Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shiva Purana · Chapter 1.15

1.15.1

ṛṣaya ūcuḥ /
deśādīnkramaśo brūhi sūta sarvārthavittam /
sūta uvāca /
śuddhaṃ gṛhaṃ samaphalaṃ devayajñādikarmasu

1.15.2

tato daśaguṇaṃ goṣṭhaṃ jalatīraṃ tato daśa /
tato daśaguṇaṃ bilvatulasyaśvatthamūlakam

1.15.3

tato devālayaṃ vidyāttīrthatīraṃ tato daśa /
tato daśaguṇaṃ nadyāstīrthanadyāstato daśa

1.15.4

saptagaṃgānadītīraṃ tasyā daśaguṇaṃ bhavet /
gaṃgā godāvarī caiva kāverī tāmraparṇikā

1.15.5

siṃdhuśca sarayū revā saptagaṃgāḥ prakīrtitāḥ /
tato'bdhitīraṃ daśa ca parvatāgre tato daśa

1.15.6

sarvasmādadhikaṃ jñeyaṃ yatra vā rocate manaḥ /
kṛte pūrṇaphalaṃ jñeyaṃ yajñadānādikaṃ tathā

1.15.7

tretāyuge tripādaṃ ca dvāpare'rdhaṃ sadā smṛtam /
kalau pādaṃ tu vijñeyaṃ tatpādonaṃ tatorddhake

1.15.8

śuddhātmanaḥ śuddhadinaṃ puṇyaṃ samaphalaṃ viduḥ /
tasmāddaśaguṇaṃ jñeyaṃ ravisaṃkramaṇe budhāḥ

1.15.9

viṣuve taddaśaguṇamayane taddaśa smṛtam /
taddaśa mṛgasaṃkrāṃtau taccaṃdra grahaṇe daśa

1.15.1.15.10

tataśca sūryagrahaṇe pūrṇakālottame viduḥ /
jagadrūpasya sūryasya viṣayogācca rogadam

1.15.11

atastadviṣaśāṃtyarthaṃ snānadānajapāṃścaret /
viṣaśāṃtyarthakālatvātsa kālaḥ puṇyadaḥ smṛtaḥ

1.15.12

janmarkṣe ca vratāṃte ca sūryarāgopamaṃ viduḥ /
mahatāṃ saṃgakālaśca koṭyarkagrahaṇaṃ viduḥ

1.15.13

taponiṣṭhā jñānaniṣṭhā yogino yatayastathā /
pūjāyāḥ pātramete hi pāpasaṃkṣayakāraṇam

1.15.14

caturviṃśatilakṣaṃ vā gāyatryā japasaṃyutaḥ /
brāhmaṇastu bhavetpātraṃ saṃpūrṇaphalabhogadam

1.15.15

patanāttrāyata iti pātraṃ śāstre prayujyate /
dātuśca pātakāttrāṇātpātramityabhidhīyate

1.15.16

gāyakaṃ trāyate pātādgāyatrītyucyate hi sā /
yathā'rthahino loke'sminparasyārthaṃ na yacchati

1.15.17

arthavāniha yo loke parasyārthaṃ prayacchati /
svayaṃ śuddho hi pūtātmā narānsaṃtrātumarhati

1.15.18

gāyatrījapaśuddho hi śuddhabrāhmaṇa ucyate /
tasmāddāne jape home pūjāyāṃ sarvakarmaṇi

1.15.19

dānaṃ kartuṃ tathā trātuṃ pātraṃ tu brāhmaṇorhati /
annasya kṣudhitaṃ pātraṃ nārīnaramayātmakam

1.15.1.15.20

brāhmaṇaṃ śreṣṭhamāhūya yatkāle susamāhitam /
tadarthaṃ śabdamarthaṃ vā sadbodhakamabhīṣṭadam

1.15.21

icchāvataḥ pradānaṃ ca saṃpūrṇaphaladaṃ viduḥ /
yatpraśnānaṃtaraṃ dattaṃ tadardhaṃ phaladaṃ viduḥ

1.15.22

yatsevakāya dattaṃ syāttatpādaphaladaṃ viduḥ /
jātimātrasya viprasya dīnavṛtterdvijarṣabhāḥ

1.15.23

dattamarthaṃ hi bhogāya bhūrlokedaśavārṣikam /
vedayuktasya viprasya svarge hi daśavārṣikam

1.15.24

gāyatrījapayuktasya satye hi daśavārṣikam /
viṣṇubhaktasya viprasya dattaṃ vaikuṃṭhadaṃ viduḥ

1.15.25

śivabhaktasya viprasya dattaṃ kailāsadaṃ viduḥ /
tattallokopabhogārthaṃ sarveṣāṃ dānamiṣyate

1.15.26

daśāṃgamannaṃ viprasya bhānuvāre dadannaraḥ /
parajanmani cārogyaṃ daśavarṣaṃ samaśnute

1.15.27

bahumānamathāhvānamabhyaṃgaṃ pādasevanam /
vāso gaṃdhādyarcanaṃ ca ghṛtāpūparasottaram

1.15.28

ṣaḍrasaṃ vyaṃjanaṃ caiva tāṃbūlaṃ dakṣiṇottaram /
namaścānugamaścaiva svannadānaṃ daśāṃgakam

1.15.29

daśāṃgamannaṃ viprebhyo daśabhyo vai dadannaraḥ /
arkavāre tathā''rogyaṃ śatavarṣaṃ samaśnute

1.15.1.15.30

somavārādivāreṣu tattadvāraguṇaṃ phalam /
annadānasya vijñeyaṃ bhūrloke parajanmani

1.15.31

saptasvapi ca vāreṣu daśabhyaśca daśāṃgakam /
annaṃ dattvā śataṃ varṣamārogyādikamaśnute

1.15.32

evaṃ śatebhyo viprebhyo bhānuvāre dadannaraḥ /
sahasravarṣamārogyaṃ śarvaloke samaśnute

1.15.33

sahasrebhyastathā dattvā'yutavarṣaṃ samaśnute /
evaṃ somādivāreṣu vijñeyaṃ hi vipaścitā

1.15.34

bhānuvāre sahasrāṇāṃ gāyatrīpūtacetasām /
annaṃ dattvā satyaloke hyārogyādi samaśnute

1.15.35

ayutānāṃ tathā dattvā viṣṇuloke samaśnute /
annaṃ dattvā tu lakṣāṇāṃ rudra loke samaśnute

1.15.36

bālānāṃ brahmabuddhyā hi deyaṃ vidyārthibhirnaraiḥ /
yūnāṃ ca viṣṇubuddhyā hi putrakāmārthibhirnaraiḥ

1.15.37

vṛddhānāṃ rudra buddhyā hi deyaṃ jñānārthibhirnaraiḥ /
bālastrībhāratībuddhyā buddhikāmairnarottamaiḥ

1.15.38

lakṣmībuddhyā yuvastrīṣu bhogakāmairnarottamaiḥ /
vṛddhāsu pārvatībuddhyā deyamātmārthibhirjanaiḥ

1.15.39

śilavṛttyoñchavṛttyā ca gurudakṣiṇayārjitam /
śuddhadravyamiti prāhustatpūrṇaphaladaṃ viduḥ

1.15.1.15.40

śuklapratigrahāddattaṃ madhyamaṃ dravyamucyate /
kṛṣivāṇijyakopetamadhamaṃ dravyamucyate

1.15.41

kṣatriyāṇāṃ viśāṃ caiva śauryavāṇijyakārjitam /
uttamaṃ dravyamityāhuḥ śūdrāṇāṃ bhṛtakārjitam

1.15.42

strīṇāṃ dharmārthināṃ dravyaṃ paitṛkaṃ bhartṛkaṃ tathā /
gavādīnāṃ dvādaśīnāṃ caitrādiṣu yathākramam

1.15.43

saṃbhūya vā puṇyakāle dadyādiṣṭasamṛddhaye /
gobhūtilahiraṇyājyavāsodhānyaguḍāni ca

1.15.44

raupyaṃ lavaṇakūṣmāṃḍe kanyādvādaśakaṃ tathā /
godānāddattagavyena gomayenopakāriṇā

1.15.45

dhanadhānyādyāśritānāṃ duritānāṃ nivāraṇam /
jalasnehādyāśritānāṃ duritānāṃ tu gojalaiḥ

1.15.46

kāyikāditrāṇāṃ tu kṣīradadhyājyakaistathā /
tathā teṣāṃ ca puṣṭiśca vijñeyā hi vipaścitā

1.15.47

bhūdānaṃ tu pratiṣṭhārthamiha cā'mutra ca dvijāḥ /
tiladānaṃ balārthaṃ hi sadā mṛtyujayaṃ viduḥ

1.15.48

hiraṇyaṃ jāṭharāgnestu vṛddhidaṃ vīryadaṃ tathā /
ājyaṃ puṣṭikaraṃ vidyādvastramāyuṣkaraṃ viduḥ

1.15.49

dhānyamannaṃ samṛddhyarthaṃ madhurāhāradaṃ guḍam /
raupyaṃ retobhivṛddhyarthaṃ ṣaḍrasārthaṃ tu lāvaṇam

1.15.1.15.50

sarvaṃ sarvasamṛddhyarthaṃ kūṣmāṃḍaṃ puṣṭidaṃ viduḥ /
prāptidaṃ sarvabhogānāmiha cā'mutra ca dvijāḥ

1.15.51

yāvajjīvanamuktaṃ hi kanyādānaṃ tu bhogadam /
panasāmrakapitthānāṃ vṛkṣāṇāṃ phalameva ca

1.15.52

kadalyādyauṣadhīnāṃ ca phalaṃ gulmodbhavaṃ tathā /
māṣādīnāṃ ca mudgānāṃ phalaṃ śākādikaṃ tathā

1.15.53

marīcisarṣapādyānāṃ śākopakaraṇaṃ tathā /
yadṛtau yatphalaṃ siddhaṃ taddeyaṃ hi vipaścitā

1.15.54

śrotrādīṃdriyatṛptiśca sadā deyā vipaścitā /
śabdādidaśabhogārthaṃ digādīnāṃ ca tuṣṭidā

1.15.55

vedaśāstraṃ samādāya buddhvā gurumukhātsvayam /
karmaṇāṃ phalamastīti buddhirāstikyamucyate

1.15.56

baṃdhurājabhayādbuddhiśraddhā sā ca kanīyasī /
sarvābhāve daridra stu vācā vā karmaṇā yajet

1.15.57

vācikaṃ yajanaṃ vidyānmaṃtrastotrajapādikam /
tīrthayātrāvratādyaṃ hi kāyikaṃ yajanaṃ viduḥ

1.15.58

yena kenāpyupāyena hyalpaṃ vā yadi vā bahu /
devatārpaṇabuddhyā ca kṛtaṃ bhogāya kalpate

1.15.59

tapaścaryā ca dānaṃ ca kartavyamubhayaṃ sadā /
pratiśrayaṃ pradātavyaṃ svavarṇaguṇaśobhitam

1.15.1.15.60

devānāṃ tṛptaye'tyarthaṃ sarvabhogapradaṃ budhaiḥ /
ihā'mutrottamaṃ janmasadābhogaṃ labhedbudhaḥ /
īśvarārpaṇabuddhyā hi kṛtvā mokṣaphalaṃ labhet

1.15.61

ya imaṃ paṭhate'dhyāyaṃ yaḥ śṛṇoti sadā naraḥ /
tasya vaidharmabuddhiśca jñānasiddhiḥ prajāyate

1.15.15

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ paṃcadaśodhyāyaḥ

Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc