Shiva Purana · Chapter 5.1
śrīgaṇeśāya namaḥ //
śrīgaurīśaṃkarābhyāṃ namaḥ //
atha pañcamyumāsaṃhitā prārabhyate //
yo dhatte bhuvanāni sapta guṇavānsraṣṭā rajassaṃśrayassaṃhartā tamasānvito guṇavatīṃ māyāmatītya sthitaḥ //
satyānandamanantabodhamamalaṃ brahmādisaṃjñāspadaṃ nityaṃ sattvasamanvayādadhigataṃ pūrṇaṃ śivaṃ dhīmahi
ṛṣaya ūcuḥ //
sūtasūta mahāprājña vyāsaśiṣyana mo'stu te //
caturthī koṭirudrākhyā śrāvitā saṃhitā tvayā
athomāsaṃhitāntaḥstha nānākhyānasamanvitam //
brūhi śaṃbhoścaritraṃ vai sāmbasya paramātmanaḥ
sūta uvāca //
maharṣayaśśaunakādyāḥ śṛṇuta premataḥ śubham //
śāṃkaraṃ caritaṃ divyaṃ bhuktimuktipradaṃ param
itīdṛśaṃ puṇyapraśnaṃ pṛṣṭavānmunisattamaḥ //
vyāsassanatkumāraṃ vai śaivaṃ saccaritaṃ jagau
// sanatkumāra uvāca //
vāsudevāya yatproktamupamanyumaharṣiṇā //
taducyate mayā vyāsa caritaṃ hi maheśituḥ
purā putrārthamagamatkailāsaṃ śaṃkarālayam //
vasudevasutaḥ kṛṣṇastapastaptuṃ śivasya hi
atropamanyuṃ saṃdṛṣṭvā tapaṃtaṃ śṛṃga uttame //
praṇamya bhaktyā sa muniṃ paryapṛcchatkṛtāñjaliḥ
śrīkṛṣṇa uvāca //
upamanyo mahāprājña śaivapravara sanmate //
putrārthamagamaṃ taptuṃ tapo'tra giriśasya hi
brūhi śaṃkaramāhātmyaṃ sadānandakaraṃ mune //
yacchrutvā bhaktitaḥ kuryyāṃ tapa aiśvaramuttamam
// sanatkumāra uvāca //
iti śrutvā vacastasya vāsudevasya dhīmataḥ //
pratyuvāca prasannātmā hyupamanyussmarañchivam
// upamanyuruvāca //
śṛṇu kṛṣṇa mahāśaiva mahimānaṃ maheśituḥ //
yamadrākṣamahaṃ śaṃbhorbhaktivarddhanamuttamam
tapaḥstho'haṃ samadrākṣaṃ śaṃkaraṃ ca tadāyudhān //
parivāraṃ samastaṃ ca viṣṇvādīnamarādikān
tribhiraṃśaiśśobhamānamajasrasukhamavyayam//
ekapādaṃ mahādaṃṣṭraṃ sajvālakavalairmukhaiḥ
dvisahasramayūkhānāṃ jyotiṣā'tivirājitam //
sarvāstrapravarābādhamanekākṣaṃ sahasrapāt
yaśca kalpāntasamaye viśvaṃ saṃharati dhruvam //
nāvadhyo yasya ca bhavettrailaukye sacarācare
maheśvarabhujotsṛṣṭaṃ trailokyaṃ sacarācaram //
nirdadāha drutaṃ kṛtsnaṃ nimeṣārddhānna saṃśayaḥ
tapaḥstho rudrapārśvasthaṃ dṛṣṭavānahamavyam //
guhyamastraṃ paraṃ cāsya na tulyamadhikaṃ kvacit
yattacchūlamiti khyātaṃ sarvalokeṣu śūlinaḥ //
vijayābhidhamatyugraṃ sarvaśastrāstranāśakam
dārayedyanmahīṃ kṛtsnāṃ śoṣayedyanmahodadhim //
pātayedakhilaṃ jyotiścakraṃ yannātra saṃśayaḥ
yauvanāśvo hato yena māṃdhātā sabalaḥ purā //
cakravartī mahātejāstrailokyavijayo nṛpaḥ
darpāviṣṭo haihayaśca niḥ kṣipto lavaṇāsuraḥ //
śatrughnaṃ nṛpatiṃ yuddhe samāhūya samaṃtataḥ
tasmindaitye vinaṣṭe tu rudrahaste gataṃ tu yat//
tacchūlamiti tīkṣṇāgraṃ saṃtrāsajananaṃ mahat
triśikhāṃ bhṛkuṭīṃ kṛtvā tarjayaṃtamiva sthitam //
vidhūmrānalasaṃkāśaṃ bālasūryamivoditam
sūryya hastamanirddeśyaṃ pāśahastamivāṃtakam//
paraśuṃ tīkṣṇadhāraṃ ca sarpādyaiśca vibhūṣitam
kalpāntadahanākāraṃ tathā puruṣavigraham//
yattadbhārgavarāmasya kṣatriyāntakaraṃ raṇe
rāmo yadbalamāśritya śivadattaśca vai purā //
triḥsaptakṛtvo nakṣatraṃ dadāha hṛṣito muniḥ
sudarśanaṃ tathā cakraṃ sahasravadanaṃ vibhum //
dvisahasrabhujaṃ devamadrākṣaṃ puruṣākṛtim
dvisahasrekṣaṇaṃ dīptaṃ sahasracaraṇākulam //
koṭisūryapratīkāśaṃ trailokyadahanakṣamam
vajraṃ mahojjvalaṃ tīkṣṇaṃ śataparvapranuttamam //
mahādhanuḥ pinākaṃ ca satūṇīraṃ mahādyutim
śaktiṃ khaṅgaṃ ca pāśaṃ ca mahādīptaṃ samāṃkuśam //
gadāṃ ca mahatīṃ divyāmanyānyastrāṇi dṛṣṭavān
tathā ca lokapālānāmastrāṇyetāni yāni ca //
adrākṣaṃ tāni sarvāṇi bhagavadrudrapārśvataḥ
savyadeśe tu devasya brahmā lokapitāmahaḥ //
vimānaṃ divyamāsthāya haṃsayuktaṃ manonugam
vāmapārśve tu tasyaiva śaṃkhacakragadādharaḥ //
vainateyaṃ samāsthāya tathā nārāyaṇaḥ sthitaḥ
svāyaṃbhuvādyā manavo bhṛgvādyā ṛṣayastathā //
śakrādyā devatāścaiva sarva eva samaṃ yayuḥ
skaṃdaśśaktiṃ samādāya mayūrasthassaghaṃṭakaḥ //
devyāssamīpe saṃtasthau dvitīya iva pāvakaḥ
naṃdī śūlaṃ samādāya bhavāgre samavasthitaḥ //
sarvabhūtagaṇāścaivaṃ mātaro vividhāḥ sthitāḥ
te'bhivādya maheśānaṃ parivāryya samaṃtataḥ //
astuvanvividhaiḥ stotrairmahādevaṃ tadā surāḥ
yatkiṃcittu jagatyasmindṛśyate śrūyate'thavā //
tatsarvaṃ bhagavatpārśve nirīkṣyāhaṃ suvismitaḥ
sumahaddhairyyamālaṃbya prāṃjalirvividhaiḥ stavaiḥ//
paramānandasaṃmagno'bhūvaṃ kṛṣṇāhamaddhvare
saṃmukhe śaṃkaraṃ dṛṣṭvā bāṣpagadgadayā girā //
apūjayaṃ suvidhivadahaṃ śraddhāsamanvitaḥ
bhagavānatha suprītaśśaṃkaraḥ parameśvaraḥ //
vāṇyā madhurayā prītyā māmāha prahasanniva
na vicālayituṃ śakyo mayā vipra punaḥ punaḥ //
parīkṣitosi bhadraṃ te bhavānbhaktyānvito dṛḍhaḥ
tasmātte parituṣṭo'smi varaṃ varaya suvrata //
durlabhaṃ sarvadeveṣu nādeyaṃ vidyate tava
sa cāhaṃ tadvacaḥ śrutvā śaṃbhoḥ satpremasaṃyutam//
devaṃ taṃ prāṃjalirbhūtvā'bruvaṃ bhaktānukaṃpinam
// upamanyuruvāca //
bhagavanyadi tuṣṭo'si yadi bhaktiḥ sthirā mayi //
tena satyena me jñānaṃ trikālaviṣayaṃ bhavet
prayaccha bhaktiṃ vipulāṃ tvayi cāvyabhicāriṇīm //
sānvayasyāpi nityaṃ me bhūri kṣīraudanaṃ bhavet
mamāstu tava sānnidhyaṃ nityaṃ caivāśrame vibho //
tava bhakteṣu sakhyaṃ syādanyonyeṣu sadā bhavet
evamukto mayā śaṃbhurvihasya parameśvaraḥ //
kṛpādṛṣṭyā nirīkṣyāśu māṃ sa prāha yadūdvaha
// śrīśiva uvāca //
upamanyo mune tāta varjjitastvaṃ bhaviṣyasi //
jarāmaraṇajairdoṣaissarvakāmānvito bhava
munīnāṃ pūjanīyaśca yaśodhanasamanvitaḥ //
śīlarūpaguṇaiśvaryaṃ matprasādātpadepade
kṣīrodasāgarasyaiva sānnidhyaṃ payasāṃ nidheḥ //
tatra te bhavitā nityaṃ yatrayatrecchase mune
amṛtātmakaṃ tu tatkṣīraṃ yāvatsaṃyāmyate tataḥ //
imaṃ vaivasvataṃ kalpaṃ paśyase bandhubhissaha
tvadgotraṃ cākṣayaṃ cāstu matprasādātsadaiva hi //
sānnidhyamāśrame te'haṃ kariṣyāmi mahāmune
madbhaktistu sthirā cāstu sadā dāsyāmi darśanam //
smṛtaśca bhavatā vatsa priyastvaṃ sarvathā mama
yathākāmasukhaṃ tiṣṭha notkaṇṭhāṃ kartumarhasi //
sarvaṃ prapūrṇatāṃ yātu ciṃtitaṃ nātra saṃśayaḥ
upamanyuruvāca//
evamuktvā sa bhagavānsūryyakoṭisamaprabhaḥ//
mameśāno varāndattvā tatraivāntaradhīyata
evaṃ dṛṣṭo mayā kṛṣṇa parivārasamanvitaḥ //
śaṃkaraḥ parameśāno bhaktimuktipradāyakaḥ
śaṃbhunā parameśena yaduktaṃ tena dhīmatā//
tadavāptaṃ ca me sarvaṃ devadevasamādhinā
pratyakṣaṃ caiva tai jātāngandharvāpsarasastathā//
ṛṣīnvidyādharāṃścaiva paśya siddhānvyavasthitān
paśya vṛkṣānmanoramyānsnigdhapatrānsugaṃdhinaḥ//
sarvartukusumairyuktānsadāpuṣpaphalanvitān
sarvametanmahābāho śaṃkarasya mahātmanaḥ //
prasādāddevadevasya viśvaṃ bhāvasamanvitama
mamāsti tvakhilaṃ jñānaṃ prasādācchūlapāṇinaḥ //
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvaṃ jānāmi tattvataḥ
tamahaṃ dṛṣṭavāndevamapi devāḥ sureśvarāḥ //
yaṃ na paśyaṃtyanārādhya ko'nyo dhanyataro mayā
ṣaḍviṃśakamiti khyātaṃ paraṃ tattvaṃ sanātanam //
evaṃ dhyāyaṃti vidvāṃsau mahatparamamakṣaram
sarva tattvavidhānajñaḥ sarvatattvārthadarśanaḥ //
sa eva bhagavāndevaḥ pradhānapuruṣeśvaraḥ
yo nijāddakṣiṇātpārśvādbrahmāṇaṃ lokakāraṇam//
vāmādapyasṛjadviṣṇuṃ lokarakṣārthamīśvaraḥ
kalpānte caiva saṃprāpte'sṛjadrudraṃ hṛdaḥ prabhuḥ //
tatassamaharatkṛtsnaṃ jagatsthāvarajaṃgamam
yugāṃte sarvabhūtāni saṃvartaka ivānalaḥ //
kālo bhūtvā mahādevo grasamānassa tiṣṭhati
sarvajñassarvabhūtātmā savarbhūtabhavodbhavaḥ //
āste sarvagato devo dṛśyassarvaiśca daivataiḥ
atastvaṃ putralābhāya samārādhaya śaṃkaram //
śīghraṃ prasanno bhavitā śivaste bhaktavatsalaḥ
iti śrīśivamahāpurāṇe paṃcamyāmumāsaṃhitāyāṃ kṛṣṇopamanyusaṃvāde svagativarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0