Shiva Purana · Chapter 2.5.1

// śrīgaṇeśāya namaḥ //
// śrīgaurīśaṃkarābhyāṃ namaḥ //
// nārada uvāca //
śrutamasmābhirānaṃdapradaṃ caritamuttamam //
gṛhasthasyaiva śaṃbhośca gaṇaskaṃdādisatkatham

idānīṃ brūhi suprītyā caritaṃ varamuttamam //
śaṃkaro hi yathā rudro jaghāna viharankhalān

kathaṃ dadāha bhagavānnagarāṇi suradviṣām //
trīṇyekena ca bāṇena yugapatkena vīryavān

etatsarvaṃ samācakṣva caritaṃ śaśimaulinaḥ //
devarṣisukhadaṃ śaśvanmāyāviharataḥ prabhoḥ

// brahmovāca //
evametatpurā pṛṣṭo vyāsena ṛṣisattamaḥ //
sanatkumāraṃ provāca tadeva kathayāmyaham

sanatkumāra uvāca //
śṛṇu vyāsa mahāprājña caritaṃ śaśimaulinaḥ //
yathā dadāha tripuraṃ bāṇenaikena viśva hṛt

śivātmajena skandena nihate tārakāsure//
tatputrāstu trayo daityāḥ paryatapyanmunīśvara

tārakākhyastu tajjeṣṭho vidyunmālī ca madhyamaḥ //
kamalākṣaḥ kanīyāṃśca sarve tulyabalāssadā

jitendriyāssasannaddhāssaṃyatāssatyavādinaḥ //
dṛḍhacittā mahāvīrā devadrohiṇa eva ca

te tu meruguhāṃ gatvā tapaścakrurmahādbhutam //
trayassarvānsubhogāṃśca vihāya sumanoharān

vasaṃte sarvakāmāṃśca gītavāditranissvanam //
vihāya sotsavaṃ tepustrayaste tārakātmajāḥ

grīṣme sūryaprabhāṃ jitvā dikṣu prajvālya pāvakam //
tanmadhyasaṃsthāḥ siddhyarthaṃ juhuvurhavyamādarāt

mahāpratāpapatitāssarvepyāsan sumūrchitāḥ //
varṣāsu gatasaṃtrāsā vṛṣṭiṃ mūrddhanyadhārayan

śaratkāle prasūtaṃ tu bhojanaṃ tu bubhukṣitāḥ //
ramyaṃ snigdhaṃ sthiraṃ hṛdyaṃ phalaṃ mūlamanuttamam

saṃyamātkṣuttṛṣo jitvā pānānyuccāvacānyapi //
bubhukṣitebhyo dattvā tu bubhūvurupalā iva

saṃsthitāste mahātmāno nirādhārāścaturdiśam //
hemaṃte girimāśritya dhairyeṇa parameṇa tu

tuṣāradehasaṃchannā jalaklinnena vāsasā //
āsādya dehaṃ kṣaumeṇa śiśire toyamadhyagāḥ

anirviṇṇāstatassarve kramaśo'varddhayaṃstapaḥ //
tepustrayaste tatputrā vidhimuddiśya sattamāḥ

tapa ugraṃ samāsthāya niyame parame sthitā //
tapasā karṣayāmāsurdehān svān dānavottamāḥ

varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva padamekaṃ nidhāya ca //
bhūmau sthitvā paraṃ tatra tepuste balavattarāḥ

te sahasraṃ tu varṣāṇāṃ vātabhakṣāssudāruṇāḥ //
tapastepurdurātmānaḥ paraṃ tāpamupāgatāḥ

varṣāṇāṃ tu sahasraṃ vai mastakenāsthitāstathā //
varṣāṇāṃ tu śatenaiva ūrddhvabāhava āsitāḥ

evaṃ duḥkhaṃ paraṃ prāptā durāgrahaparā ime //
īdṛkte saṃsthitā daityā divārātramataṃdritā

evaṃ teṣāṃ gataḥ kālo mahān sutapatāṃ mune //
brahmātmanāṃ tārakāṇāṃ dharmeṇeti matirmama

prādurāsīttato brahmā surāsuragururmahān //
saṃtuṣṭastapasā teṣāṃ varaṃ dātuṃ mahāyaśāḥ

munidevāsuraissārddhaṃ sāṃtvapūrvamidaṃ vacaḥ //
tatastānabravītsarvān sarvabhūtapitāmahaḥ

brahmovāca //
prasanno'smi mahādaityā yuṣmākaṃ tapasā mune //
sarvaṃ dāsyāmi yuṣmabhyaṃ varaṃ brūta yadīpsitam

kimarthaṃ sutapastaptaṃ kathayadhvaṃ suradviṣāṃ //
sarveṣāṃ tapaso dātā sarvakartāsmi sarvadā

sanatkumāra uvāca //
tasya tadvacanaṃ śrutvā śanaiste svātmano gatam //
ūcuḥ prāṃjalayassarve praṇipatya pitāmaham

daityā ūcuḥ //
yadi prasanno deveśa yadi deyo varastvayā //
avadhyatvaṃ ca sarveṣāṃ sarvabhūteṣu dehinaḥ

sthirān kuru jagannātha pāṃtu naḥ paripaṃthinaḥ //
jarārogādayassarve nāsmānmṛtyuragāt kvacit

ajarāścāmarāssarve bhavāma iti no matam //
samṛtyavaḥ kariṣyāmassarvānanyāṃstrilokake

lakṣmyā kiṃ tadvipulayā kiṃ kāryaṃ hi purottamaiḥ //
anyaiśca vipulairbhogaissthānaiśvaryeṇa vā punaḥ

yatraiva mṛtyunā grasto niyataṃ paṃcabhirdinaiḥ //
vyarthaṃ tasyākhilaṃ brahman niścitaṃ na itīva hi

sanatkumāra uvāca //
iti śrutvā vacasteṣāṃ daityānāṃ ca tapasvinām //
pratyuvāca śivaṃ smṛtvā svaprabhuṃ giriśaṃ vidhiḥ

brahmovāca //
nāsti sarvāmaratvaṃ ca nivartadhvamato'surāḥ //
anyaṃ varaṃ vṛṇīdhvaṃ vai yādṛśo vo hi rocate

jāto janiṣyate nūnaṃ jaṃtuḥ kopyasurāḥ kvacit //
ajaraścāmaro loke na bhaviṣyati bhūtale

ṛte tu khaṃḍaparaśoḥ kālakālāddharestathā //
tau dharmādharmaparamāvavyaktau vyaktarūpiṇau

saṃpīḍanāya jagato yadi sa kriyate tapaḥ //
saphalaṃ tadgataṃ vedyaṃ tasmātsuvihitaṃ tapaḥ

tadvicārya svayaṃ buddhyā na śakyaṃ yatsurāsuraiḥ //
durlabhaṃ vā sudussādhyaṃ mṛtyuṃ vaṃcayatānaghāḥ

tatkiṃcinmaraṇe hetuṃ vṛṇīdhvaṃ sattvamāśritāḥ //
yena mṛtyurnaiva vṛto rakṣatastatpṛthak pṛthak

sanatkumāra uvāca //
etadvidhivacaḥ śrutvā muhūrttaṃ dhyānamāsthitāḥ //
procuste ciṃtayitvātha sarvalokapitāmaham

daityā ūcuḥ//
bhagavannāsti no veśma parākramavatāmapi //
adhṛṣyāḥ śātravānāṃ tu yanna vatsyāmahe sukham

purāṇi trīṇi no dehi nirmāyātyadbhutāni hi //
sarvasaṃpatsamṛddhānya pradhṛṣyāṇi divaukasām

vayaṃ purāṇi trīṇyeva samāsthāya mahīmimām//
cariṣyāmo hi lokeśa tvatprasādājjagadguro

tārakākṣastataḥ prāha yadabhedyaṃ surairapi //
karoti viśvakarmā tanmama hemamayaṃ puram

yayāce kamalākṣastu rājataṃ sumahatpuram //
vidyunmālī ca saṃhṛṣṭo vajrāyasamayaṃ mahat

pureṣveteṣu bho brahmannekasthānasthiteṣu ca //
madhyāhnābhijite kāle śītāṃśau puṣpa saṃsthite

uparyuparyadṛṣṭeṣu vyomni līlābhrasaṃsthite //
varṣatsu kālamegheṣu puṣkarāvartanāmasu

tathā varṣasahasrāte sameṣyāmaḥ parasparam //
ekībhāvaṃ gamiṣyaṃti purāṇyetāni nānyathā

sarvadevamayo devassarveṣāṃ me kuhelayā//
asaṃbhave rathe tiṣṭhan sarvopaskaraṇānvite

asaṃbhāvyaikakāṃḍena bhinattu nagarāṇi naḥ //
nirvairaḥ kṛttivāsāstu yosmākamiti nityaśaḥ // ५२ /
vaṃdyaḥ pūjyobhivādyaśca sosmākaṃ nirdahetkatham //
iti cetasi saṃdhāya tādṛśo bhuvi durlabhaḥ

sanatkumāra uvāca //
etacchrutvā vacasteṣāṃ brahmā lokapitāmahaḥ //
evamastīti tān prāha sṛṣṭikartā smarañśivam

ājñāṃ dadau mayasyāpi kutra tvaṃ nagaratrayam //
kāṃcanaṃ rājataṃ caiva āyasaṃ ceti bho maya

ityādiśya mayaṃ brahmā pratyakṣaṃ prāviśaddivam //
teṣāṃ tārakaputrāṇāṃ paśyatāṃ nijadhāma hi

tato mayaśca tapasā cakre dhīraḥ purāṇyatha //
kāṃcanaṃ tārakākṣasya kamalākṣasya rājatam

vidyunmālyāyasaṃ caiva trividhaṃ durgamuttamam //
svarge vyomni ca bhūmau ca kramājjñeyāni tāni vai

datvā tebhyo surebhyaśca purāṇi trīṇi vai mayaḥ //
praviveśa svayaṃ tatra hitakāmaparāyaṇaḥ

evaṃ putratrayaṃ prāpya praviṣṭāstārakātmajāḥ //
bubhujussakalānbhogānmahābalaparākramāḥ

kalpadrumaiśca saṃkīrṇaṃ gajavājisamākulam //
nānāprāsādasaṃkīrṇaṃ maṇijālasamā vṛtam

//
sūryamaṇḍalasaṃkāśairvimānaissarvatomukhaiḥ //
padmarāgamayaiścaiva śobhitaṃ candrasannibhaiḥ

prāsādairgopurairdivyaiḥ kailāsaśikharopamaiḥ //
divyastrījanasaṃkīrṇairgaṃdharvaissiddhacāraṇaiḥ

rudrālayaiḥ pratigṛhamagnihotraiḥ pratiṣṭhitaiḥ //
dvijottamaiśśāstra jñaiśśivabhaktirataissadā

vāpīkūpataḍāgaiśca dīrghikābhissuśobhitam //
udyānavanavṛkṣaiśca svargacyuta guṇottamaiḥ

nadīnadasarinmukhyapuṣkaraiḥ śobhitaṃ sadā //
sarvakāmaphalādyaiścānekairvṛkṣairmanoharam

mattamātaṃgayūthaiśca turaṃgaiśca suśobhanaiḥ //
rathaiśca vividhākāraiśśibikābhiralaṃkṛtam

samayādiśikaiścaiva krīḍāsthānaiḥ pṛthakpṛthak //
vedādhyayanaśālābhirvividhābhiḥ pṛthakpṛthak

adṛṣṭaṃ manasā vācā pāpānvitanaraissadā //
mahātmabhiśśubhācāraiḥ puṇyavadbhiḥ pravīkṣyate

pativratābhiḥ sarvatra pāvitaṃ sthalamuttamam //
patisevanaśīlābhirvimukhābhiḥ kudharmataḥ

daityaśūrairmahābhāgaissadāraissasutairdvijaiḥ //
śrautasmārtārthatattvajñaissvadharmaniratairyutam

vyūḍhoraskairvṛṣaskaṃdhaissāmayuddhadharaissadā//
praśāṃtaiḥ kupitaiścaiva kubjairvāmanakaistathā

nīlotpaladalaprakhyairnīlakuṃcitamūrddhajaiḥ //
mayena rakṣitaissarvaiśśikṣitairyuddhalālasaiḥ

varasamararatairyutaṃ samaṃtādajaśivapūjanayā viśuddhavīryaiḥ //
ravimarutamahendrasaṃnikāśaissuramathanaissudṛḍhaissusevitaṃ yat

śāstravedapurāṇeṣu yeye dharmāḥ prakīrtitāḥ //
śivapriyāssadā devāste dharmāstatra sarvataḥ

evaṃ labdhavarāste tu daiteyāstārakātmajāḥ //
śaivaṃ mayamupāśritya nivasaṃti sma tatra ha

sarvaṃ trailokyamutsārya praviśya nagarāṇi te //
kurvaṃti sma mahadrājyaṃ śivamārgaratāssadā

tato mahān gataḥ kālo vasatāṃ puṇyakarmaṇām //
yathāsukhaṃ yathājoṣaṃ sadrājyaṃ kurvatāṃ mune

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe tripuravadhopākhyāne tripuravarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ