Shiva Gita · Chapter 11
śrī bhagavānuvāca /
dehāntaragatiṃ tasya paralokagatiṃ tathā /
vakṣyāmi nṛpaśārdūla mattaḥ śṛṇu samāhitaḥ
bhuktaṃ pītaṃ yatastatra tadrasādāmabandhanam /
sthūladehasya liṅgasya tena jīvanadhāraṇam
vyādhinā jarayā vāpi pīḍyate jāṭharo'nalaḥ /
śleṣmaṇā tena bhuktānnaṃ pītaṃ vā na pacatyalam
bhuktapītarasābhāvāttadā śuṣyanti dhātavaḥ /
bhuktapītarasenaiva dehe limpanti vāyavaḥ
samīkaroti yattasmātsamāno vāyurucyate /
tadānīṃ tadrasābhāvādāmabandhanahānitaḥ
paripakvarasatvena yathā gauravataḥ phalamū /
svayameva patatyāśu tathā liṅgaṃ tanorvrajet
tattatsthānādapākṛṣya hṛṣīkāṇāṃ ca vāsanāḥ /
ādhyātmikādhibhūtāni hṛtpajhe caikatāṃ gataḥ
tato'dhvagaḥ prāṇavāyuḥ saṃyukto navavāyubhiḥ /
ūrdhvocchvāsi bhavatyeṣa bhavatyeṣa tathā tenaikatāṃ gataḥ
cakṣuṣorvāpi mūrdhno vā nāḍīmārgaṃ samāśritaḥ /
vidyākarmasamāyukto vāsanābhiśca saṃyutaḥ //
prājñātmānaṃ samāśritya vijñānātmopasarpati
yathā kumbho nīyamāno deśāddeśāntaraṃ prati/
khapūrṇa eva sarvatra sa aākāśo'pi tatra tu
ghaṭākāśākhyatāṃ yāti tadvalliṅaṃ parātmanaḥ
punardehāntaraṃ yāti yathā karmānusārataḥ /
aāmokṣātsaṃcaratyevaṃ matsyaḥ kūladvayaṃ yathā
pāpabhogāya cendracchedyamadūtairadhiṣṭhitaḥ /
yātanādehamāśritya narakāneva kevalam
iṣṭāpūrtāni karmāṇi yo'nutiṣṭhati sarvadā /
pitṛlokaṃ vrajatyeṣa yāmamāśritya barhiṣaḥ
dhūmaṃ rātriṃ gataḥ kṛṣṇapakṣaṃ tasmācca dakṣiṇam /
ayanaṃ ca tato lokaṃ pitṛṇāṃ ca tataḥ param /
candraloke divyadehaṃ prādhya bhuṅkte parāṃ śriyam
tatra candrasamāno'sau yāvatkarmaphalaṃ vaset /
tathaiva karmaśeṣeṇa yathetaṃ punarāvrajet
vapurvihāya jīvatvamāsādyākāśameti saḥ /
ākāśādvāyuṣmāgatya vāyorambho brajatyatha
abhdyo meghaṃ samāsādya tato vṛṣṭirbhavedasau /
tato dhānyāni bhakṣyāṇi jāyate karmacoditaḥ
yonimanye prapadyante śarīratvāca dehinaḥ /
muktimanye tu saṃyānti yathākarma yathāśrutam
tato'nnatvaṃ samāsādya pitṛbhyāṃ bhujyate param /
tataḥ śukraṃ rajaścaiva bhūtvā garbho'bhijāyate
tataḥ karmānusāreṇa bhavetstrīpuṃnapuṃsakaḥ /
evaṃ jīvagatiḥ proktā muktiṃ tasya vadāmi te
yastu śāntyādiyuktaḥ san sadā vidyārato bhavet/
sa yāti devayānena brahmalokāvadhiṃ naraḥ
arcirbhūtvā dinaṃ prāpya śuklapakṣamatho vrajet //
uttarāyaṇamāsādya saṃvatsaramatho vrajet
ādityacandraloko tu vidyullokamataḥ param /
atha divyaḥ pumānkaścidbrahmalokādihaiti saḥ
divye vapuṣi saṃdhāya jīvamevaṃ nayatyasau
brahmaloke divyadehe bhuktvā bhogānyathepsitān /
tatroṣitvā ciraṃ kālaṃ brahmaṇā saha mucyate
śuddhabrahmarato yastu na sa yātyeva kutracita /
tasya prāṇā vilīyante jale saindhavakhilyavat
svapnadṛṣṭā yathā sṛṣṭiḥ prabuddhasya vilīyate /
brahmajñānavatastadvadvilīyante tadaiva te //
vidyākarmavihīno yastṛtīyaṃ sthānameti saḥ
bhuktvā ca narakānghorānmahārauravarauravān /
paścātprāktanaśeṣeṇa kṣudrajanturbhavedasau
yūkāmaśakadaṃśādi janmāsau labhate bhuvi /
evaṃ jīvagatiḥ proktā kimanyacchrotumicchasi
rāma uvāca /
bhagavanyattvayā proktaṃ phalaṃ tu jñānakarmaṇoḥ /
brahmaloke candraloke bhuṅkte bhogāniti prabho
gandharvādiṣu lokeṣu kathaṃ bhogaḥ samīritaḥ //
devatvaṃ prāpnuyātkaścitkaścidindratvameva ca
etatkarmaphalaṃ vāstu vidyāphalamathāpi vā /
tadbrūhi girijākānta tatra me saṃśayo mahān
śrībhagavānuvāca /
tadvidyākarmaṇorevānusāreṇa phalaM bhavet //
yuvā ca sundaraḥ śūronīrogo balavānbhavet
saptadvīpāṃ vasumatīṃ bhuṅkte niṣkaṇṭakaṃ yadi/
sa prokto mānuṣānandastasmācchataguṇo mataḥ
manuṣyastapasā yukto gandharvo jāyate'sya tu //
tasmācchataguṇo devagandharvāṇāṃ na saṃśayaḥ
evaṃ śataguṇānanda uttarottarato bhavet /
pitṛṇāṃ ciralokānāmājānasurasaṃpadāmū
devatānāmathendrasya gurostadvatprajāpateḥ /
brahmaṇaścaivamānandāḥ purastāduttarottaram
jñānādhikyātsukhādhikyaṃ nānyadasti surālaye /
śrotriyo'vṛjino'kāmahato yaśca dvijo bhavet
tasyāpyerva samākhyātā ānandāścottarottaramū /
aātmajñānātparaṃ nāsti tasmāddaśarathātmaja
brāhmaṇaḥ karmabhinaiva vardhate naiva hīyate //
na labhyaḥ pātakenaiva karmaṇā jñānavānyadi
tasmātsarvādhiko vipro jñānavāneva jāyate /
jñātvā yaḥ kurute karma tasyākṣayyaphalaṃ bhavet
yatphalaṃ labhate martyaḥ kauṭibrāhmaṇabhojanaiḥ /
tatphalaṃ samavāpnoti jñāninaṃ yastu bhojayet
jñānavantaṃ dvijaṃ yastu dviṣyate ca narādhamaḥ //
sa śuṣyamāṇo mriyate yasmādīśvara eva saḥ
upāsako na yātyeva yasmātpunaradhogatimū /
upāsanarato bhūtvā tasmādāssva sukhī nṛpa
Original text: śivagītā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0