Shiva Gita · Chapter 16

bhagavanmokṣamārgo yastvayā samyagudāhṛtaḥ //
tatrādhikāriṇaṃ brūhi tatra me saṃśayo mahān

śrībhagavānuvāca /
brahmakṣatraviśaḥ śadrāḥ striyaścātrādhikāriṇaḥ //
brahmacārī gṛhastho vā'nupanīto'tha vā dvijaḥ

vanastho vā'vanastho vā yatiḥ pāśupatavratī /
bahunātra kimuktena yasya bhaktiḥ śivārcane

sa evātrādhikārī syānnānyacittaḥ kathaṃcana /
jaḍo'ndho badhiro mūko niḥśaucaḥ karmavarjitaḥ

ajñopahāsā bhaktāśca bhūtirudrākṣadhāriṇaḥ /
liṅgino yaśca vā dveṣṭi te naivātrādhikāriṇaḥ

yo mā guruṃ pāśupatavrataṃ dveṣṭi narādhipa /
viṣṇuṃ vā sa na mucyeta janmakoṭiśatairapi

anekakarmasakto'pi śivajñānavivarjitaḥ //
śivabhaktivihīnaśca saṃsārī naiva mucyate

āsaktāḥ phalasaṅgena ye tvavaidikakarmaṇi /
dṛṣṭamātraphalāste tu na muktāvadhikāriṇaḥ

avimukte dvārakāyāṃ śrīśaile puṇḍarīkake /
dehānte tārakaṃ brahma labhate madanugrahāt

yasya hastau ca pādau ca manaścaiva susaṃyatam //
vidyā tapaśva kīrtiśca sa tīrthaphalamaśrute

viprasyānupanītasya vidhirevamudāhṛtaḥ /
nābhivyāhārayedbhahma svadhāninayanādṛte

sa śūdreṇa samastāvadyāvadūdedānna jāyate /
nāmasaṃkīrtane dhyāne sarva evādhikāriṇaḥ

saṃsārānmucyate jantuḥ śivatādātmyabhāvanāt //
yathā dānaṃ tapo vedādhyayanaṃ cānyakarma vā /
sahasrāṃśaṃ tu nārhanti sarvadā dhyānakarmaṇaḥ

jātimāśramamaṅgāni deśaṃ kālamathāpi vā /
aāsanādīni karmāṇi dhyānaṃ nāpekṣate kvacit

gacchaṃstiṣṭhaṃśvaranvāpi śayāno vānyakarmaṇei /
pātakenāpi yuktto vā dhyānādeva vimucyate

nehābhikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate /
svalpamapyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt

āścarye vā bhaye śoke śrute vā mama nāma yaḥ /
vyājenāpi smarenmartyaḥ sa yāti paramāṃ gatim

mahāpāpairapi spṛṣṭo dehānte yastu māṃ smaret /
pañcākṣarīṃ voñcarati sa mukto nṛātra saṃśayaḥ

viśvaṃ śivamayaṃ yastu paśyannātmānamātmanā //
tasya kṣetreṣu tīrtheṣu kiṃ kāryaṃ vānyakarmasu

sarveṇa sarvadā kāryaṃ bhūtirudrākṣadhāraṇam /
yuktenāthāpyayuktena śivabhaktimabhīpsatā

naryabhasmasamāyukto rudrākṣānyastu dhārayet /
mahāpāpairapi spṛṣṭo mucyate nātra saṃśayaḥ

anyāni śaivakarmāṇi karotu na karotu vā /
śivanāma japedyastu sarvadā mucyate tu saḥ

antakāle tu rudrākṣānvibhūrti dhārayettu yaḥ /
mahāpāpopapāpaudhairapi spṛṣṭo narādhamaḥ

sarvathā nopasarpanti taṃ janaṃ yamakiṃkarāḥ

bilvamūlamṛdā yastu śarīramupalimpati /
antakāle'ntakajanaiḥ sa dūrīkriyate naraḥ

śrīrāma uvāca /
bhagavanpūjitaḥ kutra kutra vā tvaṃ prasīdasi /
tadbhūhi mama jijñāsā vartate mahatī vibho

śrībhagavānuvāca /
mṛdā vā gomayenāpi bhasmanā candanena vā /
seikatābhirdāruṇā vā pāṣāṇenāpi nirmitā /
lohena vātha raṅgeṇa kāṃsyakharparapittalaiḥ

tāmraraupyasuvarṇairvā rartnairnānāvidhairapi /
athavā pāradenaiva karpūreṇāthavā kṛtā

pratimāṃ śivaliṅgaṃ vā dravyairetaiḥ kṛtaṃ tu yat //
tatra māṃ pūjayetteṣu phalaṃ koṭiguṇottaram

mṛddārukāṃsyalohaiśca pāṣāṇenāpi nirmitā /
gṛhiṇā pratimā kāryā śivaṃ śaśvadabhīpsatā

aāyuḥ śriyaṃ kulaṃ dharmaṃ putrānāpnoti taiḥ kramāt //
bilvavṛkṣe tatphale vā yo māṃ pūjayate naraḥ

parāṃ śreiyamiha prāpya mama loke mahīyate /
bilvavṛkṣaṃ samāśritya yo mantrānvidhinā japet

ekena divasenaiva tatpuraścaraṇaṃ bhavet //
yastu bilvavane nityaṃ kuṭīṃ kṛtvā vasennaraḥ

sarve mantrāḥ prasidhyanti japamātreṇa kevalam /
parvatāgre nadītīre bilvamūle śivālaye

agnihotre keśavasya sannidhau ca japetu yaḥ //
naivāsya vighnaṃ kurvanti dānavā yakṣarākṣasāḥ

taṃ na spṛśanti pāpāni śivasāyujyamṛcchati //
sthaṇḍile vā jale vahī vāyāvākāśa eva vā

girī svātmanei vā yo māṃ pūjayetprayato naraḥ /
sa kṛtsnaṃ phalamāpnoti lavamātreṇa rāghava

ātmapūjāsamā nāsti pūjā raghukuloddhaha/
matsāyujyamavāpnoti caṇḍālo'pyātmapūjayā

savānkāmānavā:moti manuṣyaḥ phambalāsane /
kṛṣṇājine bhavenmuktirmokṣaśrīrvyādhracarmaṇi

kuśāsane bhavejjñānamārogyaṃ patranirmite /
pāṣāṇe duḥkhamāpnoti kāṣṭhe nānāvidhāngadān

vastre śriyamavāpnoti bhūmau mantro na sidhyati //
udaṅbhukhaḥ prāṅbhukho vā japaṃ pūjāṃ samācaretū

akṣamālāvidhiṃ vakṣye śrṛṇuṣvāvahito nṛpa /
sāmrājyaṃ sphaṭiko dadyātputrajīvaḥ parāṃ śriyam

aātmajñānaṃ kuśāgranthī rudrākṣāḥ sarvakāmadāḥ /
pravāleśva kṛtā mālā sarvalokavaśapradā

mokṣapradā ca mālā syādāmalakṣyāḥ phalaiḥ kṛtā /
muktāphalaiḥ kṛtā mālā sarvavidyāpradāyinī

māṇikyaracitā mālā trailokyasya vaśaṃkarī /
nīlairmarakatairvāpi kṛtā śatrubhayapradā

suvarṇaracitā mālā dadyādvai mahatīṃ śriyam /
tathā raupyamayī mālā kanyāṃ yacchati kāmitām

uttānāṃ sarvakāmānāṃ dāyinī pāradaiḥ kṛtā //
aṣṭottaraśataṃ mālā tatra syāduttamottamā

śatasaṃkhyottamā mālā pañcāśanmadhyamā matā /
catuḥpañcaśatā yaddhā hyadhamā saptaviṃśatiḥ

adhamā pañcaviṃśatyā yadi syācchatanirmitā //
pañcāśadakṣarāṇyatrānulomapratilomataḥ

ityevaṃ sthāpayetspaṣṭaṃ na kasmaicitpradaśayet

varṇairvinyastayā yastu kriyate mālayā japaḥ //
ekavāreṇa tasyaiva puraścaryā kṛtā bhavet

savyapāṇiṃ gude sthāpya dakṣiṇaṃ ca śivoparei /
yonimudrābandha evaṃ bhavedāsanamuttamam

yonimudrāsane sthitvā prajapedyaḥ samāhitaḥ //
yaṃ kaṃcidapi vā mantraṃ tasya syuḥ sarvasiddhayaḥ

chinnā ruddhāḥ stambhitāśca militā mūrcchitāstathā /
suptā mattā hīnavīrya dagdhatrastāripakṣagāḥ

bālā yauvanamattāśca vṛddhā mantrāśca ye matāḥ /
yonimudrāsane sthitvā mantrānevaṃvidhān japet

tasya siddhayanti te mantrā nānyasya tu kathaṃcana //
brāhmaṃ muhūrtamārabhyāmadhyāhnaṃ prajapenmanum

ataūrdhvaṃ kṛte jāpye vināśo bhavati dhruvam /
puraścaryāvidhāvevaṃ sarvakāmyaphaleṣvapi

neitye naimittike vāpi tapaścaryāsu vā punaḥ /
sarvadaiva japaḥ kāryo na doṣastatra kaścana

yastu rudraṃ japennityaṃ dhyāyamāno mamākṛtim /
ṣaḍakṣaraṃ vā praṇavaṃ niṣkāmo nirjitendriyaḥ

tathāthurvaśiromantraṃ kaivalyaṃ vā raghūttama //
sa tenaiva ca dehena śivaḥ saṃjāyate svayam

adhīte śivagītāṃ yo nityametāṃ japettu yaḥ /
śṛṇuyāddhā sa muktaḥ syātsaṃsārānnātra saṃśayaḥ

sūta uvāca /
evamuktvā mahādevastatraivāntaradhīyata //
rāmaḥ kṛtārthamātmānamamanyata tathaiva saḥ

evaṃ mayā samāsena śivagītā samīritā /
etāṃ yaḥ prajapennityaṃ śṛṇuyāddhā samāhitaḥ

ekāgracitto yo martyastasya muktiḥ kare sthitā //
ataḥ śṛṇudhvaṃ munayo nityametāṃ samāhitāḥ

anāyāsenaiva muktirbhavitā nātra saṃśayaḥ //
kāyaṅkeśo manaḥkṣobho dhanahānirna cātmanaḥ

na pīḍā śravaṇādeva yasmātkaivalyamāpnuyāt /
śivagītāmato nityaṃ śūṭṛṇudhvamṛṣisattamāḥ

ṛṣaya ūcu:/
adyaprabhṛti naḥ sūta tvamācāryaḥ pitā guruḥ /
avidyāyāḥ paraṃ pāraṃ yasmāttārayitāsi naḥ

utpādakabrahmadātrorgarīyānbrahmadaḥ pitā /
tasmātsūtātmaja tvattaḥ satyaṃ nānyo'sti no guruḥ

vyāsa uvāca /
ityuktvā prayayuḥ sarve sāyaṃsaṃdhyāmupāsitum /
stuvantaḥ sūtaputraṃ te saṃtuṣṭā gomatītaṭam