoragaiśca bhujyaṃte pātāle vai sukhāni ca //
tapasā samavāpnoti dānavaissiddhamānavaiḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ brahmāṇḍakathane pātālalokavarṇanaṃ nāma paṃcadaśo'dhyāyaḥ