Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shiva Purana · Chapter 1.16

1.16.1

ṛṣaya ūcuḥ /
pārthivapratimāpūjāvidhānaṃ brūhi sattama /
yena pūjāvidhānena sarvābhiṣṭamavāpyate

1.16.2

sūta uvāca /
susādhupṛṣṭaṃ yuṣmābhiḥ sadā sarvārthadāyakam /
sadyo duḥkhasya śamanaṃ śṛṇuta prabravīmi vaḥ

1.16.3

apamṛtyuharaṃ kālamṛtyoścāpi vināśanam /
sadyaḥ kalatraputrādidhanadhānyapradaṃ dvijāḥ

1.16.4

annādibhojyaṃ vastrādisarvamutpadyate yataḥ /
tato mṛdādipratimāpūjābhīṣṭapradā bhuvi

1.16.5

puruṣāṇāṃ ca nārīṇāmadhikārotra niścitam /
nadyāṃ taḍāge kūpe vā jalāṃtarmṛdamāharet

1.16.6

saṃśodhya gaṃdhacūrṇena peṣayitvā sumaṃḍape /
hastena pratimāṃ kuryātkṣīreṇa ca susaṃskṛtām

1.16.7

aṃgapratyaṃgakopetāmāyudhaiśca samanvitām /
padmāsanasthitāṃ kṛtvā pūjayedādareṇa hi

1.16.8

vighneśādityaviṣṇūnāmaṃbāyāśca śivasya ca /
śivasyaśivaliṃgaṃ ca sarvadā pūjayeddvija

1.16.9

ṣoḍaśairupacāraiśca kuryāttatphalasiddhaye /
puṣpeṇa prokṣaṇaṃ kuryādabhiṣekaṃ samaṃtrakam

1.16.1.16.10

śālyannenaiva naivedyaṃ sarvaṃ kuḍavamānataḥ /
gṛhe tu kuḍavaṃ jñeyaṃ mānuṣe prasthamiṣyate

1.16.11

daive prasthatrayaṃ yogyaṃ svayaṃbhoḥ prasthapaṃcakam /
evaṃ pūrṇaphalaṃ vidyādadhikaṃ vai dvayaṃ trayam

1.16.12

sahasrapūjayā satyaṃ satyalokaṃ labheddvijaḥ /
dvādaśāṃgulamāyāmaṃ dviguṇaṃ ca tato'dhikam

1.16.13

pramāṇamaṃgulasyaikaṃ tadūrdhvaṃ paṃcakatrayam /
ayodārukṛtaṃ pātraṃ śivamityucyate budhaiḥ

1.16.14

tadaṣṭabhāgaḥ prasthaḥ syāttaccatuḥkuḍavaṃ matam /
daśaprasthaṃ śataprasthaṃ sahasraprasthameva ca

1.16.15

jalatailādigaṃdhānāṃ yathāyogyaṃ ca mānataḥ /
mānuṣārṣasvayaṃbhūnāṃ mahāpūjeti kathyate

1.16.2.2.5

abhiṣekādātmaśuddhirgaṃdhātpuṇyamavāpyate /
āyustṛptiśca naivedyāddhūpādarthamavāpyate १६* tu. maṇḍalabrāhmaṇopaniṣat

1.16.17

dīpājjñānamavāpnoti tāṃbūlādbhogamāpnuyāt /
tasmātsnānādikaṃ ṣaṭkaṃ prayatnena prasādhayet

1.16.18

namaskāro japaścaiva sarvābhīṣṭapradāvubhau /
pūjānte ca sadākāryau bhogamokṣārthibhirnaraiḥ

1.16.19

saṃpūjya manasā pūrvaṃ kuryāttattatsadā naraḥ /
devānāṃ pūjayā caiva tattallokamavāpnuyāt

1.16.1.16.20

tadavāṃtaraloke ca yatheṣṭaṃ bhogyamāpyate /
tadviśeṣānpravakṣyāmi śṛṇuta śraddhayā dvijāḥ

1.16.21

vighneśapūjayā samyagbhūrloke'bhīṣṭamāpnuyāt /
śukravāre caturthyāṃ ca site śrāvaṇabhādra ke

1.16.22

bhiṣagṛkṣe dhanurmāse vighneśaṃ vidhivadyajet /
śataṃ pūjāsahasraṃ vā tatsaṃkhyākadinairvrajet

1.16.23

devāgniśraddhayā nityaṃ putradaṃ ceṣṭadaṃ nṛṇām /
sarvapāpapraśamanaṃ tattadduritanāśanam

1.16.24

vārapūjāṃśivādīnāmātmaśuddhipradāṃ viduḥ /
tithinakṣatrayogānāmādhāraṃ sārvakāmikam

1.16.25

tathā bṛddhikṣayābhāvātpūrṇabrahmātmakaṃ viduḥ /
udayādudayaṃ vāro brahmaprabhṛti karmaṇām

1.16.26

tithyādau devapūjā hi pūrṇabhogapradā nṛṇām /
pūrvabhāgaḥ pitṛ-ṇāṃ tu niśi yuktaḥ praśasyate

1.16.27

parabhāgastu devānāṃ divā yuktaḥ praśasyate /
udayavyāpinī grāhyā madhyāhne yadi sā tithiḥ

1.16.28

devakārye tathā grāhyāsthiti ṛkṣādikāḥ śubhāḥ /
samyagvicārya vārādīnkuryātpūjājapādikam

1.16.29

pūjāryate hyaneneti vedeṣvarthasya yojanā /
pūrṇabhogaphalasiddhiśca jāyate tena karmaṇā

1.16.1.16.30

manobhāvāṃstathā jñānamiṣṭabhogārthayojanāt /
pūjāśabdartha evaṃ hi viśruto lokavedayoḥ

1.16.31

nityanaimittikaṃ kālātsadyaḥ kāmye svanuṣṭhite /
nityaṃ māsaṃ ca pakṣaṃ ca varṣaṃ caiva yathākramam

1.16.32

tattatkarmaphalaprāptistādṛkpāpakṣayaḥ kramāt /
mahāgaṇapateḥ pūjā caturthyāṃ kṛṣṇapakṣake

1.16.33

pakṣapāpakṣayakarī pakṣabhogaphalapradā /
caitre caturthyāṃ pūjā ca kṛtā māsaphalapradā

1.16.34

varṣabhogapradā jñeyā kṛtā vai siṃhabhādra ke /
śravaṇyādityavāre ca saptamyāṃ hastabhe dine

1.16.35

māghaśukle ca saptamyāmādityayajanaṃ caret /
jyeṣṭhabhādra kasaumye ca dvādaśyāṃ śravarṇakṣake

1.16.36

dvādaśyāṃ viṣṇuyajanamiṣṭaṃsaṃpatkaraṃ viduḥ /
śrāvaṇe viṣṇuyajanamiṣṭārogyapradaṃ bhavet

1.16.37

gavādīndvādaśānarthānsāṃgāndatvā tu yatphalam /
tatphalaṃ samavāpnoti dvādaśyāṃ viṣṇutarpaṇāt

1.16.38

dvādaśyāṃ dvādaśānviprānviṣṇordvādaśanāmataḥ /
ṣoḍaśairupacāraiśca yajettatprītimāpnuyāt

1.16.39

evaṃ ca sarvadevānāṃ tattaddvādaśanāmakaiḥ /
dvādaśabrahmayajanaṃ tattatprītikaraṃ bhavet

1.16.1.16.40

karkaṭe somavāre ca navamyāṃ mṛgaśīrṣake /
aṃbāṃ yajedbhūtikāmaḥ sarvabhogaphalapradām

1.16.41

āśvayukchuklanavamī sarvābhīṣṭaphalapradā /
ādivāre caturdaśyāṃ kṛṣṇapakṣe viśeṣataḥ

1.16.42

ārdrāyāṃ ca mahārdrāyāṃ śivapūjā viśiṣyate /
māghakṛṣṇacaturdaśyāṃ sarvābhīṣṭaphalapradā

1.16.43

āyuṣkarī mṛtyuharā sarvasiddhikarī nṛṇām /
jyeṣṭhamāse mahārdrāyāṃ caturdaśīdinepi ca

1.16.44

mārgaśīrṣārdrakāyāṃ vā ṣoḍaśairupacārakaiḥ /
tattanmūrtiśivaṃ pūjya tasya vai pādadarśanam

1.16.45

śivasya yajanaṃ jñeyaṃ bhogamokṣapradaṃ nṛṇām /
vārādidevayajanaṃ kārtike hi viśiṣyate

1.16.46

kārtike māsi saṃprāpte sarvāndevānyajedbudhaḥ /
dānena tapasā homairjapena niyamena ca

1.16.47

ṣoḍaśairupacāraiśca pratimā vipramaṃtrakaiḥ /
brāhmaṇānāṃ bhojanena niṣkāmārtikaro bhavet

1.16.48

kārtike devayajanaṃ sarvabhogapradaṃ bhavet /
vyādhīnāṃ haraṇaṃ caiva bhavedbhūtagrahakṣayaḥ

1.16.49

kārtikādityavāreṣu nṛṇāmādityapūjanāt /
tailakārpāsadānāttu bhavetkuṣṭhādisaṃkṣayaḥ

1.16.1.16.50

harītakīmarīcīnāṃ vastrakṣīrādidānataḥ /
brahmapratiṣṭhayā caiva kṣayarogakṣayo bhavet

1.16.51

dīpasarṣapadānācca apasmārakṣayo bhavet /
kṛttikāsomavāreṣu śivasya yajanaṃ nṛṇām

1.16.52

mahādāridrya śamanaṃ sarvasaṃpatkaraṃ bhavet /
gṛhakṣetrādidānācca gṛhopakaraṇādinā

1.16.53

kṛttikābhaumavāreṣu skaṃdasya yajanānnṛṇām /
dīpaghaṃṭādidānādvai vāksiddhiracirādbhavet

1.16.54

kṛttikāsaumyavāreṣu viṣṇorvai yajanaṃ nṛṇām /
dadhyodanasya dānaṃ ca satsaṃtānakaraṃ bhavet

1.16.55

kṛtikāguruvāreṣu brahmaṇo yajanāddhanaiḥ /
madhusvarṇājyadānena bhogavṛddhirbhavennṛṇām

1.16.1

kṛttikāśukravāreṣu gajakomeḍayājanāt

1.16.56

gaṃdhapuṣpānnadānena bhogyavṛddhirbhavennṛṇām

1.16.57

vaṃdhyā suputraṃ labhate svarṇaraupyādidānataḥ /
kṛttikāśanivāreṣu dikpālānāṃ ca vaṃdanam

1.16.58

diggajānāṃ ca nāgānāṃ setupānāṃ ca pūjanam /
tryaṃbakasya ca rudrasya viṣṇoḥ pāpaharasya ca

1.16.59

jñānadaṃ brahmaṇaścaiva dhanvaṃtaryaśvinostathā /
rogāpamṛtyuharaṇaṃ tatkālavyādhiśāṃtidam

1.16.1.16.60

lavaṇāyasatailānāṃ māṣādīnāṃ ca dānataḥ /
trikaṭuphalagaṃdhānāṃ jalādīnāṃ ca dānataḥ

1.16.61

dravāṇāṃ kaṭhinānāṃ ca prasthena palamānataḥ /
svargaprāptirdhanurmāse hyuṣaḥkāle ca pūjanam

1.16.62

śivādīnāṃ ca sarveṣāṃ kramādvai sarvasiddhaye /
śālyannasya haviṣyasya naivedyaṃ śastamucyate*

1.16.63

vividhānnasya naivedyaṃ dhanurmāse viśiṣyate /
mārgaśīrṣe'nnadasyaiva sarvamiṣṭaphalaṃ bhavet

1.16.64

pāpakṣayaṃ ceṣṭasiddhiṃ cārogyaṃ dharmameva ca /
samyagvedaparijñānaṃ sadanuṣṭhānameva ca

1.16.65

ihāmutra mahābhogānaṃte yogaṃ ca śāśvatam /
vedāṃtajñānasiddhiṃ ca mārgaśīrṣānnado labhet

1.16.66

mārgaśīrṣe hyuṣaḥkāle dinatrayamathāpi vā /
yajeddevānbhogakāmo nādhanurmāsiko bhavet

1.16.67

yāvatsaṃgavakālaṃ tu dhanurmāso vidhīyate /
dhanurmāse nirāhāro māsamātraṃ jiteṃdriyaḥ

1.16.68

āmadhyāhnajapedvipro gāyatrīṃ vedamātaram /
paṃcākṣarādikānmaṃtrānpaścādāsaptikaṃ japet

1.16.69

jñānaṃ labdhvā ca dehāṃte vipro muktimavāpnuyāt /
anyeṣāṃ naranārīṇāṃ triḥsnānena japena ca

1.16.1.16.70

sadā paṃcākṣarasyaiva viśuddhaṃ jñānamāpyate /
iṣṭamantrānsadā japtvā mahāpāpakṣayaṃ labhet

1.16.71

dhanurmāse viśeṣeṇa mahānaivedyamācaret /
śālitaṃḍulabhāreṇa marīcaprasthakena ca

1.16.72

gaṇanāddvādaśaṃ sarvaṃ madhvājyakuḍavena hi /
droṇayuktena mudgena dvādaśavyaṃjanena ca

1.16.73

ghṛtapakvairapūpaiśca modakaiḥ śālikādibhiḥ /
dvādaśaiśca dadhikṣīrairdvādaśaprasthakena ca

1.16.74

nārikelaphalādīnāṃ tathā gaṇanayā saha /
dvādaśakramukairyuktaṃ ṣaṭtriṃśatpatrakairyutam

1.16.75

karpūrakhuracūrṇena paṃcasaugaṃdhikairyutam /
tāṃbūlayuktaṃ tu yadā mahānaivedyalakṣaṇam*

1.16.76

mahānaivedyametadvai devatārpaṇapūrvakam /
varṇānukramapūrveṇa tadbhaktebhyaḥ pradāpayet

1.16.77

evaṃ caudananaivedyādbhūmau rāṣṭrapatirbhavet /
mahānaivedyadānena naraḥ svargamavāpnuyāt

1.16.78

mahānaivedyadānena sahasreṇa dvijarṣabhāḥ /
satyaloke ca talloke pūrṇamāyuravāpnuyāt

1.16.79

sahasrāṇāṃ ca triṃśatyā mahānaivedyadānataḥ /
tadūrdhvalokamāpyaiva na punarjanmabhāgbhavet

1.16.1.16.80

sahasrāṇāṃ ca ṣaṭtriṃśajjanma naivedyamīritam /
tāvannaivedyadānaṃ tu mahāpūrṇaṃ taducyate

1.16.81

mahāpūrṇasya naivedyaṃ janmanaivedyamiṣyate /
janmanaivedyadānena punarjanma na vidyate

1.16.82

ūrje māsi dine puṇye janma naivedyamācaret /
saṃkrāṃtipātajanmarkṣapaurṇamāsyādisaṃyute

1.16.83

abdajanmadine kuryājjanmanaivedyamuttamam /
māsāṃtareṣu janmarkṣapūrṇayogadinepi ca

1.16.84

melane ca śanairvāpi tāvatsāhasramācaret /
janmanaivedyadānena janmārpaṇaphalaṃ labhet

1.16.85

janmārpaṇācchivaḥ prītiḥ svasāyujyaṃ dadāti hi /
idaṃ tajjanmanaivedyaṃ śivasyaiva pradāpayet

1.16.86

yoniliṃgasvarūpeṇa śivo janmanirūpakaḥ /
tasmājjanmanivṛttyarthaṃ janma pūjā śivasya hi

1.16.87

biṃdunādātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṃgamam /
biṃduḥ śaktiḥ śivo nādaḥ śivaśaktyātmakaṃ jagat

1.16.88

nādādhāramidaṃ biṃdurbiṃdvādhāramidaṃ jagat /
jagadādhārabhūtau hi biṃdunādau vyavasthitau

1.16.89

bindunādayutaṃ sarvaṃ sakalīkaraṇaṃ bhavet /
sakalīkaraṇājjanmajagatprāpnotyasaṃśayaḥ

1.16.1.16.90

biṃdunādātmakaṃ liṃgaṃ jagatkāraṇamucyate /
biṃdurdevīśivo nādaḥ śivaliṃgaṃ tu kathyate

1.16.91

tasmājjanmanivṛttyarthaṃ śivaliṃgaṃ prapūjayet /
mātā devī biṃdurūpā nādarūpaḥ śivaḥ pitā

1.16.92

pūjitābhyāṃ pitṛbhyāṃ tu paramānaṃda eva hi /
paramānaṃdalābhārthaṃ śivaliṃgaṃ prapūjayet

1.16.93

sā devī jagatāṃ mātā sa śivo jagataḥ pitā /
pitroḥ śuśrūṣake nityaṃ kṛpādhikyaṃ hi vardhate

1.16.94

kṛpayāṃtargataiśvaryaṃ pūjakasya dadāti hi /
tasmādaṃtargatānaṃdalābhārthaṃ munipuṃgavāḥ

1.16.95

pitṛmātṛsvarūpeṇa śivaliṃgaṃ prapūjayet /
bhargaḥ puruṣarūpo hi bhargā prakṛtirucyate

1.16.96

avyaktāṃtaradhiṣṭhānaṃ garbhaḥ puruṣa ucyate /
suvyaktāṃtaradhiṣṭhānaṃ garbhaḥ prakṛtirucyate

1.16.97

puruṣatvādigarbho hi garbhavāñjanako yataḥ /
puruṣātprakṛto yuktaṃ prathamaṃ janma kathyate

1.16.98

prakṛtervyaktatāṃ yātaṃ dvitīyaṃ janma kathyate /
janma jaṃturmṛtyujanma puruṣātpratipadyate

1.16.99

anyato bhāvyate'vaśyaṃ māyayā janma kathyate /
jīryate janmakālādyattasmājjīva iti smṛtaḥ

1.16.1.16.100

janyate tanyate pāśairjīvaśabdārtha eva hi /
janmapāśanivṛttyarthaṃ janmaliṃgaṃ prapūjayet

1.16.101

bhaṃ vṛddhiṃ gacchatītyarthādbhagaḥ prakṛtirucyate /
prākṛtaiḥ śabdamātrādyaiḥ prākṛteṃdriyabhojanāt

1.16.102

bhagasyedaṃ bhogamiti śabdārtho mukhyataḥ śrutaḥ /
mukhyo bhagastu prakṛtirbhagavāñchiva ucyate

1.16.103

bhagavānbhogadātā hi nā'nyo bhogapradāyakaḥ /
bhagasvāmī ca bhagavānbharga ityucyate budhaiḥ

1.16.104

bhagena sahitaṃ liṃgaṃ bhagaṃliṃgena saṃyutam /
ihāmutra ca bhogārthaṃ nityabhogārthameva ca

1.16.105

bhagavaṃtaṃ mahādevaṃ śivaliṃgaṃ prapūjayet /
lokaprasavitā sūryastaccihnaṃ prasavādbhavet

1.16.106

liṃgeprasūtikartāraṃ liṃginaṃ puruṣo yajet /
liṃgārthagamakaṃ cihnaṃ liṃgamityabhidhīyate

1.16.107

liṃgamarthaṃ hi puruṣaṃ śivaṃ gamayatītyadaḥ /
śivaśaktyośca cihnasya melanaṃ liṃgamucyate

1.16.108

svacihnapūjanātprītaścihnakāryaṃ na vīyate /
cihnakāryaṃ tu janmādijanmādyaṃ vinivartate

1.16.109

prākṛtaiḥ puruṣaiścāpi bāhyābhyaṃtarasaṃbhavaiḥ /
ṣoḍaśairupacāraiśca śivaliṃgaṃ prapūjayet

1.16.1.16.110

evamādityavāre hi pūjā janmanivartikā /
ādivāre mahāliṃgaṃ praṇavenaiva pūjayet

1.16.111

ādivāre paṃcagavyairabhiṣeko viśiṣyate /
gomayaṃ gojalaṃ kṣīraṃ dadhyājyaṃ paṃcagavyakam

1.16.112

kṣīrādyaṃ ca pṛthakccaiva madhunā cekṣusārakaiḥ /
gavyakṣīrānnanaivedyaṃ praṇavenaiva kārayet

1.16.113

praṇavaṃ dhvaniliṃgaṃ tu nādaliṃgaṃ svayaṃbhuvaḥ /
biṃduliṃgaṃ tu yaṃtraṃ syānmakāraṃ tu pratiṣṭhitam

1.16.114

ukāraṃ caraliṃgaṃ syādakāraṃ guruvigraham /
ṣaḍliṃgaṃ pūjayā nityaṃ jīvanmukto na saṃśayaḥ

1.16.115

śivasya bhaktyā pūjā hi janmamuktikarī nṛṇām /
rudrā kṣadhāraṇātpādamardhaṃ vaibhūtidhāraṇāt

1.16.116

tripādaṃ maṃtrajāpyācca pūjayā pūrṇabhaktimān /
śivaliṃgaṃ ca bhaktaṃ ca pūjya mokṣaṃ labhennaraḥ

1.16.117

ya imaṃ paṭhate'dhyāyaṃ śṛṇuyādvā samāhitaḥ /
tasyaiva śivabhaktiśca vardhate sudṛḍhā dvijāḥ

1.16.16

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

१.१६.१६ [http://puranastudy.freevar.com/pur_index16/pva33.htm naivedya upari paurāṇikasaṃdarbhāḥ]

Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc