Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 6.5.2

6.5.2.6.5.2.1

atha mṛtpiṇḍamapādatte / yāvantaṃ nidhaye'laṃ makhasya śiro'sīti yajño vai makhastasyaitacchira āhavanīyo vai yajñasya śira āhavanīyamu vā etaṃ ceṣyanbhavati tasmādāha makhasya śiro'sīti -

6.5.2.6.5.2.2

yadvevāha makhasya śiro'sīti / jāyata eṣa etadyaccīyate śīrṣato vai mukhato jāyamāno jāyate śīṣato mukhato jāyamāno jāyātā iti-

6.5.2.6.5.2.3

taṃ prathayati / vasavastvā kṛṇvantu gāyatreṇa cchandasāṅgirasvadityayaṃ haiṣa loko nidhistametadvasavo gāyatreṇa cchandasā kurvaṃstathaivainamayametadgāyatreṇa cchandasā karotyaṅgirasvaditi prāṇo vā aṅgirā dhruvāsīti sthirāsītyetadatho pratiṣṭhitāsīti pṛthivyasīti pṛthivī hyeṣa nidhirdhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātānyajamānāyetyetadvai vasava imaṃ lokaṃ kṛtvā tasminnetāmāśiṣamāśāsata tathaivaitadyajamāna imaṃ lokaṃ kṛtvā tasminnetāmāśiṣamāśāste tāṃ prādeśamātrīṃ kṛtvāthāsyai sarvatastīramunnayati -

6.5.2.6.5.2.4

atha pūrvamuddhimādadhāti / rudrāstvā kṛṇvantu traiṣṭubhena cchandasāṅgirasvadityantarikṣaṃ haiṣa uddhistametadrudrāstraiṣṭubhena cchandasākurvaṃstathaivainamayametattraiṣṭubhena cchandasā karotyaṅgirasvaditi prāṇo vā aṅgirā dhruvāsīti sthirāsītyetadatho pratiṣṭhitāsītyantarikṣamasītyantarikṣaṃ hyeṣa uddhirdhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātānyajamānāyetyetadvai rudrā antarikṣaṃ kṛtvā tasminnetāmāśiṣamāśāsata
tathaivaitadyajamāno'ntarikṣaṃ kṛtvā tasminnetāmāśiṣamāśāste tāṃ saṃlipya saṃślakṣṇya -

6.5.2.6.5.2.5

athottaramuddhimādadhāti / ādityāstvā kṛṇvantu jāgatena cchandasāṅgirasvaditi dyaurhaiṣa uddhistametadādityā jāgatena cchandasākurvaṃstathaivainamayametajjāgatena cchandasā karotyaṅgirasvaditi prāṇo vā aṅgirā dhruvāsīti sthirāsītyetadatho pratiṣṭhitāsīti dyaurasīti dyaurhyeṣa uddhirdhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātānyajamānāyetyetadvā ādityā divaṃ kṛtvā tasyāmetāmāśiṣamāśāsata tathaivaitadyajamāno divaṃ kṛtvā tasyāmetāmāśiṣamāśāste -

6.5.2.6.5.2.6

athaitena caturthena yajuṣā karoti / viśve tvā devā vaiśvānarāḥ kṛṇvantvānuṣṭubhena cchandasāṅgirasvaditi diśo haitadyajuretadvai viśve devā vaiśvānarā eṣu lokeṣūkhāyāmetena caturthena yajuṣā diśo'dadhustathaivaitadyajamāna eṣu lokeṣūkhāyāmetena caturthena yajuṣā diśo dadhātyaṅgirasvaditi prāṇo vā aṅgirā dhruvāsīti sthirāsītyetadatho pratiṣṭhitāsīti diśo'sīti diśo hyetadyajurdhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātānyajamānāyetyetadvai viśve devā vaiśvānarā diśaḥ kṛtvā tāsvetāmāśiṣamāśāsata tathaivaitadyajamāno diśaḥ kṛtvā tāsvetāmāśiṣamāśāste -

6.5.2.6.5.2.7

tenaitenāntarataśca bāhyataśca karoti / tasmādeṣāṃ lokānāmantarataśca bāhyataśca diśā'parimitametena karotyaparimitā hi diśaḥ -

6.5.2.6.5.2.8

tāṃ prādeśamātrīmevordhvāṃ karoti / prādeśamātrīṃ tiraścīṃ prādeśamātro vai garbho viṣṇuryonireṣā garbhasammitāṃ tadyoniṃ karoti -

6.5.2.6.5.2.9

sā yadi varṣīyasī prādeśātsyāt / etena yajuṣā hrasīyasīṃ kuryādyadi hrasīyasyetena varṣīyasīm -

6.5.2.6.5.2.10

sa yadyekaḥ paśuḥ syāt / ekaprādeśāṃ kuryādatha yadi pañca paśavaḥ syuḥ pañcaprādeśāṃ kuryādiṣumātrīṃ vā vīryaṃ vā iṣurvīryasammitaiva tadbhavati pañcaprādeśā ha sma tveva pureṣurbhavati -

6.5.2.6.5.2.11

atha tiraścīṃ rāsnāṃ paryasyati / diśo haiva saitadvai devā imāṃllokānukhāṃ kṛtvā digbhiradṛṃhandigbhiḥ paryatanvaṃstathaivaitadyajamāna imāṃllokānukhāṃ kṛtvā digbhirdṛṃhati digbhiḥ paritanoti -

6.5.2.6.5.2.12

tāmuttare vitṛtīye paryasyati / atra haiṣāṃ lokānāmantāḥ samāyanti tadevaināṃstaddṛṃhati -

6.5.2.6.5.2.13

adityai rāsnāsīti / varuṇyā vai yajñe rajjuravaruṇyāmevaināmetadrāsnāṃ kṛtvā paryasyati -

6.5.2.6.5.2.14

atha catasra ūrdhvāḥ karoti / tūṣṇīmeva diśo haiva tā etadvai devā imāṃllokānukhāṃ kṛtvā digbhiḥ sarvato'dṛṃhaṃstathaivaitadyajamāna imāṃllokānukhāṃ kṛtvā digbhiḥ sarvato dṛṃhati -

6.5.2.6.5.2.15

tā etā aitasyai bhavanti / etadvā etā etāmastabhnuvaṃstathaivaināmetatstabhnuvanti tadyadata ūrdhvaṃ tadetayā tiraścyā dṛḍhamatha yadato'rvāktadetābhiḥ -

6.5.2.6.5.2.16

tāsāmagreṣu stanānunnayanti / etadvai devā imāṃllokānukhāṃ kṛtvaitai stanaiḥ sarvānkāmānaduhata tathaivaitadyajamāna imāṃllokānukhāṃ kṛtvaitai stanaiḥ sarvānkāmānduhe -

6.5.2.6.5.2.17

saiṣā gaureva / ime vai lokā ukheme lokā gaustasyā etadūdho yaiṣā tiraścī rāsnā sā vitṛtīye bhavati vitṛtīye hi gorūdhaḥ -

6.5.2.6.5.2.18

tasyai stanānunnayati / ūdhasastatstanānunnayati sā catustanā bhavati catustanā hi gauḥ -

6.5.2.6.5.2.19

tāṃ haike dvistanāṃ kurvanti / atho aṣṭastanāṃ na tathā kuryādye vai goḥ kanīyastanāḥ paśavo ye bhūyastanā anupajīvanīyatarā vā asyaite'nupajīvanīyatarāṃ haināṃ te kurvate'tho ha te na gāṃ kurvate śunīṃ vāviṃ vā vaḍabāṃ vā tasmāttathā na kuryāt -

6.5.2.6.5.2.20

athāsyai bilamabhipadyate / aditiṣṭe bilaṃ gṛbhṇātviti vāgvā aditiretadvā enāṃ devāḥ kṛtvā vācādityā niraṣṭhāpayaṃstathaivaināmayametatkṛtvā vācādityā niṣṭhāpayati -

6.5.2.6.5.2.21

tāṃ parigṛhya nidadhāti / kṛtvāya sā mahīmukhāmiti kṛtvāya sā mahatīmukhāmityetanmṛnmayīṃ yonimagnaya iti mṛnmayī hyeṣā yoniragneḥ putrebhyaḥ prāyacchadaditiḥ śrapayānityetadvā enāmaditiḥ kṛtvā devebhyaḥ putrebhyaḥ śrapaṇāya prāyacchattathaivaināmayametatkṛtvā devebhyaḥ śrapaṇāya prayacchati -

6.5.2.6.5.2.22

tā haike tisraḥ kurvanti / trayo vā ime lokā ime lokā ukhā iti vadanto'tho anyo'nyasyai prāyaścityai yadītarā bhetsyate'thetarasyāṃ bhariṣyāmo yadītarāthetarasyāmiti na tathā kuryādyo vā eṣa nidhiḥ prathamo'yaṃ sa loko yaḥ pūrva uddhirantarikṣaṃ tadya uttaro dyauḥ sātha yadetaccaturthaṃ yajurdiśo haiva tadetāvadvā idaṃ sarvaṃ yāvadime ca lokā diśaśca sa yadatropāharedati tadrecayedyadu vai yajñe'tiriktaṃ kriyate yajamānasya taddviṣantaṃ bhrātṛvyamabhyatiricyate yadu bhinnāyai prāyaścittiruttarasmiṃstadanvākhyāne-

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0