Shiva Purana · Chapter 2.5.44

sanatkumāra uvāca //
tato hiraṇyākṣasutaḥ kadācitsaṃśrāvito narmayutairmadāṃdhaiḥ//
tairbhrātṛbhissaṃprayuto vihāre kimaṃdha rājyena tavādya kāryam

hiraṇyanetrastu babhūva mūḍhaḥ kalipriyaṃ netravihīnameva //
yo labdhavāṃstvāṃ vikṛtaṃ virūpaṃ ghoraistapobhirgiriśaṃ prasādya

sa tvaṃ na bhāgī khalu rājyakasya kimanyajāto'pi labheta rājyam //
vicāryatāṃ tadbhavataiva nūnaṃ vayaṃ tu tadbhāgina eva satyam

sanatkumāra uvāca //
teṣāṃ tu vākyāni niśamya tāni vicārya buddhyā svayameva dīnaḥ //
tāñchāṃtayitvā vividhairvacobhirgatastvaraṇyaṃ niśi nirjanaṃ tu

varṣāyutaṃ tatra tapaścacāra jajāpa jāpyaṃ vidhṛtaikapādaḥ //
āhārahīno niyamorddhvabāhuḥ karttuṃ na śakyaṃ hi surā surairyat

prajālya vahniṃ sma juhoti gātramāṃsaṃ saraktaṃ khalu varṣamātram //
tīkṣṇena śastreṇa nikṛtya dehātsamaṃtrakaṃ pratyahameva hutvā

snāyvasthiśeṣaṃ kuṇapaṃ tadāsau kṣayaṃ gataṃ śoṇitameva sarvam //
yadāsya māṃsāni na saṃti dehaṃ prakṣeptukāmastu hutāśanāya

tataḥ sa dṛṣṭastridaśālayairjanaiḥ suvismitairbhītiyutaissamastaiḥ //
athāmaraiśśīghrataraṃ prasādito babhūva dhātā nutibhirnuto hi

nivārayitvātha pitāmahastaṃ hyuvāca taṃ cādyavaraṃ vṛṇīṣva //
yasyāptikāmastava sarvaloke sudurlabhaṃ dānava taṃ gṛhāṇa

sa padmayonestu vaco niśamya provāca dīnaḥ praṇatastu daityaḥ //
yairniṣṭhurairme prahṛtaṃ tu rājyaṃ prahrādamukhyā mama saṃtu bhṛtyāḥ

aṃdhasya divyaṃ hi tathāstu cakṣurindrādayo me karadā bhavaṃtu//
mṛtyustu mābhūnmama devadaityagaṃdharvayakṣoragamānuṣebhyaḥ

nārāyaṇādvā ditijendraśatrossarvājjanātsarvamayācca śarvāt//
śrutvā vacastasya sudāruṇaṃ tatsuśaṃkitaḥ padmabhavastamāha

brahmovāca //
daityendra sarvaṃ bhavitā tadetadvināśahetuṃ ca gṛhāṇa kiṃcit //
yasmānna jāto na janiṣyate vā yo na praviṣṭo mukhamaṃtakasya

atyantadīrghaṃ khalu jīvitaṃ tu bhavādṛśāssatpuruṣāstyajaṃtu//
etadvacassānunayaṃ niśamya pitāmahātprāha punastasya daityaḥ

aṃdhaka uvāca//
kālatraye yāśca bhavaṃti nāryaḥ śreṣṭhāśca madhyāśca tathā kaniṣṭhāḥ //
tāsāṃ ca madhye khalu ratnabhūtā mamāpi nityaṃ jananīva kācit

kāyena vācā manasāpyagamyā nārī nṛlokasya ca durlabhāya //
tāṃ kāmayānasya mamāstu nāśo daityendrabhāvādbhagavānsvayaṃbhūḥ

vākyaṃ tadākarṇya sa padmayoniḥ suvismitaśśaṃkarapādapadmamam //
sasmāra saṃprāpya nirdeśamāśu śaṃbhostu taṃ prāha tatoṃdhakaṃ vai

brahmovāca//
yatkāṃkṣase daityavarāstu te vai sarvaṃ bhavatyeva vacassakāmam//
uttiṣṭha daityendra labhasva kāmaṃ sadaiva vīraistu kuruṣva yuddham

śrutvā tadetadvacanaṃ munīśa vidhāturāśu praṇipatya bhaktyā //
lokeśvaraṃ hāṭakanetraputraḥ snāyvasthiśeṣastu tamāha devam

aṃdhaka uvāca //
kathaṃ vibho vairibalaṃ praviśya hyanena dehena karomi yuddham //
snāyvasthiśeṣaṃ kuru māṃsapuṣṭaṃ kareṇa puṇye na ca māṃ spṛśādya

// sanatkumāra uvāca //
śrutvā vacastasya sa padmayoniḥ kareṇa saṃspṛśya ca taccharīram //
gatassurendraissahitaḥ svadhāma saṃpūjyamāno munisiddhasaṃghaiḥ

saṃspṛṣṭamātrassa ca daityarājassaṃpūrṇadeho balavānbabhūva //
saṃjātanetrassubhago babhūva hṛṣṭassvameva nagaraṃ viveśa

utsṛjya rājyaṃ sakalaṃ ca tasmai prahlādamukhyāstvatha dānavendrāḥ //
tamāgataṃ labdhavaraṃ ca matvā bhṛtyā babhūvurvaśa gāstu tasya

tatondhakaḥ svargamagādvijetuṃ senābhiyuktassahabhṛtyavargaḥ //
vijitya lekhānpradhane samastānkarapradaṃ vajradharaṃ cakāra

nāgānsuparṇānvararākṣasāṃśca gaṃdharvayakṣānapi mānuṣāṃstu //
girīndravṛkṣānsamareṣu sarvāṃścatuṣpadaḥ siṃhamukhānvijigye

trailokyametaddhi carācaraṃ vai vaśaṃ cakārātmani saṃniyojya //
sa ??kūlāni sudarśanāni nārīsahasrāṇi bahūni gatvā

rasātale caiva tathā dharāyāṃ triviṣṭape yāḥ pramadāḥ surūpāḥ //
tābhiryuto'nyeṣu saparvateṣu rarāma ramyeṣu nadītaṭeṣu

krīḍāyamānassa tu madhyavartī tāsāṃ praharṣādatha dānavendraḥ //
tatpītaśiṣṭāni pibanpravṛttyai divyāni peyāni sumānuṣāṇi

anyāni divyāni tu yadrasāni phalāni mūlāni sugaṃdhavaṃti //
saṃprāpya yānāni suvāhanāni mayena sṛṣṭāni gṛhottamāni

puṣpārghadhūpānnavilepanaiśca suśobhitānyadbhutadarśanaiśca //
saṃkrīḍamānasya gatāni tasya varṣāyutānīha tathāṃdhakasya

jānāti kiṃcinna śubhaṃ paratra yadātmanassaukhyakaraṃ bhaveddhi //
sadāndhako daityavarassa mūḍho madāṃdhabuddhiḥ kṛtaduṣṭasaṃgaḥ

tataḥ pramattastu sutānpradhānānkutarkavādairabhibhūya sarvān //
cacāra daityaissahito mahātmā vināśayanvaidikasarvadharmān

vedāndvijānvitta madābhibhūto na manyate smāpyamarāngurūṃśca //
reme tathā daivagato hatāyuḥ svasyairahobhirgamayanvayaśca

tataḥ kadācidgatavānsasainyo bahuprayātā pṛthivītale'smin //
anekasaṃkhyā api varṣakoṭyaḥ praharṣito maṃdaraparvataṃ tu

svarṇopamāṃ tatra nirīkṣya śobhāṃ babhrāma sainyaissaha mānamattaḥ //
krīḍārthamāsādya ca taṃ girīndraṃ matiṃ sa vāsāya cakāra mohāt

śubhaṃ dṛḍhaṃ tatra puraṃ sa kṛtvā mudāsthito daityapatiḥ prabhāvāt //
niveśayāmāsa punaḥ krameṇa atyadbhutaṃ mandaraśailasānau

duryodhano vaidhasahastisaṃjñau tanmaṃtriṇau dānavasattamasya //
te vai kadācidgirisusthale hi nārīṃ surūpāṃ dadṛśustrayo'pi

te śīghragā daityavarāstu harṣāddrutaṃ mahādaityapatiṃ sametya //
ūcuryathādṛṣṭamatīva prītyā tathāndhakaṃ vīravaraṃ hi sarve

maṃtriṇaḥ ūcuḥ //
guhāṃtare dhyānanimīlitākṣo daityendra kaścinmuniratra dṛṣṭaḥ //
rūdānvitaścandrakalārddhacūḍaḥ kaṭisthale baddhagajendrakṛttiḥ

nāgendrabhogāvṛtasarvagātraḥ kapālamālābharaṇo jaṭālaḥ //
sa śūlahastaśśaratūṇadhārī mahādhanuṣmānvivṛtākṣasūtraḥ

khaḍgī triśūlī lakuṭī kapardī caturbhujo gauratarākṛtirhi //
bhasmānulipto vilasatsutejāstapasvivaryo'dbhutasarvaveśaḥ

tasyāvidūre puruṣaśca dṛṣṭassa vānaro ghoramukhaḥkarālaḥ //
sarvāyudho rūkṣakaraśca rakṣansthito jaradgovṛṣabhaśca śuklaḥ

tasyopaviṣṭasya tapasvinopi sucārurūpā taruṇī manojñā //
nārī śubhā pārśvagatā hi tasya dṛṣṭā ca kācidbhuvi ratnabhūtā

pravālamuktāmaṇi hemaratnavastrāvṛtā mālyaśubhopagūḍhā //
sā yena dṛṣṭā sa ca dṛṣṭimānsyād dṛṣṭena cānyena kimatra kāryam

mānyā maheśasya ca divyanārī bhāryyā muneḥ puṇyavataḥ priyā sā //
yogyā hi draṣṭuṃ bhavataśca samyagānāyya daityendra suratnabhoktaḥ

// sanatkumāra uvāca //
śrutveti teṣāṃ vacanāni tāni kāmāturo ghūrṇitasarvagātraḥ //
visarjayāmāsa munaissakāśaṃ duryodhanādīnsahasā sa daityaḥ

āsādya te taṃ munimaprameyaṃ bṛhadvrataṃ maṃtrivarā hi tasya //
surājanītipravaṇā munīśa praṇamya taṃ daityanideśamāhuḥ

maṃtriṇa ūcuḥ//
hiraṇyanetrasya suto mahātmā daityādhirājo'ndhakanāmadheyaḥ //
trailokyanātho bhavakṛnnideśādihopaviṣṭo'dya vihāraśālī

tanmaṃtriṇo vai vayamaṃgavīrāstavopakaṃṭhaṃ ca samāgatāḥ smaḥ //
tatpreṣitāstvāṃ yaduvāca tadvai śṛṇuṣva saṃdattamanāstapasvin

tvaṃ kasya putro'si kimarthamatra sukhopaviṣṭo munivarya dhīman //
kasyeyamīdṛktaruṇī surūpā deyā śubhā daityapatermunīndra

kvedaṃ śarīraṃ tava bhasmadigdhaṃ kapālamālābharaṇaṃ virūpam //
tūṇīrasatkārmukabāṇakhaḍgabhuśuṃḍiśūlāśanitomarāṇi

kva jāhnavī puṇyatamā jaṭāgre kvāyaṃ śaśī vā kuṇapāsthikhaṇḍam //
viṣānalo dīrghamukhaḥ kva sarpaḥ kva saṃgamaḥ pīnapayodharāyāḥ

jaradgavārohaṇamapraśastaṃ kṣamāvatastasya na darśanaṃ ca //
saṃdhyāpraṇāmaḥ kvacideṣa dharmaḥ kva bhojanaṃ lokaviruddhametat

prayaccha nārīṃ sama sāntvapūrvaṃ striyā tapaḥ kiṃ kuruṣe vimūḍha //
ayuktametattvayi nānurūpaṃ yasmādahaṃ ratnapatistriloke

vimuṃca śastrāṇi mayādya coktaḥ kuruṣva paścāttava eva śuddham //
ullaṃghya macchāsanamapradhṛṣyaṃ vimokṣyase sarvamidaṃ śarīram

matvāṃdhakaṃ duṣṭamatiṃ pradhāno maheśvaro laukikabhāvaśīlaḥ //
provāca daityaṃ smitapūrvamevamākarṇya sarvaṃ tvatha dūtavākyam

śiva uvāca //
yadyasmi rudrastava kiṃ mayā syātkimarthamevaṃ vadasīti mithyā //
śṛṇu prabhāvaṃ mama daityanātha nyāyyaṃ na vaktuṃ vacanaṃ tvayaivam

nāhaṃ kvacitsvaṃ pitaraṃ smarāmi guhāṃtare ghoramananyacīrṇam //
etadvrataṃ paśupātaṃ carāmi na mātaraṃ tvajñatamo virūpaḥ

amūlametanmayi tu prasiddhaṃ sudustyajaṃ sarvamidaṃ mamāsti //
bhāryā mameyaṃ taruṇī surūpā sarvaṃsahā sarvagatasya siddhiḥ

etarhi yadyadrucitaṃ tavāsti gṛhāṇa tadvai khalu rākṣasa tvam //
etāvaduktvā virarāma śaṃbhustapasviveṣaḥ puratastu teṣām

sanatkumāra uvāca //
gaṃbhīrametadvacanaṃ niśamya te dānavāstaṃ praṇipatya mūrdhnā //
jagmustato daityavarasya sūnuṃ trailokyanāśāya kṛtapratijñam

babhāṣire daityapatiṃ pramattaṃ praṇamya rājānamadīnasattvāḥ //
te tatra sarve jayaśabdapūrvaṃ rudreṇa yattatsmitapūrvamuktam

maṃtriṇa ucuḥ //
niśācaraścaṃcalaśauryadhairyaḥ kva dānavaḥ kṛpaṇassattvahīnaḥ //
krūraḥ kṛtaghnaśca sadaiva pāpī kva dānavaḥ sūryasutādbibheti

rājatvamukto'khiladaityanāthastapasvinā tanmuninā vihasya //
matvā svabuddhyā tṛṇavattrilokaṃ mahaujasā vīravareṇa nūnam

kvāhaṃ ca śastrāṇi ca dāruṇāni mṛtyośca saṃtrāsakaraṃ kva yuddha //
kva vīrako vānaravaktratulyo niśācaro jarasā jarjarāṃgaḥ

kvāyaṃ svarūpaḥ kva ca maṃdabhāgyo balaṃ tvadīyaṃ kva ca vīrudho vā //
śakto'pi cettvaṃ prayatasva yuddhaṃ kartuṃ tadā hyehi kuruṣva kiṃcit

vajrāśanestulyamihāsti śastraṃ bhavādṛśāṃ nāśakaraṃ ca ghoram //
kva te śarīraṃ mṛdupadmatulyaṃ vicārya caivaṃ kuru rocate yat

maṃtriṇa ūcuḥ //
ityevamādīni vacāṃsi bhadraṃ tapasvinoktāni ca dānaveśa//
yuktaṃ na te tena sahātra yuddhaṃ tvāmāha rājansmayamāna eva

vivastuśūnyairbahubhiḥ pralāpairasmābhiruktairyadi budhyase tvam //
tapobhiyuktena tapasvinā vai smartāsi paścānmunivākyametat

// sanatkumāra uvāca // //
tatassa teṣāṃ vacanaṃ niśamya jajvāla roṣeṇa sa maṃdabuddhiḥ //
ājyāvasiktastviva kṛṣṇavartmā satyaṃ hitaṃ tatkuṭilaṃ sutīkṣṇam

gṛhītakhaḍgo varadānamattaḥ pracaṃḍavātānukṛtiṃ ca kurvan //
gaṃtuṃ ca tatra smarabāṇaviddhassamudyato'bhūdvipa rītadevaḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṃḍe aṃdhakagāṇapatyalābhopākhyāne dūtasaṃvādo nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ